Opinion: Hadeel Awad – Shkrimtare dhe infermiere në Gazë

Al Jazeera

Sistemi shëndetësor i shkatërruar nuk mund të arrijë tek më të cenuarit e Gazës – ata që jetojnë në kampet e të zhvendosurve

Këto ditë, sistemi shëndetësor i Gazës nuk është më në lajme. Nuk ka më bastisje të dhunshme në spitale, siç ndodhi në spitalin Al Shifa ndërsa unë po mjekoja atje në nëntor 2023; nuk ka më bombardime të repartave spitalore apo vrasje nga snajperët në oborret e tyre; nuk ka pretendime të reja për tunelë sekretë nën objektet mjekësore.

E megjithatë, sistemi mjekësor i Gazës vazhdon të vuajë nga një kolaps gjithnjë e më i rëndë. Ndoshta, kjo është më e dukshme në kampet e të zhvendosurve, ku njerëzit më të varfër dhe më të cenuar janë të detyruar të jetojnë. Atje, sistemi i shkatërruar i kujdesit shëndetësor nuk mund të arrijë tek ata që kanë më shumë nevojë, e as të sëmurët dhe të plagosurit nuk janë në gjendje të shkojnë në pikat e pakta që ende funksionojnë. Mungesa e higjienës, ujit të pijshëm të sigurt dhe ekspozimi i vazhdueshëm ndaj të ftohtit apo nxehtësisë së padurueshme e bëjnë krizën shëndetësore edhe më të rëndë.

Muajin e kaluar, pata mundësinë të vizitoja një kamp improvizues që është ngritur në hapësirën e asaj që ka mbetur nga shkolla Hassan Salama në lagjen Nasr të qytetit të Gazës. Shkolla u shkatërrua pasi u bombardua së bashku me shkollën fqinje Nasr në gusht 2024, gjë që rezultoi në vdekjen e të paktën 30 personave.

Sot, qindra njerëz që janë mbetur pa strehë dhe pa asnjë pasuri nga lufta jetojnë në çadra në oborrin e shkollës dhe në atë që ka mbetur nga ndërtesa e saj. Asnjë organizatë nuk e menaxhon kampin, ndaj nuk ka asnjë ofrim shërbimesh, përfshirë ato mjekësore.

Iu bashkova një ekipi me disa punonjës mjekësorë nga një klinikë private lokale, të cilët ofruan vizita falas në kamp për një ditë. Ardhja jonë u mirëprit ngrohtësisht. Vizituam të paktën 150 pacientë.

Ankesat varionin nga tensioni i lartë i gjakut te sëmundjet kronike, si diabeti dhe problemet me veshkat, e deri te infeksionet si hepatiti dhe zgjebja. Pamë gjithashtu shumë fëmijë me linë e ujit, gastroenterit, diarre dhe infeksione respiratorë.

Megjithëse ofruam vetëm shërbime bazë, mirënjohja që morëm ishte e jashtëzakonshme.

Për shumë pacientë në kampet e të zhvendosurve, vajtja te mjeku është kthyer në një udhëtim thuajse të pamundur që kërkon mund, energji dhe burime që nuk i ka çdokush. Kostot e transportit, distancat e larga dhe lodhja e shkaktuar nga zhvendosja dhe nxehtësia ekstreme ndikojnë të gjitha që disa pacientë ta shtyjnë kujdesin mjekësor, përrah nevojave të tyre urgjente.

Një nga pacientët tanë, 46 vjeç, kishte një dëmtim të rëndë në këmbë nga një mbetje predhe dhe i nevojiteshin paterica për t’u lëvizur. Ai kishte probleme me hipertensionin, por nuk mund të shkonte në spitalin fqinj Al Rantisi, pasi ai objekt funksionon vetëm pjesërisht dhe ofron shërbime kryesisht për fëmijët dhe pacientët onkologjikë.

