Aktualitet

Ekonomistët nga Kosova, për mini-Shengenin Ballkanik

Published

on

Pjesë e dakordimit të arritur më 4 shtator në Shtëpinë e Bardhë për normalizimin e marrëdhënieve ekonomike ndërmjet Kosovës e Serbisë ishte edhe përfshirja në projektin për lëvizjen e lirë që është bërë i njohur si “mini-Shengeni Ballkanik”.

Projekti deri javën e kaluar është kundërshtuar nga autoritetet dhe partitë politike në Kosovë.Drejtori i Odës ekonomike amerikane në Kosovë, Arian Zeka thotë për Zërin e Amerikës se përfshirja amerikane në promovimin e zonës së veçantë ekonomike ka shtyrë autoritetet e Kosovës që të përfshihen në zonën e ashtuquajtur mini Shengen.Sipas tij, zona synon çuarjen përpara të lirisë së lëvizjes së njerëzve, shërbimeve dhe kapitalit.

“Ne e kemi parë këtë edhe si një mundësi që të eliminohen të gjitha barrierat teknike edhe barrierat tjera që kanë për bazë edhe mospajtimet politike ndërmjet shteteve sidomos në raport me Bosnje e Hercegovinën dhe Serbinë shtete këto që nuk e njohin fare Republikën e Kosovës. Pra një bashkëpunim i një forme të re pashmangshëm do ta vendos edhe bashkëpunimin ndërmjet shteteve në një dimension të ri”, tha zoti Zeka.

Njohësi i çështjeve ekonomike, Safet Gërxhaliu i cili e ka udhëhequr edhe Odën ekonomike të Kosovës thotë se e veçanta e marrëveshjes në Washington është garantimi nga Shtetet e Bashkuarapër mbështetje financiare e cila sipas tij do të ngritë përfitimet e palëve për këtë zonë.“Ju po e shihni do të investohet në infrastrukturë, do të investohet në Shqipëri, në Serbi, në Kosovë, do të investohet me siguri edhe në Maqedoninë e Veriut, Mal të Zi dhe Bosnje dhe e tëra i jep kjo një dimension të rid he një kuptim të ri këtij termi prandaj nuk duhet të kemi frikë por të përgatitemi për sfidat të cilat do të ballafaqohemi të ardhmen dhe në këtë drejtim sundimi i rendit dhe ligjit, ekonomia, edukimi duhet të jenë shtyllat kryesore të arritjes së objektivave të caktuar”, tha zoti Gërxhaliu.

Kritikët e marrëveshjes së zonës së mini Shengenit kanë ngritur shqetësime për pabarazinë ekonomike me të cilën përballet Kosova kundruall vendeve të rajonit që synojnë këtë zonë. Ata thonë se Kosova do të humb shumë pasi që prodhimtaria paarqet një përqindje të vogël të ekonomisë së Kosovës.

Ekonomistët thonë se ekziston rreziku i konkurrencës, por, sipas tyre me përfshirjen e Kosovës në zonën e mini Shengenit do të hapen mundësi për prodhuesit e vendit.“Megjithatë ne kemi një mundësi unike që të mbështesim tashmë ndërmarrjet edhe prodhuese që të fuqizojnë kapacitetet e tyre, është një pikë e rëndësishme brenda marrëveshjes të Washingtonit që parasheh që dy institucione financiare të SHBA-ve të ofrojnë mes tjerash edhe lehtësim në qasje në financa për ndërmarrjet e vogla dhe të mesme edhe nëse supozojmë brenda kësaj kategorie të ndërmarrjeve të vogla dhe të mesme janë një pjesë e ndërmarrjeve prodhuese ja ku është një mundësi e re që del prej marrëveshjes e që ato mund të shfrytëzohen para se Kosova të bëhet palë e një marrëveshje të tillë, modalitetet e së cilës unë mendoj që do të marrin kohë që përcaktohen që do të thotë nuk është një marrëveshje e cila do të hyjë në fuqi brenda ditësh apo javësh”, tha zoti Zeka.

