Lajmet

A do të rriten çmimet e derivateve pas sanksioneve të reja kundër Rusisë?

Ndalesa e BE-së do të hyjë në fuqi më 5 shkurt.

Published

4 years ago

February 3, 2023

Betim Gashi

Evropa do të bëjë një tjetër hap të madh drejt ndërprerjes së lidhjeve të saj energjetike me Rusinë, duke i ndaluar importet e karburantit dizel dhe të produkteve të tjera nga nafta e papërpunuar ruse.

Ndalesa e BE-së do të hyjë në fuqi më 5 shkurt, pas embargos së saj mbi qymyrin dhe pjesën më të madhe të naftës nga Rusia.

Me këto veprime, blloku prej 27 vendesh po përpiqet ta kufizojë financimin e luftës ruse në Ukrainë, e cila po hyn në vitin e dytë.

Por, ndalesa e re ka edhe rreziqe: çmimet e naftës dizel janë rritur që nga fillimi i luftës më 24 shkurt të vitit të kaluar dhe ato mund të rriten sërish.

“Ne po i lëmë paratë në rrugë për të ofruar shërbimet tona”, thotë Hans-Dieter Sedelmeier nga kompania gjermane e autobusëve dhe udhëtimeve, Rast Reisen.

Shumica e gjërave që njerëzit blejnë ose hanë, transportohen në një moment të caktuar me kamionë, të cilët funksionojnë kryesisht me naftë dizel. Me këtë naftë funksionojnë edhe pajisjet e fermave, autobusët e qytetit dhe pajisjet industriale.

Kjo varet. Dizeli, si nafta e papërpunuar, shitet globalisht, dhe Evropa mund të kërkojë burime të reja, të tilla si SHBA-ja, India ose vendet në Lindjen e Mesme. Nëse një gjë e tillë realizohet, ndikimi në çmime mund të jetë i përkohshëm dhe modest.

Evropa tashmë ka zvogëluar gati në gjysmë importet e naftës ruse – nga 50% e totalit para luftës, në 27%. Furnizuesit amerikanë i kanë rritur furnizimet në nivele rekorde – nga 34.000 fuçi në ditë në fillim të vitit 2022, në 237.000 fuçi në ditë në janar të këtij viti, tregojnë të dhënat e kompanisë S&P Global.

Komisionarja për Energji e BE-së, Kadri Simson, thotë se tregjet kanë pasur kohë të përshtaten, pasi ndalesa është bërë publike në muajin qershor.

Evropianët, gjithashtu, duket se kanë rezervuar dizelin rus përpara afatit, pasi importet janë rritur muajin e kaluar.

Megjithatë, ekziston një faktor ndërlikues: Grupi i Shtatë demokracive të mëdha është duke biseduar për vendosjen e një çmimi tavan për naftën ruse dizel që shkon në vende të tjera, ashtu siç ka bërë edhe me naftën e papërpunuar ruse.

Ideja është që nafta ruse të rrjedhë në tregjet botërore, por të ardhurat e Moskës të zvogëlohen.

Nëse çmimi tavan funksionon ashtu siç thuhet, rrjedhat globale të naftës duhet të riorganizohen: Evropa të gjejë furnizues të rinj dhe Rusia të gjejë klientë të rinj.

Por, është e vështirë të thuhet se si do të funksionojë çmimi tavan dhe nëse Rusia do të hakmerret duke i ndaluar dërgesat.

“Kur eksportet ruse janë të kufizuara, për çfarëdo arsyeje, kjo sigurisht që shkakton telashe në gjithë këtë proces riorganizimi”, thotë Hedi Grati, udhëheqës i kërkimeve të karburanteve dhe rafinimit për Evropën në S&P Global Commodity Insights.

“Evropa do të konkurronte me importues të tjerë të mëdhenj dhe kjo do të shkaktonte presion në rritje mbi çmimet”, shton ai.

Nëse çmimi tavan nuk bllokon sasi të mëdha të dizelit rus, mund të ketë “një rritje jetëshkurtër” çmimesh, derisa të përshtaten tregjet. Kjo, pasi cisternat do të udhëtonin më gjatë nga SHBA-ja, Lindja e Mesme ose India në Evropë, sesa nga portet ruse në Detin Baltik.

Më vonë këtë vit, në Kuvajt dhe në Arabinë Saudite pritet të nisin kapacitete të reja të rafinimit të naftës, ndërsa në Oman nga viti 2024. Kjo “mund ta lehtësojë presionin nga ky divorc me Rusinë”, thotë Grati.

