Botë

Gjykata Supreme rrëzon tarifat e Trump

Published

on

Gjykata Supreme të premten rrëzoi disa nga tarifat e gjera të Presidentit Trump mbi mallrat e importuara, por la të hapur mundësinë që Shtëpia e Bardhë të përdorë mjete të tjera për të vendosur taksat e diskutueshme.

Në një goditje të rëndësishme për Trump, gjykata e lartë me shumicë konservatore vendosi se presidenti kishte tejkaluar autoritetin e tij duke vendosur tarifat e gjera, një politikë kyçe e mandatit të tij të dytë. Gjyqtarët Kavanagh, Alito dhe Thomas dolën kundër vendimit.

“IEEPA nuk e autorizon Presidentin të vendosë tarifa,” shkroi Kryetari i Gjykatës, John Roberts, në vendim, duke iu referuar Aktit për Fuqitë Ekonomike Ndërkombëtare në Rast Emergjence (International Economic Emergency Powers Act).

Roberts theksoi se Trump pretendon që ligji i jep atij autoritet pothuajse të pakufizuar për të vendosur çdo tarifë për çdo arsye, një pretendim që, sipas tij, sfidon logjikën.

“Asnjë President nuk e ka përdorur këtë statut për të vendosur tarifa, e aq më pak tarifa të kësaj përmase dhe shtrirjeje,” shkroi Roberts. “Kjo ‘mungesë precedenti historik’, së bashku me gjerësinë e autoritetit që presidenti tani pretendon, sugjeron se tarifat shkojnë përtej ‘kompetencës së ligjshme’ të presidentit.”

Shtëpia e Bardhë është zotuar se do të lëvizë shpejt për të zëvendësuar tarifat që Gjykata Supreme rrëzoi me taksa të tjera importi. Nuk ishte menjëherë e qartë sa kohë mund të zgjasë kjo apo çfarë pengesash ligjore mund të përballet administrata.

Përveç ligjshmërisë së tarifave, gjykata e lartë duhej të vendoste edhe për çështjen e ndërlikuar të rimbursimit të miliarda dollarëve të mbledhur deri më tani, siç kërkuan paditësit.

Nuk ishte menjëherë e qartë se çfarë do të thotë vendimi për afro 300 miliardë dollarët që SHBA-ja ka mbledhur tashmë nga kompanitë që importojnë mallra të mbuluara nga akti.

Vendimi e kthen çështjen në një gjykatë më të ulët për të vendosur nëse këto para duhet të kthehen.

“Ky proces ka gjasa të jetë një rrëmujë,” argumentoi gjyqtari Brett Kavanaugh në një mendim kundërshtues.

Rasti u përqendrua në Aktin e vitit 1977 për Fuqitë Ekonomike Ndërkombëtare në Rast Emergjence, i cili i jep presidentit të drejtën të “rregullojë … importin ose eksportin” e mallrave nëse ai shpall një “kërcënim të pazakontë dhe të jashtëzakonshëm.”

Trump e përdori këtë akt për të vendosur dy grupe tarifash. Njëri synonte produkte nga Kina, Kanadaja dhe Meksika, për të cilat Trump thotë se nuk kanë bërë mjaftueshëm për të ndalur rrjedhën e fentanilit drejt SHBA-së, pa pretenduar madje ndonjë lidhje të mundshme mes kësaj çështjeje dhe tregtisë.

Ai gjithashtu së fundmi ka kërcënuar të vendosë një seri të re tarifash ndaj aleatëve evropianë për shkak të kundërshtimit të tyre ndaj kërkesës së tij që SHBA-ja të marrë nën kontroll Grenlandën, megjithëse më pas u tërhoq.

Taksat e tjera mbi importet nga pothuajse të gjithë partnerët tregtarë në botë synonin t’i jepnin fund asaj që Trump e quajti kërcënim urgjent nga deficitët e mëdhenj tregtarë, edhe pse SHBA-ja ka pasur deficit tregtar prej dekadash dhe në fakt ka suficit tregtar me disa nga vendet e synuara.

Një grup biznesesh të vogla dhe shtetesh të drejtuara nga demokratët ngritën padi veçmas, duke theksuar se IEEPA nuk është përdorur kurrë për të vendosur tarifa dhe se vetëm Kongresi ka të drejtën të vendosë taksa të tilla mbi mallrat e shitura në SHBA. Ata fituan në gjykatat më të ulëta, duke e çuar çështjen përpara gjykatës së lartë me shumicë konservatore.

Gjatë një seance të gjatë dëgjimore në nëntor, gjyqtarët u shfaqën kryesisht skeptikë ndaj pretendimeve të Trump, por vëzhguesit e gjykatës paralajmëruan se kjo nuk tregon gjithmonë se si do të votojnë përfundimisht.

