Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, deklaroi sot në Samitin e gjashtë shteteve të Ballkanit Perëndimor se Bashkimi Evropian ende s’është Evropë, duke përmendur me këtë rast mospërfshirjen e Ballkanit Perendimor.
“Pjesa e parë ka të bëjë me shndërrimin e Bashkimit Evropian në Evropë”.
“Siç e dimë, shtatëdhjetë e një vite më parë, mes vuajtjeve të mëdha, shkatërrimit, armiqësisë dhe mosbesimit të krijuar nga Lufta e Dytë Botërore, është publikuar Deklarata Schuman dhe ka lindur një ide e guximshme; ideja e bashkëpunimit nëpërmjet institucioneve të përbashkëta. Kjo ide lulëzoi dhe çoi në krijimin e tregut më të madh të lirë në botë, duke bashkuar më shumë se 500 milionë njerëz në një Bashkim Evropia”.
“Megjithatë, edhe pse është zgjeruar në masë të madhe, BE-ja sot nuk është Evropë. Shqipëria, Kosova, Mali i Zi, Maqedonia e Veriut, Bosnja e Hercegovina dhe Serbia mbeten jashtë BE-së”.
“Gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor janë në Evropë, por BE-ja akoma nuk është Evropë”./UBTNEWS
Fjala e kryeministrit Kurti sot ne Tiranë në Samitin e gjashtë shteteve të Ballkanit Perëndimor:
“White Paper” për Agjendën për Ballkanin Perëndimor 2030
I nderuari Kryeministër i Shqipërisë, z. Rama,
I nderuari Komisioner i BE-së, z. Varhelyi,
Të nderuar liderë nga vendet fqinje dhe rajoni,
Kryeministër Rama, ju faleminderit për organizimin e këtij samiti dhe që na mblodhët të gjithëve, në të vërtetë, ne duhet të takohemi më shpesh dhe të bisedojmë më shumë.
E di që i kemi 5 minuta për prezantim, prandaj do të përpiqem të flasë shkurtimisht. Fjalën time do ta ndajë në tri pjesë, ku pjesa e fundit përfundon me një propozim për bashkëpunim të ardhshëm mes vendeve tona.
Pjesa e parë ka të bëjë me shndërrimin e Bashkimit Evropian në Evropë.
Siç e dimë, shtatëdhjetë e një vite më parë, mes vuajtjeve të mëdha, shkatërrimit, armiqësisë dhe mosbesimit të krijuar nga Lufta e Dytë Botërore, është publikuar Deklarata Schuman dhe ka lindur një ide e guximshme; ideja e bashkëpunimit nëpërmjet institucioneve të përbashkëta. Kjo ide lulëzoi dhe çoi në krijimin e tregut më të madh të lirë në botë, duke bashkuar më shumë se 500 milionë njerëz në një Bashkim Evropian.
Megjithatë, edhe pse është zgjeruar në masë të madhe, BE-ja sot nuk është Evropë. Shqipëria, Kosova, Mali i Zi, Maqedonia e Veriut, Bosnja e Hercegovina dhe Serbia mbeten jashtë BE-së.
Gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor janë në Evropë, por BE-ja akoma nuk është Evropë.
Pjesa e dytë ka të bëjë me faktin që modeli ynë aktual i angazhimit duhet të ndryshojë.
Qasja aktuale ndaj bashkëpunimit rajonal ndikohet negativisht nga mosmarrëveshjet politike që e kanë penguar bashkëpunimin dhe i kanë ngritur dyshimet dhe pasiguritë në lidhje me të ardhmen. Për t’i zgjidhur këto probleme, ne së pari duhet ta pranojmë hapur burimin e tyre, pa ekuivoke ose finesë.
Refuzimi i Serbisë për ta njohur pavarësinë e Kosovës është pengesë e vazhdueshme ndaj bashkëpunimit rajonal. Kosova nuk mund të angazhohet në iniciativa që janë të përshtatura për ta mohuar statusin e Kosovës si shtet sovran dhe i pavarur; ne do të angazhohemi vetëm si të barabartë.
Në kuadër të Marrëveshjes për Tregti të Lirë të Evropës Qendrore (CEFTA), Kosova vazhdimisht është trajtuar në mënyrë të pabarabartë dhe të padrejtë. Në formën e saj aktuale, CEFTA nuk mund ta përgatisë rajonin për anëtarësim në BE. Kemi nevojë për përmirësim dhe përshpejtim.
Në kuadër të Këshillit për Bashkëpunim Rajonal (RCC), për shkak të mosnjohjes së Kosovës nga Serbia, të gjitha iniciativat shndërrohen në mosmarrëveshje në lidhje me terminologjinë. Duke i pasur parasysh këto fakte, nuk mund të pretendojmë që iniciativat e ardhshme do t’i zgjidhin pengesat aktuale, përveç nëse e ndërrojmë kornizën aktuale të bashkëpunimit.
