Lajmet

AI: Rritet numri i ekzekutimeve në botë

Irani ka kryer më së shumti ekzekutime më 2022, përkatësisht 576.

Published

on

Ekzekutimet në mbarë botën më 2022 kanë arritur në nivelin më të lartë në pesë vjetët e fundit, me Iranin që ka kryer më së shumti ekzekutime. Këto të dhëna kanë zbehur shpresat që ishin rritur pas heqjes së dënimit kapital nga gjashtë shtete, përfshirë Kazakistanin, tha organizata për të drejtat e njeriut, Amnesty International (AI).

Në raportin vjetor për dënimet me vdekje, të publikuar më 16 maj, grupi i të drejtave të njeriut tha se “në mënyrë shqetësuese” vitin e kaluar 90 për qind e 883 ekzekutimeve të konfirmuara në botë, me përjashtim të Kinës, janë kryer nga tri shtete nga 20 sa dihet se aplikojnë dënimet kapitale.

Të tri këto shtete janë në Lindjen e Mesme dhe Irani ka kryer më së shumti ekzekutime më 2022, përkatësisht 576. Ekzekutimet e kryera më 2022 në Iran përkojnë me protestat masive mbarëkombëtare në këtë shtet, të organizuara për shkak të përkeqësimit të kushteve të jetesës dhe për shkak të shtypjes të të drejtave të njeriut nga Qeveria. Numri i ekzekutimeve në Iran në vitin 2021 ishte 314.

Pas Iranit, për nga numri më i lartë i ekzekutimeve është Arabia Saudite. Numri i ekzekutimeve në këtë shtet është trefishuar, nga 65 sa ishin kryer më 2021, në 196 më 2022. Kjo është shifra më e lartë e ekzekutimeve e regjistruar në Arabinë Saudite nga Amnesty International në 30 vjet.

Ndërkaq, në vend të tretë qëndron Egjipti, shtet ku janë ekzekutuar 24 persona.

Amnesty International tha se duke parasysh të dhënat e paqarta nga disa shtete që aplikojnë dënimet me vdekje, shifrat e përdorimit të ndëshkimit kapital janë minimale dhe “numrat e vërtetë të ekzekutimeve ka të ngjarë që janë më të larta”.

Sikurse edhe në vitet e kaluara, Amnesty International nuk ka përfshirë shifrat e ekzekutimeve të kryera në Kinë, edhe pse Pekini aplikon ndëshkimin kapital më shumë se çdo shtet tjetër. Kjo organizatë tha se shkalla e përdorimit të dënimit me vdekje në Kinë është e paqartë pasi të dhënat për këtë çështje konsiderohen sekret shtetëror. Megjithatë, në raportin vjetor u tha se ekzekutimet në Kinë besohet se janë me mijëra.

“Shtetet në Lindjen e Mesme dhe në rajonin e Afrikës së Veriut kanë shkelur ligjin ndërkombëtar, teksa ato kanë rritur numrin e ekzekutimeve më 2022, duke shfaqur një shpërfillje për jetën e njerëzve”, tha Agnès Callamard, sekretare e Përgjithshme e Amnesty International.

“Numri i personave që u privuan nga jeta u rrit në mënyrë dramatike në mbarë rajonin; Arabia Saudite ka ekzekutuar 81 persona brenda një dite. Së fundi, në një përpjekje të dëshpëruar për të shtypur pakënaqësitë popullore, Irani ka ekzekutuar njerëz vetëm sepse kanë ushtruar të drejtën e tyre për protestë”, shtoi ajo.

Irani është përballur me trazira, që paraqesin kërcënimin më të madh të udhëheqjes fetare të Republikës Islamike që nga revolucioni i vitit 1979, që e solli këtë udhëheqje në pushtet.

Grupet e të drejtave të njeriut kanë akuzuar Teheranin se përdor ekzekutimet për të “ndjellë frikë” në mesin e publikut, me qëllim që të ndalojë protestat që fituan momentum pas 16 shtatorit, kur vdiq Mahsa Amini, e cila ishte në paraburgim nën akuzat se kishte shkelur rregullat e veshjes së hixhabit apo shamisë së kokës.