Trump ka theksuar vazhdimisht rëndësinë e një vendimi të favorshëm, duke e quajtur të drejtën e tij të pakufizuar për të vendosur tarifa një mjet thelbësor për të ruajtur fuqinë e SHBA-së në skenën globale.

Tarifat janë taksa që paguhen nga kompanitë që importojnë produkte, jo nga vendet e huaja vetë, siç ka pretenduar Trump. Kompanitë zakonisht ua kalojnë kostot shtesë konsumatorëve për të shmangur uljen e fitimeve, por disa analistë thonë se ato shpesh i vonojnë ose i maskojnë rritjet e çmimeve për të mos humbur klientë apo pjesë tregu. /New York Daily News/

 

Continue Reading

Botë

BE-ja pritet t’i japë Ukrainës 6.1 miliardë euro shtesë për mbrojtjen

Published

on

Bashkimi Evropian pritet t’i ofrojë Ukrainës 6.1 miliardë euro ndihmë shtesë për blerjen e pajisjeve ushtarake, përfshirë sistemet amerikane të mbrojtjes ajrore “Patriot”.

Financimi është pjesë e paketës së huasë prej 90 miliardë eurosh të BE-së për Ukrainën, e cila përfshin 28.3 miliardë euro për ndihmë ushtarake dhe 16.7 miliardë euro për mbështetje buxhetore.

Për të mundësuar blerjen e sistemeve “Patriot”, të prodhuara në Shtetet e Bashkuara, BE-ja do të heqë kërkesën që pajisjet të jenë të prodhuara brenda Evropës. Përjashtimi do të vlejë edhe për disa dronë që përdorin komponentë kinezë.

Shuma prej 6.1 miliardë eurosh përbën këstin e fundit të fondit prej 28.3 miliardë eurosh të dedikuar për mbrojtjen. Deri më tani, Ukrainës i janë transferuar 8.35 miliardë euro për këtë qëllim.

Komisioneri Evropian për Mbrojtjen, Andrius Kubilius, tha se avantazhi ushtarak i Ukrainës varet nga sigurimi i shpejtë i pajisjeve kritike në sasitë dhe afatet e nevojshme.

Sipas tij, përshpejtimi i dërgesave përmes përdorimit të rezervave ekzistuese, rishikimit të prioriteteve të porosive dhe rritjes së kapaciteteve prodhuese është thelbësor.

Ndihma e re vjen në kohën kur Rusia ka intensifikuar sulmet ajrore ndaj Ukrainës, ndërsa aleatët po përpiqen të rrisin furnizimet me sisteme të mbrojtjes ajrore përpara dimrit./A.K/

Continue Reading

Live

Kërkesat për azil në BE+ bien në nivelin më të ulët që nga viti 2021

Published

on

Agjencia e Bashkimit Evropian për Azilin (EUAA) ka njoftuar se kërkesat për azil në vendet e BE+ kanë rënë në nivelin më të ulët për gjysmën e parë të vitit që nga viti 2021.

Gjatë gjashtë muajve të parë të vitit 2026, në vendet e BE+ janë paraqitur rreth 332 mijë kërkesa për mbrojtje ndërkombëtare, 17 për qind më pak krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar.

BE+ përfshin 27 shtetet anëtare të Bashkimit Evropian, si dhe Norvegjinë dhe Zvicrën.

Sipas EUAA-së, rënia e kërkesave, e cila ka vazhduar që nga fundi i vitit 2024, lidhet me ndryshimet në kombësitë e azilkërkuesve, zhvillimet politike në Siri, si dhe bashkëpunimin e BE-së me vendet e origjinës dhe tranzitit.

Agjencia ka bërë të ditur se përshkallëzimi i armiqësive në Lindjen e Mesme nuk ka sjellë rritje të kërkesave për azil në BE+.

Afganët kanë paraqitur numrin më të madh të kërkesave, rreth 39 mijë, që paraqet një rënie prej 7 për qind krahasuar me një vit më parë. Kërkesat nga shtetasit venezuelas ranë me gati një të tretën, në rreth 33 mijë, ndërsa 93 për qind e tyre u paraqitën në Spanjë.

Në anën tjetër, kërkesat nga shtetasit e Bangladeshit u rritën me 13 për qind, duke arritur në rreth 20 mijë.

Franca ka pranuar numrin më të madh të kërkesave, me rreth 69 mijë, e ndjekur nga Italia me 66 mijë. Spanja dhe Gjermania kanë regjistruar nga 55 mijë kërkesa secila. Së bashku, këto katër shtete kanë pranuar rreth tri të katërtat e të gjitha kërkesave në BE+.