“Në fund të fundit ne nuk duhet të kemi frikë nga konkurrenca sepse duhet të rrisim kapacitetet tona, paramendoni në qoftë se në vitin 1958 kur është nënshkruar Traktati i Romës vendet evropiane nuk kishin dëshiruar të jenë pjesë e Bashkimit Evropian sepse Gjermania ka qenë një ekonomi e fuqishme dhe sot është një super fuqi botërore, për shembull një Itali, Belgjikë, Austria ta kundërshtojnë këtë projekt sepse do të na gëlltit ekonomia gjermane mirëpo po e shihni që definitivisht mu partneriteti me Gjermaninë i forcon ato vende”, tha zoti Gërxhaliu.

Shengeni Ballkanik, një nismë e përbashkët e udhëheqësve të Shqipërisë, Serbisë e Maqedonisë së Veriut synon që brenda vitit 2021 të mënjanojë kontrollet kufitare dhe pengesat e tjera të lëvizjes së lirë brenda rajonit. Jashtë këtij procesi deri më tash kanë mbetur Mali i Zi dhe Bosnje e Hercegovina.

Continue Reading

lajme

Ministri i Mbrojtjes, Ejup Maqedonci, diskuton me studentët dhe stafin akademik të UBT-së rreth zhvillimit të industrisë së mbrojtjes

Published

on

By

UBT mirëpriti Ministrin e Mbrojtjes së Republikës së Kosovës, Ejup Maqedonci, në një bashkëbisedim me studentët dhe stafin akademik, ku u diskutua për zhvillimin e industrisë së mbrojtjes, rolin e teknologjisë moderne dhe mundësitë konkrete për përfshirjen e të rinjve në sektorët strategjikë të vendit.

Gjatë takimit, ministri Maqedonci theksoi rëndësinë që kanë studentët e fushave të inxhinierisë, mekatronikës, elektroteknikës, makinerisë dhe kimisë në ndërtimin e kapaciteteve moderne mbrojtëse të Kosovës, duke vënë në pah transformimet globale që po sjell zhvillimi teknologjik në industrinë ushtarake.

“Në historinë e njerëzimit ka pasur gjithmonë evolucion, mirëpo vetëm dy raste kanë qenë revolucionare. I pari ishte zbulimi i barotit në shekullin e XV, ndërsa aktualisht po e përjetojmë revolucionin e dytë me zhvillimin e dronëve dhe teknologjive moderne, të cilat po e ndryshojnë tërësisht mënyrën e luftimit ”, u shpreh ministri Maqedonci para studentëve të UBT-së.

Ai bëri të ditur se Republika e Kosovës po synon të fillojë me projekte konkrete dhe të realizueshme në industrinë e mbrojtjes, duke u fokusuar fillimisht në prodhimin e municionit, si një nga sektorët me kërkesën më të madhe në tregun ndërkombëtar.

“Investimi në dije, inovacion dhe në potencialin e të rinjve është investim në sigurinë, zhvillimin teknologjik dhe të ardhmen e Kosovës. Jam i bindur se brezi i ri i inxhinierëve do të ketë një rol kyç në ndërtimin e një industrie moderne të mbrojtjes, duke sjellë profesionalizëm, kreativitet dhe zgjidhje inovative në forcimin e kapaciteteve mbrojtëse të Republikës së Kosovës”, u shpreh Maqedonci.

UBT vazhdon të mbetet një ndër institucionet kryesore në përgatitjen e kuadrove profesionale dhe inovative, duke kontribuar në zhvillimin e sektorëve strategjikë dhe në fuqizimin e potencialit të të rinjve të Kosovës.

Continue Reading

Aktualitet

Një i vdekur nga një aksident komunikacioni në Vranidoll të Prishtinës

Published

on

By

Një person ka humbur jetën si pasojë e një aksidenti të rëndë komunikacioni që ka ndodhur në fshatin Vranidoll të Prishtinës.

Lajmin e ka konfirmuar zëdhënësi i Policisë së Kosovës për rajonin e Prishtinës, Enis Pllana për Kosova Press.

Sipas njoftimit, në aksident kanë qenë të përfshira dy automjete. Si pasojë e lëndimeve të marra nga përplasja, një person ka ndërruar jetë në vendngjarje, ku vdekja e tij është konstatuar nga ekipi mjekësor emergjent.