Në raportin e Amnesty u theksua se aplikimi i dënimeve kapitale vitin e kaluar u rikthye në të paktën pesë shtete, përfshirë Afganistanin. Ndërkaq, më 2022 krahasuar me vitin paraprak, u dyfishua numri i ekzekutimeve për akuza të lidhura me drogën.

Ekzekutimet për akuza të lidhura me drogën paraqesin shkelje të ligjit ndërkombëtar për të drejtat e njeriut në të cilin thuhet se dënimet kapitale duhet të aplikohen vetëm për “krimet më serioze” – krimet që përfshijnë vrasje të qëllimshme.

“Afër 40 për qind e të gjitha ekzekutimeve të regjistruara ishin të lidhura me akuza për drogë. Më e rëndësishmja, shpesh ata që janë të pafavorizuar preken në mënyrë disproporcionale nga ky dënim i ashpër”, tha Callamard.

“Është koha që qeveritë dhe Kombet e Bashkuara të rrisin presionin ndaj përgjegjësve të këtyre shkeljeve të rënda të të drejtave të njeriut dhe të sigurojnë që të respektohen masat mbrojtëse ndërkombëtare”, shtoi ajo.

Pavarësisht rritjes së ekzekutimeve, Amenty tha se ka vërejtur “një fije shprese” pasi gjashtë shtete kanë hequr dorë nga dënimi kapital qoftë krejtësisht, apo pjesërisht.

Kazakistani, Papa Nju Guinea, Sierra Leone dhe Republika Qendrore Afrikane vitin e kaluar kanë hequr dënimin me vdekje për të gjitha krimet, ndërkaq Guinea Ekuatoriale dhe Zambia kanë hequr dënimin me vdekje vetëm për krimet e zakonshme.

Deri në dhjetor të vitit 2022, 112 shtete kanë hequr dënimin me vdekje për të gjitha krimet dhe nëntë shtete nuk e përdorin më dënimin kapital për krimet e zakonshme, tha Amnesty.

Afganistani, Bangladeshi, Bjellorusia, Kina, Egjipti, Irani, Iraku, Japonia, Kuvajti, Mianmari, Koreja e Veriut, Shteti i Palestinës, Arabia Saudite, Singapori, Somalia, Sudani Jugor, Shtetet e Bashkuara, Vietnami dhe Jemeni më 2022 kanë kryer dënime me vdekje, u tha në raportin vjetor të Amnesty International./REL

Lajmet

Deklaratat përmbyllëse në Hagë, ditët që mund të përcaktojnë epilogun

Published

on

By

Dhomave të Specializuara në Hagë ka njoftuar se më 9 deri më 13 dhe më 16 dhe 18 shkurt, do të paraqiten para gjykatës deklaratat përmbyllëse në gjykimin e Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit.

Seancat janë planifikuar të mbahen nga ora 09:00 deri në orën 16:30.

“Rendi i ditës më poshtë buron nga Njoftimi i Trupit Gjykues në lidhje me Mbylljen e Procedurës së Paraqitjes së Provave i datës 18 dhjetor 2025. Ky rend dite bazohet në vlerësimet aktuale dhe mund të ndryshojë, për shembull nëse një palë ka nevojë për më pak kohë seç mendohej. E hënë, 9 shkurt: Deklarata Përmbyllëse e Prokurorisë. E martë, 10 shkurt: Deklarata Përmbyllëse e Prokurorisë; Deklarata Përmbyllëse e Mbrojtjes së Viktimave. E mërkurë, 11 shkurt: Deklarata Përmbyllëse e Mbrojtjes së Thaçit; Deklarata Përmbyllëse e Mbrojtjes së Veselit. E enjte, 12 shkurt: Deklarata Përmbyllëse e Mbrojtjes së Veselit; Deklarata Përmbyllëse e Mbrojtjes së Selimit. E premte: 13 shkurt: Deklarata Përmbyllëse e Mbrojtjes së Selimit; Deklarata Përmbyllëse e Mbrojtjes së Krasniqit. E hënë, 16 shkurt: Deklarata Përmbyllëse e Mbrojtjes së Krasniqit; pyetje të mundshme nga Trupi Gjykues. E mërkurë, 18 shkurt: Përgjigje nga palët dhe deklarata nga të akuzuarit”, thuhet në njoftim.

