Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, deklaroi sot në Samitin e gjashtë shteteve të Ballkanit Perëndimor se Bashkimi Evropian ende s’është Evropë, duke përmendur me këtë rast mospërfshirjen e Ballkanit Perendimor.
“Pjesa e parë ka të bëjë me shndërrimin e Bashkimit Evropian në Evropë”.
“Siç e dimë, shtatëdhjetë e një vite më parë, mes vuajtjeve të mëdha, shkatërrimit, armiqësisë dhe mosbesimit të krijuar nga Lufta e Dytë Botërore, është publikuar Deklarata Schuman dhe ka lindur një ide e guximshme; ideja e bashkëpunimit nëpërmjet institucioneve të përbashkëta. Kjo ide lulëzoi dhe çoi në krijimin e tregut më të madh të lirë në botë, duke bashkuar më shumë se 500 milionë njerëz në një Bashkim Evropia”.
“Megjithatë, edhe pse është zgjeruar në masë të madhe, BE-ja sot nuk është Evropë. Shqipëria, Kosova, Mali i Zi, Maqedonia e Veriut, Bosnja e Hercegovina dhe Serbia mbeten jashtë BE-së”.
“Gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor janë në Evropë, por BE-ja akoma nuk është Evropë”./UBTNEWS
Fjala e kryeministrit Kurti sot ne Tiranë në Samitin e gjashtë shteteve të Ballkanit Perëndimor:
“White Paper” për Agjendën për Ballkanin Perëndimor 2030
I nderuari Kryeministër i Shqipërisë, z. Rama,
I nderuari Komisioner i BE-së, z. Varhelyi,
Të nderuar liderë nga vendet fqinje dhe rajoni,
Kryeministër Rama, ju faleminderit për organizimin e këtij samiti dhe që na mblodhët të gjithëve, në të vërtetë, ne duhet të takohemi më shpesh dhe të bisedojmë më shumë.
E di që i kemi 5 minuta për prezantim, prandaj do të përpiqem të flasë shkurtimisht. Fjalën time do ta ndajë në tri pjesë, ku pjesa e fundit përfundon me një propozim për bashkëpunim të ardhshëm mes vendeve tona.
Pjesa e parë ka të bëjë me shndërrimin e Bashkimit Evropian në Evropë.
Siç e dimë, shtatëdhjetë e një vite më parë, mes vuajtjeve të mëdha, shkatërrimit, armiqësisë dhe mosbesimit të krijuar nga Lufta e Dytë Botërore, është publikuar Deklarata Schuman dhe ka lindur një ide e guximshme; ideja e bashkëpunimit nëpërmjet institucioneve të përbashkëta. Kjo ide lulëzoi dhe çoi në krijimin e tregut më të madh të lirë në botë, duke bashkuar më shumë se 500 milionë njerëz në një Bashkim Evropian.
Megjithatë, edhe pse është zgjeruar në masë të madhe, BE-ja sot nuk është Evropë. Shqipëria, Kosova, Mali i Zi, Maqedonia e Veriut, Bosnja e Hercegovina dhe Serbia mbeten jashtë BE-së.
Gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor janë në Evropë, por BE-ja akoma nuk është Evropë.
Pjesa e dytë ka të bëjë me faktin që modeli ynë aktual i angazhimit duhet të ndryshojë.
Qasja aktuale ndaj bashkëpunimit rajonal ndikohet negativisht nga mosmarrëveshjet politike që e kanë penguar bashkëpunimin dhe i kanë ngritur dyshimet dhe pasiguritë në lidhje me të ardhmen. Për t’i zgjidhur këto probleme, ne së pari duhet ta pranojmë hapur burimin e tyre, pa ekuivoke ose finesë.
Refuzimi i Serbisë për ta njohur pavarësinë e Kosovës është pengesë e vazhdueshme ndaj bashkëpunimit rajonal. Kosova nuk mund të angazhohet në iniciativa që janë të përshtatura për ta mohuar statusin e Kosovës si shtet sovran dhe i pavarur; ne do të angazhohemi vetëm si të barabartë.
Në kuadër të Marrëveshjes për Tregti të Lirë të Evropës Qendrore (CEFTA), Kosova vazhdimisht është trajtuar në mënyrë të pabarabartë dhe të padrejtë. Në formën e saj aktuale, CEFTA nuk mund ta përgatisë rajonin për anëtarësim në BE. Kemi nevojë për përmirësim dhe përshpejtim.