Policia ka bërë të ditur se janë duke u ndërmarrë të gjitha veprimet e nevojshme hetimore për të sqaruar rrethanat dhe shkaqet që çuan deri te ky aksident fatal. /Kosova Press/ /E.A/

Continue Reading

Rajoni

REL: Termocentralet e vjetruara në Ballkanin Perëndimor ndotin 6.6 herë mbi limitin e lejuar

Published

on

By

Tetë vjet pas hyrjes në fuqi të standardeve për kontrollin e ndotjes së ajrit sipas Traktatit të Komunitetit të Energjisë, emetimet e ndotjes në Kosovë, Bosnje dhe Hercegovinë, Maqedoni të Veriut dhe Serbi janë 6.6 herë më të larta se niveli i lejuar, thuhet në raportin e ri të Bankwatch-it.

Bankwatch është rrjeti më i madh i organizatave mjedisore dhe shoqatave për të drejtat e njeriut në Evropën Qendrore dhe Lindore.

Raporti, i titulluar “Përputhu ose mbyll”, u publikua më 23 qershor dhe trajton moszbatimin e ligjeve për emetimet e dioksidit të squfurit (SO₂) nga termocentralet e vjetruara me qymyr në Ballkanin Perëndimor, të cilat, vitin e kaluar, i kanë tejkaluar kufijtë ligjorë.

Në të njëjtën kohë është rritur edhe ndotja nga pluhuri, duke arritur nivelin më të lartë që nga hyrja në fuqi e rregullave aktuale në vitin 2018.

Termocentralet me qymyr në Bosnje dhe Hercegovinë kanë qenë emetuesit më të mëdhenj të SO₂, me 196.940 tonë, që është 12.7 herë mbi kufirin e lejuar.

Pas saj renditet Serbia me 177.756 tonë, ose 5.1 herë mbi nivelin e lejuar.

Në të gjithë rajonin, emetimet e SO₂ janë ulur vetëm në mënyrë të lehtë që nga viti 2018.

Kufijtë e emetimeve në vitin 2025 janë bërë edhe më të rreptë se në vitet e mëparshme – gjë që ka çuar në shkelje edhe më të mëdha, thuhet në raportin e Bankwatch-it.

Ndotësi më i madh i SO₂ në vlera absolute mbetet termocentrali Uglevik në Bosnje dhe Hercegovinë, edhe pse ai ka pajisje për desulfurizim.

Emetimet në vitin 2025, me 115.079 tonë, kanë qenë më të lartat që nga hyrja në fuqi e rregullave për kontrollin e ndotjes në vitin 2018.

Ndotja nga pluhuri ka qenë 2.9 herë më e lartë se niveli i lejuar në vitin 2025, duke arritur nivelin më të lartë absolut dhe relativ që nga fillimi i zbatimit të rregullave më 2018.

Kjo është nxitur kryesisht nga një rritje e madhe në termocentralin e Manastirit në Maqedoninë e Veriut, i cili ka dyfishuar emetimet krahasuar me vitin 2024.

Vetëm ai ka emetuar më shumë se 7.094 tonë mbi kufirin e lejuar për të gjithë rajonin.

Qytetarët e Prishtinës në hall me ndotjen e ajrit

Gacko në Bosnje dhe Hercegovinë mbetet gjithashtu emetuesi më i madh relativ i pluhurit. Pavarësisht një rënieje të lehtë krahasuar me vitin 2024, ai ka emetuar 15.1 herë më shumë se niveli i lejuar.

Ashtu si në vitin 2024, emetimet totale të oksideve të azotit nga termocentralet në vitin 2025 kanë qenë 1.4 herë mbi kufirin e lejuar.

Kosova, Bosnje dhe Hercegovina dhe Serbia kanë tejkaluar kufijtë ligjorë, ndërsa emetimin më të madh e ka pasur Nikolla Teslla B në Serbi – 11.247 tonë.

Termocentrali në Plevle në Mal të Zi ka kaluar nëpër një rikonstruksion në vitet e fundit dhe pjesën më të madhe të vitit 2025 nuk ka funksionuar.

