Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, deklaroi sot në Samitin e gjashtë shteteve të Ballkanit Perëndimor se Bashkimi Evropian ende s’është Evropë, duke përmendur me këtë rast mospërfshirjen e Ballkanit Perendimor.
“Pjesa e parë ka të bëjë me shndërrimin e Bashkimit Evropian në Evropë”.
“Siç e dimë, shtatëdhjetë e një vite më parë, mes vuajtjeve të mëdha, shkatërrimit, armiqësisë dhe mosbesimit të krijuar nga Lufta e Dytë Botërore, është publikuar Deklarata Schuman dhe ka lindur një ide e guximshme; ideja e bashkëpunimit nëpërmjet institucioneve të përbashkëta. Kjo ide lulëzoi dhe çoi në krijimin e tregut më të madh të lirë në botë, duke bashkuar më shumë se 500 milionë njerëz në një Bashkim Evropia”.
“Megjithatë, edhe pse është zgjeruar në masë të madhe, BE-ja sot nuk është Evropë. Shqipëria, Kosova, Mali i Zi, Maqedonia e Veriut, Bosnja e Hercegovina dhe Serbia mbeten jashtë BE-së”.
“Gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor janë në Evropë, por BE-ja akoma nuk është Evropë”./UBTNEWS
Fjala e kryeministrit Kurti sot ne Tiranë në Samitin e gjashtë shteteve të Ballkanit Perëndimor:
“White Paper” për Agjendën për Ballkanin Perëndimor 2030
I nderuari Kryeministër i Shqipërisë, z. Rama,
I nderuari Komisioner i BE-së, z. Varhelyi,
Të nderuar liderë nga vendet fqinje dhe rajoni,
Kryeministër Rama, ju faleminderit për organizimin e këtij samiti dhe që na mblodhët të gjithëve, në të vërtetë, ne duhet të takohemi më shpesh dhe të bisedojmë më shumë.
E di që i kemi 5 minuta për prezantim, prandaj do të përpiqem të flasë shkurtimisht. Fjalën time do ta ndajë në tri pjesë, ku pjesa e fundit përfundon me një propozim për bashkëpunim të ardhshëm mes vendeve tona.
Pjesa e parë ka të bëjë me shndërrimin e Bashkimit Evropian në Evropë.
Siç e dimë, shtatëdhjetë e një vite më parë, mes vuajtjeve të mëdha, shkatërrimit, armiqësisë dhe mosbesimit të krijuar nga Lufta e Dytë Botërore, është publikuar Deklarata Schuman dhe ka lindur një ide e guximshme; ideja e bashkëpunimit nëpërmjet institucioneve të përbashkëta. Kjo ide lulëzoi dhe çoi në krijimin e tregut më të madh të lirë në botë, duke bashkuar më shumë se 500 milionë njerëz në një Bashkim Evropian.
Megjithatë, edhe pse është zgjeruar në masë të madhe, BE-ja sot nuk është Evropë. Shqipëria, Kosova, Mali i Zi, Maqedonia e Veriut, Bosnja e Hercegovina dhe Serbia mbeten jashtë BE-së.
Gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor janë në Evropë, por BE-ja akoma nuk është Evropë.
Pjesa e dytë ka të bëjë me faktin që modeli ynë aktual i angazhimit duhet të ndryshojë.
Qasja aktuale ndaj bashkëpunimit rajonal ndikohet negativisht nga mosmarrëveshjet politike që e kanë penguar bashkëpunimin dhe i kanë ngritur dyshimet dhe pasiguritë në lidhje me të ardhmen. Për t’i zgjidhur këto probleme, ne së pari duhet ta pranojmë hapur burimin e tyre, pa ekuivoke ose finesë.
Refuzimi i Serbisë për ta njohur pavarësinë e Kosovës është pengesë e vazhdueshme ndaj bashkëpunimit rajonal. Kosova nuk mund të angazhohet në iniciativa që janë të përshtatura për ta mohuar statusin e Kosovës si shtet sovran dhe i pavarur; ne do të angazhohemi vetëm si të barabartë.