Në kuadër të Këshillit për Bashkëpunim Rajonal (RCC), për shkak të mosnjohjes së Kosovës nga Serbia, të gjitha iniciativat shndërrohen në mosmarrëveshje në lidhje me terminologjinë. Duke i pasur parasysh këto fakte, nuk mund të pretendojmë që iniciativat e ardhshme do t’i zgjidhin pengesat aktuale, përveç nëse e ndërrojmë kornizën aktuale të bashkëpunimit.
Për më tepër, korniza aktuale nuk i adreson çështjet që ndërlidhen me pjesëmarrjen demokratike, ballafaqimin me të kaluarën, luftën kundër korrupsionit, llogaridhënien nga qeveria, pavarësinë e gjyqësorit dhe lirinë e medias.
Kjo më sjell në pjesën e fundit, e cila është rruga që e kemi përpara.
Për të ecur përpara na duhet një kornizë e re bashkëpunimi, e cila bazohet në vlera të përbashkëta dhe në një zotim për një sërë parimesh thelbësore. Kjo kornizë e re do të quhej Marrëveshja e Evropës Juglindore për Tregti të Lirë – ose SEFTA.
SEFTA do t’i përfshinte vendet e Ballkanit Perëndimor si anëtarë të barabartë me të drejta të barabarta, bazuar në një marrëdhënie të veçantë me BE-në, të ngjashme me marrëveshjen e Zonës Ekonomike Evropiane (EEA).
Pas krijimit të SEFTA-s, BE-ja, përmes një marrëveshje me SEFTA-në, do të zgjerojë katër liritë e BE-së – lëvizjen e lirë të mallrave, shërbimeve, personave dhe kapitalit – në të gjithë vendet e SEFTA-s.
Kjo marrëveshje do të modelohet në Marrëveshjen aktuale EFTA-EEA e cila do të parashikonte që Ballkani Perëndimor dhe BE të ecnin përpara së bashku duke u bazuar në legjislacionin e BE-së.
Marrëveshja do të kishte një strukturë të ngjashme institucionale të modeluar rreth EEA-së që do të përbëhej nga Këshilli, Komiteti i Përbashkët, Gjykata, Sekretariati dhe autoriteti i Mbikëqyrjes, ndër të tjera.
Marrëveshja do t’i përgjigjej gjithashtu “Planit të Investimeve Ekonomike të BE-së për Ballkanin Perëndimor”, i cili synon të mobilizojë deri në 9 miliardë euro në fonde në këtë dekadë.
Duke pasur parasysh mungesën e gatishmërisë dhe ekspertizës brenda rajonit, marrëveshja me BE-në do të parashikonte një mekanizëm mbikëqyrjeje, të drejtuar dhe operuar në kuadër të Bashkimit Evropian për të siguruar që të gjithë anëtarët e respektojnë marrëveshjen; kjo është thelbësore nëse do të kemi një treg të përbashkët që funksionon në mënyrë të drejtë dhe parimore.
BE-ja dhe Ballkani Perëndimor do të mund të zhvillonin një samit të veçantë në vitet 2024 dhe 2027 për ta vlerësuar nivelin e gatishmërisë për anëtarësim të plotë në BE.
Republika e Kosovës është e interesuar të anëtarësohet në BE dhe të kontribuojë në rritjen e saj të vazhdueshme. E mirëpresim mundësinë për të punuar ngushtë me të gjithë fqinjët tanë rajonalë në lehtësimin e anëtarësimit tonë kolektiv në BE. Propozimi ynë është i guximshëm, por të tilla janë edhe ëndrrat e qytetarëve tanë. Ne jemi të bindur që nëse ecim së bashku në këtë rrugë, atëherë do të jemi në gjendje të adresojmë shumë sfida dhe të arrijmë objektivin tonë të përbashkët.
Konfederata Evropiane e Futbollit (UEFA) ka shqiptuar një dënim të rëndë ndaj Federatës së Futbollit të Kosovës (FFK) për shkeljet e evidentuara në ndeshjen e Ligës së Kombeve ndaj Izraelit, e cila u zhvillua javën e kaluar dhe përfundoi me barazim 0:0. Pas hapjes së disa procedurave disiplinore, Trupi i Kontrollit, Etikës dhe Disiplinës i UEFA-s vendosi ta gjobisë FFK-në me gjithsej 42 mijë e 250 euro, si dhe t’i shqiptojë dënim me kusht për mbylljen e pjesshme të stadiumit “Fadil Vokrri” në ndeshjen e ardhshme si vendase.
