Kulturë
Fan Noli, një nga figurat qendrore të kombit shqiptar
Published
1 year agoon
By
UBT NewsFan Stilian Noli, një nga emrat më të ndritur të historisë së kombit shqiptar, erdhi në jetë më 6 janar 1882, duke shënuar fillimin e një rrugëtimi të paharrueshëm, të përmbushur me kontribute të jashtëzakonshme në shumë fusha. Ai ishte njëri nga ndihmësit kryesorë në themelimin e Kishës Autoqefale Shqiptare, një nismë që do të ndryshonte përherë rrjedhën e historisë së shqiptarëve dhe të besimit ortodoks në Shqipëri. Megjithëse Noli është i njohur për veprimtarinë e tij kishtare dhe politike, kontributet e tij janë të shumta, duke përfshirë përkthimin, poezinë, dramaturgjinë, muzikën dhe historinë.

Lindur në një familje blegtorësh në Ibrik-Tepe të Turqisë evropiane, Noli ishte i dyti nga trembëdhjetë fëmijë, por vetëm gjashtë arritën të mbërrinin moshën e pjekurisë. Gjatë fëmijërisë së tij, Noli u rrit me ndjenjën e thellë të përkatësisë kombëtare dhe atdhedashurisë, një ndjenjë që do të përcillte të gjithë jetën e tij. Ai do të angazhohej në mënyrë të vazhdueshme në çështjen kombëtare, duke e lidhur jetën e tij me fatin e shqiptarëve, si nëpërmjet veprimtarisë parlamentare ashtu edhe përmes krijimtarisë letrare. Pas zgjedhjeve të vitit 1921, Noli u bë deputet i Kolonisë së Amerikës, dhe më vonë shërbeu si ministër i Jashtëm në qeverinë e Xhaferr Ypit. Ai u bë një figurë kyçe e Lëvizjes së Qershorit 1924, një ngjarje që i ndryshoi përfundimisht rrjedhën e karrierës politike, duke e çuar në një periudhë të internimit dhe përndjekjeve.
Në vitet e fundit të jetës së tij, Noli nuk e kufizoi veten vetëm në politikë dhe fe, por gjithashtu iu përkushtua pasionit të tij të vjetër për muzikën. Pas shërbimit të tij si klerik dhe politikan, Noli u regjistrua në Konservatorin e Muzikës të Nju-England në Boston, ku arriti të diplomojë në vitin 1938. Në këtë periudhë, ai mbrojti monografinë e tij mbi “Bethovenin dhe Revolucionin Francez”, një studim që e shpalli si një kontribues të rëndësishëm në muzikologji. Noli, i cili ishte njohur edhe si themelues i Kishës Ortodokse Shqiptare në Boston, solli një reformë të rëndësishme në jetën kishtare shqiptare. Ai u bë pionier i këndimit shqip në kishë, duke e sjellë këtë traditë në përputhje me stilin perëndimor të këngëve dhe himneve.
Një nga arritjet më të mëdha të Fan Nolit mbetet kontributi i tij në themelimin e Kishës Ortodokse Shqiptare dhe përkthimi i himneve kishtare në shqip, që thelluan lidhjet e shqiptarëve me besimin ortodoks dhe forcuan identitetin e tyre kombëtar. Figura e Fan Nolit do të mbetet një simbol i pandashëm i dashurisë për atdhenë, për lirinë dhe për kulturën shqiptare, një personalitet që shenoi një epokë të tërë në jetën kombëtare dhe që do të kujtohet përherë si një nga ata që i shërbyen kombit në mënyra të ndryshme, duke lënë një trashëgimi të paharrueshme për brezat që do të vijnë./UBTNews/
Kulturë
574-vjetori i lindjes së Leonardo da Vinçit
Published
4 hours agoon
April 15, 2026By
UBT News
Sot, më 15 prill, përkujtohet ditëlindja e Leonardo da Vinçit (1452–1519), një nga figurat më të shquara të Rilindjes Evropiane dhe një ndër mendjet më të ndritura në historinë e njerëzimit.
I njohur si polimat, Leonardo da Vinçi shquhej për interesat dhe kontributin e tij në shumë fusha, përfshirë pikturën, skulpturën, arkitekturën, inxhinierinë, shkencën, muzikën, matematikën, anatominë, astronominë dhe botanikën. Ai konsiderohet një nga piktorët më të mëdhenj të të gjitha kohërave, ndërsa shpesh cilësohet edhe si përfaqësuesi më i plotë i idealit të njeriut të Rilindjes.
Veprat e tij artistike dhe studimet shkencore dëshmojnë për një vizion të avancuar për kohën, ndërsa disa prej ideve dhe skicave të tij lidhen me shpikje që do të realizoheshin shekuj më vonë. Leonardo ishte nxënës i Andrea del Verrocchio-s, ku zhvilloi aftësitë e tij artistike dhe u ndikua nga bashkëkohësit e tij, për të krijuar më pas një stil unik dhe novator.
