Për të rritur ndërgjegjësimin rreth efekteve të kancerit të gjirit, fushata e parë e ndërgjegjësimit nisi si ngjarje njëjavore në ShBA në tetor tëvitit 1985 për të edukuar njerëzit mbi sëmundjen.
Më pas, ajo u zgjat të gjithë muajin si Muaji i Ndërgjegjësimit për Kancerin e Gjirit, fushatë kjo e cila është zgjeruar në një përpjekje globale për të rritur ndërgjegjësimin për parandalimin dhe zbulimin e hershëm, si dhe efektet e tmerrshme të diagnozës, transmeton UBT News.
Nëkëtë artikull UBT News po ju sjellëdisa nga gratë e shquara që kanë luftuar sëmundjen, dhe pak nga eksperienca e tyre.
Robin Roberts
Në korrik 2007, moderatorja e Good Morning America, Robin Roberts, po bënte një analizë dhe menjëherë ndjeu një instinkt. “Për shkak se njihja trupin tim dhe gungat, e dija se kjo ndihej ndryshe. Ishte në një vend tjetër në gjoksin tim dhe ishte e vështirë”, tha ajo për Prevention në 2011. ” Nëse nuk do të kisha bërë atë, nuk do ta kisha ditur [për sëmundjen]”.
Pasi luftoi me kancerin e gjirit, asaj iu vu një diagnozë tjetër kërcënuese për jetën: Sindroma Mielodysplastic (MDS), që kërkonte transplant të palcës kockore. Fatmirësisht motra e saj ishte një përputhje dhe i shpëtoi jetën.
Tani çdo vit më 20 shtator – data e transplantimit të saj në 2012 – ajo feston “rilindjen” e saj.
“Si shumë të tjerë, unë zgjodha të lulëzoja, jo vetëm të mbijetoja” , tha ajo.
Olivia Newton-John
Edhe pse mamografia e aktores doli negative, diçka i tha asaj se nuk ishte plotësisht e saktë. “Kisha një gungë të vogël dhe kisha dhimbje”, i tha ajo organizatës Susan G. Komen.
“Mjeku im ishte këmbëngulës – ne të dy kishim një ndjenjë. Ne bëmë biopsinë dhe zbulova se kisha kancer të gjirit, të njëjtën fundjavë babai im vdiq”.
Që nga diagnoza e saj në 1982, ajo tani ka luftuar tri herë kancerin – në shpatullën e saj në 2013 dhe fazën 4 të kancerit të gjirit që u përhap në shpinë, duke përfshirë një tumor në bazën e shtyllës kurrizore, në 2018. Por në shkurt 2020, ajo tha në The Project që “ishte vërtet mirë” dhe tha se besonte se nuk kishte më kancer të fazës 4.
Për aktoren dhe këngëtaren, gjithçka ka të bëjë me të menduarit pozitiv.
“Nëse dikush ju thotë, ju keni gjashtë muaj për të jetuar, me shumë mundësi do ta bëni sepse ju e besoni këtë”, tha ajo për 60 Minutes Australia.
“Pra, për mua, psikologjikisht, është më mirë të mos kem ndonjë ide se çfarë presin ata, ose çka përjetoi personi i fundit që kishte atë që kam unë, kështu që unë nuk pajtohem. Pra është më mirë për mua”.
Julia Louis-Dreyfus
Pasi fitoi një çmim në Emmy të vitit 2017, aktorja të nesërmen në mëngjes zbuloi se ishte në fazën e dytë të kancerit të gjirit.
Ndërsa shfaqja që po luantej vazhdoi një pauzë, ajo vazhdoi ta mbante vetën ‘të zënë’ dhe bënte leximet me aktorët e tjerë.
“Kjo më mbajti me shpresë, dhe unë mund të përqendrohesha në punë në vend që të … përpiqesha të qëndroja gjallë”, i tha ajo InStyle në shkurt 2020.
Ndërsa ajo ka luftuar me sukses sëmundjen, ajo pranon se gjithmonë ka një frikë. “Unë jam ende duke përpunuar [frikën], të jem e sinqertë me ju”, i tha ajo Vanity Fair.