Çfarë mund të arrihet me çmimin tavan?

Shpresa është të arrihet efekti i çmimit tavan të naftës, i cili i ka ndaluar kompanitë perëndimore që kontrollojnë kryesisht shërbimet e transportit detar, të marrin naftë të papërpunuar ruse me çmim mbi 60 dollarë për fuçi.

Rusia thotë se nuk do t’iu shesë naftë vendeve që respektojnë tavanin e çmimeve, por tavani dhe rënia e kërkesës si pasojë e ngadalësimit të ekonomisë globale, kanë bërë që klientët në Kinë, Indi dhe gjetkë të mund të blejnë naftë ruse me zbritje të mëdha, duke i ulur kështu të ardhurat e Kremlinit.

I nxitur nga çmimet më të shtrenjta të naftës së papërpunuar, çmimi i dizelit është rritur në më shumë se 1.000 dollarë për ton javën e kaluar, nga 800 dollarë për ton sa ka qenë në fillim të dhjetorit.

Dizeli kushton më shumë se 40 dollarë për fuçi krahasuar me naftën e papërpunuar që përdoret për ta bërë atë.

Çfarë ndodh nëse nafta dizel shtrenjtohet?

Çmimet e karburanteve kanë qenë një ndër faktorët kryesorë që kanë rritur inflacionin në Evropë, duke zvogëluar fuqinë blerëse të konsumatorëve dhe duke ngadalësuar ekonominë.

Çmimet e naftës në pompa janë luhatur nga 1.66 euro për litër në 2.14 euro për litër përgjatë një viti.

“Kjo është një rritje gjigante”, thotë Christopher Schuldes, familja e të cilit udhëheq kompaninë gjermane të kamionëve, Schuldes Spedition, tash e tri gjenerata.

Kompania ka 27 kamionë me naftë dhe 50 punonjës në qytetin Alsbah-Haehnllajn, i cili gjendet midis Frankfurtit dhe Hajdelbergut në Gjermaninë jugperëndimore.

Ajo i ka ulur kostot e karburanteve, duke i pajisur kamionët me motorë efiçientë dhe duke siguruar që ata nisen të ngarkuar plotësisht.

“Ne e kemi bërë këtë shumë kohë më parë, shumë kohë përpara se Rusia të pushtonte Ukrainën”, thotë Schuldes. “Nuk ka më vend për optimizëm”, shprehet ai.

Për të lehtësuar kostot shtesë të naftës, kompania ka bërë përpjekje të negociojë edhe çmime më të larta me klientët që kanë kontrata afatgjate. Disa kanë rënë dakord, disa jo. Edhe nëse kontrata lejon që çmimet të rriten me kostot e naftës, zbatimi i kësaj rritjeje vonon dy muaj./REL

Vendi

Pesë raste të dhunës në familje brenda 24 orëve në Kosovë

Published

12 minutes ago

August 4, 2026

UBTNews

Pesë raste të dhunës në familje janë regjistruar brenda 24 orëve të fundit në Kosovë, sipas raportit më të fundit të Policisë. Tri nga këto raste janë shënuar në rajonin e Prishtinës, përkatësisht në Podujevë e Fushë-Kosovë, ndërsa dy rastet e tjera janë regjistruar në Deçan dhe Gjakovë.

Në rastin e parë në Podujevë, një burrë është arrestuar pasi në vazhdimësi kishte ushtruar dhunë psikike ndaj një gruaje. Me vendim të prokurorit, i dyshuari është dërguar në mbajtje.

Gjithashtu në Podujevë është raportuar edhe një rast tjetër dhune, ku një grua ka njoftuar policinë se është sulmuar fizikisht nga bashkëshorti i saj. Viktima ka pranuar tretman mjekësor, ndërsa i dyshuari ndodhet në arrati dhe rasti po vazhdon të hetohet.

Në Fushë-Kosovë, policia ka arrestuar një burrë pasi kishte ushtruar dhunë fizike ndaj bashkëshortes së tij. Gruaja ka marrë tretman mjekësor, ndërsa me vendim të prokurorit, i dyshuari është liruar dhe rasti po vazhdon në procedurë të rregullt.

Ndërkohë në Deçan, janë arrestuar dy gra pasi ishin fjalosur mes vete. Pas intervistimit dhe me vendim të prokurorit, palët janë liruar dhe rasti po procedohet në mënyrë të rregullt.