Ecja në këmbë për një distancë të gjatë deri në një spital tjetër nuk ishte aspak një opsion për të. Për të arritur te një mjek për të vlerësuar gjendjen e tij të hipertensionit falas dhe për të marrë një recetë për barna, atij do t’i duhej të paguante të paktën 8 dollarë për transportin deri në lehtësinë më të afërt shëndetësore.

Kjo është një shumë e madhe parash për shumicën e njerëzve në kampet e të zhvendosurve, të cilët e kanë të vështirë të sigurojnë qoftë edhe ushqimin e tyre të përditshëm.

Vonesa e kujdesit mjekësor, e kombinuar me mungesën e barnave dhe kushtet e vështira të jetesës, mund t’i përkeqësojë sëmundjet dhe madje mund të jetë fatale.

E gjithë kjo do të mund të parandalohej nëse kujdesi bazë shëndetësor kthehet në Gazë, veçanërisht nën ombrellën e një organizate të madhe si UNRWA.

Pas Nakbës, UNRWA luajti një rol vendimtar në ngritjen e ofrimit të kujdesit bazë shëndetësor për refugjatët palestinezë që erdhën në Gazë. Ajo ngriti klinika në çdo kamp refugjatësh, gjë që ndihmoi në sigurimin e një niveli bazë të kujdesit shëndetësor falas.

Përpara luftës, UNRWA drejtonte 22 klinika në të gjithë Rripin e Gazës. Sipas një raporti të fundit, vetëm gjashtë prej tyre janë funksionale sot. Vetëm 19 nga 34 spitalet e Gazës janë pjesërisht funksionale – dhe “pjesërisht funksionale” është fjala kyçe këtu. Shumica e repartave në këto spitale nuk punojnë për shkak të shkatërrimit që kanë pësuar.

Sot, në të gjithë Rripin e Gazës, ka vetëm 2,200 shtretër spitalorë të disponueshëm për t’i shërbyer 2 milionë njerëzve. Përpara luftës, vetëm spitali Al Shifa kishte 700 shtretër.

Shërbime të ndryshme mjekësore, përfshirë analizat e laboratorit, ndërhyrjet kirurgjikale dhe trajtimet, nuk janë më të disponueshme sepse nuk ka furnizime për to apo personel mjekësor të gjallë për t’i kryer ato.

Shkatërrimi i objekteve mjekësore dhe zhveshja e banorëve të Gazës nga pronat e tyre e kanë shndërruar të drejtën për kujdes shëndetësor në një privilegj.

Ne kemi nevojë urgjente për një ndërhyrje shëndetësore që të fokusohet jo vetëm në rindërtimin e spitaleve, por edhe në rivendosjen e klinikave të kujdesit bazë dhe arritjen te më të cenuarit në kampet e të zhvendosurve.

Pikëpamjet e shprehura në këtë artikull janë të autores dhe nuk pasqyrojnë domosdoshmërisht qëndrimin redaktues të Al Jazeera-s.

Hadeel Awad është një shkrimtare dhe infermiere me banim në Gazë. Ajo ka punuar në spitalin Al Shifa derisa ai u bastis nga ushtria izraelite në nëntor 2023.

Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.

 25 gusht 1993

22 profesorë të shkollës së mesme “Jeta e re” në Suharekë u mbajtën 6 orë në polici

Dje, rreth orës 10, në shkollën e mesme “Jeta e re” në Suharekë, policia serbe ndërpreu mbajtjen e riprovimeve të nxënësve të kësaj shkolle, si dhe arrestoi 22 arsimtarë, sekretarin dhe një punëtor ndihmës të kësaj shkolle, të cilët u dërguan në stacionin e policisë ku u morën në pyetje dhe u keqtrajtuan.

Merret vesh se ata u liruan pasdite, rreth orës 16.

