Irani ka ekzekutuar një numër “tronditës” prej 2.159 personash më 2025, u tha në raportin e Amnesty International të publikuar më 18 maj. Sipas organizatës për të drejtat e njeriut, numri i ekzekutimeve ka tejkaluar rekordin e vitit 1981 të regjistruar në këtë shtet.

Amnesty International tha se të paktën 2.707 persona u ekzekutuan në mbarë botën vitin e kaluar, edhe pse dënimet me vdekje të shqiptuara në Kinë nuk janë përfshirë në këtë shifër.

Organizata me seli në Londër tha se “mijëra ekzekutime” janë kryer në Kinë, shtetit që përdor më së shumti dënimin me vdekje. Megjithatë, sipas Amnesty detajet janë të paqarta për shkak të “sekretit shtetëror” mbi të dhënat në Kinë.

Amnesty tha se shifra globale për vitin 2025 – që përfshijnë ekzekutimet në Arabinë Saudite, Kuvajt, Egjipt, Jemen, Singapor dhe Shtetet e Bashkuara – paraqet rritje për më shumë se dy të tratat krahasuar me shifrën e përgjithshme më 2024.

“Ky trend ishte më i theksuar në shtetet ku autoritetet kanë forcuar kontrollin mbi pushtetin, duke kufizuar hapësirën civile, duke heshtur disidencën dhe duke treguar shpërfillje ndaj mbrojtjeve të vendosura nga ligjet dhe standardet ndërkombëtare për të drejtat e njeriut”, u tha në deklaratë.

Në veçanti, “rritja tronditëse e ekzekutimeve të regjistruara në Iran” erdhi në kohën kur autoritetet “intensifikuan përdorimin e dënimit me vdekje si mjet shtypës politik dhe të kontrollit”, veçanërisht pas luftës së qershorit të vitit 2025 me Izraelin.

Amnesty dhe grupe të tjera për të drejtat e njeriut kanë thënë se Teherani po intensifikon përdorimin e dënimit me vdekje pas protestave masive antiqeveritare në janar dhe luftës që më pas shpërtheu ndaj Izraelit dhe Shteteve të Bashkuara.

Organizata tha se 2.159 ekzekutime janë regjistruar në Iran më 2025 dhe kjo shifër “përbën shifrën më të lartë që nga viti 1981” që është regjistruar në këtë shtet. Po ashtu, kjo është shifra më e lartë e regjistruar në një shtet të vetëm që nga ai vit.

Për shkak të vështirësisë për marrjen e informacioneve konkrete, grupe të tjera kanë ofruar shifra të tjera sa u përket ekzekutimeve në Iran.

Organizata joqeveritare Të Drejtat e Njeriut Iran – organizatë me seli në Norvegji – më herët gjatë vitit tha se të paktën 1.639 persona ishin ekzekutuar në Iran vitin e kaluar.

Teherani e ka pranuar se ka ekzekutuar 30 persona deri më tani gjatë këtij viti.

Arabia Saudite vitin e kaluar kreu të paktën 356 ekzekutime, që është shifër më e lartë sesa rekordi i regjistruar më 2024 prej të paktën 345 ekzekutimesh, tha Amnesty.

Ekzekutimet në Kuvajt u rritën nga gjashtë më 2024 në 17. Në Egjipt, nga 13 numri i ekzekutimeve u rrit në 23. Në Jemen, shifrat vjetore u rritën nga 38 në të paktën 51.

Ndërkaq, në SHBA, Amnesty tha se ka pasur një “rritje të paprecedent” të ekzekutimeve në Floridë – ku janë regjistruar 19 dënime me vdekje – duke bërë që numri i përgjithshëm të arrijë në 47, që paraqet shifrën më të lartë që nga viti 2009. /REL/

Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) ka shpallur shpërthimin e virusit Ebola në Republikën Demokratike të Kongos si një emergjencë të shëndetit publik me rëndësi ndërkombëtare, sic raporton BBC.

Agjencia njoftoi se shpërthimi në provincën lindore Ituri të Kongos – ku janë raportuar rreth 246 raste të dyshuara dhe 80 vdekje – ende nuk i plotëson kriteret për t’u cilësuar si një emergjencë pandemike. Megjithatë, OBSH paralajmëroi se ky mund të jetë një shpërthim shumë më i madh se ai që po detektohet dhe raportohet aktualisht, duke paraqitur një rrezik të madh të përhapjes në nivel lokal dhe rajonal.

