Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, deklaroi sot në Samitin e gjashtë shteteve të Ballkanit Perëndimor se Bashkimi Evropian ende s’është Evropë, duke përmendur me këtë rast mospërfshirjen e Ballkanit Perendimor.
“Pjesa e parë ka të bëjë me shndërrimin e Bashkimit Evropian në Evropë”.
“Siç e dimë, shtatëdhjetë e një vite më parë, mes vuajtjeve të mëdha, shkatërrimit, armiqësisë dhe mosbesimit të krijuar nga Lufta e Dytë Botërore, është publikuar Deklarata Schuman dhe ka lindur një ide e guximshme; ideja e bashkëpunimit nëpërmjet institucioneve të përbashkëta. Kjo ide lulëzoi dhe çoi në krijimin e tregut më të madh të lirë në botë, duke bashkuar më shumë se 500 milionë njerëz në një Bashkim Evropia”.
“Megjithatë, edhe pse është zgjeruar në masë të madhe, BE-ja sot nuk është Evropë. Shqipëria, Kosova, Mali i Zi, Maqedonia e Veriut, Bosnja e Hercegovina dhe Serbia mbeten jashtë BE-së”.
“Gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor janë në Evropë, por BE-ja akoma nuk është Evropë”./UBTNEWS
Fjala e kryeministrit Kurti sot ne Tiranë në Samitin e gjashtë shteteve të Ballkanit Perëndimor:
“White Paper” për Agjendën për Ballkanin Perëndimor 2030
I nderuari Kryeministër i Shqipërisë, z. Rama,
I nderuari Komisioner i BE-së, z. Varhelyi,
Të nderuar liderë nga vendet fqinje dhe rajoni,
Kryeministër Rama, ju faleminderit për organizimin e këtij samiti dhe që na mblodhët të gjithëve, në të vërtetë, ne duhet të takohemi më shpesh dhe të bisedojmë më shumë.
E di që i kemi 5 minuta për prezantim, prandaj do të përpiqem të flasë shkurtimisht. Fjalën time do ta ndajë në tri pjesë, ku pjesa e fundit përfundon me një propozim për bashkëpunim të ardhshëm mes vendeve tona.
Pjesa e parë ka të bëjë me shndërrimin e Bashkimit Evropian në Evropë.
Siç e dimë, shtatëdhjetë e një vite më parë, mes vuajtjeve të mëdha, shkatërrimit, armiqësisë dhe mosbesimit të krijuar nga Lufta e Dytë Botërore, është publikuar Deklarata Schuman dhe ka lindur një ide e guximshme; ideja e bashkëpunimit nëpërmjet institucioneve të përbashkëta. Kjo ide lulëzoi dhe çoi në krijimin e tregut më të madh të lirë në botë, duke bashkuar më shumë se 500 milionë njerëz në një Bashkim Evropian.
Megjithatë, edhe pse është zgjeruar në masë të madhe, BE-ja sot nuk është Evropë. Shqipëria, Kosova, Mali i Zi, Maqedonia e Veriut, Bosnja e Hercegovina dhe Serbia mbeten jashtë BE-së.
Gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor janë në Evropë, por BE-ja akoma nuk është Evropë.
Pjesa e dytë ka të bëjë me faktin që modeli ynë aktual i angazhimit duhet të ndryshojë.
Qasja aktuale ndaj bashkëpunimit rajonal ndikohet negativisht nga mosmarrëveshjet politike që e kanë penguar bashkëpunimin dhe i kanë ngritur dyshimet dhe pasiguritë në lidhje me të ardhmen. Për t’i zgjidhur këto probleme, ne së pari duhet ta pranojmë hapur burimin e tyre, pa ekuivoke ose finesë.
Refuzimi i Serbisë për ta njohur pavarësinë e Kosovës është pengesë e vazhdueshme ndaj bashkëpunimit rajonal. Kosova nuk mund të angazhohet në iniciativa që janë të përshtatura për ta mohuar statusin e Kosovës si shtet sovran dhe i pavarur; ne do të angazhohemi vetëm si të barabartë.