 25 gusht 1994

Në Bukosh të Vushtrrisë – një i vrarë dhe një i lënduar rëndë

Kundër M. Sh. (65) nga fshati Bukosh i Vushtrrisë në Gjyqin e qarkut serb të Mitrovicës po zhvillohen hetimet për shkak të vrasjes dhe tentimit për vrasje.

Ai më 20 gusht në orët e mbrëmjes në fshatin Bukosh, së pari në arë me disa të rëna me thikë lëndoi rëndë B. A. (72), e pastaj në oborrin e tij me revole, me disa plumba vrau të birin e B., Sh. (26).

Thuhet se motivi i kësaj vrasjeje është kontesti pazgjidhur pronësor.

25 gusht 1995

Ushtria serbe edhe dje gjuajti me trombllone afër shtëpive të shqiptarëve në Ferizaj

Pas incidentit që ndodhi në Ferizaj në rrugën e “Prizrenit”, ku në disa shtëpi ranë me dhjetëra trombllone nga pushkët gjysëmautomatike të ushtrisë serbe të kazermës “Millan Zeçar”, tek anëtarët e këtyre familjeve ende ndihej shqetësimi dhe pasiguria, njofton Komisioni për Informim i Degës së LDK-së në Ferizaj.

Dje, në familjen e Faik Rizanit ishte Ramë Buja, anëtar i Kryesisë së Lidhjes Demokratike të Kosovës, i cili u informua me situatën e krijuar nga provokimi i ushtrisë serbe.

Duke shpjeguar ngjarjen, Faik Rizani deklaroi se në momentin kur janë hedhur trombllonet, anëtarët e kësaj familjeje gjendeshin në punë të fushës. Kjo ishte arsyeja pse nuk pësoi askush nga ky provokim i rëndë, shpjegon ai.

Faik Rizani, i deklaroi QIK-ut se rastin në organet e policisë serbe e ka paraqitur po këtë ditë rreth orës 18:00. Inspektorët e sigurimit serb erdhën në vendin e ngjarjes në orën 21:00 dhe se ata u sollën në mënyrë cinike.

Në shtëpinë e Faik Rizanit kudo shiheshin gjurmët e tromblloneve, ndërsa njëra prej tyre`kishte shpuar derën e dhomës së pritjes. Nga trombllonet, që me gjasë ishin hedhur nga pushkët, ishin qëlluara edhe oborret dhe çatitë e shtëpive të tjera në këtë lagje, si ato të Shefki Ukëzmajlit, të vëllezërve Ilmi e Salih Ukëzmajlit, si dhe shtëpi të tjera. Inspektorët serbë, thonë pronarët e këtyre shtëpive, i mblodhën rreth 30 trombllonë.

Përfaqësuesit e Degës së LDK-së në Ferizaj dhe ata të Nënkëshillit për Mbrojtjen e të Drejtave dhe Lirive të Njeriut, thonë se provokimet e këtilla të ushtarëve e rezervistëve serbë, janë shtuar veçanërisht nga rifillimi i luftës së fundit kroato-serbe. Ata po ashtu thonë se nuk kanë pasur njohuri se ditën kur janë gjuajtur trombllone në lagjen “Prizreni” ka patur stërvitje të ushtrisë serbe.

Dje sërish nga ora 11:00 deri në orën 13:00, ushtria serbe gjuajti me trombllon dore të pushkëve gjysmëautomatike në afërsi të lagjes “Prizreni” në Ferizaj, e cila ndodhet 100 deri 150 metra larg kazermës ushtarake së “Millan Zeçar”.

Ndryshe nga provokimi që u bë më 22 gusht, dje prapë pati gjuajtje afër disa shtëpive të tjera të ksaj lagjeje.

Ndonëse kaluan dy ditë pas incidentit të përmendur, përgjegjësit e ushtrisë e të policisë serbe nuk dhanë kurrfarë shpjegimi.