Sipas vendimeve të publikuara të enjten, pjesa më e madhe e gjobës, prej 20 mijë eurosh, është shqiptuar për transmetimin e një mesazhi të papërshtatshëm për ngjarje sportive, pa saktësuar se për cilin mesazh bëhet fjalë. Për sjellje raciste ose diskriminuese, FFK-ja është ndëshkuar me 10 mijë euro gjobë dhe me urdhrin për mbylljen e një sektori të stadiumit për një ndeshje, dënim ky që mbetet me kusht. Po ashtu, 10 mijë euro të tjera janë ndarë për fishkëllimat dhe pengesat gjatë intonimit të himnit të Izraelit, ndërsa 2 mijë e 250 euro për hedhjen e gjësendeve në fushën e lojës.
Ky është ndëshkimi i dytë që UEFA i shqipton Kosovës në edicionin e pestë të Ligës së Kombeve, pas ndeshjes që bëri bujë edhe për faktin se disa lojtarë të Kosovës mbajtën kokën ulur në shenjë proteste gjatë himnit kundërshtar. Në po të njëjtën paketë vendimesh disiplinore, UEFA ka dënuar edhe federatat e Bosnjë-Hercegovinës, Rumanisë dhe Anglisë. /E.A/
Komisioni Hetimor Parlamentar për veprimet dhe mosveprimet institucionale lidhur me vrasjen e Arlinda Zekajt dhe trajtimin e dhunës ndaj fëmijëve dhe grave në familje, do të vazhdojë sot me intervistimin e zyrtarëve përgjegjës.
Në mbledhjen që nis në orën 09:00 në ambientet e Kuvendit të Kosovës, para anëtarëve të këtij komisioni pritet të japin dëshmitë e tyre drejtoresha e Drejtorisë për Mirëqenie Sociale në Komunën e Pejës, Albulena Mujaj-Bajraktaraj, zyrtarja për Barazi Gjinore në po këtë komunë, Samka Drançolli, si dhe drejtori i departamentit në Ministrinë për Punë, Familje dhe Vlerat e Luftës Çlirimtare, Blerim Shabani.
Këto intervistime vijnë në kuadër të hetimeve parlamentare për të zbardhur përgjegjësitë e institucioneve para ngjarjes tragjike në Vitomiricë të Pejës, ku viktima u vra nga ish-kunati i saj, vetëm dy ditë pasi para këtij komisioni dëshmoi edhe kryetari i Komunës së Pejës, Gazmend Muhaxheri.
Ndërkaq, krahas punimeve të këtij komisioni, në Kuvendin e Kosovës sot me fillim nga ora 10:00 do të mblidhet edhe Komisioni për Çështje të Sigurisë dhe Mbrojtjes, i cili do të zhvillojë një takim të përbashkët me Komitetin për Mbrojtje dhe Siguri të Odës Ekonomike Amerikane. /E.A/
Andy Burnham do të qëndrojë sot në Bruksel për të marrë pjesë në samitin mes Mbretërisë së Bashkuar dhe Bashkimit Evropian, në një përpjekje për të riformësuar marrëdhëniet e Britanisë me bllokun evropian. Gjatë këtij takimi, i cili pritet të nisë zyrtarisht më vonë gjatë mëngjesit të sotëm me ceremoninë e mirëseardhjes, në tryezë janë edhe marrëveshje të reja në fushën e ushqimit dhe tregtisë.
Një nga pikat kryesore që pritet të miratohet është skema e lëvizshmërisë së të rinjve. Sipas burimeve të BBC-së, kjo marrëveshje do t’u mundësojë 100 mijë të rinjve nga Bashkimi Evropian që të udhëtojnë, punojnë dhe studiojnë në Mbretërinë e Bashkuar çdo vit, ndërsa e njëjta kuotë do të vlejë edhe për të rinjtë britanikë që duan të shkojnë në Evropë. Megjithatë, Downing Street ende nuk ka komentuar mbi detajet e këtij plani.