Në kuadër të Marrëveshjes për Tregti të Lirë të Evropës Qendrore (CEFTA), Kosova vazhdimisht është trajtuar në mënyrë të pabarabartë dhe të padrejtë. Në formën e saj aktuale, CEFTA nuk mund ta përgatisë rajonin për anëtarësim në BE. Kemi nevojë për përmirësim dhe përshpejtim.
Në kuadër të Këshillit për Bashkëpunim Rajonal (RCC), për shkak të mosnjohjes së Kosovës nga Serbia, të gjitha iniciativat shndërrohen në mosmarrëveshje në lidhje me terminologjinë. Duke i pasur parasysh këto fakte, nuk mund të pretendojmë që iniciativat e ardhshme do t’i zgjidhin pengesat aktuale, përveç nëse e ndërrojmë kornizën aktuale të bashkëpunimit.
Për më tepër, korniza aktuale nuk i adreson çështjet që ndërlidhen me pjesëmarrjen demokratike, ballafaqimin me të kaluarën, luftën kundër korrupsionit, llogaridhënien nga qeveria, pavarësinë e gjyqësorit dhe lirinë e medias.
Kjo më sjell në pjesën e fundit, e cila është rruga që e kemi përpara.
Për të ecur përpara na duhet një kornizë e re bashkëpunimi, e cila bazohet në vlera të përbashkëta dhe në një zotim për një sërë parimesh thelbësore. Kjo kornizë e re do të quhej Marrëveshja e Evropës Juglindore për Tregti të Lirë – ose SEFTA.
SEFTA do t’i përfshinte vendet e Ballkanit Perëndimor si anëtarë të barabartë me të drejta të barabarta, bazuar në një marrëdhënie të veçantë me BE-në, të ngjashme me marrëveshjen e Zonës Ekonomike Evropiane (EEA).
Pas krijimit të SEFTA-s, BE-ja, përmes një marrëveshje me SEFTA-në, do të zgjerojë katër liritë e BE-së – lëvizjen e lirë të mallrave, shërbimeve, personave dhe kapitalit – në të gjithë vendet e SEFTA-s.
Kjo marrëveshje do të modelohet në Marrëveshjen aktuale EFTA-EEA e cila do të parashikonte që Ballkani Perëndimor dhe BE të ecnin përpara së bashku duke u bazuar në legjislacionin e BE-së.
Marrëveshja do të kishte një strukturë të ngjashme institucionale të modeluar rreth EEA-së që do të përbëhej nga Këshilli, Komiteti i Përbashkët, Gjykata, Sekretariati dhe autoriteti i Mbikëqyrjes, ndër të tjera.
Marrëveshja do t’i përgjigjej gjithashtu “Planit të Investimeve Ekonomike të BE-së për Ballkanin Perëndimor”, i cili synon të mobilizojë deri në 9 miliardë euro në fonde në këtë dekadë.
Duke pasur parasysh mungesën e gatishmërisë dhe ekspertizës brenda rajonit, marrëveshja me BE-në do të parashikonte një mekanizëm mbikëqyrjeje, të drejtuar dhe operuar në kuadër të Bashkimit Evropian për të siguruar që të gjithë anëtarët e respektojnë marrëveshjen; kjo është thelbësore nëse do të kemi një treg të përbashkët që funksionon në mënyrë të drejtë dhe parimore.
BE-ja dhe Ballkani Perëndimor do të mund të zhvillonin një samit të veçantë në vitet 2024 dhe 2027 për ta vlerësuar nivelin e gatishmërisë për anëtarësim të plotë në BE.
Republika e Kosovës është e interesuar të anëtarësohet në BE dhe të kontribuojë në rritjen e saj të vazhdueshme. E mirëpresim mundësinë për të punuar ngushtë me të gjithë fqinjët tanë rajonalë në lehtësimin e anëtarësimit tonë kolektiv në BE. Propozimi ynë është i guximshëm, por të tilla janë edhe ëndrrat e qytetarëve tanë. Ne jemi të bindur që nëse ecim së bashku në këtë rrugë, atëherë do të jemi në gjendje të adresojmë shumë sfida dhe të arrijmë objektivin tonë të përbashkët.
