Magazinë

Aksidente fatlume

Mësoni ta motivoni veten për t’u bërë më rezistentë dhe do të fitoni njohuri.

Published

3 years ago

on

Kur gjërat shkojnë keq, mund të jetë joshëse të dorëzoheni. Por para se ta bëni këtë, merrni parasysh mënyrat se si mund t’i shndërroni gabimet në mësime të vlefshme.

Të gjithë jemi e njohim ndjesinë e keqe në stomak, kur kuptojmë se kemi bërë diçka të gabuar. Kjo mund të ketë ndodhur në punë, në marrëdhëniet tona sociale etj, dhe mund të jenë gabime të mëdha apo të vogla. Nga pikëpamja neurologjike, ka shumë gjëra që ndodhin në trurin tonë në atë moment.

Në një studim të vitit 2018, neuroshkencëtarët në Institutin e Teknologjisë në Kaliforni, zbuluan se si gabimet shkaktuan një reaksion zinxhir të aktivitetit të trurit, dhe truri aktivizon me shpejtësi llojin e aktivitetit që e kodon thellësisht informacionin. Por ndërsa ndjenjat e tronditjes, rrëqethjes dhe zhgënjimit që i shoqërojnë gabimet nuk janë përgjithësisht të këndshme, në hapat tanë të gabuar ka edhe gjëra pozitive.

“Gabimet mund t’i shtojnë vlerë të madhe jetës sonë, dhe secili nga ne ka bërë të paktën një gabim në jetën e tij. Gabimet janë mundësia jonë për t’u rritur dhe për të fituar njohuri. Shumë njerëz thonë se nuk do të kishin qenë aty ku janë në jetë pa bërë gabime. Megjithatë, pjesa më e rëndësishme është të mësojmë prej tyre, dhe të kuptojmë se si të nxjerrim gjërat pozitive nga diçka që shumë njerëz e shohin si negative”– thotë trajneri i jetës Adam Kraft.

Është e vërtetë që duhet të riformulojmë mënyrën se si ndihemi për gabimet tona. Në fakt, një studim i botuar në revistën “Memory” në vitin 2018, zbuloi se gabimet mund ta ndihmojnë një person të mësojë më shpejt sesa nëse nuk do të bënte fare gabime. Dhe një studim tjetër, i botuar në “Journal of Educational Psychology”, zbuloi se bërja e gabimeve të qëllimshme – si shkrimi i përgjigjes së gabuar për një pyetje, dhe më pas korrigjimi i saj – mund të ndihmojë në përmirësimin e kujtesës sonë.

Thënë këtë, pavarësisht nëse vjen nga mania e përsosmërisë apo prirjet e pëlqimit të njerëzve, shumë prej nesh mërziten jo pak përballë gabimeve që bëjnë. Por nuk duhet të jetë kështu. A keni gabuar diku për diçka? Ndiqni këtë udhërrëfyes për t’i kthyer gabimet në mësime.

Njiheni dhe pranojeni situatën

“Tingëllon e lehtë apo jo? Ju mund të ndiheni fajtor kur bëni një gabim. Por ai faj do të jetë shumë më i rëndë, nëse nuk merrni përgjegjësinë e duhur për të. Pranimi i tij para të tjerëve(duke përfshirë veten) do ta lehtësojë atë faj, duke ju ndihmuar të filloni të mësoni nga gabimet”– thotë Adam.

Për disa prej nesh, ky lloj hapi i parë mund të jetë kundër instinkteve tona. Për momentin, ne nisim ta shpjegojmë gabimin duke u zhytur në ‘pse” dhe “si” e origjinës së tij. Ne mund të rrëfejmë një sërë ngjarjesh, apo një person tjetër mund të marrë përsipër fajin tonë.

Dhe megjithëse kjo mund të na ofrojë një lehtësim të menjëhershëm, nuk mund të na ndihmojë domosdoshmërisht të ecim përpara. Kjo është një pikë e rëndësishme nëse e gjeni veten duke u kthyer vazhdimisht dhe duke e ri–përmendur një gabim që keni bërë në të kaluarën. Nuk ka asgjë që mund të bëni tani, ndaj pasi ta keni pranuar çfarë duhet të bëni më pas?