Në kuadër të Marrëveshjes për Tregti të Lirë të Evropës Qendrore (CEFTA), Kosova vazhdimisht është trajtuar në mënyrë të pabarabartë dhe të padrejtë. Në formën e saj aktuale, CEFTA nuk mund ta përgatisë rajonin për anëtarësim në BE. Kemi nevojë për përmirësim dhe përshpejtim.
Në kuadër të Këshillit për Bashkëpunim Rajonal (RCC), për shkak të mosnjohjes së Kosovës nga Serbia, të gjitha iniciativat shndërrohen në mosmarrëveshje në lidhje me terminologjinë. Duke i pasur parasysh këto fakte, nuk mund të pretendojmë që iniciativat e ardhshme do t’i zgjidhin pengesat aktuale, përveç nëse e ndërrojmë kornizën aktuale të bashkëpunimit.
Për më tepër, korniza aktuale nuk i adreson çështjet që ndërlidhen me pjesëmarrjen demokratike, ballafaqimin me të kaluarën, luftën kundër korrupsionit, llogaridhënien nga qeveria, pavarësinë e gjyqësorit dhe lirinë e medias.
Kjo më sjell në pjesën e fundit, e cila është rruga që e kemi përpara.
Për të ecur përpara na duhet një kornizë e re bashkëpunimi, e cila bazohet në vlera të përbashkëta dhe në një zotim për një sërë parimesh thelbësore. Kjo kornizë e re do të quhej Marrëveshja e Evropës Juglindore për Tregti të Lirë – ose SEFTA.
SEFTA do t’i përfshinte vendet e Ballkanit Perëndimor si anëtarë të barabartë me të drejta të barabarta, bazuar në një marrëdhënie të veçantë me BE-në, të ngjashme me marrëveshjen e Zonës Ekonomike Evropiane (EEA).
Pas krijimit të SEFTA-s, BE-ja, përmes një marrëveshje me SEFTA-në, do të zgjerojë katër liritë e BE-së – lëvizjen e lirë të mallrave, shërbimeve, personave dhe kapitalit – në të gjithë vendet e SEFTA-s.
Kjo marrëveshje do të modelohet në Marrëveshjen aktuale EFTA-EEA e cila do të parashikonte që Ballkani Perëndimor dhe BE të ecnin përpara së bashku duke u bazuar në legjislacionin e BE-së.
Marrëveshja do të kishte një strukturë të ngjashme institucionale të modeluar rreth EEA-së që do të përbëhej nga Këshilli, Komiteti i Përbashkët, Gjykata, Sekretariati dhe autoriteti i Mbikëqyrjes, ndër të tjera.
Marrëveshja do t’i përgjigjej gjithashtu “Planit të Investimeve Ekonomike të BE-së për Ballkanin Perëndimor”, i cili synon të mobilizojë deri në 9 miliardë euro në fonde në këtë dekadë.
Duke pasur parasysh mungesën e gatishmërisë dhe ekspertizës brenda rajonit, marrëveshja me BE-në do të parashikonte një mekanizëm mbikëqyrjeje, të drejtuar dhe operuar në kuadër të Bashkimit Evropian për të siguruar që të gjithë anëtarët e respektojnë marrëveshjen; kjo është thelbësore nëse do të kemi një treg të përbashkët që funksionon në mënyrë të drejtë dhe parimore.
BE-ja dhe Ballkani Perëndimor do të mund të zhvillonin një samit të veçantë në vitet 2024 dhe 2027 për ta vlerësuar nivelin e gatishmërisë për anëtarësim të plotë në BE.
Republika e Kosovës është e interesuar të anëtarësohet në BE dhe të kontribuojë në rritjen e saj të vazhdueshme. E mirëpresim mundësinë për të punuar ngushtë me të gjithë fqinjët tanë rajonalë në lehtësimin e anëtarësimit tonë kolektiv në BE. Propozimi ynë është i guximshëm, por të tilla janë edhe ëndrrat e qytetarëve tanë. Ne jemi të bindur që nëse ecim së bashku në këtë rrugë, atëherë do të jemi në gjendje të adresojmë shumë sfida dhe të arrijmë objektivin tonë të përbashkët.