Ministrja në detyrë e Drejtësisë, Donika Gërvalla, ka vizituar fshatin Kalludër e Vogël, në Zubin Potok, ku po zhvillohen gërmime për mbetjet mortore që dyshohet se u përkasin 23 personave të zhdukur gjatë luftës së fundit, raporton Ekonomia Online.
Gërvalla, ka thënë se presin që sa më shpejtë të kenë rezultate të sakta dhe konkrete.
“Këtu gjithçka është duke u bërë profesionalisht. Të gjitha njësitë e përfshira në punë janë duke bërë punën e tyre dhe shpresojmë që së shpejti të kemi rezultate sa më të sakta edhe sa më konkrete, me qëllim që të mund të paktën familjarët e atyre që gjinden këtu t’i informojmë që mund t’i varrosin më në fund. Mirëpo nuk është koha për spekulime, nuk është koha për fjalë të mëdha dhe zhurmë të madhe. T’i lëmë profesionistët ta bëjnë punën e tyre edhe pastaj të shohim se kush ndodhet poshtë edhe a ka më shumë, apo më pak, apo se si do të vejë puna”, theksoi ajo.
“Unë mendoj që është lajm i mirë që është gërmuar, është lajm i mirë që gërmimi ka sjellë rezultat, edhe është lajm i mirë që çdo ditë, çdo javë dhe çdo muaj kemi institucione të cilat janë të përkushtuara për gjetjen e varrezave masive, por edhe për rritjen e presionit ndaj Serbisë: një, për të hapur arkivat dhe e dyta, për të dorëzuar të gjithë të pagjeturit, dhe mbi të gjitha për të siguruar që gjëra të tilla nuk ndodhin më asnjëherë në vendin tonë!”, tha ajo.
Kryetari i Prishtinës, Përparim Rama, ka paralajmëruar padi ndaj bashkëshortit të ushtrueses së detyrës të presidentes së Kosovës, Albulena Haxhiu e njëherazi edhe anëtar i Komisionit Qendror të Zgjedhjeve (KQZ), Alban Krasniqi, pasi ky i fundit e quajti “vrasës”.
Krasniqi i tha kështu në një koment që bëri në postimin e Ramës për shtrimin e shtresës së dytë të asfaltit në rrugën A, e të cilin i pari i Prishtinës e kishte shoqëruar me shprehjen “Mirëmëngjesi nga Rruga A”
“Jo mirëmëngjesi, por alo prokurororia or vrasës”, shkroi Krasniqi, që e zgjati më tepër se që duhet emrin prokurori, teksa e lidhi këtë koment me rastin e vdekjes së një punëtori në një objekt në ndërtim në kryeqytet, të martën pasdite.
Rama reagoi më pas, duke e cilësuar gjuhë të urrejtjes atë që shkroi bashkëshorti i presidentes Haxhiu teksa shtoi se përpjekjet për t’ia atribuuar Komunës së Prishtinës përgjegjësinë për rastin tragjik janë në kundërshtim me legjislacionin në fuqi.
“Që gjuha e urrejtjes dhe linçimit është identitet politik i Vetëvendosjes, kjo nuk është më as temë e as befasi”, shkroi Rama, duke shtuar se është shqetësuese që, sipas tij, përfaqësuesit e pushtetit “ende nuk i dinë gjërat më elementare për ndarjen e kompetencave dhe përgjegjësive institucionale”.
Ai theksoi se, sipas ligjit, verifikimi i sigurisë teknike të vinçave, kontrolli i dokumentacionit teknik, inspektimi i pajisjeve dhe mbikëqyrja e zbatimit të masave të sigurisë dhe shëndetit në punë janë kompetencë e Inspektoratit Qendror të Punës.
Sipas Ramës, Inspektorati i Ndërtimit në Komunën e Prishtinës ka kompetenca që lidhen me mbikëqyrjen e zbatimit të kushteve të lejes së ndërtimit, përputhshmërinë e punimeve me projektin e miratuar dhe ndërmarrjen e masave administrative të parashikuara me ligj.
Në postimin e tij të gjatë prefekti i Prishtinës bëri me dije se Krasniqi do të përballet me drejtësinë, për atë që shkroi.
“Alban Krasniqi, ti dhe të gjithë të tjerët që keni shpifur do të paditeni”, shkroi Rama.