Ndryshoni këndvështrimin mbi gabimet

Siç thotë Adam, gabimet nuk duhet të përjetohen si negative, dhe të mësuarit se si t’i riformuloni ato në mendjen tuaj mund t’ju ndihmojë të pajtoheni me to. “Mos e ndëshkoni veten. Shumë shpesh në fshikullojmë veten duke bërë gabime. Por provoni të krijoni një perspektivë pozitive për të: Ok, kam bërë gabim, por do të mësoj nga kjo dhe gabimi do të më bëjë një person më të fortë”. Pasi të mësoni se si ta riformuloni situatën, do ta motivoni veten për t’u bërë më rezistentë dhe do të keni fituar njohuri.

Gabimet ndodhin dhe në atë moment ato mund të përjetohen si fundi i botës. Mund të ndihemi sikur nuk ka asnjë rrugëdalje, por ka shumë pak gjasa të jetë kështu. Sepse gjithmonë do të ketë një hap tjetër. Se cili është ai, dhe sa e lehtë është, kjo është një çështje tjetër dhe kërkon pak përsiatje.

Reflektoni

Kur Kraft sugjeron që të merrni kohë për ta ri–menduar gabimin, tregohet i kujdesshëm të theksojë se kjo nuk ka të bëjë me qëndrimin mbi të kaluarën. Përkundrazi, ka të bëjë me një vështrim pro–aktiv të situatës, për të zbuluar leksionet që nxjerrim prej saj. “Bëjini vetes pyetje: Çfarë shkoi keq? Çfarë mund të bëja më mirë? A e lejova veten të shpërqendrohesha? Shkruajini përgjigjet tuaja dhe lexojini ato me vete. Është shumë më e lehtë ta përthithësh këtë informacion kur e sheh të shkruar” shton ai. Pra, jini shumë të sinqertë me veten tuaj. Kështu do të mësoni më shumë dhe do të jeni gati për veprim.

Plani

“Pra, a e keni pranuar gabimin tuaj dhe keni reflektuar mbi të? Tani duhet të merrni masa për të minimizuar shanset që ai të ndodhë sërish. Për shembull, nëse është një gabim që ka ndodhur në punë, a ka ndonjë proces ku mund të përmirësoni diçka? Ndoshta një listë kontrolli, apo edhe trajnim shtesë?” shton eksperti.

Bërja praktike e atyre planeve, pasi të keni marrë kohë për ta kuptuar vërtet si duhet situatën, është vendi ku hyjnë në lojë mësimet që mund të nxirrni nga gabimet. Kjo ka të bëjë më shumë sesa thjesht të siguroheni që të mos bëni sërish të njëjtin gabim. Është vendi ku mund ta ndryshoni në mënyrë aktive sjelljen tuaj dhe të rriteni si një person.

Rishikimi i rrugëtimit

Ju arritët në destinacionin përfundimtar përmes udhërrëfyesit, por a funksionoi ai? Çfarë ju mësoi udhëtimi? Dhe a do t’iu duken të ndryshme nga tani e tutje rrugët e ardhshme?“Ndoshta mund të ndiheni sikur njohuritë tuaja janë zgjeruar apo që jeni një person më i fortë. Është kaq e rëndësishme të njihni arritjet tuaja. Si një trajner që kultivon besimin vetjak, unë e përdor këtë me klientët e mi për t’i ndihmuar ata të ndërtojnë vetëbesimin e tyre”– thotë Kraft.

Duke rishikuar sukseset tuaja, ju po i provoni vetes se mund të realizoni gjërat që mendonit se nuk do të mundnit. Ashtu si në çdo udhëtim vetë-përmirësues, çelësi është të kesh dhembshuri për veten. Keni gabuar, dhe ndoshta nuk e trajtuar në mënyrën e duhur atë gabim. Kjo është e diçka e lehtë, por nëse ke vendosur të bësh diçka për të, vetëm ajo është e lavdërueshme. / happiful – bota.al

Related Topics:
Continue Reading

Magazinë

Cili shtet ka më së shumti të burgosur?