Historiku i çështjes

Aktakuza fillestare kundër katër të akuzuarve u konfirmua më 26 tetor 2020, dhe u ndryshua më 3 shtator 2021, 29 prill 2022, dhe 30 shtator 2022. Versioni me më pak redaktime i aktakuzës u dorëzua më 27 shkurt 2023. Kjo është aktakuza në fuqi në këtë çështje.

Secili prej të akuzuarve akuzohet mbi bazën e përgjegjësisë penale individuale për gjashtë akuza që lidhen me krime lufte.

Në aktakuzë thuhet se krimet për të cilat janë ngritur akuza janë kryer nga të paktën marsi deri në shtator 1999 dhe kanë ndodhur në disa vende në Kosovë dhe në Kukës dhe Cahan, në veri të Shqipërisë.

Pas arrestimit të tyre nga Prokurori i Specializuar, Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Rexhep Selimi dhe Jakup Krasniqi u transferuan në objektin e paraburgimit të Dhomave të Specializuara të Kosovës në Hagë më 4 dhe 5 nëntor 2020.

Gjykimi filloi më 3 prill 2023 me deklaratën hyrëse të Zyrës së Prokurorit të Specializuar (ZPS). ZPS-ja përfundoi paraqitjen e provave të saj më 15 prill 2025. Mbrojtja e Viktimave që përfaqëson 155 viktima pjesëmarrëse, paraqiti provat e saj në korrik 2025, dhe Mbrojtja e Thaçit dhe Mbrojtja e Krasniqit paraqitën provat e tyre nga shtatori deri në dhjetor 2025. Trupi Gjykues mbylli procedurën e paraqitjes së provave më 19 dhjetor 2025. Në këtë çështje, 134 dëshmitarë kanë dhanë dëshmi në gjykatë, 125 të thirrur nga Prokuroria, dy të thirrur nga Mbrojtja e Viktimave dhe shtatë të thirrur nga Mbrojtja. Gjithashtu, 164 deklarata dëshmitarësh u pranuan vetëm në formë të shkruar.

Pas deklaratave përmbyllëse, Trupi Gjykues do të vijojë me kuvendimet për nxjerrjen e aktgjykimit. Aktgjykimi duhet të shpallet brenda 90 ditësh nga mbyllja e paraqitjes së provave. Në rast se për shkak të rrethanave kërkohet kohë shtesë, ky afat mund të zgjatet me 60 ditë të tjera.

Data dhe ora e gjithë seancave publike të planifikuara mund të gjendet në kalendarin e gjykatës në faqen e internetit të DHSK-së. Ndryshimet e mundshme të seancave të planifikuara të përshkruara në këtë informim do të pasqyrohen në kalendar.

Continue Reading

Lajmet

​Walker vlerëson avancimin demokratik të Kosovës

Published

on

By

Ish-shefi i Misionit Verifikues të OSBE-së në Kosovë, William Walker, ka deklaruar se Kosova është ndër vendet më demokratike në botë.

Ai në akademinë përkujtimore në 27-vjetorin e Masakrës së Reçakut, vlerësoi zhvillimin e vendit, derisa tha se kjo do të ishte e paimagjinueshme 27 vjet më parë.

Kam dëgjuar fjalë lavdërimi, me të drejtë, për UÇK-në, për ata që hodhën bombat nga NATO dhe që sollën atë që shohim sot. Dhe, natyrisht, nëse dikush do të më kishte thënë 27 vjet më parë se sot do të qëndroja përballë një kryeministri dhe një presidenteje të Republikës së pavarur dhe demokratikisht të zgjedhur të Kosovës, do t’i kisha thënë se ishte i çmendur. Gjithçka që ju përfaqësoni për mua është fakti se sa shumë ndryshime ka pasur brenda vetëm 27 viteve. Këtë desha ta përmend për të kaluarën, por ajo që dua të theksoj gjithashtu është se një grup njerëzish, që sipas meje meritojnë shumë respekt dhe mirënjohje për atë që bënë për ta bërë të mundur shfaqjen e Republikës së Kosovës ashtu siç është sot”, tha ai.