Sipas agjencisë shëndetësore, ky shpërthim po shkaktohet nga lloji i virusit Bundibugyo, për të cilin aktualisht nuk ka barna apo vaksina të aprovuara.

Simptomat e hershme të sëmundjes përfshijnë: ethe dhe temperaturë; dhimbje të muskujve dhe kokës; lodhje dhe dhimbje fyti

Këto simptoma më pas pasohen nga vjellja, diarreja, skuqja në lëkurë (ekzantema) dhe gjakderdhja.

Deri më tani, OBSH ka konfirmuar përmes laboratorit tetë raste, ndërsa rastet e tjera të dyshuara dhe vdekjet janë shtrirë në tri zona shëndetësore, përfshirë Bunian (kryeqytetin e provincës Ituri) dhe qytetet e minierave të arit, Mongwalu dhe Rwampara. Një rast është konfirmuar edhe në kryeqytetin Kinshasa, te një pacient që besohet se ishte kthyer nga Ituri.

Virusi tashmë është përhapur jashtë kufijve të Kongos, me dy raste të konfirmuara në Ugandën fqinje. Zyrtarët ugandas njoftuan se një 59-vjeçar, i cili vdiq të enjten, kishte rezultuar pozitiv. Qeveria e Ugandës sqaroi se bëhej fjalë për një shtetas kongolas, trupi i të cilit tashmë është kthyer në Kongo.

Ndërkohë, agjencia e lajmeve AFP raportoi se një laborator ka konfirmuar një rast me Ebola edhe në qytetin lindor Goma, i cili aktualisht kontrollohet nga rebelët e grupit M23.

Sipas rrjetit CBS, të paktën gjashtë amerikanë dyshohet se janë ekspozuar ndaj Ebolës në Kongo; njëri prej tyre ka shfaqur simptoma, por asnjë nuk është konfirmuar ende si i infektuar. Qeveria amerikane po tenton t’i evakuojë ata nga vendi, ndoshta drejt një baze ushtarake në Gjermani.

Qendra për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve në SHBA (CDC) planifikon të dërgojë më shumë staf në Kongo dhe Ugandë, ndërsa Ambasada e SHBA-së në Kongo u bëri thirrje qytetarëve të saj që të shmangin udhëtimet në provincën Ituri.

OBSH theksoi se situata e pasigurt e sigurisë dhe kriza humanitare në Kongo, e kombinuar me lëvizshmërinë e lartë të popullatës, praninë e virusit në zona urbane dhe numrin e madh të institucioneve shëndetësore joformale, po rrit rrezikun e përhapjes.

Shtetet që kufizohen me Kongon konsiderohen në rrezik të lartë për shkak të tregtisë dhe udhëtimeve. Ruanda ka njoftuar se ka shtrënguar kontrollet përgjatë kufirit si masë parandaluese, duke ngritur në gatishmëri sistemet e mbikëqyrjes dhe ekipet shëndetësore për një reagim të shpejtë në rast nevoje.

Presidenti i Shteteve të Bashkuara të Amerikës, Donald Trump, i ka dërguar një ultimatum të prerë Teheranit përmes platformës së tij Truth Social, duke deklaruar se “koha po ikën” dhe duke kërkuar veprime të shpejta, përndryshe pasojat për Iranin do të jenë shkatërruese, raporton BBC.

Ky reagim erdhi menjëherë pas një diskutimi që Trump zhvilloi me kryeministrin izraelit, Benjamin Netanyahu, në një kohë kur negociatat për t’i dhënë fund luftës kanë hyrë në një qorrsokak.

Nga ana tjetër, mediat shtetërore iraniane po akuzojnë Uashingtonin zyrtar për mungesë kompromisi dhe për dështim në ofrimin e lëshimeve konkrete ndaj propozimeve të tyre, gjë që sipas agjencisë “Mehr” po çon drejt një bllokade totale të bisedimeve.

Ky tension i ri rikthen në pah kërcënimet e hershme të Trumpit për shkatërrimin e një civilizimi të tërë, pak para armëpushimit të prillit, ndërsa tani ai e konsideron këtë armëpushim si pothuajse të dështuar për shkak të kërkesave iraniane, të cilat i quajti plotësisht të papranueshme.