Christina Applegate
Vetëm një vit pas kthimit të aktores Christina Applegate në televizion me Samantha Who? më 2007, ajo u diagnostikua me kancer të gjirit në moshën 36 vjeçare. Instinkti i saj fillestar nuk ishte t’i tregonte askujt.
“E vështirë është të jetosh në heshtje”, tha ajo. “Kalova pesë javë punë pa i thënë askujt se kjo ishte duke ndodhur në jetën time”.
Nëna e saj ishte një e mbijetuar nga kanceri i gjirit, kështu që Applegate filloi të bënte mamografi në mënyrë rutinore në moshën 30-vjeçare. Fatmirësisht ajo e zbuloi herët, por gjithsesi, ajo vendosi të bënte një mastektomi dypalëshe.
Në vitin 2017, ajo ndërmori veprime të mëtejshme për të parandaluar kancerin, këtë herë duke i hequr vezoret dhe tubat pasi ajo kishte një kushërirë që vdiq nga kanceri i vezoreve.
“Kështu kam marrë kontrollin e gjithçkaje”, tha ajo për TODAY. “Kjo është një lehtësim. Tani, le të shpresojmë se nuk do të goditem nga një autobus”.
Amy Robach
Kur Amy Robach e Good Morning America u pyet për të bërë mamografinë e saj të parë në transmetim drejtpërdrejt më 2013 për Muajin e Ndërgjegjësimit për Kancerin e Gjirit, ajo deshi të thoshte jo.
Në fund të fundit, ajo ishte vetëm 40 vjeç dhe nuk kishte ndonjë histori familjare të sëmundjes. Por pastaj Roberts i tha diçka që do të ndryshonte jetën e saj: “Unë mund të garantoj se do të shpëtojë një jetë”.
Ajo që Robach nuk e kuptoi ishte se jeta që do të shpëtonte do të ishte vet jeta e saj. Javë më vonë, ajo njoftoi se kishte dalë pozitive dhe përfundimisht kaloi tetë raunde kimioterapie dhe një mastektomi të dyfishtë.
Ajo e ka dokumentuar udhëtimin e saj në librin “Better: How I Let Go of Control, Held On to Hope and Found Joy in My Darkest Hour”.
“Pra është një gjë të luftosh fizikisht kancerin – është rraskapitëse dhe teston trupin tuaj në mënyra që nuk mund t’i imagjinoni – por është një gjë krejtësisht tjetër ta trajtoni atë mendërisht”, shkroi ajo.
Martina Navratilova
Me 18 tituj tenisi në Grand Slam, Martina Navratilova kurrë nuk e kishte menduar se do të binte viktimë e ndonjë sëmundjeje fizike.
“Unë jam ky person i shëndetshëm, kam qenë e shëndetshme gjatë gjithë jetës sime, dhe krejt papritur kam kancer, po tallesh me mua?” tha ajo në Good Morning America më 2010, vetëm disa muaj pas diagnostikimit të saj të kancerit jo-invaziv të gjirit (DCIS).
Pasi iu nënshtrua një ndërhyrje të pjesëshme kirurgjike më 25 mars 2010, ajo filloi rrezatimin në 12 maj dhe më 5 qershor të atij viti, ajo fitoi në French Open.
Tani ajo po e përdor zërin e saj si një legjendë tenisi për të inkurajuar gratë e tjera që të mos rrinë duarkryq.
“Arsyeja që doja të flisja për këtë është të inkurajoj këto gra të bëjnë mamografi”, tha ajo në Good Morning America. “Unë thjesht dua t’i inkurajoj gratë që të bëjnë atë kontroll vjetor”.
Carly Simon
Pasi zbuloi se kishte kancer në 1997, Carly Simon nuk foli shumë për të.
“Ideja e njerëzve që më ndalojnë në rrugë për të më thënë, ‘Më vjen shumë keq [për ju]’, ishte një lloj përulje”, tha ajo për New York Daily News në 1998, ndërsa po kalonte kimioterapinë.