Walker para të pranishmëve përmendi edhe rolin që e kanë pasur mbi 1.200 vullnetarë nga 30 vende anëtare të OSBE-së në Misionin Verifikues të OSBE-së në atë periudhë.

Rrallëherë përmenden në fjalimet që dëgjoj, as këtu e as jashtë Kosovës, janë ata që erdhën me mua, që erdhën për të shërbyer në Kosovë kur ajo ishte ende një vend shumë i rrezikshëm. Këta ishin vullnetarë nga rreth 30 vende anëtare të OSBE-së. Deri në momentin kur u larguam, vetëm tre muaj pasi kishim ardhur dhe kishim tentuar të vendosnim misionin, erdhën deri në 1.200 vullnetarë nga shtetet anëtare të OSBE-së. Ky ishte Misioni Verifikues i Kosovës. Këta njerëz, të rinj dhe të moshuar, erdhën me shumë aftësi, me shumë për të ofruar për popullin e Kosovës dhe për të përmbushur detyrën për të cilën ishin dërguar këtu: të verifikonin se cila palë po bënte çfarë ndaj cilës palë”, tha ai.

Derisa nënvizoi se nuk kishte frikë në asnjë moment gjatë kohës sa ishte në Kosovë me misionin e OSBE-së për ta dëshmuar të vërtetën e Masakrës së Reçakut.

Besomëni, unë nuk pata frikë në asnjë moment gjatë kohës që isha në Kosovë me misionin, se isha në rrezik. Unë isha kryesisht në Prishtinë, kisha një lloj sigurimi – ishin vetëm gjashtë a shtatë të rinj kosovarë të armatosur me shkopinj, por ata ishin aty për të më mbrojtur. Po ashtu, nuk kisha asnjë dyshim se Sllobodan Millosheviqi, sado diktator dhe i dhunshëm që ishte, nuk do të dëmtonte një ambasador. Unë isha i sigurt. Por 1.200 të rinjtë që erdhën me mua, vullnetarët, ishin në fshatra, në zonat e thella të këtij shteti, por atëherë të një province të Serbisë, duke u përpjekur t’i tregonin botës se çfarë po ndodhte këtu. Do të doja që ata të kishin marrë shumë më tepër vlerësim për atë që bënë dhe për ndikimin që patën, ashtu si edhe ata që erdhën nga NATO, nga institucionet e tjera dhe nga kryeqytetet e Evropës. Këta ishin të rinj që ishin realisht në rrezik, jetonin në fshatra, jetonin me familje dhe përpiqeshin t’i tregonin botës se çfarë po ndodhte në Kosovë. Prandaj do të doja që, në një moment, të dëgjoja fjalë lavdërimi për vullnetarët e rinj që erdhën me Misionin Verifikues të Kosovës”, përfundoi ai.

Mëngjesin e hershëm të 15 janarit 1999, fshati Reçak u zgjua i rrethuar nga forcat kriminale serbe. Aty u vranë mizorisht fëmijë, të rritur e pleq.

Në Kompleksin Memorial në Reçak është ngritur edhe statuja e William Walkerit, njeriut i cili për herë të parë masakrën në këtë fshat e cilësoi krim kundër njerëzimit. Ai asokohe ishte shef i Misionit Verifikues të OSBE-së në Kosovë.

Ngjarja e rëndë në Reçak nxiti reagimin e ndërkombëtarëve, ku NATO vendosi të sulmojë caqet ushtarake e policore serbe.

Prokuroria Speciale ka ngritur aktakuzë, me propozim për gjykim në mungesë, ndaj 21 personave që dyshohen për krime lufte kundër popullsisë civile në Reçak. Ata akuzohen për vrasjen e 45 civilëve.