Në të njëjtin reagim, ai tha se gjuha e këtillë e urrejtjes dhe linçimit “është identitet i Vetëvendosjes”, për të cilën pati shumë kritika dhe akuza.
‘Shqetësuese është që edhe pas 6 vjetësh në institucionet e Republikës së Kosovës, institucione që dikur i sulmonin dhe i shkatërronin me gurë, molotovë e gaz lotsjellës, ndërsa sot, fatkeqësisht, i udhëheqin, ende nuk i dinë gjërat më elementare për ndarjen e kompetencave dhe përgjegjësive institucionale” thuhet në postimin e Ramës. “Përtej kësaj, krejt çka kanë ditur të bëjnë është krijimi i ‘Lule Gjelave’ për të intimiduar, linçuar e shantazhuar këtë popull”.
Rama tha se humbja e jetës së punëtorit është një tragjedi, por shtoi se përgjegjësitë duhet të përcaktohen sipas ligjit dhe jo përmes, siç u shpreh ai, “linçimit politik”.
“Fatkeqësia, përveç humbjes së një jete, është fakti që qeverisja u ka rënë në dorë këtyre njerëzve të paditun e të frustruar! Për 6 vjet qeverisje, investim kapital kanë një ‘vadë në Lupç’ dhe një ‘urë 12 metra në Saradran’”, vazhdoi ai.
Në fund të reagimit, Rama përdori një gjuhë të ashpër ndaj pushtetit, duke e akuzuar për ‘subvencionim të hallave e dajave, nënvlerësim të çdo epoke dhe çdo familjeje të lavdishme të këtij vendi, mosrespektim të çdo organi të Republikës së Kosovës e deri te, sic tha, shkatërrimi i raporteve me partnerët dhe bashkëpunëtorët tanë ndërkombëtarë.
‘Po e ripërsëris: ju jeni fatkeqësia e këtij vendi”, shkroi kryetari i kryeqytetit. “Por, ky popull ka me ju kthy në rrugë, aty ku e keni vendin, aty ku ju përshtatet ky fjalor e këto veprime, aty ku secili prej jush e ka nis aktivitetin, duke e cënu sigurinë e policëve të Kosovës dhe duke i djeg e shkatërru institucionet e Republikës me gurë, gaz lotsjellës e me molotovë!”. /KosovaPress/A.K/
Instituti i Kosovës për Drejtësi (IKD) ka shprehur shqetësim për moszbatimin e aktgjykimeve të formës së prerë nga Departamentet e Pensioneve në Ministrinë për Punë, Familje dhe Vlerat e Luftës Çlirimtare (MPFVLÇ), të cilat u njohin qytetarëve të drejtën për pension të dyfishtë.
Sipas IKD-së, rastet e trajtuara nga Qendra për Ndihmë Juridike Falas tregojnë se nuk bëhet fjalë për raste të izoluara. Instituti thotë se edhe pas përfundimit të procedurave gjyqësore, në disa raste ministria nuk i ekzekuton aktgjykimet, nuk i alokon mjetet financiare për përfituesit ose nxjerr vendime të reja që bien ndesh me ato që kanë vendosur gjykatat.
IKD-ja thekson se ka raste kur, edhe pse e drejta është konfirmuar nga të gjitha instancat gjyqësore, përfshirë Gjykatën Supreme, qytetarët vazhdojnë të mos marrin përfitimet që u janë njohur me vendim të formës së prerë.
Po ashtu, sipas institutit, kur gjykata anulon një vendim administrativ dhe e kthen çështjen në rivendosje, ministria në disa raste nxjerr sërish vendime refuzuese me të njëjtin arsyetim, pa respektuar udhëzimet dhe qëndrimin juridik të gjykatës.
IKD-ja ka vlerësuar se kjo praktikë cenon sigurinë juridike, autoritetin e vendimeve gjyqësore dhe parimin e “res judicata”, duke i detyruar qytetarët të ndjekin vazhdimisht procedura të reja administrative dhe gjyqësore për të njëjtën çështje.