Megjithatë, nuk ka prova se ai është në përputhje me standardet e ndotjes që do t’i lejonin vazhdimin e operimit.

Sekretariati i Komunitetit të Energjisë ka hapur disa raste shkeljesh kundër vendeve të Ballkanit Perëndimor, duke konfirmuar funksionimin e paligjshëm të termocentraleve të tyre me qymyr.

Megjithatë, asnjë qeveri nuk ka vendosur gjoba ndaj këtyre termocentraleve dhe nuk ka plane të qarta, të përditësuara dhe realiste për përputhje me rregullat apo mbyllje të tyre.

Nga janari i këtij viti ka hyrë në fuqi edhe Mekanizmi i BE-së për Rregullimin e Emisioneve të Karbonit (CBAM), i cili rrit koston e eksportit të energjisë elektrike dhe e bën edhe më pak fitimprurës prodhimin nga termocentralet me qymyr. /REL/ /E.A/

 

Continue Reading

Lajmet

Publikohet libri i profesorit Safet Zejnullahu, “Media dhe shtetndërtimi – Qendra për Informim e Kosovës”

Published

on

By

Profesori i Fakultetit për Media dhe Komunikim në UBT, dr. Safet Zejnullahu ka publikuar librin e tij ta radhës, “Media dhe shtetndërtimi – Qendra për Informim e Kosovës”.

Libri trajton kontributin e gazetarëve shqiptarë në mundjen e territ informativ të imponuar nga Serbia në vitet nëntëdhjetë, pas mbylljes me dhunë të mediave në gjuhën shqipe.

Një kohë kur ata ia dolën të njoftojnë botën për çfarë po ndodhte në Kosovë, njëkohësisht afirmuan aktivitetet politike dhe ushtarake – në rrugën drejt arritjes së synimit për pavarësinë e vendit.

“Ky libër është shkruar për të dëshmuar një betejë të madhe të fituar nga gazetarët shqiptarë të Kosovës, kundër territ informativ të imponuar. Për të vulosur një dëshmi – se gazetarët shqiptarë e kryen me sukses pjesën e tyre të detyrës në fazën e luftës për liri dhe në shtetndërtimin e Kosovës.

Ata ia dolën – pavarësisht çmimit të lartë të paguar në këtë betejë!”, shkruan autori në parathënie të librit.

Libri thekson punën e korrespondentëve të mediave të huaja, gazetarëve të huaj dhe mediave perëndimore përgjithësisht, të cilët, me punën e tyre, duke rrezikuar shpesh edhe jetën, u vunë në anën e së drejtës, në anën e shqiptarëve të Kosovës.  Raportuan për dhunën sistematike kundër shqiptarëve, për tmerret e luftës dhe vështirësitë e pasluftës.

Hapësirën më të madhe të librit e zë prezantimi i punës së Qendrës për Informim të Kosovës (QIK), agjenci e lajmeve e krijuar në vitin 1989, e cila publikoi lajme në katër gjuhë: shqip, anglisht, gjermanisht e frëngjisht.

Kjo agjenci, përveç publikimeve ditore të lajmeve, publikoi edhe librat e parë që trajtojnë drejt çështje historike e demografike për Kosovën, nga autorët më të spikatur shqiptarë.

Publikoi revistën “Ora”, në faqet e së cilës mendimet e tyre i shprehnin figurat më të rëndësishme politike të kohës.

Gjithashtu, QIK-u botoi gazetën e parë të mbrëmjes në gjuhën shqipe, për disa muaj, në kohën më të rëndë të viteve 98/99.

“Shpresoj se ia kam dalë që me këtë libër të dokumentoj një kohë, sa të rëndë aq edhe të lavdishme të medias në Kosovë. Gazetarët janë kontributdhënës të mëdhenj të shtetndërtimit të Kosovës. Ata dhanë edhe dëshmorët dhe heronjtë e tyre. Dhe dolën faqebardhë me punën e tyre në një kohë shumë të rëndë. Ky libër e dëshmon këtë”, thotë autori Safet Zejnullahu.

Continue Reading

Të kërkuara