Continue Reading

Lajmet

Ambasadori francez vendos lule në Reçak: Franca lufton kundër pandëshkueshmërisë

Published

on

By

Ambasadori i Francës në Kosovë, Oliver Guerot ka vendosur lule në Reçak për të nderuar 45 civilët e pafajshëm shqiptarë që u masakruan nga okupatori serb.

Në shkrimin e ambasadës thuhet se Franca lufton kundër pandëshkueshmërisë.

Sot, ambasadori i Francës, Olivier Guérot, vendosi lule në Reçak në nderim të 45 civilëve të pafajshëm të vrarë 27 vjet më parë. Këtu, si kudo tjetër, Franca lufton kundër pandëshkueshmërisë”, shkruan ambasada.

Continue Reading

Lajmet

​Krerët e shtetit kërkojnë drejtësi për Masakrën e Reçakut

Published

on

By

Krerët institucionalë në Kosovë kanë kërkuar drejtësi për 45 viktimat civile që u vranë në masakrën e Reçakut 27 vjet më parë. Në akademinë përkujtimore, shefat e shtetit thanë se Reçaku u bë pikë kthese para botës, ku u qartësua realiteti i hidhur i regjimit gjenocidal serb ndaj civilëve të pafajshëm në Kosovë. Megjithatë, u tha se aktakuza e ngritur nga Prokuroria Speciale ndaj 22 personave tregon se drejtësia nuk do të ndalet kurrë, edhe kur kriminelët serbë fshihen apo strehohen nga shteti serb. Sipas tyre, aktakuza afirmon se çdo krim ka autor dhe se e vërteta nuk parashkruhet.

Presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani, tha se dhimbja e Reçakut nuk vjen vetëm nga ajo që ndodhi 27 vjet më parë, por edhe nga mungesa e drejtësisë dhe përpjekjet për ta relativizuar, mohuar apo deformuar të vërtetën nga Serbia.

Reçaku nuk është vetëm një emër në historinë e Republikës sonë, por u bë pikë kthese. Kthesë që e qartësoi para botës realitetin e hidhur të regjimit gjenocidal serb ndaj civilëve të pafajshëm në Kosovë. Më 15 janar 1999, Reçaku u bë simbol i vuajtjes së një populli që kërkonte liri, por edhe simbol i guximit. Guximit për ta quajtur krimin me emrin e vërtetë. Këtë guxim e dëshmoi ai që edhe sot mbetet simbol i së vërtetës, ambasadori William Walker. Nga ajo që pa personalisht, nuk hezitoi ta përshkruajë ngjarjen si masakër që dukej qartë, padyshim, si krim kundër njerëzimit. Këto ishin fjalët e ambasadorit Walker më 16 janar 1999 në Reçak. Këto ishin pikë kthese në historinë tonë që tronditën botën dhe ia zhveshën maskën gënjeshtare gjenocidale të Serbisë… Sot dhimbja nuk vjen vetëm nga ajo që ndodhi atë ditë, por edhe nga ajo që nuk ndodhi më pas. Nga mungesa e drejtësisë dhe përpjekjet për ta relativizuar, mohuar apo deformuar të vërtetën. Përpjekje këto që vazhdojnë në Serbi. Drejtësia për Reçakun ende mbetet peng, andaj nuk do të reshtim asnjëherë së kërkuari atë. Pa drejtësi nuk ka paqe të qëndrueshme. Pa drejtësi nuk ka pajtim të vërtetë”, tha ajo.

Kryetari i Kuvendit të Kosovës, Dimal Basha, tha se masakra në Reçak e nxori në pah fytyrën e shëmtuar të ideologjisë fashiste të Serbisë.

Masakra në Reçak e nxori në pah fytyrën e shëmtuar të ideologjisë fashiste të Sllobodan Millosheviqit, që synonte shuarjen e popullit tonë me çdo kusht. Qoftë një tragjedi që nuk përsëritet në historinë tonë, por për herë të parë ajo mori vëmendjen e të gjithë botës. Reçaku ishte pika e kthesës dhe fillimi i fundit të atij shovinizmi të egër. Kjo tragjedi e tmerrshme bëri që bota të zgjohej nga heshtja e gjatë”, theksoi Basha.