Published

1 week ago

on

January 21, 2026

By

“Burgjet janë për burra”, kanë thënë te ne një kohë. Por, ishte kohë pushtimi dhe kushdo që e luftonte atë pushtim, ose vritej ose burgosej.

Tash, burgjet janë për ata që kanë shkelur ligjin. E të tillë në botë ka shumë. E qartë që për nga numri i të burgosurve prijnë shtetet që kanë ligje më të forta apo numër më të madh të banorëve:

1. SHBA – 1,808,100

2. Kina – 1,690,000

3. Brazili – 850,377

4. India – 573,220

5. Rusia – 433,006

6. Turqia – 362,422

7. Tailanda – 274,277

8. Indonezia- 273,541

9. Meksiko – 233,687

10. Irani – 189,000

11. Afrika e Jugut – 157,056

12. Egjipti – 120,000

13. Argjentina – 117,810

14. El Salvadori – 109,519

15. Pakistani – 87,712

16. Bangladeshi – 84,851

17. Nigeria – 84,767

18. Franca – 78,509

19. Polonia – 70,927

20. Arabia Saudite – 68,056

21. Venezuela – 67,200

22. Italia – 61,758

23. Gjermania – 57,955

24. Spanja – 56,698

25. Koreja e Jugut – 52,940

26. Japonia – 45,714

27. Ukraina – 44,024

28. Australia – 41,929

29. Japonia – 40,881

30. Kanadaja – 35,485

31. Izraeli – 19,756

32. Afganistani – 19,000

33. Portugalia – 12,339

34. Belgjika – 12,316

35. Holanda – 11,537

36. Greqia – 10,242

37. Suedia – 10,175

38. Emiratet e Bashkuara Arabe – 9,826

39. Singapori – 9,536

40. Austria – 9,275

41. Zvicra – 6,881

42. Danimarka – 4,083

43. Norvegjia – 3,052

44. Finlanda – 2,912

45. Luksemburgu – 600

46. Sejshelet – 474

47. Monako – 31

48. Lihtenshtajni – 14

49. Vatikani — 0

Continue Reading

Magazinë

Top 25 diktatorët në histori

Published

2 weeks ago

on

January 19, 2026

By

Jo të gjithë drejtuesit e shteteve mbahen mend gjatë. Një pjesë e tyre, po! Të mirët më pak. Por, ata që mbahen në mend më së gjati janë diktatorët! Mbahen në mend për mizoritë e tyre, jo për të mirë.

Le të shohim cilët janë 25 diktatorët më të egër në histori:

1. Adolf Hitleri

2. Josif Stalini

3. Mao Ce Dung

4. Benito Musolini

5. Francisko Franko

6. Augusto Pinoçeti

7. Pol Poti

8. Kim II-sung

9. Kim Jong-il

10. Kim Jong-un

11. Idi Amini

12. Muamar Gadafi

13. Fidel Kastro

14. Nikollae Çausheski

15. Sadam Huseini

16. Bashar Al-Asadi

17. Hosni Mubarak

18. Robert Mugabe

19. Mobuto Sese Seko

20. Mengistu Haile Mariam

21. Suharto

22. Than Shwe

23. Ferdinand Marcosi

24. Rafale Trujillo

25. Anastasio Somoza Debayle

Continue Reading

Magazinë

Shtetet me më së shumti milionerë

Published

2 weeks ago

on

January 16, 2026

By

Miliarda e miliona kanë shtetet, me buxhetet e tyre. Po individët? Gjithmonë në botë ka pasur dhe ka njerëz të pasur, të suksesshëm, pronarë biznesesh e kompanish, që bëjnë pasuri të madhe.