Këto zhvillime vlerësohen si paketa më e madhe e ndryshimeve në raportet me Brukselin që nga koha e Brexit-it, ndonëse në thelb mbeten një sërë rregullimesh të pjesshme. Siç komenton redaktori politik i BBC-së, Chris Mason, këto hapa ende nuk përbëjnë një rishikim të plotë e rrënjësor të marrëdhënieve mes Mbretërisë së Bashkuar dhe Bashkimit Evropian. /BBC/
Pas një seance maratonike që nisi pasditen e së enjtes dhe zgjati deri pas mesnate, Kuvendi i Kosovës ka miratuar në parim Projektbuxhetin për vitin 2027 me 61 vota për. Ky planifikim financiar kap vlerën e 4.27 miliardë eurove, duke shënuar një rritje prej 300 milionë eurosh krahasuar me buxhetin fillestar të këtij viti. Punimet e seancës u shoqëruan edhe me ndërprerje të shkurtra për shkak të mungesës së energjisë elektrike, temë kjo për të cilën deputetët miratuan gjithashtu vendosjen e masave të emergjencës në furnizim.
Duke prezantuar projektligjin para ligjvënësve, kryeministri Albin Kurti deklaroi se ky buxhet synon ta çojë vendin në një fazë të re të transformimit ekonomik. Sipas tij, për sektorin publik janë ndarë 1 miliard e 85 milionë euro, ku parashihet vazhdimi i pagesës së pagës së 13-të në gjysmën e parë të vitit dhe rritja e vlerës së koeficientit në 120 euro nga 1 korriku i vitit 2027. Kurti theksoi gjithashtu nisjen e dyfishimit gradual të shtesave për fëmijë, me një rritje të parë prej 25 për qind nga 1 janari 2027, si dhe përgjysmimin e shpenzimeve për udhëtime zyrtare jashtë vendit për t’i orientuar mjetet drejt barnave esenciale për SHSKUK-në. Për herë të parë, mbi 1 miliard euro janë paraparë për investime kapitale, ku përfshihen Unaza e Jashtme e Prishtinës, segmenti Duhël–Banullë, Autoudha e Dukagjinit dhe ndërtimi i digave të reja.
Në anën tjetër, partitë opozitare e kundërshtuan ashpër këtë projektbuxhet, duke e cilësuar si buxhet konsumi e jo zhvillimi. Deputeti i PDK-së, Arben Mustafa, kritikoi shkallën e ulët të realizimit të projekteve kapitale, zvarritjen e autostradës Prishtinë–Gjilan dhe mungesën e rritjes së pensioneve, ndërsa bashkëpartiaku i tij, Mërgim Lushtaku, kërkoi llogari për premtimet e parealizuara si ndërtimi i 160 çerdheve dhe 4 mijë banesave. Kryetari i LDK-së, Lumir Abdixhiku, vlerësoi se rritja prej 7 për qind e buxhetit gëlltitet nga inflacioni dhe se politikat e bazuara vetëm në ndihma sociale e mbajnë vendin të fundit në Evropë, duke propozuar ngritjen e koeficientit në 150 euro dhe rritjen e investimeve përmes kredive të buta dhe fondeve pensionale. Po ashtu, shefja e deputetëve të LDK-së, Jehona Lushaku-Sadriu, ngriti shqetësimin për zvogëlimin e grantit për arsimin. Kritika erdhën edhe nga AAK-ja, ku deputetja Teuta Haxhiu foli për zvogëlim real të buxhetit për shkak të inflacionit, ndërsa Time Kadrijaj kërkoi sqarime për mosfshirjen e hekurudhës Durrës–Prishtinë në këtë planifikim.
Ndaj këtyre akuzave reagoi ministri i Financave, Hekuran Murati, i cili mbrojti balancën mes mbështetjes sociale dhe zhvillimit, duke deklaruar se gjatë mandatit të tyre numri i të punësuarve është rritur me 100 mijë, nga 350 mijë në 450 mijë, dhe se shteti është i ekspozuar ndaj inflacionit të importuar për shkak të përdorimit të euros. Mbështetje për projektbuxhetin dha edhe deputeti i Lëvizjes Vetëvendosje, Enver Haliti, i cili nënvizoi se ky buxhet mbështetet tërësisht në të hyrat e rregullta, pa u varur nga fondet e AKP-së apo klauzola e investimeve. Paraprakisht, në po të njëjtën seancë, Kuvendi miratoi edhe tri marrëveshje ndërkombëtare. /E.A/