Një objekt kyç i energjisë që furnizon Kievin me ngrohje dhe energji elektrike, si dhe një ndërtesë banimi, janë goditur gjatë një sulmi me raketa balistike ruse. Lajmin e ka bërë të ditur presidenti ukrainas, Volodymyr Zelensky, i cili theksoi se goditja ndodhi pa asnjë paralajmërim të hershëm nga partnerët ndërkombëtarë.
Kryetari i Bashkisë së Kievit, Vitali Klitschko, njoftoi se nga goditja e bllokut të banimit të martën vonë kanë humbur jetën dy persona dhe janë plagosur 21 të tjerë. Ai konfirmoi se janë goditur disa objekte energjetike në kryeqytet, ndërsa në orët e para të së mërkurës bëri të ditur se sulmet masive kanë ndërprerë rrymën në disa pjesë të Kievit. Autoritetet vendore u kanë bërë thirrje qytetarëve të qëndrojnë në strehimore pas shpalljes së alarmit të kuq.
Sulmet e reja vijnë vetëm dy ditë pasi presidenti amerikan Donald Trump deklaroi se mes Rusisë dhe Ukrainës ishte rënë dakord për një armëpushim energjetik. Lidhur me këtë, Zelensky reagoi ashpër duke u shprehur: “Ukraina mbështeti një armëpushim energjetik. Rusia po synon edhe një central tjetër elektrik dhe jetët e njerëzve tanë. Kjo është plotësisht e padrejtë: kur ata po shkatërrojnë infrastrukturën tonë energjetike, dhe Ukraina nuk po merr as paralajmërime të hershme për lansimin e raketave balistike”.
Presidenti ukrainas shtoi se është me rëndësi që bota të mos heshtë dhe që Shtetet e Bashkuara të shohin qartë se çfarë po ndodh dhe kush është përgjegjës për vazhdimin e luftës. Kjo është nata e dytë rresht që Kievi përballet me sulme të tilla, ndërsa Zelensky po përgatitet të takohet në London me kryeministrin britanik Andy Burnham për të diskutuar përshpejtimin e furnizimit me sisteme të mbrojtjes ajrore.
Pas sulmeve të së hënës mbrëma, lindi spekulimi se SHBA-ja kishte ndërprerë qasjen e Ukrainës në inteligjencën kyçe për përgjimin e kërcënimeve. Megjithatë, Trump e mohoi këtë duke deklaruar: “Ne po i ndihmojmë ata dhe po ndajmë inteligjencë. Ne duam që lufta të përfundojë.” I pyetur për sulmet ruse mbi energjetikën, Trump përmendi se edhe Ukraina kishte goditur disa objekte një ditë më parë, ndërsa shmangu të konfirmonte nëse Rusia e kishte shkelur armëpushimin, duke shtuar se të dyja palët duan që lufta të përfundojë, por “nuk dinë se si të arrijnë atje”. /E.A/
Dhomat e Specializuara të Kosovës kanë bërë të ditur se nuk do ta pranojnë ftesën e Avokatit të Popullit në Kosovë, Naim Qelaj, për të marrë pjesë në një tryezë diskutimi. Në këtë ngjarje ishte paraparë të trajtoheshin gjetjet dhe rekomandimet ex officio të këtij institucioni lidhur me Gjykatën Speciale dhe Zyrën e Prokurorit të Specializuar.
Përmes një komunikate zyrtare, Dhomat e Specializuara sqaruan se e konsiderojnë të papërshtatshme pjesëmarrjen në këtë tryezë, duke u thirrur në bazën kushtetuese të funksionimit të tyre.
Në njoftim rikujtohet se neni 162, paragrafi 11, i Kushtetutës së Republikës së Kosovës ia njeh pa asnjë paqartësi Avokatit të Popullit të Dhomave të Specializuara, Pietro Spera, përgjegjësinë ekskluzive për mbikëqyrjen dhe mbrojtjen e të drejtave e lirive themelore të personave që ndërveprojnë me këtë institucion.