“Unë jam mirë. Sa më pak të kem për të shpjeguar, aq më shumë energji kam për t’u kujdesur për veten”.
Ajo zbuloi se të diturit për diagnozën e saj ndryshoi perceptimin e njerëzve për të.
“Ka një histori më të madhe për kancerin e gjirit sesa kanceri. Bëhet fjalë për marrëdhëniet“, tha ajo për Reuters në 2012. “Unë nuk u trajtova mirë … Ishte sikur të isha gruaja që po zhdukej. Kur shkova në Grammy atë vit, vura re se sa njerëz më shmangnin. Kishte shumë njerëz që thjesht nuk më shikonin. Ishte hera e parë që isha në publik që kur isha diagnostikuar”.
Ajo e gjeti ngushëllimin e saj duke punuar në projekte si filmat e Disney, ‘Winnie the Pooh’ dhe thotë se gjithçka përfundimisht “u zbut sepse njerëzit janë të zgjuar dhe nuk duan që ju të lëndoheni”.
Wanda Sykes
Ajo shkoi për të bërë reduktim të gjoksit, megjithatë rezultatet që erdhën nga puna në laborator ishin serioze.
Ajo zbuloi se kishte kancer në gjoksin e saj të majtë. “Isha shumë, shumë me fat sepse kanceri ishte në fazën fillestare”, tha ajo. Megjithëse edhe disa gra të tjera kishin pasur kancer të gjirit në familje, ajo vendosi të bënte një mastektomi dypalëshe.
“I hoqa të dy gjinjtë … tani kam zero shanse të kem kancer të gjirit”, tha ajo. “Duket e frikshme paraprakisht, por çfarë? Doni tëpritni dhe të mos jeni me fat njëditë kur të kthehet dhe të jetë tepër vonë? “
Gloria Steinem
Gazetarja feministe Gloria Steinem foli për herë të parë publikisht për kancerin e saj në 1988, por ajo tashmë ishte duke luftuar me sëmundjen që nga diagnoza e saj dy vite më parë.
“Unë kisha më pak frikë nga vdekja sesa nga plakja – ose jo nga plakja, saktësisht”, tha ajo për NPR’s Fresh Air në 2016.
Por kjo e bëri atë të ndalet dhe të ripërshtatet. “Kanceri shërbeu për një qëllim të vërtetë, duke më bërë pak më të vetëdijshme për kohën”, tha ajo./UBTNews/
Në mesin e ekipeve më të mira të robotikës nga e gjithë bota, Kosova do të përfaqësohet edhe këtë vit nga UBT në FIRST Global Challenge 2026, garën prestigjioze ndërkombëtare që bashkon të rinjtë më të talentuar në fushën e shkencës, teknologjisë, inxhinierisë dhe matematikës.
Këtë vit, gara zhvillohet në Incheon, Kore e Jugut, nga 7 deri më 10 tetor me temën “Igniting Innovation”, e cila sfidon ekipet pjesëmarrëse të zhvillojnë zgjidhje inovative për adresimin e një prej sfidave më të mëdha mjedisore të kohës – zjarret e egra dhe ndikimin e tyre në natyrë, biodiversitet dhe komunitete.
Përfaqësimi i Kosovës edhe këtë vit i është besuar ekipit të UBT, i cili do të garojë me gjashtë nxënës të talentuar: Klea Hajrizi, Amar Rama, Melos Grainca, Jon Thaçi, Marta Çerkini dhe Ylli Osmani. Ekipi udhëhiqet nga mentorët Elita Hajrizi dhe Leona Hajrizi, në bashkëpunim me ekipin e Mekatronikës në UBT: Arxhend Jetullahu, Redon Rexhepi dhe Ylli Rexhaj, të cilët po punojnë intensivisht në përgatitjen teknike, strategjike dhe praktike për këtë garë me përmasa globale.