Në qendër të këtij ngujimi diplomatik qëndrojnë kushtet diametralisht të kundërta të të dyja palëve. Irani, përmes Ministrisë së tij të Jashtme, i ka mbrojtur propozimet e veta duke i quajtur ato gjeneroze dhe të përgjegjshme.

Këto kërkesa përfshijnë ndalimin e menjëhershëm të luftës në të gjitha frontet – duke iu referuar edhe sulmeve të Izraelit ndaj Hezbollahut në Liban –, heqjen e bllokadës detare amerikane mbi portet iraniane, garanci për mos-sulmim në të ardhmen, dëmshpërblime të luftës si dhe njohjen e sovranitetit të plotë mbi Ngushticën strategjike të Hormuzit.

Si kundërpërgjigje, Uashingtoni ka paraqitur pesë kushte të rrepta, ku më kryesoret janë lejimi i funksionimit të vetëm një qendre bërthamore në Iran dhe dorëzimi i të gjithë uraniumit të pasuruar shumë direkt në SHBA.

Megjithatë, Trump ka sinjalizuar një zbutje të lehtë të qëndrimit të tij të mëparshëm për mbyllje totale, duke sugjeruar se mund të pranojë një pezullim 20-vjeçar të programit bërthamor iranian, që mbetet edhe pika më e nxehtë e mosmarrëveshjes.

Përkundër faktit se armëpushimi që nisi pas sulmeve masive ajrore të forcave amerikane dhe izraelite më 28 shkurt është respektuar kryesisht, situata në terren mbetet jashtëzakonisht e brishtë për shkak të incidenteve të herëpashershme me armë zjarri.

Ndikimi i këtij konflikti ka tejkaluar dimensionin rajonal duke goditur drejtpërdrejt ekonominë globale, pasi Irani po vazhdon ta mbajë të bllokuar Ngushticën e Hormuzit si masë hakmarrëse. Duke qenë se përmes kësaj rruge ujore kalon rreth 20% e furnizimit botëror me naftë dhe gaz të lëngshëm natyror, ky bllokim ka shkaktuar një rritje të hovshme dhe drastike të çmimeve të karburanteve në mbarë tregjet ndërkombëtare, duke rritur presionin mbi fuqitë botërore për të gjetur një zgjidhje të shpejtë diplomatike. /BBC/

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, është larguar nga Pekini pas një samiti dyditor, duke thënë se kishte arritur “marrëveshje fantastike tregtare, të shkëlqyera për të dyja vendet”, mirëpo kanë dalë pak detaje rreth asaj se çfarë kanë rënë dakord dy superfuqitë.

Trumpi mbërriti të mërkurën për një samit të rëndësisë së lartë me udhëheqësin kinez, Xi Jinping, i shoqëruar nga disa drejtorë ekzekutivë: një delegacion biznesi i profilit të lartë që përfshinte fushën e bujqësisë, aviacionit, automjeteve elektrike dhe çipave të inteligjencës artificiale (AI).

Tregtia ishte në krye të agjendës me gjithë tensionet e fundit rreth luftës në Iran, dhe bizneset shpresonin për marrëveshje kyçe si dhe për një zgjatje të armëpushimit tarifor, i cili pritet të skandojë në nëntor.

Vizita u karakterizua nga një retorikë e ngrohtë dhe simbolika. Trumpi u prit me një agjendë të ngjeshur që përfshinte një gardë nderi, një organizim shtetëror dhe një ftesë në kompleksin ekskluziv ku jetojnë dhe punojnë udhëheqësit e Partisë Komuniste të Kinës.

Presidenti amerikan u shfaq i impresionuar dhe e ftoi Ksin në Shtëpinë e Bardhë në shtator. Ai tha se bisedimet ishin “shumë të suksesshme”, ndërsa Ksi e cilësoi këtë si një vizitë “historike dhe shënjuese”.

Megjithatë, asnjëra palë nuk ka njoftuar ndonjë kthesë të madhe tregtare apo marrëveshje të rëndësishme biznesi.

Sidoqoftë, Presidenti Trump bisedoi me gazetarët në bordin e avionit “Air Force One” dhe tha se Kina ka rënë dakord të blejë 200 avionë Boeing, me një zotim potencial për të blerë edhe 750 avionë të tjerë. BBC-ja ka kontaktuar kompaninë Boeing për një koment.

