Kulturë
BBC: Butrinti, vendi antik që ndihmon Shqipërinë të rifitojë identitetin e saj
Published
1 year agoon
By
UBTnewsPas një periudhe trazirash, vendet shpesh flasin për shikimin drejt së ardhmes. Megjithatë, 40 vjet pas vdekjes së diktatorit komunist Enver Hoxha , Shqipëria, në shumë mënyra, po shikon në të kaluarën e saj të largët, shkruan BBC.
Një periudhë izolimi ekstrem nga vitet 1940 deri në 1991 e bëri Shqipërinë të mbyllte institucionet e tij fetare, të neglizhonte shumë nga vendet e tij historike dhe të bëhej i njohur si ” Koreja e Veriut e Evropës “. Por sot, Shqipëria po punon shumë për të rimarrë trashëgiminë e saj kulturore duke ruajtur peizazhin e saj natyror dhe duke përqafuar rrënjët e saj të lashta.

Rrënojat më shumë se 2500-vjeçare të qytetit të Butrintit janë një shembull i tillë. Që daton afërsisht në vitin 800 para Krishtit, vendi ka qëndruar prej kohësh në qendër të botës perëndimore, duke i mbijetuar konflikteve, duke thithur kultura të ndryshme dhe duke lënë shtresa të shumta të historisë për t’u eksploruar. Ka të ngjarë të ishte një qytet-shtet grek përpara se romakët ta zgjeronin atë në një qytet plot gjallëri të plotë me një banjë. Më vonë, bizantinët dhe osmanët lanë gjurmët e tyre përkatëse në të. Historia e Butrintit tregon historinë e ndryshimit të politikës së Mesdheut dhe kulturave dhe feve të tij të shumta – të cilat të gjitha kanë formësuar Shqipërinë e sotme.
“Në vitin 1992, Butrinti ishte vendi i parë në Shqipëri i shpallur si hapësirë e mbrotjur e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s ,” shpjegoi në një episod të fundit drejtuesi i BBC Travel Show Qasa Alom. “Ai ruan një pjesë të historisë së pasur kulturore që qëndron përtej hijes së hedhur nga ngjarjet e shekullit të kaluar.“
Sot, rrënojat e shumta të qytetit janë pjesë e Parkut Kombëtar më të madh të Butrintit , i cili përfshin 93 km katrorë peizazh bregdetar të pyllëzuar. Përveç vendit historik, parku është gjithashtu shtëpia e 1200 llojeve të ndryshme bimore dhe shtazore . Vizitorët mund të eksplorojnë rrënojat e një teatri të epokës helenistike, të admirojnë monumentet e hershme të krishtera dhe më pas të ecin nëpër kodrat e pyllëzuara ose të lundrojnë në liqenin e Butrintit aty pranë.

Ruajtja e rrënojave dhe e parkut përreth janë rezultat i një përpjekjeje të përbashkët nga organizata si Fondacioni Butrint dhe Fondi Botëror i Monumenteve . Donacionet nga të dy grupet kanë ndihmuar në restaurimin e Butrintit dhe mbrojtjen e peizazhit përreth, duke ofruar gjithashtu trajnime për ruajtjen historike që krijoi vende pune shumë të nevojshme për komunitetin lokal.
“Ka qenë një luftë 30 vitet e fundit për të mbrojtur bukurinë dhe historinë e Butrintit, fillimisht [për shkak] të neglizhencës pas rënies së komunizmit… por edhe me zhvilluesit që përpiqen të ndërtojnë rreth zonës,” i tha BBC-së Ani Tare, ish-drejtore e Parkut Kombëtar të Butrintit.
Butrinti nuk është e vetmja pjesë e Shqipërisë që ka përjetuar një restaurim. Në kryeqytetin e vendit, Tiranë, që ndodhet 278 km (173 milje) në veri, shumë monumente të epokës së Hoxhës janë shembur për t’i hapur rrugë hapësirave të reja komunitare. Sheshi Skënderbej , për shembull, dikur shtëpia e disa monumenteve kushtuar komunizmit dhe pushtetit të Hoxhës, tani është sheshi më i madh i këmbësorëve në Ballkan. Në mënyrë të ngjashme, Piramida e lartë e Tiranës është shndërruar nga një muze kushtuar Hoxhës në një park dhe kopsht skulpturash me pamje gjithëpërfshirëse të qytetit.

Arti ka ndihmuar gjithashtu shqiptarët të shkundin të kaluarën dhe të rimendojnë një identitet të ri kombëtar në mënyra të tjera. Në Butrint, për shembull, programet si festivali i tyre vjetor i dramës , i vendosur në brendësi të teatrit të lashtë prej guri të sitit, ka ndihmuar të rikthehet një ndjenjë krenarie dhe historie në komunitetin lokal.