Greqia ka regjistruar numrin më të lartë të kërkesave në raport me popullsinë, me rreth 23 mijë kërkesa, ose afërsisht një kërkesë për çdo 400 banorë.

Ndërkohë, shkalla e njohjes së kërkesave në BE+ ishte 31 për qind. Kjo nënkupton se më pak se një e treta e vendimeve të shkallës së parë rezultuan me dhënien e mbrojtjes ndërkombëtare për aplikantët.

Rreth 56 për qind e kërkesave u paraqitën nga shtetas të vendeve që, sipas rregullave të reja të BE-së për azilin, mund t’i nënshtrohen procedurave kufitare ose të përshpejtuara për shkak të shkallës së ulët të njohjes ose përcaktimit të vendeve të tyre si të sigurta të origjinës./A.K/

Continue Reading

Botë

Në UBT nis IFSGC 2026, kongresi ndërkombëtar për ushqimin, shëndetin dhe gastronominë

Published

on

By

Në Parkun Shkencor, Inovativ dhe Teknologjik të UBT-së ka nisur sot Kongresi i 2-të Ndërkombëtar i Shkencave të Ushqimit, Shëndetit dhe Gastronomisë – IFSGC 2026, një nga aktivitetet e rëndësishme ndërkombëtare akademike që po zhvillohet në Kosovë, duke mbledhur në UBT profesorë, studiues, ekspertë të industrisë dhe studentë nga Kosova, Turqia dhe vende të ndryshme të botës.

Kongresi, i cili do të mbahet nga 7 deri më 9 shtator 2026, organizohet nën temën “Innovating the Future of Food, Health & Gastronomy”, duke trajtuar zhvillimet më të reja shkencore dhe teknologjike në fushën e ushqimit, shëndetit dhe gastronomisë, si dhe ndërlidhjen e tyre me inovacionin, qëndrueshmërinë dhe transformimin digjital.

UBT është institucioni nikoqir dhe bashkëorganizatori kryesor i IFSGC 2026, në bashkëpunim me Istanbul Nişantaşı University dhe Ondokuz Mayıs University, duke e pozicionuar edhe një herë Kosovën dhe UBT-në në hartën e aktiviteteve akademike me karakter ndërkombëtar.

Në ceremoninë e hapjes, Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, theksoi rëndësinë e bashkimit të disiplinave shkencore dhe të krijimit të modeleve të reja që lidhin kërkimin me zgjidhjet konkrete për shoqërinë.

Duke folur për zhvillimet e kohës dhe rëndësinë e qasjeve ndërdisiplinore, Rektori Hajrizi tha se bota po hyn në një epokë të re të konvergjencës shkencore, ku disiplinat po bashkohen për të krijuar zgjidhje të reja për sfidat globale.

“Sot po jetojmë një revolucion të konvergjencës, një epokë ku disiplinat që dikur zhvilloheshin të ndara, tashmë po bashkohen për të krijuar zgjidhje të reja për sfidat më të mëdha të shoqërisë”, u shpreh Rektori Hajrizi.

Në këtë kontekst, Rektori Hajrizi veçoi modelin e UBT Smart City, duke e cilësuar atë si një mjedis real ku teknologjia, arsimi, shëndetësia, energjia, infrastruktura, inovacioni dhe jeta e përditshme mund të studiohen dhe të zhvillohen në mënyrë të integruar.

“UBT Smart City funksionon si një Living Lab, një mjedis real në të cilin sisteme të ndryshme mund të bashkëjetojnë, të ndërveprojnë dhe të studiohen së bashku. Kjo më sjell te një koncept që është thelbësisht i rëndësishëm për këtë Kongres: integrimi i sistemit të ushqimit dhe gastronomisë përmes modelit UBT 5S. Në perspektivën e modelit 5S, ushqimi dhe gastronomia, shëndeti dhe gastronomia nuk mund të kuptohen si sektorë të izoluar, por si një ekosistem i integruar, që ndërlidh arsimin, bujqësinë, mjedisin, kërkimin shkencor, laboratorët, teknologjinë, prodhimin, sigurinë dhe cilësinë e ushqimit, nutricionin, shëndetin, gastronominë, turizmin, kulturën, industrinë”, tha Rektori Hajrizi.

Në ceremoninë e hapjes foli edhe Prof. Dr. Ece Salihoğlu, Zëvendësrektore e Istanbul Nişantaşı University, e cila vlerësoi pjesëmarrjen ndërkombëtare në kongres dhe bashkëpunimin akademik me UBT-në.