Trumpi tha gjithashtu se fermerët amerikanë do të jenë të lumtur me marrëveshjet e tij tregtare, pasi Kina do të blinte sojë në vlerë prej “miliarda dollarësh”.

Por, nga ana e kinezëve nuk ka pasur asnjë konfirmim për ndonjë marrëveshje apo blerje.

Nëse porositë e Boeing-ut finalizohen, kjo do të ishte marrëveshja e parë e madhe e këtij prodhuesi të avionëve me Kinën në gati një dekadë. Kompania ishte përjashtuar kryesisht nga tregu i dytë më i madh i aviacionit në botë për shkak të tensioneve tregtare mes Pekinit dhe Uashingtonit.

I pyetur për komentet e mëparshme të Trumpit dhënë për Fox News, ku ai thoshte se marrëveshjet ishin arritur, zëdhënësi i ministrisë së jashtme kineze, Guo Jiakun, tha vetëm se “thelbi i marrëdhënieve ekonomike dhe tregtare Kinë-SHBA është përfitimi i ndërsjellë dhe bashkëpunimi ku fitojnë të dyja palët”.

Ai shtoi se të dyja palët duhet të punojnë për të zbatuar “konsensusin e rëndësishëm” të arritur nga dy udhëheqësit dhe për të sjellë më shumë stabilitet në lidhjet tregtare dypalëshe dhe në ekonominë globale.

Sidoqoftë, mbeten ende pikëpyetje mbi armëpushimin tarifor të rënë dakord në tetor, kur Uashingtoni pezulloi rritjet e larta të tarifave për mallrat kineze, ndërsa Pekini u tërhoq nga kufizimi i eksporteve të tokave të rralla, të cilat janë kritike për prodhimin industrial.

Çuditërisht, Trumpi u tha gazetarëve në Air Force One se ai dhe Ksi nuk kishin diskutuar fare për tarifat.

Nga ana tjetër, Shtëpia e Bardhë tha se të dy udhëheqësit ranë dakord të themelojnë një “Bord Tregtie” për të menaxhuar marrëdhënien pa pasur nevojë të rihapin negociatat për tarifat.

Sekretari i Thesarit të SHBA-së, Scott Bessent, i cili ka udhëhequr bisedimet tregtare për Uashingtonin, tha në një intervistë të regjistruar paraprakisht për CNBC se priste përparim në një mekanizëm për të mbështetur investimet e ardhshme.

Zyrtarët amerikanë, megjithatë, kanë tërhequr vërejtjen se ka ende shumë punë për të bërë përpara se këto njoftime të hyjnë në fuqi.

Teknologjia dhe tregtia

Një nga momentet më me vëmendje ishte kur Air Force One u ul në Pekin të mërkurën mbrëma.

Drejtori ekzekutiv i Teslas, Elon Musk, zbriti nga avioni përpara zyrtarëve të lartë duke përfshirë Pete Hegseth, Marco Rubio dhe Greer – një shenjë kjo e agjendës vendimtare ekonomike që i priste.

Gjithashtu, Musk dhe shefi i prodhuesit amerikan të çipave Nvidia, Jensen Huang, qëndruan pranë Trumpit gjatë ceremonisë së mirëseardhjes dhe patën një prani të dukshme gjatë banketit.

Shfaqja e Huangut ishte mjaft rëndësishme pasi ai fillimisht nuk ishte planifikuar të ishte pjesë e delegacionit – por bashkimi i tij në këtë udhëtim nxiti spekulimet se AI dhe qasja në çipa ishin pjesë më e madhe e bisedimeve nga sa mendohej më parë.

Me automjetet elektrike, AI-n dhe gjysmëpërçuesit që po kthehen në fusha kryesore të betejës në rivalitetin SHBA-Kinë, si Tesla ashtu edhe Nvidia janë shumë të ekspozuara ndaj Kinës.

Tesla mbështetet shumë në fabrikën e saj në Shangai dhe te konsumatorët kinezë, ndërsa Nvidia dëshiron të jetë në gjendje të fillojë sërish shitjen e çipave të avancuar në Kinë, gjë që aktualisht është e ndaluar nga kontrollet amerikane të eksportit.