Por, cilat shtete kishin më shumë milionerë në vitin 2025:

1. SHBA: 23.8 milionë milionerë

2. Kina: 6.3

3. Franca: 2.9

4. Japonia: 2.7

5. Gjermania: 2.7

6. Anglia: 2.6

7. Kanadaja: 2.1

8. Australia: 1.9

9. Italia: 1.3

10. Koreja e Jugut: 1.3

11. Holanda: 1.3

12. Spanja: 1.2

13. Zvicra: 1.1

14. India: 917 mijë

15. Tajvani: 759

16. Hong Kongu: 647

17. Belgjika: 549

18. Brazili: 433

19. Rusia: 426

20. Meksiko: 399

21. Danimarka: 376

22. Arabia Saudite: 339

23. Singapori: 331

24. Norvegjia: 348

Continue Reading

Magazinë

Shtetet me më së shumti universitete

Published

2 weeks ago

on

January 16, 2026

By

Universitetet shqiptare ende nuk e kanë mbushur një shekull. Madje, duhen ende decenie deri te kjo. Por, në botë universitetet janë krijuar shekuj më parë. Ato janë matësi më i mirë i kulturës dhe përparimit të një shteti. Prodhuese të kuadrove dhe çerdhe të hulumtimit shkencor. Sa më shumë universitete me renome të ketë një shtet, aq më i pasur shteti dhe aq më i njohur në fushën e shkencës dhe hulumtimit.

Le të shohim cilat shtete kanë më së shumti universitete:

1. India – 5.349 universitete

India me një popullsi prej më shumë se 1.44 miliardë banorësh ka numrin më të madh të universiteteve në mbarë botën. Sipas raportit statistikor, India ka një vlerësim prej 5,349 universitetesh.

Shkalla e shkrim-leximit në Indi për vitin 2022 ishte 76.32 për qind. Shkalla e shkrim-leximit tek të rriturit është përqindja e njerëzve të moshës 15 vjeç e lart që mund të lexojnë dhe të shkruajnë me kuptim një deklaratë të shkurtër dhe të thjeshtë rreth jetës së tyre të përditshme.

2. Indonezia – 3.277

Me mbi 279 milionë banorë, Indonezia është vendi i dytë me numrin më të madh të universiteteve, me 3,277.

Që nga viti 2023, rreth 40 për qind e indonezianëve të moshës 15 vjeç e lart kishin përfunduar shkollën e mesme të lartë ose më shumë. Nga ana tjetër, afërsisht 3.4 për qind e indonezianëve nuk kishin shkuar kurrë në shkollë.

3. SHBA – 3.180

Shtetet e Bashkuara të Amerikës me një popullsi prej mbi 341.6 milionë banorësh kanë 3,180 universitete.

SHBA-të renditen të 36-tat për nga niveli i shkrim-leximit. Mesatarisht, 79 për qind e të rriturve amerikanë në të gjithë vendin janë të shkolluar në vitin 2024. 21 për qind e të rriturve në SHBA janë analfabetë në vitin 2024.

4. Kina – 2.495

Kina me një popullsi prej mbi 1.5 miliardë banorësh është vendi i katërt me numrin më të lartë të universiteteve. Vendi ka gjithsej 2,495 institucione terciare.

Përqindja e kinezëve që janë të shkolluar shkencërisht arriti në 14.1 për qind vitin e kaluar, 1.2 pikë përqindjeje më shumë se në vitin 2022. Shkalla e shkrim-leximit arriti në 99.83 për qind në vitin 2021.

5. Brazili – 1.264

Me një popullsi prej mbi 217 milionë banorësh, Brazili ka 1,264 universitete.

Shkalla e shkrim-leximit në Brazil për vitin 2022 ishte 94.69 për qind; normat e larta të shkrim-leximit në vend janë themelore në arsimin fillor, i cili është falas dhe i detyrueshëm. Prandaj, shumë qytetarë, madje edhe ata nga familje të varfra, kanë qasje në arsimin fillor.

6. Meksiko – 1.139

Vendi me një popullsi prej 129 milionë banorësh ka 1,139 universitete dhe është vendi i gjashtë me më shumë institucione terciare në botë. Në vitin 2020, shkalla e shkrim-leximit në Meksikë ishte rreth 95.25 për qind.

7. Rusia – 1.010

Rusia ka një popullsi prej mbi 144 milionë banorësh me 1,010 universitete. Për shkak të një tradite të fortë letrare dhe një angazhimi të thellë ndaj arsimit, Rusia kishte një popullsi shumë të arsimuar deri në fund të shekullit të 20-të.