Rasti i pestë është regjistruar në Gjakovë, ku një grua ka njoftuar policinë se është sulmuar fizikisht nga një burrë. Viktima ka pranuar trajtim mjekësor, ndërsa i dyshuari është arrestuar nga policia dhe me vendim të prokurorit është dërguar në mbajtje. /E.A/

Vendi

United Hospital ngre standardin e kujdesit pulmonologjik, Dr. Musa Hoxha ofron diagnostikim dhe trajtim të avancuar për sëmundjet e mushkërive

Published

21 minutes ago

August 4, 2026

UBTNews

Sëmundjet e sistemit respirator vazhdojnë të jenë ndër sfidat më të mëdha shëndetësore, ndërsa diagnostikimi i hershëm dhe trajtimi profesional mbeten faktorët kyç për ruajtjen e shëndetit të mushkërive dhe përmirësimin e cilësisë së jetës së pacientëve. Duke ndjekur standardet më të avancuara të mjekësisë moderne, United Hospital ka konsoliduar Departamentin e Pulmologjisë si një qendër të specializuar ku pacientët marrin shërbime gjithëpërfshirëse diagnostikuese dhe terapeutike, të mbështetura nga teknologjia bashkëkohore dhe ekspertiza profesionale.

Shëndeti i mushkërive kërkon diagnostikim të hershëm, trajtim profesional dhe përcjellje të vazhdueshme – standarde që ofrohen në Departamentin e Pulmologjisë në United Hospital, ku pacientët përfitojnë shërbime moderne dhe kujdes të specializuar sipas praktikave bashkëkohore mjekësore.

Në krye të këtij departamenti është Dr. Musa Hoxha, specialist i Pulmologjisë, i cili ofron një qasje të integruar për diagnostikimin, trajtimin dhe monitorimin afatgjatë të sëmundjeve të mushkërive dhe rrugëve të frymëmarrjes. Sipas tij, kujdesi ndaj shëndetit respirator nuk duhet të fillojë vetëm kur shfaqen komplikimet, por që në shenjat e para të sëmundjes, pasi ndërhyrja në kohë rrit ndjeshëm mundësitë për trajtim të suksesshëm.

Departamenti i Pulmologjisë në United Hospital ofron një gamë të gjerë shërbimesh specialistike, duke filluar nga konsultat dhe vizitat ambulatorike, ekzaminimet funksionale të mushkërive përmes spirometrisë, ultrazërin e toraksit dhe radiografinë torakale, të cilat mundësojnë diagnostikim të shpejtë dhe të saktë të patologjive respiratore.

Një ndër segmentet më të avancuara të këtij departamenti është Kabineti i Bronkoskopisë, ku realizohen procedura diagnostike dhe terapeutike me teknologji moderne për ekzaminimin e rrugëve të frymëmarrjes, duke mundësuar identifikimin e hershëm dhe trajtimin efektiv të sëmundjeve komplekse pulmonare.

Për pacientët që kërkojnë trajtim më intensiv, United Hospital ofron hospitalizim të specializuar me monitorim të vazhdueshëm, terapi me oksigjen, menaxhim të insuficiencës respiratore dhe kujdes multidisiplinar për rastet më të rënda klinike. Këto shërbime mbështeten edhe nga një laborator modern, i cili siguron analiza të plota diagnostikuese për të garantuar diagnozë sa më precize dhe vendimmarrje të shpejtë terapeutike.

Në këtë departament trajtohen me sukses një gamë e gjerë patologjish respiratore, përfshirë sëmundjen kronike obstruktive të mushkërive (COPD), astmën bronkiale, fibrozat mushkërore, pneumoninë, bronkopneumoninë, tuberkulozën, si dhe sëmundje më komplekse si tumorët e mushkërive, tromboembolia pulmonare, efuzionet pleurale (uji në mushkëri), insuficienca respiratore dhe zemra mushkërore kronike.

Specialistët e United Hospital apelojnë që qytetarët të mos neglizhojnë simptomat si kolla e vazhdueshme, vështirësia në frymëmarrje, dhimbjet në kraharor apo lodhja e shpejtë, pasi këto mund të jenë shenja të sëmundjeve serioze që kërkojnë vlerësim specialistik. Diagnostikimi në kohë mbetet arma më e fortë për parandalimin e komplikimeve dhe për një trajtim sa më efikas.