Për më tepër, korniza aktuale nuk i adreson çështjet që ndërlidhen me pjesëmarrjen demokratike, ballafaqimin me të kaluarën, luftën kundër korrupsionit, llogaridhënien nga qeveria, pavarësinë e gjyqësorit dhe lirinë e medias.
Kjo më sjell në pjesën e fundit, e cila është rruga që e kemi përpara.
Për të ecur përpara na duhet një kornizë e re bashkëpunimi, e cila bazohet në vlera të përbashkëta dhe në një zotim për një sërë parimesh thelbësore. Kjo kornizë e re do të quhej Marrëveshja e Evropës Juglindore për Tregti të Lirë – ose SEFTA.
SEFTA do t’i përfshinte vendet e Ballkanit Perëndimor si anëtarë të barabartë me të drejta të barabarta, bazuar në një marrëdhënie të veçantë me BE-në, të ngjashme me marrëveshjen e Zonës Ekonomike Evropiane (EEA).
Pas krijimit të SEFTA-s, BE-ja, përmes një marrëveshje me SEFTA-në, do të zgjerojë katër liritë e BE-së – lëvizjen e lirë të mallrave, shërbimeve, personave dhe kapitalit – në të gjithë vendet e SEFTA-s.
Kjo marrëveshje do të modelohet në Marrëveshjen aktuale EFTA-EEA e cila do të parashikonte që Ballkani Perëndimor dhe BE të ecnin përpara së bashku duke u bazuar në legjislacionin e BE-së.
Marrëveshja do të kishte një strukturë të ngjashme institucionale të modeluar rreth EEA-së që do të përbëhej nga Këshilli, Komiteti i Përbashkët, Gjykata, Sekretariati dhe autoriteti i Mbikëqyrjes, ndër të tjera.
Marrëveshja do t’i përgjigjej gjithashtu “Planit të Investimeve Ekonomike të BE-së për Ballkanin Perëndimor”, i cili synon të mobilizojë deri në 9 miliardë euro në fonde në këtë dekadë.
Duke pasur parasysh mungesën e gatishmërisë dhe ekspertizës brenda rajonit, marrëveshja me BE-në do të parashikonte një mekanizëm mbikëqyrjeje, të drejtuar dhe operuar në kuadër të Bashkimit Evropian për të siguruar që të gjithë anëtarët e respektojnë marrëveshjen; kjo është thelbësore nëse do të kemi një treg të përbashkët që funksionon në mënyrë të drejtë dhe parimore.
BE-ja dhe Ballkani Perëndimor do të mund të zhvillonin një samit të veçantë në vitet 2024 dhe 2027 për ta vlerësuar nivelin e gatishmërisë për anëtarësim të plotë në BE.
Republika e Kosovës është e interesuar të anëtarësohet në BE dhe të kontribuojë në rritjen e saj të vazhdueshme. E mirëpresim mundësinë për të punuar ngushtë me të gjithë fqinjët tanë rajonalë në lehtësimin e anëtarësimit tonë kolektiv në BE. Propozimi ynë është i guximshëm, por të tilla janë edhe ëndrrat e qytetarëve tanë. Ne jemi të bindur që nëse ecim së bashku në këtë rrugë, atëherë do të jemi në gjendje të adresojmë shumë sfida dhe të arrijmë objektivin tonë të përbashkët.
Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.
Foto: Hani i Elezit
19 qershor 1995
Ushtarët serbë vranë një fëmijë në Han të Elezit
Mbrëmë (18 qershor) në orën 19:40 minuta, një ushtar serb vrau fëmijën 10 vjeçar Isa (Muhamet) Berisha (1985) nga Hani i Elezit, njofton Komisioni për Informim i Degës së LDK-së në Han të Elezit.
Fëmija u vra brenda në oborrin e kazermës që gjendet skaj hekurudhës në Han të Elezit.
Supozohet se fëmija i ndjerë hyri në oborrin e kazermës që është larg shtëpisë së tij rreth 70 metra për ta marrë dhinë, pasi deri tash vetë ushtarët serbë i lejonin banorët të hynin në oborr të saj për t’i nxjerr kafshët e tyre.
Në një njoftim të mëvonshëm nga Hani i Elezit bëhej me dije se vogëlushi diku rreth orës 19:00 kishte kërkuar një enë me ujë nga nëna e tij. I pyetur nga nëna e tij se ku po e dërgonte ujin, ai kishte thënë se po ia dërgonte një ushtari.
Familja e mori lajmin për vrasjen e Isait pas mesnatës.