Përfaqësimi i këtij viti vjen pas një suksesi të jashtëzakonshëm për Kosovën në edicionin e kaluar të FIRST Global Challenge, të mbajtur në Panama, ku mentorja e ekipit, Elita Hajrizi, u vlerësua me çmimin “Best Mentor”, duke u shpallur mentorja më e mirë e garës në nivel botëror. Ky vlerësim përforcon traditën e suksesit të UBT-së dhe rrit pritshmëritë për paraqitjen e ekipit kosovar në Korenë e Jugut.
FIRST Global Challenge përfaqëson shumë më tepër se një garë robotike. Ajo është një platformë globale ku të rinjtë nga e mbarë bota bashkëpunojnë, ndajnë ide dhe dëshmojnë se inovacioni dhe teknologjia mund të shërbejnë si ura bashkëpunimi për zgjidhjen e sfidave globale.
Me përgatitjen profesionale, kreativitetin dhe përkushtimin që i karakterizon, ekipi i UBT synon ta prezantojë Kosovën me dinjitet në skenën ndërkombëtare, duke promovuar potencialin e të rinjve kosovarë në fushën e robotikës, inovacionit dhe teknologjisë.
UBT vazhdon të jetë lider në zhvillimin e talenteve të reja në STEM, duke krijuar mundësi që nxënësit dhe studentët e Kosovës të jenë pjesë e garave dhe iniciativave më prestigjioze ndërkombëtare. dhe iniciativave më prestigjioze ndërkombëtare.
Kryeministri në detyrë, Albin Kurti, ka deklaruar se në takimin e sotëm me kryetarin e Lidhjes Demokratike të Kosovës (LDK), Lumir Abdixhiku, do të shkojë me vullnet të mirë dhe gatishmëri për arritjen e një marrëveshjeje, me synim konstituimin e institucioneve të dala nga zgjedhjet e 7 qershorit.
Ai tha se dëshira e Lëvizjes Vetëvendosje është që sa më parë të konstituohet Kuvendi, të zgjidhet Qeveria dhe më pas edhe presidenti.
Kurti tha se takimi me Abdixhikun do të mbahet në formatin “1+1”, ndërsa ai do të shoqërohet nga ministri në detyrë i Financave, Hekuran Murati.
“Synimi ynë është që të bëhet konstituimi i institucioneve të legjislaturës së 11-të. Fatkeqësisht, dy partitë e tjera nuk e konsideruan të nevojshme apo të arsyeshme që të takohemi. Unë mendoj ndryshe. Përderisa me AAK-në nuk jemi takuar fare, besoj që ka pasur shumë nevojë që të takohemi përsëri me kryetarin e PDK-së. Tash, unë do të shkoj atje me ministrin e Financave, që njëkohësisht është anëtar i Kryesisë së Vetëvendosjes, Hekuran Muratin”, tha ai.
Ai theksoi se takimi me LDK-në synon zhbllokimin e procesit të formimit të institucioneve.
“Ndërkaq nga ana tjetër, në formatin një plus një do të jetë edhe Lidhja Demokratike e Kosovës, kryetari Lumir Abdixhiku me bashkëpunëtor, dhe ne dëshirojmë që sa më parë të konstituohet Kuvendi, të zgjidhet Qeveria dhe ta zgjedhim Presidentin, meqenëse siç kemi thënë më herët, siç nuk kemi pasur nevojë për zgjedhjet e kaluara, nuk kemi nevojë as që ato të ardhshme të jenë para vitit 2030. Pra, kemi nevojë për cikle të rregullta zgjedhore, ku çdo katër vjet një qeveri qeveris dhe më pastaj vlerësohet tek populli si burim i sovranitetit, i cili na bën përgjegjës e llogaridhënës në Republikën tonë demokratike e parlamentare”, tha ai.
Kurti shtoi se në takim do të marrë pjesë me gatishmëri për kompromis, ndërsa rezultatet do të varen nga diskutimet mes palëve.
