Lajmet

Cila është lidhja midis stuhive të dimrit dhe ngrohjes globale?

Sipas Cohen, ato janë të lidhura me ndryshimet në Arktik.

Published

on

Bota po bëhet gjithnjë e më e ngrohtë, përfshirë dimrat. Shtetet e Bashkuara, megjithatë, kanë përjetuar stuhi të forta dimërore vitet e fundit dhe ekspertët po shohin më nga afër lidhjen midis këtyre ngjarjeve ekstreme të ftohta dhe ndryshimeve klimatike.

Ndërsa lidhja midis ngrohjes globale dhe valëve të të nxehtit është shumë e drejtpërdrejtë, sjellja e stuhive të dimrit rregullohet nga dinamika komplekse atmosferike që janë më të vështira për t’u studiuar.

Megjithatë, “ka disa aspekte të stuhive të dimrit (…) ku lidhjet e ndryshimeve klimatike janë mjaft të forta”, tha për AFP Michael Mann, një klimatolog në Universitetin e Pensilvanisë.

Për shembull, ngrohja e liqeneve ose oqeaneve ndikon në sasinë e reshjeve të borës.

Në Shtetet e Bashkuara, një mekanizëm i quajtur “borë me efekt liqeni” ndodh rreth rajonit Great Lakes në kufirin kanadez. Qyteti i Buffalos u godit rëndë nga një stuhi vdekjeprurëse dëbore gjatë fundjavës së Krishtlindjes.

Përplasja e ajrit të ftohtë nga veriu me ujin më të ngrohtë të këtyre liqeneve shkakton konvekcion, i cili çon në reshje bore.

“Sa më të ngrohta ato temperatura të liqenit, aq më shumë lagështi (ka) në ajër dhe potencial më i madh për borë me efekt liqeni”, shkroi Michael Mann në një artikull të vitit 2018.

“Të gjithë janë dakord që kur vorbulla polare shqetësohet ose prishet, ka një rritje të probabilitetit të motit të rëndë të dimrit”, tha Judah Cohen, autori kryesor i studimit dhe klimatologu për Kërkimet Atmosferike dhe Mjedisore (AER).

Dhe kjo vorbull polare e “shtrirë” është pikërisht ajo që u vu re pak para stuhisë që goditi Shtetet e Bashkuara këtë dhjetor, vuri në dukje ai.

I njëjti fenomen u pa në shkurt të vitit 2021, kur një ftohje e fortë goditi Teksasin, duke shkaktuar ndërprerje masive të energjisë.

‘Debat aktiv’
Por thelbi i debatit qëndron diku tjetër: çfarë po i shkakton këto shqetësime të shtuara në vorbullën polare?

Sipas Cohen, ato janë të lidhura me ndryshimet në Arktik, të përshpejtuara nga ndryshimet klimatike. Nga njëra anë, shkrirja e shpejtë e akullit të detit, dhe nga ana tjetër, rritja e mbulesës së borës në Siberi.

“Kjo është një temë që unë e kam studiuar për më shumë se 15 vjet, dhe sot jam më i sigurt në këtë lidhje se sa kam qenë ndonjëherë në të kaluarën”, tha ai për AFP.

Kjo pikë e fundit, megjithatë, mbetet “një debat aktiv brenda komunitetit shkencor”, tha Mann.

Studimet e ardhshme do të nevojiten ende në vitet e ardhshme për të zbardhur misterin e këtyre reaksioneve komplekse./UBTNews/

Bota

Scholz: Nuk mund ta imagjinojë Netanyahun të arrestohet në Gjermani

Published

on

Kancelari gjerman, Olaf Scholz, ka shprehur se nuk mund ta imagjinonte ekzekutimin e një urdhërarresti kundër kryeministrit izraelit, Benjamin Netanyahu, gjatë një vizite të tij në Gjermani. Kjo deklaratë erdhi pas lëshimit të një urdhërarresti nga Gjykata Ndërkombëtare Penale (ICC) në nëntor, lidhur me veprimet e qeverisë izraelite në Gazë, dhe pas mbërritjes së Netanyahut në Budapest, udhëtimi i tij i parë në Evropë që nga lëshimi i këtij urdhri.

Scholz, gjatë një konference për shtyp në Berlin së bashku me mbretin e Jordanisë, Abdullah II, tha se qeveria gjermane kishte bërë të qartë qëndrimin e saj lidhur me arrestimin e Netanyahut, duke deklaruar: “Nuk mund ta imagjinoj se do të ketë një arrestim në Gjermani.”