“Në fillim vizitorët në festival ishin të zhurmshëm, ata nuk e kuptonin se çfarë po ndodhte dhe ata vidhnin jastëkët,” shpjegoi Tare. “Në pesë vjet, vendasit këtu do të vinin të veshur bukur, askush nuk bën zhurmë, të gjithë respektonin teatrin, askush nuk vidhte jastëkët. Pse? Sepse kultura e këtij vendi i ndërgjegjësoi dhe u jepte një ndjenjë krenarie.“/BBC/
Kulturë
Restaurimi i Muzeut Etnografik të Beratit, rikthim i trashëgimisë kulturore për publikun
Published
15 hours agoon
March 3, 2026By
UBTNews
Ka përfunduar restaurimi i Muzeut Etnografik të Beratit dhe po punohet për rimuzealizimin dhe hapjen për publikun. Restaurimi u realizua falë financimit nga Fondet e Bashkimit Evropian, të fituar nga Këshilli i Qarkut Berat, duke i dhënë muzeut një dimension të ri në prezantimin e trashëgimisë qytetare dhe duke forcuar profilin kulturor e turistik të qytetit.
I hapur për herë të parë në vitin 1979 dhe i vendosur në banesën monumentale “Llavda”, muzeu ruan rreth 1,300 artefakte që pasqyrojnë mënyrën e jetesës, mjeshtërive dhe kulturës qytetare ndër shekuj. Në katin përdhes, vizitorët mund të njohin rrugicën e pazarit mesjetar dhe zejet më të zhvilluara të trevës, si qëndistaria, argjendaria, punimi i bakrit dhe veshjet e zbukurimet e shtresave të pasura qytetare. Pjesa e hapur e hajatit paraqet zejet që kryheshin në shtëpi, si dhe oborrin me objekte gurgdhendjeje dhe qeramike.
Në katin e sipërm vizitorët mund të shohin organizimin dhe traditat e një familjeje qytetare të pasur, përfshirë çardakun, dhomën e punës dhe odën e miqve. Muzeu është ndërtuar në fillim të shekullit XVIII dhe ndodhet në zonën e mbrojtur pranë qendrës historike, duke ofruar një përvojë të plotë të jetesës qytetare të kaluar.
Rihapja e muzeut në verën e vitit 2026 pritet të shënojë një moment të rëndësishëm për trashëgiminë kulturore të Beratit, duke rikthyer në jetë një pasuri të çmuar të qytetit dhe duke fuqizuar turizmin dhe promovimin e kulturës lokale.
Kulturë
Muzeu i Mitrovicës bëhet pjesë e rrjetit evropian NEMO
Published
2 days agoon
March 2, 2026By
UBTNews
Muzeu i Qytetit të Mitrovicës është bashkuar zyrtarisht me NEMO, rrjetin evropian të muzeve, duke hapur mundësi të reja për shkëmbim njohurish dhe bashkëpunim ndërkombëtar.
Ky muze publik komunal, nën drejtimin e Drejtorisë së Kulturës, Rinisë dhe Sportit, i përkushtohet ruajtjes, hulumtimit dhe prezantimit të trashëgimisë historike dhe kulturore të qytetit përmes ekspozitave, programeve arsimore dhe aktiviteteve me komunitetin.
Drejtoresha Nora Prekazi tha se përmes bashkimit me NEMO, muzeu synon të forcojë vizionin e tij si një institucion i hapur dhe përfshirës:
“Ne duam të jemi një muze për të gjithë, duke shkëmbyer njohuri me kolegët evropianë, duke zhvilluar praktikat arsimore dhe pjesëmarrëse, dhe duke e bërë muzeun tonë më të aksesueshëm dhe përfshirës për të gjithë.”
Ky hap vendos Muzeun e Mitrovicës në një rrjet evropian muzeal, duke e pozicionuar Kosovën në hartën e institucioneve kulturore që punojnë për komunitete më të hapura dhe të përfshira.
Kulturë
Dokumentari për dhomat bosh të fëmijëve të vrarë në shkolla nominohet për Oscar
Published
5 days agoon
February 27, 2026By
UBTNews
Një dokumentar i shkurtër, i nominuar për Çmimin Oscar, po prek publikun me një qasje të pazakontë dhe thellësisht emocionale ndaj një prej plagëve më të mëdha të shoqërisë amerikane të shtënave në shkolla. All the Empty Rooms sjell në qendër jo skenat e krimit apo debatet politike, por dhomat e gjumit të fëmijëve që nuk janë më.
