Presidenti i Donald Trump ka paralajmëruar Italinë dhe Spanjën me mundësinë e tërheqjes së trupave amerikane nga territoret e tyre, si pjesë e një rishikimi më të gjerë të pranisë ushtarake të SHBA-së në Evropë.

Italia dhe Spanja i janë shtuar listës në rritje të vendeve që Trump po i vë në shënjestër me kërcënime të tilla. Duke folur për media, ai deklaroi se “me gjasë” do ta shqyrtojë këtë hap, duke e lidhur drejtpërdrejt me qëndrimet kritike të dy vendeve ndaj fushatës ushtarake amerikane në Iran, sipas raportimit të The Guardian.

“Pse të mos e bëj? Italia nuk ka qenë ndihmë për ne dhe Spanja ka qenë e tmerrshme, absolutisht e tmerrshme”, është shprehur Trump.

Të dy shtetet kanë kundërshtuar ashpër veprimet ushtarake të SHBA-së në Lindjen e Mesme. Presidenti amerikan ka kritikuar vazhdimisht udhëheqësit e tyre për refuzimin që të mbështesin këtë fushatë.

Kryeministrja italiane, Giorgia Meloni, ka refuzuar përdorimin e një baze ajrore në Sicili nga forcat amerikane për operacionet në Iran, ndërsa Trump e ka akuzuar atë se “i mungon guximi”.

Në anën tjetër, kryeministri spanjoll Pedro Sánchez ka qenë një nga kritikët më të fortë evropianë të kësaj lufte që nga fillimi. Ai është përballur vazhdimisht me reagime dhe kërcënime nga Trump, përfshirë edhe paralajmërime për pezullim të anëtarësimit të Spanjës në NATO.

Irani ka paralajmëruar se do t’i përgjigjet me “goditje të gjata dhe të dhimbshme” çdo sulmi të ri nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës, duke rritur tensionet në rajon dhe duke vështirësuar përpjekjet ndërkombëtare për hapjen e Ngushtica e Hormuzit.

Dy muaj pas nisjes së konfliktit mes Irani dhe forcave të mbështetura nga Izraeli dhe SHBA-ja, kjo rrugë detare kyçe vazhdon të mbetet e bllokuar, duke ndikuar në rreth 20% të furnizimeve globale me naftë dhe gaz. Si pasojë, çmimet e energjisë kanë shënuar rritje të ndjeshme, duke shtuar frikën për një ngadalësim ekonomik global.

Pavarësisht armëpushimit që është në fuqi që nga 8 prilli, situata mbetet e tensionuar. Teherani vazhdon të mbajë të mbyllur ngushticën, si kundërpërgjigje ndaj bllokadës detare amerikane mbi eksportet e tij të naftës.

Sipas raportimeve të Axios, presidenti amerikan Donald Trump pritet të shqyrtojë planet për sulme të reja ushtarake ndaj Iranit, me qëllim rritjen e presionit në negociatat për programin bërthamor.

Këto zhvillime kanë ndikuar menjëherë në tregjet globale, ku çmimi i naftës arriti deri në 126 dollarë për fuçi — niveli më i lartë që nga periudha pas pushtimi i Ukrainës nga Rusia në vitin 2022 — përpara se të binte në rreth 113 dollarë.

Një zyrtar i lartë i Gardës Revolucionare iraniane paralajmëroi se çdo ndërhyrje ushtarake nga SHBA-ja do të pasohet me sulme të forta ndaj objektivave amerikane në rajon.

“Kemi parë çfarë ndodhi me bazat tuaja në rajon; e njëjta gjë mund të ndodhë edhe me anijet tuaja luftarake”, citohet të ketë thënë komandanti Majid Mousavi.

Ndërkohë, çmimet e naftës Brent janë rritur ndjeshëm që nga fundi i shkurtit, duke nxitur inflacionin dhe duke e bërë koston e karburanteve një çështje të ndjeshme politike në shumë vende.

Përveç bllokimit të kalimit në Ngushticën e Hormuzit, Irani ka intensifikuar aktivitetet ushtarake, përfshirë përdorimin e dronëve dhe raketave ndaj objektivave të lidhura me SHBA-në dhe Izraelin në rajonin e Gjirit.

Autoritetet iraniane kanë paralajmëruar edhe për “veprime ushtarake të paprecedenta” nëse vazhdon presioni ndaj eksporteve të tyre të naftës, duke sinjalizuar rrezik për përshkallëzim të mëtejshëm të konfliktit dhe ndërprerje të furnizimeve globale me energji.

Një marrëveshje prej 6 miliardë dollarësh në fushën e sigurisë energjetike është nënshkruar në Tiranë në prani të kryeministrit të Shqipërisë, Edi Rama, dhe ambasadores së Shteteve të bashkuara në Greqi, Kimberly Guilfoyle.