25 gusht 1998

Forca e ushtrisë dhe policisë serbe vazhdojnë t’i sulmojnë fshatrat e Suharekës

 Njoftohen emrat edhe të dy të vrarëve në Suharekë, Bahri Hajrush Gollopeni (20) nga Suhareka, dhe Mehmet Misin Bytyçi (20) nga Reshtani

Gjatë natës së mbrëmshme, por edhe sot në orët e mëngjesit, nga Qafa e Duhlës forcat e ushtrisë dhe të policisë serbe kanë sulmuar pandërprerë fshatrat Javor, Luzhnicë, Grejçevc, Bllacë, Reshtan, Peçan e Sllapuzhan të komunës së Suharekës, duke mos e kursyer as vetë qytezën e Suharekës.

KI i Degës së LDK-së në Suharekë njofton se sulmi i sotëm filloi në orën 8. 30 dhe po vazhdon me një intensitet shumë të madh.

Shumë shtëpive u vihet zjarri, sidomos në Reshtan e Sllapuzhan. Sllapuzhani është rrafshuar me tokë.

Në Suharekë dje është kallur me benzin shtëpia e veprimtarit të LDK-së, Shyqyri Kuçit, e cila ndodhet në lagjen e Gradinave. Janë shkatërruar edhe shtëpi të tjera. Nga granatimet në periferi të Suharekës, përveç dëmeve materiale, ka edhe të vrarë e të plagosur. Përveç dy emrave të njoftuar më parë, të vrarë janë edhe dy të rinj, Bahri Hajrush Gollopeni (20) nga Suhareka, i cili u varros në Dobërdolan, dhe Mehmet Misin Bytyçi (20) nga Reshtani. Druhet se numri i të vrarëve mund të jetë më i madh. Është i madhe dhe numri i të plagosurve, ndërsa vetëm në Suharekë dihet për gjashtë të plagosur.

Dje dhe sot në mëngjes, një numër i madh i popullatës së zhvendosur shqiptare nga fshatrat Krojmir e Pjetërshticë të Shtimes janë vendosur në objektin e shkollës fillore në Ngucat, ndërsa gjendja e tyre është shumë e rëndë.

Njoftohet se vetëm në katër fshatra të komunës së Suharekës janë vendosur më tepër se 15 mijë civilë shqiptarë.

Popullata e këtushme shqiptare kërkon nga shoqatat humanitare ndërkombëtare që të bëj më shumë për popullatën e zhvendosur shqiptare, pasi atyre po u mungojnë gjësendet elementare ushqimore dhe barnat.

Malishevë: Tre shqiptarë u vranë derisa po shpërndanin ndihmat humanitare

 Dje, nga ora 14. 30 deri në orën 17, forcat serbe të stacionuara në Malishevë, Carrallukë dhe në disa fshatra të tjera të komunës së Malishevës, granatuan fshatrat Lubizhdën, Drenocin, Carrallukën, Lladrocin, Tërpezën etj. , njofton KI i Degës së LDK-së në Malishevë.

Si pasojë e granatimeve, u vranë Hajriz Haxhi Morina (26) nga Drenoci, Adem Morina, mësues, nga i njëjti fshat, dhe një qytetar nga Vërmica e kësaj komune, emri i të cilit nuk është bërë i ditur. Me këtë rast është plagosur edhe një qytetar tjetër.

Ata u qëlluan nga granatat serbe derisa me traktor po shpërndanin ndihma për popullatën e rrezikuar.

I njëjti burim bën me dije se parmbrëmë, gjatë granatimeve të forcave serbe, në fshatin Balincë u plagos një i moshuar, ndërsa në Lubizhdë u plagosën fëmijët Astrit Xhevat Paçarizi (8), Neshat (11) dhe Bejtullah (14) Ferat Paçarizi, dhe axha i tyre Tafil Paçarizi (31).

Nga granatimet janë shkaktuar dëme të mëdha materiale. Ndërkohë po vazhdon edhe më tej lëvizja e njerëzve drejt fshatrave që tash për tash janë pak më të sigurta.