Filmi ndjek gazetarin e njohur të CBS, Steve Hartman, dhe fotografin Lou Bopp, teksa vizitojnë dhe fotografojnë dhomat e katër fëmijëve të vrarë në sulme me armë në shkolla amerikane. Për 34 minuta, kamera ndalet te detajet e vogla: arushë lodrash, byzylykë miqësie, shënime me dorë në pasqyra, libra shkollorë, rroba të palara në shportë. Prania e mungesës është e padurueshme.
Hartman, i njohur për reportazhe me tone shprese dhe humanizmi, thotë se me kalimin e viteve e ndjeu se publiku po bëhej gjithnjë e më i mpirë ndaj lajmeve për të shtëna në shkolla. “Amerika po kalonte nga një tragjedi te tjetra gjithnjë e më shpejt,” shprehet ai në film. Kjo e shtyu të kërkonte një formë tjetër rrëfimi, një që i detyron njerëzit të ndalen.
Regjisori Joshua Seftel thekson se filmi është ndërtuar me kujdes për të shmangur polarizimin politik. Madje, fjala “armë” nuk përdoret asnjëherë. “Dërgimi i fëmijëve në shkollë pa frikë nuk është çështje politike,” thotë ai. “Është një ndjenjë universale.”
Pjesëmarrja e familjeve është zemra e dokumentarit. Jada Scruggs, nëna e 9-vjeçares Hallie, tregon se projekti u dha mundësinë të flasin për vajzën e tyre jo vetëm si viktimë, por si fëmijë plot jetë, energji dhe ëndrra. Fotografitë e realizuara nga Bopp u botuan në libra dhe iu dhuruan familjeve si kujtim i përhershëm.
Në një kohë kur lajmet për dhunën shpesh kalojnë si tituj të shpejtë, All the Empty Rooms zgjedh heshtjen dhe intimitetin. Ai nuk kërkon sensacion, por reflektim. Nuk ofron përgjigje politike, por një përballje emocionale me boshllëkun që lë pas humbja.
I nominuar për Oscar në kategorinë e dokumentarit të shkurtër, filmi po konsiderohet si një nga veprat më prekëse të vitit, një dëshmi se arti dhe kinemaja mund të krijojnë hapësirë për empati atje ku shoqëria rrezikon të bëhet e pandjeshme./Theguardian/
Kulturë
Luvri me drejtues të ri pas grabitjes së stolive mbretërore
Published
6 days agoon
February 26, 2026By
UBTNews
Muzeu i Luvrit ka emëruar një drejtor të ri pas krizës së shkaktuar nga grabitja e stolive të kurorës franceze në tetor.
Historiani i artit Christophe Leribault do të marrë drejtimin e muzeut më të madh në botë, duke zëvendësuar Laurence des Cars, e cila dha dorëheqjen pas ngjarjes. Emërimi u konfirmua nga qeveria franceze.
Grabitja, e kryer brenda pak minutash, çoi në vjedhjen e stolive me vlerë rreth 88 milionë euro dhe nxori në pah mangësi serioze në siguri. Edhe pse disa të dyshuar janë arrestuar, objektet e vjedhura ende nuk janë rikuperuar.
DITARI: Çfarë lajmesh kemi lexuar në çdo 3 mars, në vitet ‘90
Rutte nga Shkupi: KFOR-i mbetet garantues i fuqishëm i sigurisë në Kosovë
UBT sjell në Kaçanik një reflektim akademik mbi trashëgiminë moderne përmes ekspozitës ‘Modernizmi në Kaçanik 1945–1990’
REL: Kosova në valën e shtrenjtimit global të karburanteve
Irani kërcënon Evropën: “Çdo ndërhyrje do të jetë akt lufte”
Lojërat Mesdhetare po hyjnë në fazën vendimtare të planifikimit
MRS shpall kategorizimin e ri të federatave sportive, Xhudoja kryeson listen
Mbishkrime nacionaliste serbe në Ambasadën e Kosovës në Berlin
Finalja e tensionuar, Barcelona përballë Atletico Madrid sonte në “Camp Nou”
Të kërkuara
-
Vendi3 months agoDizajneri grafik Berin Hasi ligjëron për studentët e Dizajnit të Integruar në UBT
-
Lajmet3 months agoProfesori i UBT-së, Hazir S. Çadraku dhe bashkëpunëtorët publikojnë artikullin “Historia e Mbrojtjes së Shpellës në Kosovë” në SpeleoMedit Magazine
-
Kulturë3 months agoIvanka Trump zbulon librat për historinë shqiptare: Çfarë e tërheq?
-
Lajmet2 months agoProfesorët e UBT-së publikojnë studim shkencor në revistën prestigjioze ndërkombëtare të indeksuar në Scopus (Q1)