Prof. Dr. Salihoğlu u ndal edhe te rëndësia e shkencave të ushqimit, shëndetit dhe gastronomisë, duke theksuar se këto fusha lidhen drejtpërdrejt me jetën dhe mirëqenien e njeriut. Sipas saj, ushqimi nuk duhet të shihet vetëm si një nevojë ushqyese, por si një faktor që lidhet ngushtë me shëndetin, kulturën, ekonominë dhe zhvillimin e qëndrueshëm.

Në këtë drejtim, ajo vlerësoi bashkëpunimin ndërmjet institucioneve akademike dhe shprehu besimin se partneritetet e krijuara do të shndërrohen në projekte konkrete kërkimore.

“Bashkëpunimi ndërmjet Istanbul University, Istanbul Commerce University dhe UBT-së nuk do të kufizohet vetëm në Kongresin e sotëm. Përkundrazi, ne i kushtojmë rëndësi të madhe që, në një periudhë shumë të shkurtër, ky bashkëpunim të shndërrohet në kërkime të përbashkëta dhe studime shkencore konkrete”.

Ceremonia e hapjes së IFSGC 2026 mblodhi në UBT përfaqësues të institucioneve vendore dhe ndërkombëtare, drejtues universitarë, përfaqësues diplomatikë, profesorë, studiues, profesionistë dhe studentë.

Në këtë ngjarje mori pjesë edhe Veysel Erden, Përfaqësues i Ambasadës së Republikës së Turqisë në Kosovë, i cili përshëndeti organizimin e kongresit dhe theksoi rëndësinë e bashkëpunimit akademik ndërmjet Kosovës dhe Turqisë.

Pjesë e ceremonisë ishte edhe Fikrim Damka, Zëvendëskryeministër i Republikës së Kosovës, i cili vlerësoi rëndësinë e organizimit të aktiviteteve të tilla ndërkombëtare dhe rolin e universiteteve në forcimin e bashkëpunimit institucional dhe akademik.

Një moment i veçantë i ceremonisë ishte ndarja e “Çmimit të Nderit Akademik” për Rektorin e UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, në shenjë mirënjohjeje për kontributin e tij në krijimin e mundësive për akademikët dhe profesionistët e diplomuar, për mbështetjen e vazhdueshme ndaj tyre, si dhe për forcimin e marrëdhënieve akademike ndërmjet Kosovës dhe Turqisë.

Pas ceremonisë së hapjes, programi shkencor i kongresit vazhdoi me ligjërata dhe prezantime nga profesorë dhe studiues të njohur ndërkombëtarë.

Ndër folësit kryesorë të IFSGC 2026 janë Prof. Dr. H.P. Vasantha Rupasinghe nga Dalhousie University, Prof. Dr. Charis M. Galanakis nga Taif University dhe Prof. Dr. Muhammad Hamid Zaman nga Boston University.

Gjatë tri ditëve të kongresit, pjesëmarrësit do të prezantojnë kërkimet dhe punimet e tyre shkencore, ndërsa diskutimet do të fokusohen në tema që lidhen me sigurinë dhe cilësinë e ushqimit, teknologjitë ushqimore, nutricionin, shëndetin, gastronominë, qëndrueshmërinë, inovacionin dhe përdorimin e teknologjive të reja.

Për më shumë informata: www.ifsgc.net

Continue Reading

Lajmet

Nepali në ditë zie, mbi 1,300 të vdekur dhe mijëra të zhdukur nga përmbytjet

Published

on

Nepali është sot në ditë zie kombëtare, në kujtim të qindra viktimave të përmbytjeve vdekjeprurëse të 26 gushtit, ndërsa vazhdojnë kërkimet për mijëra persona të zhdukur.

Flamujt janë ulur në gjysmështizë në të gjitha ndërtesat publike në vend, në nderim të viktimave të përmbytjeve që autoritetet i kanë cilësuar si të pashembullta.

Sipas të dhënave të përkohshme, të paktën 1 mijë e 398 persona kanë humbur jetën, ndërsa më shumë se 5 mijë e 500 persona rezultojnë të zhdukur në zonën kufitare mes Nepalit dhe Kinës.

Mes të zhdukurve dyshohet se ka turistë, pelegrinë të huaj dhe qindra punëtorë që janë rrëmbyer nga ujërat.

Për të 13-tën ditë radhazi, ekipet e shpëtimit po vazhdojnë kërkimet në sipërfaqe, nga ajri dhe në tunele, me shpresën për të gjetur të mbijetuar. Autoritetet thonë se operacionet po zhvillohen me të njëjtin intensitet si në ditën e parë./A.K/

Continue Reading

Të kërkuara