Prokuroria Speciale e Republikës së Kosovës ka ngritur aktakuzë pranë Gjykatës Themelore në Prishtinë ndaj të pandehurit Fatmir Sheholli, i cili ngarkohet me dy vepra penale: “Spiunazh” dhe “Shantazh”.

Sipas aktakuzës, Sheholli ngarkohet se nga një datë e papërcaktuar e deri më 9 tetor 2025 ka vepruar si person i rekrutuar nga Shërbimi Informativ i Serbisë (BIA). Ai akuzohet se ka ndihmuar veprimtarinë e këtij shërbimi duke zbatuar urdhrat dhe detyrat e zyrtarëve serbë, si dhe duke grumbulluar e përcjellë përmes mesazheve telefonike të dhëna e dokumente konfidenciale lidhur me aktivitetet politike, gjendjen e sigurisë dhe funksionimin e institucioneve të Kosovës.

Përveç spiunazhit, Sheholli akuzohet edhe për veprën penale të shantazhit. Hetimet tregojnë se gjatë periudhës 2022 – dhjetor 2025, ai ka shantazhuar të dëmtuarin A.J., duke i kërkuar para në emër të huazimit dhe duke e kërcënuar se nëse nuk ia jepte paratë, do t’i publikonte në media video-incizime dhe informacione komprometuese. Përmes këtij presion, ai e ka detyruar të dëmtuarin të veprojë në dëm të pasurisë së tij në një vlerë që e kalon shumën prej 13 mijë eurosh.

Kjo çështje penale tashmë i ka kaluar për shqyrtim Gjykatës Themelore në Prishtinë, ndërsa i pandehuri Fatmir Sheholli vazhdon të qëndrojë nën masën e paraburgimit. /E.A/

Presidenti Donald Trump ka kërcënuar se do të rritë doganat amerikane mbi automobilat me origjinë nga Kanadaja, ndërsa lufta tregtare mes dy fqinjëve po vazhdon të nxehet, raporton BBC.

Trump tha të hënën se do të rritë tarifat doganore për veturat dhe kamionët kanadezë, si dhe për pjesët e automobilave, nga 25% në 50% duke filluar nga 1 janari.

Kjo vjen pasi bisedimet tregtare SHBA-Kanada dështuan në fund të javës së kaluar, me secilën palë që akuzonte tjetrën për parashtrimin e kërkesave të papranueshme të minutës së fundit.

Të hënën vonë, zyrtarët e Kanadasë njoftuan një konferencë për media të martën, ku do të shpalosin mënyrën se si vendi do t’i përgjigjet luftës tregtare dhe si do të punojë për të “mbrojtur dhe mbështetur punëtorët dhe bizneset kanadeze gjatë kësaj periudhe me sfiduese”.

Në konferencën për media në orën 11:00 do të marrin pjesë udhëheqës qeveritarë të sektorit të biznesit, financave dhe zhvillimit ekonomik.

Më herët gjatë ditës, Kryeministri Mark Carney e quajti kërcënimin më të fundit të Trumpit për tarifa si diçka jo të papritur dhe e akuzoi presidentin se po kërkon të shkatërrojë industrinë e automobilave të Kanadasë. Ai shtoi se Kanadaja është e gatshme t’u rikthehet bisedimeve vetëm nëse SHBA-ja vjen me “qasjen e duhur”.

Lufta e fjalëve pasoi deklaratat e disa zyrtarëve amerikanë dhe kanadezë se bisedimet janë pezulluar pa ndonjë datë të caktuar për rinisjen e tyre.

Kanadaja u largua nga negociatat tregtare të premten vonë në mbrëmje, pak çaste para afatit të vendosur nga SHBA-ja që do t’i shtonte një taksë prej 50% mbi 20 miliardë dollarë (28 miliardë dollarë kanadezë; 14 miliardë paund) të importeve kanadeze. /BBC/