Trashëgimia e Leonardo da Vinçit mbetet e jashtëzakonshme, duke e vendosur atë ndër figurat më të rëndësishme të historisë së artit dhe shkencës, ndërsa ndikimi i tij vazhdon të frymëzojë breza të tërë edhe sot.
Dita Botërore e Artit festohet çdo vit më 15 prill, si një mundësi për të nxitur zhvillimin e artit dhe për të theksuar rëndësinë e tij në jetën e përditshme. Kjo datë shërben si një kujtesë për njerëzit që, përtej ritmit të ngarkuar të jetës, të ndalen dhe të vërejnë bukurinë që i rrethon.
E shpallur nga Shoqata Ndërkombëtare e Artit, kjo ditë lidhet me ditëlindjen e Leonardo da Vinçit, një nga figurat më të shquara të historisë së artit dhe shkencës. Festimi i parë u mbajt në vitin 2012, me pjesëmarrjen e artistëve nga vende të ndryshme të botës përmes ekspozitave, konferencave dhe aktiviteteve muzeale.
Arti shfaqet në forma të ndryshme, si muzika, piktura, skulptura, vallëzimi, letërsia dhe kinemaja, duke u bërë një mjet i fuqishëm për shprehjen e emocioneve dhe ideve. Ai nxit kuriozitetin, krijon dialog dhe ndihmon në kuptimin e botës përmes perspektivave të ndryshme.
Dita Botërore e Artit synon gjithashtu të mbështesë artistët dhe të inkurajojë shprehjen e lirë, duke e konsideruar artin një element thelbësor për zhvillimin kulturor dhe shoqëror.
Një koncert i veçantë, i dedikuar krijimtarisë së grave kompozitore, do të mbahet më 15 prill në Sallën e Ateliesë së Pallatit të Rinisë në Prishtinë, nga ora 19:00.
Ky aktivitet artistik do të interpretohet nga artiste gra, duke sjellë në skenë një kombinim të veçantë talentesh: mezzosopranoja Fiona Shabani, flautistja Entela Demi dhe pianistja Denita Dedushaj.
Programi i koncertit do të ofrojë një rrugëtim muzikor në kohë përmes veprave të kompozitoreve të njohura ndërkombëtarisht si Cécile Chaminade, Fanny Mendelssohn, Ethel Smyth, Amy Beach dhe Sofia Gubaidulina.
Përveç repertorit botëror, koncerti do të përfshijë edhe krijimtari shqiptare, duke prezantuar veprat e kompozitoreve Pranvera Badivuku, Ina Kosturi dhe Dafina Zeqiri Nushi. Ky koncert synon të vërë në pah kontributin dhe rolin e grave në muzikën klasike, si në arenën ndërkombëtare, ashtu edhe në atë vendore.
Kulturë
Biblioteka Kombëtare do të promovojë në Belgjikë veprën “Ydriz Basha i Novosejt”
Published
21 hours agoon
April 14, 2026By
UBT News
Biblioteka Kombëtare e Kosovës “Pjetër Bogdani”, më 27 prill, do të promovojë botimin shumëvëllimësh “Ydriz Basha i Novosejt” në Ambasadën e Republikës së Kosovës në Belgjikë, në prani të komunitetit shqiptar.
Ky aktivitet synon të rrisë ndërgjegjësimin e komunitetit shqiptar dhe të publikut të gjerë për rëndësinë e ruajtjes së kujtesës historike, si dhe të promovojë veprën dhe kontributin e Ydriz Bashës – një figurë me rol të veçantë në çështjen e Kosovës dhe në procesin e ndërtimit të shtetit.
Botimi shumëvëllimësh është pjesë e kolanës së veçantë “Kujtesa e Kosovës”, e cila sjell në fokus vlera të rëndësishme të historisë dhe identitetit kombëtar.
Kosova nikoqire e vendeve të NATO-s: Nis gara ndërkombëtare “Ushtari më i mirë 2026”
Konjufca: Fushata e dezinformimit nga Rusia dhe Serbia po tenton ta cenojë shtetësinë e Kosovës
Shoqëria civile alarmon për “kapje” të RTK-së dhe KPM-së nga pushteti
Ndalohet importi i deleve dhe dhive nga Shqipëria për shkak të sëmundjes PPR
Trump befason me deklaratën për fituesin në Hungari: Péter Magyar është një njeri i mirë
Prokuroria kërkon burgim të përjetshëm për të akuzuarit e sulmit në Banjskë
LDK me Kryesi të re: Abdixhiku prezanton ekipin e “riorganizimit të thellë”
DITARI: Çfarë lajmesh kemi lexuar në çdo 15 prill, në vitet nëntëdhjetë
Policia e Kosovës shqipton mbi 2 mijë tiketa trafiku brenda 24 orëve
Të kërkuara
-
Lajmet2 months agoUBT nderon Familjen Jashari me Dekoratën Jetësore të Nderit
-
Lajmet3 months agoStudentët e UBT-së në vizitë studimore në Presidencën e Republikës së Kosovës
-
Lajmet2 months agoPërfundon seanca e sotme në Hagë për pengim të drejtësisë
-
Aktualitet2 months agoZPS: 437 incidente të ndalimit