Sot herët në mëngjes eprorë të ushtrisë serbe i thanë familjes se mund ta marrë kufomën sot në orën 11:00 në spitalin e Prishtinës.
Në hapësirën e Hanit të Elezit, në zonën kufitare të Kosovës me Maqedoninë, forcat okupuese serbe kanë ushtruar terror kundër shqiptarëve, duke vrarë e plagosur banorë të zonës dhe kalimtarë të rastit.
Vogëlushi Isa Mustafa është viktima e shtatë shqiptare në Kosovë që e pëson drejtpërdrejtë prej forcave serbe apo presionit të tyre gjatë këtij viti.
19 qershor 1997
Dhuna e përditshme në Kosovë
Pejë: – Më 17 qershor, në stacionin e policisë serbe në Pejë, inspektorët e sigurimit serbë për herë të dytë morën në pyetje Kimete S. Haxhiaj, studente e Fakultetit Ekonomik të UP-së nga Llabjani. Ajo u pyet për motrën e saj Nysrete Haxhiaj, e cila tash një kohë gjendet në botën e jashtme, ndërsa njoftohet se deri tash për këtë shkak është disa herë u mor në pyetje edhe babai i saj Sylejman Haxhiaj.
Ditëve të fundit, policia serbe kërkoi në shtëpinë e tij edhe Agim B. Gashin (1971) nga fshati Qyshk. Shkaku i kërkimit të tij nga policia serbe nuk dihet, ndërsa njoftohet se ai tash një kohë gjendet në botën e jashtme.
Prizren: – Nuhi Bytyçi, këshilltar në Këshillin Komunal të Arsimit të Prizrenit u mor dje në pyetje në sigurimin serb në këtë qytet.
Ai u pyet për punën e tij, për punën e shkollës fillore të Mushnikollës e veçanërisht për vendosjen e kompjuterëve të fondacionit “Shoqëria e Hapur”. Më pas nga ai u kërkua edhe një revole.
Nga z. Bytyçi u kërkua të dorëzojë në sigurimin serb planprogramet e punës së këshilltarëve, raportet e tyre për secilën shkollë, për rregulloren e KKA të Prizrenit dhe librezat e qarkullimit të dy veturave, pronë e këtij këshilli. Edhe pse dorëzoi të gjitha këto, ai u urdhërua që të paraqitet nesër në orën 8 në polici.
Istog: – Më 17 qershor, policia mori në shtëpinë e tyre vëllezërit Ramiz dhe Hasan Dreshajn nga fshati Vrellë dhe i keqtrajtoi rëndë fizikisht. Prej tyre policët kërkuan një revole, të cilën gjoja e poseduakan pa leje. Ata janë urdhëruar që në polici të paraqiten sërish më 1 korrik dhe të dorëzojnë armën që u kërkohet. Me të njëjtin pretekst ata janë keqtrajtuar edhe katër herë të tjera.
Sot, në pyetje në polici u mor Malush Shatri nga fshati Tomoc. Ai u pyet për Xhafer Shatrin, Ministër i Informatave i Republikës së Kosovës, për adresën e tij, etj.
19 qershor 1998
Deçan: Njoftohet edhe për tre të vrarë
Nga komuna e Deçanit njoftohet edhe për katër shqiptarë të vrarë gjatë ditëve të fundit.
Në Drenoc janë vrarë Arben Kukleci (24) nga Isniqi dhe Blerim Lokaj (23) nga Prejlepi.
Është bërë e ditur se është vrarë edhe Beqë Imer Lokaj (82) nga Deçani, ndërsa në mungesë të kujdesit mjekësor ka vdekur Nezir Adem Cacaj (93) nga Deçani. Të dy kishin mbetur të mbyllur në Deçan që nga 29 maji.
Numri i të vrarëve gjatë javëve të fundit në komunën e Deçanit arrin në 66.
Policia e Kosovës ka publikuar statistikat e përgjithshme operative për 24 orët e fundit, ku vërehet një numër i lartë i aksidenteve në komunikacion dhe i gjobave të shqiptuara për shkelësit e rregullave të trafikut.
Sipas raportit zyrtar, fatmirësisht nuk është regjistruar asnjë aksident me fatalitet. Megjithatë, janë shënuar gjithsej 50 aksidente rrugore, prej të cilave 28 kanë përfunduar me persona të lënduar, ndërsa 22 të tjera kanë shkaktuar vetëm dëme materiale. Në kuadër të rritjes së sigurisë në rrugë, policia ka qenë mjaft aktive duke shqiptuar 2,064 tiketa trafiku.
Sa i përket veprimtarive kriminale dhe rendit publik, gjatë këtij 24-orëshi janë arrestuar 17 persona. Pas intervistimit dhe procedurave fillestare, me vendim të prokurorëve, 9 prej tyre janë dërguar në mbajtje, asnjë nuk është dërguar në ndalim policor, ndërsa 4 persona janë përcjellë direkt në vuajtje të dënimit.