Në një ditë kur Hungaria njoftoi planet për t’u tërhequr nga vendimi i ICC-së, ministrja e Jashtme gjermane, Annalena Baerbock, e kritikoi ashpër këtë vendim, duke theksuar se ishte një ditë e keqe për të drejtën penale ndërkombëtare dhe duke kujtuar se në Evropë, askush nuk është mbi ligjin.

Traktati i Romës, që është dokumenti themelues i ICC-së, kërkon që shtetet anëtare të zbatojnë urdhrat e gjykatës. Si anëtare të ICC-së, edhe Hungaria dhe Gjermania janë të detyruara ligjërisht të arrestojnë Netanyahu nëse ai hyn në territorin e tyre. Megjithatë, vendimi i Hungarisë ka ngritur shqetësime dhe diskutime për zbatimin e ligjit ndërkombëtar dhe përgjegjësitë e shteteve anëtare të ICC-së.

Continue Reading

Bota

Çmimi i naftës bie pas tarifave të Trump

Published

on

Çmimet e naftës regjistruan një rënie të ndjeshme më 3 prill 2025, pas masave të reja tregtare të presidentit amerikan, Donald Trump. Rënia e çmimeve është lidhur me shqetësimet e tregjeve financiare për ndikimin që mund të ketë këto tarifa mbi rritjen ekonomike globale dhe kërkesën për naftë.

Çmimi i një fuçie nafte “West Texas Intermediate” (WTI), standardi amerikan, për dërgesë në maj, ra me 5,15%, duke arritur në 68,02 dollarë. Ndërkaq, çmimi i një fuçie nafte “Brent” të Detit të Veriut për dorëzimin e qershorit ra me 4,78%, duke u ulur në 71,37 dollarë.

Përveç pasigurisë nga tarifat e reja të Trump, OPEC-u njoftoi një rritje më të mprehtë të prodhimit të naftës se sa ishte pritur, që gjithashtu ka kontribuar në uljen e çmimeve të naftës.

Continue Reading

Lajmet

Policia gjobit shoferin që drejtoi veturën në anën e kundërt në autostradë

Published

on

Policia e Kosovës ka gjobitur një shofer me 500 euro pasi ai drejtoi veturën e tij në anën e kundërt të autostradës. Incidenti ka ndodhur në Autostradën “Dr. Ibrahim Rugova” dhe është bërë publik më 3 prill 2025 përmes një video-incizimi që u shpërnda në rrjetet sociale.

Shoferi ka marrë gjithashtu pesë pikë negative dhe i është ndaluar drejtimi i automjetit për një periudhë prej dymbëdhjetë muajsh. Mjeti është larguar nga trafiku përmes një kompanie të autorizuar për tërheqje. Policia, përmes një njoftimi, ka bërë të ditur se njësia për Kontroll të Autostradave në bashkëpunim me njësinë kufitare ka identifikuar dhe ndaluar shoferin që kryente shkeljen e rrezikshme në autostradë.

Continue Reading

Lajmet

Zëdhënësit e Speciales: Gjykata e Hagës mban përgjegjës individët, jo grupet etnike, organizatat apo komunitetet

Published

on

Zëdhënësit e Gjykatës Speciale, Michael Doyle dhe Angela Griep, kanë zhvilluar një konferencë për media, ku kanë sqaruar disa çështje lidhur me procesin gjyqësor që po zhvillohet në Hagë ndaj ish-krerëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK). Gjatë konferencës, ata theksuan se Gjykata është e themeluar në përputhje me Kushtetutën e Kosovës dhe se përgjigjet për legjitimitetin e saj mund të gjenden aty. Ata nënvizuan se qëllimi i Gjykatës është të sigurojë gjykime të drejta, të pavarura dhe të paanshme për individët që ndiqen penalisht nga Prokuroria Speciale, si dhe për të mbrojtur dëshmitarët dhe për të siguruar dinjitetin e viktimave.

Zëdhënësit theksuan se Gjykata Speciale merret vetëm me përgjegjësi penale individuale dhe mbajnë përgjegjësi vetëm individët për krimet që u janë ngarkuar në aktakuzë. Ata gjithashtu sqaruan se Gjykata nuk merret me grupe etnike, organizata apo komunitete, por fokusohet tek përgjegjësia individuale.

Gjatë konferencës, ata përmendën edhe ankesën e mbrojtjes së Hashim Thaçit për pyetjet e bëra nga gjyqtarët ndaj dëshmitarëve, duke sqaruar se gjyqtarët kanë të drejtën dhe detyrën të bëjnë pyetje për të përcaktuar të vërtetën. Ata theksuan se kufizimi i mundësisë së gjyqtarëve për të bërë pyetje mund të cenonte rolin e tyre si gjetës të fakteve.

Continue Reading

Të kërkuara