Sot, gati dy të tretat e të moshuarve nga 25 deri në 34 vjeç kanë përfunduar studimet pasuniversitare, së bashku me pak më shumë se gjysmën e të moshuarve nga 55 deri në 64 vjeç, shumë mbi mesataret e OECD-së.

8. Japonia – 992

Me një popullsi prej mbi 123 milionë banorësh, Japonia ka gjithsej 992 universitete, duke u renditur si vendi i tetë me numrin më të lartë të universiteteve.

Shkalla e shkrim-leximit tek të rriturit në Japoni është rreth 99 për qind. Qasja e vendit ndaj arsimit, e shoqëruar me rishikime dhe testime të rregullta, ka rezultuar jashtëzakonisht e suksesshme në krijimin e aftësive themelore akademike tek nxënësit

9. Franca – 625

Franca ka gjithsej 625 universitete me një popullsi prej rreth 68.4 milionë banorësh.

Sistemi arsimor francez ka reputacion për standarde të larta akademike, duke e bërë atë një zgjedhje të shkëlqyer për familjet që duan të sigurojnë që fëmijët e tyre të marrin një arsim të nivelit të lartë.

Sistemi francez është rigoroz dhe kërkues, gjë që mund t’i ndihmojë studentët të zhvillojnë një etikë të fortë pune dhe një angazhim për përsosmëri akademike.

10. Gjermania – 461

Popullsia e Gjermanisë ishte 83.28 milionë banorë, vendi ka gjithsej 461 universitete.

Gjermania ka një shkallë shkrim-leximi prej 99 për qind për njerëzit mbi moshën 15 vjeç. Sot, shkollat mbikëqyren kryesisht nga landet gjermane, me pak ndikim nga qeveria federale.

11. Irani – 440

Me një popullsi prej mbi 89.81 milionë banorësh, Irani ka gjithsej 440 universitete. Shkalla e shkrim-leximit në vend është 86.9 për qind e popullsisë së rritur të moshës 15 vjeç e lart që është në gjendje të lexojë dhe të shkruajë.

12. Polonia – 408

Popullsia e Polonisë ishte 40.57 milionë banorë dhe vendi ka gjithsej 408 universitete. Dekada e fundit ka parë rritje të notave në të gjitha nivelet, duke përfshirë shkrim-leximin, llogaritjen, shkencën dhe gjuhët e huaja.

13. Koreja e Jugut – 401

Koreja e Jugut me një popullsi prej 51.7 milionë banorësh ka 401 universitete. Vendi shquhet si vendi më i arsimuar në nivel global, me një shkallë shkrim-leximi prej 97.9 për qind në vitin 2024.

Përqindja e lartë e të diplomuarve në arsimin e lartë midis vendeve të OECD-së u arrit në vitin 2022 kur afërsisht 70 për qind e popullsisë midis moshës 25 dhe 34 vjeç kishin përfunduar arsimin e tyre universitar.

14. Kanadaja – 383

Vendi ka një popullsi prej mbi 39.1 milionë banorësh, me 383 universitete. Sipas një raporti të vitit 2022 nga OECD, Kanadaja është vendi më i arsimuar në botë; vendi renditet i pari në botë për nga përqindja e të rriturve që kanë arsim të lartë, me mbi 57 për qind të të rriturve kanadezë që kanë përfunduar të paktën një diplomë universitare ose kolegji.

15. Filipinet – 366

Filipinet me një popullsi prej mbi 119 milionë banorësh kanë gjithsej 366 universitete. Shkalla e shkrim-leximit për popullsinë e rritur femërore është 96.79 për qind (36,979,425 persona). 1,226,407 janë analfabetë.

Shkalla e shkrim-leximit tek të rinjtë është përkatësisht 96.98 për qind dhe 98.94 për qind për meshkujt dhe femrat. Shkalla e përgjithshme e shkrim-leximit tek të rinjtë është 97.94 për qind.

Burimi: Business.day

Continue Reading

Të kërkuara