Tranzicioni global drejt energjisë së pastër dhe infrastrukturës inteligjente pritet të hapë mbi 30 milionë vende të reja pune deri në fund të dekadës, sipas Forumit Ekonomik Botëror (WEF).
Në këtë treg, inxhinierët e mjedisit dhe specialistët e energjisë efiçiente vlerësohen lart, me paga mesatare që arrijnë nga 110 mijë dollarë deri në 125 mijë sosh në vit. Për t’iu përgjigjur kësaj kërkese, UBT ofron programin Bachelor në Inxhinieri të Mjedisit dhe Infrastrukturë të Qëndrueshme (180 ECTS), i cili u mundëson të rinjve të studiojnë sipas standardeve evropiane në Kosovë dhe të punësohen në distancë (remote) apo si konsulentë për tregun ndërkombëtar direkt nga vendi i tyre.
Programi Bachelor në Inxhinieri të Mjedisit dhe Infrastrukturë të Qëndrueshme në UBT gërsheton shkencat natyrore me inxhinierinë e aplikuar, duke përgatitur profesionistë të aftë për menaxhimin e ujërave, mbetjeve dhe transportit ekologjik.
Ky rrugëtim akademik i ndarë në tri faza nis në vitin e parë me ndërtimin e fondamentit akademik, ku studentët fokusohen në lëndët bazë si kimia, matematika, hidrologjia dhe fizika mjedisore, duke u pajisur njëkohësisht me aftësi të dizajnit digjital përmes platformës CAD.
Në vitin e dytë, programi kalon në fazën e inxhinierisë aplikative, ku studentët thellohen në studimin e ekologjisë, analizës së të dhënave dhe sistemeve të energjisë. Gjatë kësaj periudhe, një rëndësi e veçantë i kushtohet teknologjisë më të avancuar mjedisore, përfshirë inxhinierinë e ujërave të zeza dhe përdorimin e sistemeve gjeohapësinore përmes GIS dhe Remote Sensing.
Viti i tretë dhe i fundit është i orientuar drejt menaxhimit, legjislacionit mjedisor dhe udhëheqjes së projekteve. Ky cikël studimesh përmbylet me një praktikë profesionale të detyrueshme prej 10 ECTS dhe punimin e temës së diplomës prej 20 ECTS, hapa këta që sigurojnë kalimin e suksesshëm të studentëve nga auditorët e universitetit direkt në tregun global të punës.
Për shkak të procesit të tranzicionit të gjelbër në Kosovë dhe rajon, të diplomuarit kanë një fushë të gjerë punësimi në: Kompanitë e shërbimeve publike (Ujësjellës, mbeturina, energji); Agjencitë qeveritare dhe rregullatore mjedisore (MMPHI, AMMK); Kompanitë e ndërtimit, dizajnit të strukturave efiçiente dhe firmat konsulente për Vlerësimin e Ndikimit në Mjedis (VNM) dhe Organizata Ndërkombëtare dhe OJQ me fokus në zhvillimin e qëndrueshëm global.
Ambasada e Shqipërisë në Bernë organizoi në bibliotekën Kornhausbibliothek një mbrëmje të veçantë kushtuar 95-vjetorit të lindjes së poetit dhe shkrimtarit shqiptar Dritëro Agolli.
Në aktivitet morën pjesë nxënës shqiptarë, mësues dhe dashamirës të kulturës shqiptare në Zvicër, të cilët u njohën me jetën dhe veprën e një prej figurave më të rëndësishme të letërsisë shqipe.
Ambasadori Ermal Dredha e vlerësoi Agollin si një krijues që e shndërroi përvojën e njeriut të zakonshëm në art, duke theksuar se veprat e tij mbeten aktuale për shkak të trajtimit të vlerave universale si dinjiteti njerëzor, dashuria dhe raporti i njeriut me kohën.
Mbrëmja u pasurua me recitime nga nxënësit e shkollave shqipe në Zvicër, interpretime muzikore nga Mimoza Nazarko dhe nxënësit, si dhe me materiale filmike dhe incizime nga zëri i vetë Agollit.
Ambasada falënderoi Brikela Andera, bibliotekën Kornhausbibliothek dhe Muzeu Kadare–Agolli për kontributin në realizimin e aktivitetit, i cili mundësoi ekspozimin e dorëshkrimeve dhe materialeve krijuese të autorit.
Pas Bernës, aktivitetet e Vitit të Agollit dhe Kadaresë do të vazhdojnë në Gjenevë, ku gjatë vjeshtës pritet të organizohet një veprimtari kushtuar shkrimtarit Ismail Kadare.