“Neni 394 i Kodit Penal e konsideron vepër penale refuzimin ose mosekzekutimin e një vendimi të plotfuqishëm gjyqësor, për të cilin dënimi mund të arrijë deri në pesë vjet burgim. Në rrethana të caktuara mund të ngrihen dyshime edhe për keqpërdorim të pozitës apo autoritetit zyrtar”, thuhet në reagim.
IKD-ja kërkon nga MPFVLÇ që të evidentojë dhe zbatojë menjëherë të gjitha aktgjykimet e formës së prerë, të kryejë pagesat që burojnë prej tyre dhe të ndalë nxjerrjen e vendimeve që bien në kundërshtim me qëndrimet e gjykatave.
Njëkohësisht, IKD-ja i ka bërë thirrje Prokurorit të Shtetit që të hetojë rastet për shkak të dyshimeve për moszbatim të vendimeve gjyqësore./A.K/
Kryeministri në detyrë, Albin Kurti, tha se për periudhën 1 janar 1998 deri më 20 qershor 1999 janë dokumentuar gjithsej 12.230 viktima të luftës në Kosovë, përfshirë 1.047 fëmijë të vrarë, 94 që humbën jetën si pasojë e kushteve të luftës, ndërsa fati i rreth 100 fëmijëve të zhdukur ende nuk dihet.
Në lansimin e Raportit të Institutit të Krimeve të Kryera Gjatë Luftës në Kosovë (IKKL), Kurti tha se vetëm gjatë periudhës mars-qershor 1999 u vranë rreth 9 mijë persona.
Ai theksoi se raporti i publikuar paraqet metodologjinë mbi të cilën është ndërtuar lista e viktimave dhe procesin e mbledhjes së të dhënave, duke shtuar se lista është preliminare dhe do të vazhdojë të plotësohet me dëshmi të reja.
“Pa dokumentim nuk ka kujtesë, drejtësi dhe paqe të qëndrueshme”, deklaroi Kurti, duke u bërë thirrje të gjithë atyre që posedojnë informacione të bashkëpunojnë me institutin.
Kryeministri në detyrë kritikoi Serbinë për, siç tha, moszbatimin e Deklaratës për Personat e Zhdukur të dakorduar më 2 maj 2023 në Bruksel dhe refuzimin për hapjen e arkivave ushtarake.
“U bëj thirrje ndërkombëtarëve të ushtrojnë presion ndaj Serbisë që të ndryshojë vendimin për klasifikimin 30-vjeçar të dokumenteve deri në vitin 2044 dhe të hapen arkivat e Brigadës së 37-të të Motorizuar të Ushtrisë Jugosllave, në mënyrë që të sigurohen informacione për fatin e personave të zhdukur në Kosovë”, tha Kurti.
Ndërkaq, drejtori i Institutit për Krimet e Kryera Gjatë Luftës, Atdhe Hetemi, tha se raporti nuk përfshin 267 raste që figuronin në lista të mëparshme, pasi bëhet fjalë për persona të vrarë jashtë territorit të Kosovës.
“Ky përjashtim nuk ua mohon statusin e viktimës, por lidhet me mosplotësimin e kritereve të raportit”, tha Hetemi.
Sipas tij, raporti është hartuar duke u mbështetur në burime institucionale, dëshmi të familjarëve dhe hulumtime shtesë të institutit, mbi parimet e plotësueshmërisë, krahasueshmërisë, gjurmueshmërisë dhe integritetit të të dhënave.
Sipas Hetemit, analiza demografike tregon se numri më i madh i viktimave kanë qenë meshkuj, ndërsa grupmosha më e prekur ka qenë ajo 18 deri në 50 vjeç. Ai shtoi se ndër grupet më të cenueshme kanë qenë fëmijët dhe personat mbi 65 vjeç.
Sa i përket shpërndarjes gjeografike, Hetemi tha se rajonet më të prekura nga viktimat e luftës kanë qenë Gjakova, Mitrovica dhe Prishtina, ndërsa rajoni i Gjilanit rezulton të jetë më pak i prekur.
Në aspektin kohor, ai theksoi se numri më i madh i viktimave është regjistruar gjatë vitit 1999, veçanërisht në muajt e parë të atij viti./Kosovapress//A.K/