Ndërkaq, kryeministri në detyrë, Albin Kurti, tha se krimet e kryera në Reçak nuk mund të fshihen nga historia e shtetit gjenocidal të Serbisë.

Ai shtoi se faktet dhe dëshmitë për masakrën e Reçakut mbeten të regjistruara në drejtësinë ndërkombëtare, si konfirmim se e vërteta për këto krime nuk mund të mohohet.

Ai përmendi edhe ngritjen e aktakuzës ndaj 22 personave nga Prokuroria Speciale si dëshmi se drejtësia nuk do të ndalet deri kur kriminelët serbë, përgjegjës për këtë masakër, të arrestohen dhe gjykohen, ndonëse edhe në mungesë.

Krimet e kryera në Reçak nuk mund të fshihen nga historia e shtetit gjenocidal të Serbisë që i kreu, e as nga historia e popullit tonë që i përjetoi me aq shumë dhembje dhe i trashëgoi me kaq shumë vuajtje. Reçaku ishte dhe mbetet pjesë e pandashme e betejës për të vërtetën dhe drejtësinë. Ishte në qendër të procesit gjyqësor kundër Sllobodan Millosheviqit, duke dëshmuar se krimet në Kosovë ishin pjesë e politikës shtetërore të Serbisë ndaj popullsisë civile shqiptare. Edhe pse ky proces nuk u përmbyll me aktgjykim për shkak të vdekjes së Millosheviqit, faktet dhe dëshmitë për Reçakun mbetën të regjistruara në drejtësinë ndërkombëtare si konfirmim se e vërteta për këto krime nuk mund të mohohet. Drejtësia, sado e vonuar, mbetet detyrim moral dhe historik…Kjo aktakuzë afirmon se krimi ka autor dhe se e vërteta nuk parashkruhet. Drejtësia nuk ndalet kur kriminelët fshihen në Serbi apo kur strehohen nga shteti atje. Drejtësia ecën përpara, pasi shteti i Kosovës nuk harron kurrë”, theksoi Kurti.

Në anën tjetër, kryetari i Komunës së Shtimes, Qemajl Aliu, tha se masakra e Reçakut është tragjedi e shkaktuar me vetëdije dhe paramendim nga shteti gjenocidal serb.

Reçaku është tragjedi e shkaktuar me vetëdije dhe paramendim. Reçaku është dëshmi dhe mbetet plagë që nuk shërohet dhe krenari që nuk shuhet. Reçaku është kujtesë e përhershme se liria jonë ka qenë dhe është paguar me jetën e njerëzve të pafajshëm. Drejtësia për viktimat e Reçakut ende mungon, megjithëse më 30 dhjetor Prokuroria Speciale e Kosovës ka ngritur aktakuzë ndaj 21 personave. Ne nuk do të ndalemi derisa të ketë edhe shumë të tjerë të përfshirë, përfshirë edhe krerët e shtetit serb, të vihen para drejtësisë”, deklaroi Aliu.

Mëngjesin e hershëm të 15 janarit 1999, fshati Reçak u zgjua i rrethuar nga forcat kriminale serbe. Aty u vranë mizorisht fëmijë, të rritur e pleq.

Në Kompleksin Memorial në Reçak është ngritur edhe statuja e William Walkerit, njeriut i cili për herë të parë masakrën në këtë fshat e cilësoi krim kundër njerëzimit. Ai asokohe ishte shef i Misionit Verifikues të OSBE-së në Kosovë.

Ngjarja e rëndë në Reçak nxiti reagimin e ndërkombëtarëve, ku NATO vendosi të sulmojë caqet ushtarake e policore serbe.

Prokuroria Speciale ka ngritur aktakuzë, me propozim për gjykim në mungesë, ndaj 21 personave që dyshohen për krime lufte kundër popullsisë civile në Reçak. Ata akuzohen për vrasjen e 45 civilëve.

Continue Reading

Të kërkuara