Për këtë arsye, Dhomat e Specializuara nërmjetësuan se institucionet vendore nuk kanë juridiksion apo përgjegjësi mbikëqyrëse mbi punën dhe procedurat e Gjykatës Speciale. /E.A/
Sot në Prishtinë do të mbahet ceremonia zyrtare e ndërrimit të komandës së Misionit të KFOR-it në Kosovë, e cila është caktuar të nisë në orën 11:00.
Gjatë kësaj ceremonie, gjeneralmajori Özkan Ulutaş do t’ia dorëzojë zyrtarisht detyrën gjeneralmajorit Roberto Vergori, i cili do të marrë në dorë drejtimin e mëtejshëm të misionit paqeruajtës të NATO-s në vend.
Ngjarja do të zhvillohet në Shtabin e Misionit të KFOR-it, në Kampin Film City në Prishtinë. /E.A/
Protesta e mbrëmshme e studentëve para Ministrisë së Arsimit në Tiranë është shoqëruar me tensione të ashpra, përplasje me forcat e rendit dhe incidente të shumta, në kuadër të një demonstratë mbarëkombëtare për kushtet në arsim dhe çështjet sociale. Pjesëmarrësit hodhën tulla, blloqe betoni dhe sende të tjera drejt godinës së ministrisë, si dhe demoluan rrethojat mbrojtëse përreth saj.
Në përgjigje të përshkallëzimit të situatës, policia përdori ujë me presion dhe gaz lotsjellës për të shpërndarë turmën, ndërsa gjatë protestës u ndezën edhe zjarre në mes të rrugës. Ndërkohë, nga zhvillimet në terren është raportuar për një polic të lënduar, si dhe për shoqërimin e disa protestuesve nga ana e forcave të rendit.
Organizatorët studentorë deklaruan se protesta u thirr për të kundërshtuar kushtet e vështira në universitete, kostot e larta të arsimit të lartë, mungesën e mbështetjes financiare dhe perspektivën e zbehtë të punësimit pas diplomimit. Shumë prej tyre shprehën zhgënjimin ndaj pabarazisë shoqërore dhe qeverisjes, ndërsa protestuesja Luljeta Kola u shpreh se Shqipëria ka nevojë për një përmbysje të plotë të sistemit për shkak të padrejtësive të thella sociale dhe hendekut të madh mes të pasurve dhe të varfërve.
Kjo valë pakënaqësie vjen në një kohë kur aktivizmi studentor po përhapet edhe në vende të tjera të Evropës, si në Francë ku nxënësit e shkollave të mesme kanë bllokuar mësimin për javë të tëra duke kërkuar kushte më të mira dhe më shumë mësimdhënës.
Lidhur me ngjarjet në Tiranë reagoi edhe Zëvendëskryeministrja e Shqipërisë, Albana Koçiu, e cila në një postim në Facebook nërmjetësoi se dhuna, sulmet ndaj institucioneve dhe shkatërrimi i pronës publike nuk mund të jenë kurrë zgjidhje apo mënyrë se si rinia duhet të shprehet.
Paralelisht me ngjarjet në rrugë, vëmendje të madhe mori edhe një incident me një 19-vjeçar të dëmtuar, çka nxiti reagimin e menjëhershëm të autoriteteve policore. Pas publikimit të një videoje ku shfaqej i riu L. B. me këmbë të thyer duke u tërhequr nga punonjësit e policisë pranë Parlamentit për t’u dërguar në spital, Drejtori i Përgjithshëm i Policisë së Shtetit urdhëroi pezullimin e menjëhershëm nga detyra të katër punonjësve të policisë si dhe të shefit të Rendit në Komisariatin Nr. 1, nënkomisar F. K.
Policia e Shtetit njoftoi se ka nisur hetimin disiplinor dhe ka ngritur një grup të posaçëm nën drejtimin e Drejtorisë së Standardeve Profesionale për të verifikuar të gjitha veprimet e zyrtarëve nga fillimi deri në fund të protestës, duke garantuar se çdo punonjës që ka tejkaluar kompetencat apo ka shkelur procedurat standarde do të mbajë përgjegjësi të plotë ligjore. /Reuters/