Me staf të specializuar, teknologji moderne diagnostikuese dhe trajtime sipas protokolleve bashkëkohore ndërkombëtare, United Hospital vazhdon të jetë një nga institucionet lider në Kosovë në ofrimin e kujdesit pulmonologjik, duke u garantuar pacientëve siguri, profesionalizëm dhe trajtim të standardeve më të larta.

Për caktimin e një konsultë specialistike me Dr. Musa Hoxha, qytetarët mund të kontaktojnë në numrat 038 60 70 70 dhe 046 60 70 70, ose të vizitojnë United Hospital, në aksin M2 Prishtinë–Ferizaj, Km 7, ku kujdesi për shëndetin e mushkërive fillon me diagnostikim të saktë dhe trajtim profesional. /rajonipress/

Aktualitet

Kurti merr pjesë në mbledhjen e parë të Komitetit Organizativ të Lojërave Mesdhetare

Published

2 hours ago

August 4, 2026

UBTNews

Kryeministri në detyrë i Republikës së Kosovës, Albin Kurti, do të marrë pjesë këtë të martë në mbledhjen e parë me Komitetin Organizativ të Lojërave Mesdhetare.

Takimi do të zhvillohet në Ndërtesën e Qeverisë, përkatësisht në sallën P-38, duke filluar nga ora 11:00.

Siç bëhet e ditur nga Zyra e Kryeministrit, mediat do të kenë mundësi të marrin pamje në fillim të këtij takimi të rëndësishëm që shënon fillimin e përgatitjeve për organizimin e kësaj ngjarjeje madhore sportive.

Lojërat Mesdhetare të vitit 2030 shënojnë ngjarjen më të madhe multisportive që është organizuar ndonjëherë në Kosovë. Vendimi u mor zyrtarisht në shtator të vitit 2023 nga Komiteti Ndërkombëtar i Lojërave Mesdhetare, i cili ia besoi Prishtinës rolin e qytetit mikpritës për edicionin e 21-të të këtij kompeticioni.

Kjo ngjarje do të mbledhë mijëra sportistë nga 26 shtete të tre kontinenteve (Evropë, Azi dhe Afrikë), të cilët do të garojnë në dhjetëra disciplina të ndryshme sportive. Për shkak se Kosova nuk ka dalje në det, garat e sporteve ujore detare do të zhvillohen në bashkëpunim me Shqipërinë, përkatësisht në bregdetin e Durrësit.

Organizimi i këtyre lojërave konsiderohet një arritje madhore shtetërore dhe diplomatike, si dhe një mundësi e jashtëzakonshme për zhvillimin e infrastrukturës moderne sportive në gjithë vendin. /E.A/

Lajmet

Ligji i ri i BE-së: Çdo përmbajtje e krijuar nga IA duhet të etiketohet qartë

Published

2 hours ago

August 4, 2026

UBTNews

Pjesë të reja të Aktit gjithëpërfshirës të Bashkimit Evropian për Inteligjencën Artificiale kanë hyrë zyrtarisht në fuqi. Ky ligj i ri u kërkon kompanive dhe përdoruesve profesionistë të identifikojnë qartë çdo material të gjeneruar apo të manipuluar nga inteligjenca artificiale, me qëllim parandalimin e mashtrimit dhe dezinformimit në hapësirën digjitale.

Sipas Nenit 50 të këtij ligji, ofruesit e chatbot-eve duhet të njoftojnë përdoruesit kur ata po komunikojnë me një sistem IA. Gjithashtu, të gjitha tekstet, imazhet, audiot dhe videot e krijuara duhet të pajisen me shënues teknikë të lexueshëm nga makinat, të cilët provojnë prejardhjen e tyre.

Kërkesat janë veçanërisht strikte për falsifikimet e thella, të njohura si “deepfakes”, si dhe për tekstet që lidhen me tema të interesit publik si politika, shëndetësia, mjedisi apo shkenca, sa herë që ato publikohen pa një kontroll thelbësor njerëzor. Komisioni Evropian ka sqaruar se rregullimet e thjeshta gramatikore apo drejtshkrimore nuk konsiderohen si kontroll editorial.

Nga ana tjetër, për veprat artistike, satirike apo fiktive, zbulimi i pranisë së IA-së mbetet i detyrueshëm, por mund të bëhet në mënyrë të tillë që të mos prishë përvojën krijuese. Ndërkohë, personat që e përdorin inteligjencën artificiale thjesht për qëllime personale dhe joprofesionale janë tërësisht të përjashtuar nga kjo rregullore.