“Unë shkoj me vullnet të mirë, shkoj me gatishmëri për marrëveshje dhe natyrisht që hollësitë e diskutimeve do të mund të vijnë në shprehje vetëm pas takimeve dhe pas marrëveshjeve, përkatësisht pas suksesit për të cilin urojmë sepse punojmë”, tha ai. /EkonomiaOnline/A.K/
Edicioni i 16-të i Etno Fest ka nisur mbrëmjen e së dielës me një program të pasur artistik, duke e vendosur në qendër temën “Kujtesa”, si një ftesë për të ruajtur trashëgiminë kulturore dhe identitetin kolektiv.
Ceremonia e hapjes mblodhi artistë, dashamirës të artit dhe vizitorë të shumtë, ndërsa festivali u çel me fjalën përshëndetëse të drejtorit, Fadil Hysaj, i cili falënderoi artistët, partnerët dhe publikun për mbështetjen ndër vite. Të pranishëm në hapje ishin edhe ushtruesja e detyrës së Presidentes së Kosovës, Albulena Haxhiu, si dhe kryetari i Prishtinës, Përparim Rama.
Programi nisi me një ekspozitë shumëdimensionale që bashkoi skulpturën, pikturën, fotografinë, mozaikun, muralin dhe instalacionet artistike. Punimet e artistëve trajtuan kujtesën, identitetin dhe përvojat historike, duke sjellë para publikut një rrëfim të pasur përmes artit pamor.
Mbrëmja vazhdoi me interpretimin pianistik të Lule Elezit, ndërsa një nga momentet kulmore ishte performanca antropologjike “MYSAFIRI”, me tekst dhe regji të Fadil Hysajt, muzikë nga Memli Kelmendi dhe interpretim nga aktorët Shpëtim Selmani, Sheqerie Buçaj dhe Shpejtim Kastrati. Shfaqja u pasurua me elemente të traditës shqiptare, përfshirë tingujt e lahutës, tepsisë dhe simbolikën e nuses ilire.
Atmosfera artistike vijoi me interpretimin e kavallistit Vendim Kapaj, i cili solli kolonën zanore të filmit The Odyssey, si dhe me performancën e mysafirëve nga Italia, Soloists of GOB (Ocarina Duo & Piano), të cilët interpretuan vepra të kompozitorëve të njohur ndërkombëtarë dhe melodi tradicionale italiane.
Nata e parë e festivalit u mbyll me koncertin e Edona Reshitajt dhe bendit të saj në “Etno Nejë”, duke përmbyllur një mbrëmje të mbushur me muzikë, art dhe reflektim mbi rëndësinë e kujtesës si pjesë e identitetit kulturor./A.K/
Prokuroria Speciale e Republikës së Kosovës ka njoftuar se në koordinim me Policinë e Kosovës po vazhdojnë intensivisht hetimet lidhur me rastin e krimeve të luftës në komunën e Zubin Potokut.
Sipas njoftimit zyrtar, deri më tani janë arrestuar tre persona nën dyshimin për kryerjen e veprës penale “Krime lufte kundër popullsisë civile”.
Gjatë zhvillimit të hetimeve janë kontrolluar disa lokacione të ndryshme. Në fshatin Jabukë janë gjetur mbetje të cilat do t’i nënshtrohen ekzaminimeve mjeko-ligjore dhe analizave të ADN-së për identifikim, ndërsa gërmimet në fshatin Kalludër e Vogël po vazhdojnë ende. Përveç këtyre, hetimet aktualisht po zhvillohen edhe në një lokacion të tretë.
Në vendngjarje ka qenë e pranishme edhe prokurorja përgjegjëse, e cila ka mbikëqyrur drejtpërdrejt veprimet hetimore së bashku me hetuesit nga Drejtoria për Hetimin e Krimeve të Luftës dhe ekspertët forenzikë.
Organet e ndjekjes bëjnë të ditur se për shkak të ruajtjes së procesit nuk mund të ndajnë detaje të tjera për momentin. “Për shkak të fazës së ndjeshme të hetimit, Prokuroria Speciale nuk mund të japë informacione të mëtejshme në këtë moment. Informacione shtesë do të publikohen kur kjo të jetë e mundur pa cenuar hetimin”, thuhet në komunikaten e Prokurorisë Speciale. /E.A/