Marrëveshja u firmos mes kompanisë shqiptare Albgaz me dy kompanive të mëdha ndërkombëtare, njëra amerikane dhe tjetra greke.

Dokumenti parashikon zhvillim e Qendrës Energjetike të Vlorës dhe marrëveshjen kornizë për furnizimin me gaz të lëngshëm natyror, si hapa të rëndësishëm drejt diversifikimit të burimeve të energjisë dhe forcimit të pavarësisë energjetike, në bashkëpunim të ngushtë me Shtetet e Bashkuara, si edhe ndërveprim me Greqinë.

Nënshkrimit të marrëveshjes i parapriu një postim në X të ambasadores amerikane në Greqi, Kimberly Guilfoyle.

“… në Tiranë për të avancuar agjendën energjetike të presidentit të SHBA dhe për t’iu bashkuar kryeministrit Edi Rama për të marrë pjesë në ceremoninë e nënshkrimit të një marrëveshjeje historike midis Shqipërisë, Venture Global dhe Aktor LNG USA për një marrëveshje 20-vjeçare për gazin e lëngshëm natyror amerikan”, theksoi ambasadorja.

Ajo tha se angazhimi prej 6 miliardë dollarësh forcon sigurinë energjetike dhe sigurinë kombëtare në të gjithë rajonin.

“Kur Shtetet e Bashkuara, Shqipëria dhe Greqia punojnë së bashku, ky rajon është më i lidhur, më i sigurt dhe më i begatë”, tha ambasadorja Guilfoyle.

Marrëveshja synon ndërtimin e infrastrukturës në Vlorë për importin e gazit të lëngshëm nga SHBA-ja dhe rigazifikimin e tij për furnizimin e Evropës Jugore.

Ministri i Energjisë dhe Infrastrukturës i Shqipërisë, Enea Kakaraçi, gjatë ceremonisë së nënshkrimit të marrëveshjes tha se partneriteti me SHBA-në reflekton një vizion të përbashkët për të ndërtuar një të ardhme energjetike të sigurt dhe të qëndrueshme.

“Një shtyllë qendrore e këtij vizioni është zhvillimi i Qendrës Energjetike të Vlorës që është një komponent, një projekt shumë komponencial që do të ripërcaktojë rolin e Shqipërisë në këtë hartë energjetike”, tha ai.

Ambasadorja amerikane në Athinë e cilësoi Shqipërinë një partnere të palëkundur të SHBA-së dhe vend me rëndësi të jashtëzakonshme strategjike për Ballkanin dhe Evropën.

“Presidenti Trump ka qenë kampion i zjarrtë i sigurisë energjetike. Vizioni dhe veprimet e tij kanë përforcuar faktin se ofrimi i një energjie të qëndrueshme forcon SHBA-në dhe aleatët tanë strategjikë. Administrata Trump e ka ngritur bashkëpunimin energjetik si shtyllë në mbarë botën. Dhe, nënshkrimi i sotëm është manifestim i prekshëm i kësaj përpjekjeje”, deklaroi Guilfoyle.

Ambasadorja gjithashtu theksoi se SHBA-ja mbështet Ballkanin që është më i ndërlidhur, më i sigurt në aspektin energjetik dhe më i begatë dhe Shqipëria, siç tha ajo, është thelbësore për këtë vizion.

Edhe kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, e cilësoi këtë marrëveshje me një rëndësi të jashtëzakonshme.

“Vlora do të kthehet në një pikë kritike për energjinë në Evropën Juglindore. Theksoj rëndësinë e nevojës të Shqipërisë e të Greqisë për të forcuar lidhjen tonë dhe bashkëpunimin në shumë mënyra, por posaçërisht sa i takon furnizimit me energji, prodhimit energjetik dhe rezistencës së pavarësisë energjetike. Duke pozicionuar Shqipërinë si ndërlidhëse, fluksi energjetik shkon përmes Ballkanit Perëndimor, kontribuon në stabilitetin e rajonit dhe ndikon në sigurinë energjetike të fqinjëve”, tha Rama.

Kryeministri shqiptar u shpreh se partneriteti midis Shqipërisë dhe SHBA-së, përçon sot një mesazh shumë të qartë se edhe vendet e të vogla mund të bëhen pjesë e zgjidhjes së sfidave më të ngutshme siç është nevoja për energji.

Kosova, ndërkaq, nuk ka rrjet gazsjellësish për shpërndarjen e gazit natyror e as sistem të ndërtuar institucional për menaxhimin e këtij sektori.

Por, në Strategjinë e Energjisë të Kosovës për periudhën 2022-2031 parashikohet mundësia që vendi të lidhet me rrjetet rajonale të gazit në të ardhmen. /REL/