Lajmet

A do të rriten çmimet e derivateve pas sanksioneve të reja kundër Rusisë?

Ndalesa e BE-së do të hyjë në fuqi më 5 shkurt.

Published

on

Evropa do të bëjë një tjetër hap të madh drejt ndërprerjes së lidhjeve të saj energjetike me Rusinë, duke i ndaluar importet e karburantit dizel dhe të produkteve të tjera nga nafta e papërpunuar ruse.

Ndalesa e BE-së do të hyjë në fuqi më 5 shkurt, pas embargos së saj mbi qymyrin dhe pjesën më të madhe të naftës nga Rusia.

Me këto veprime, blloku prej 27 vendesh po përpiqet ta kufizojë financimin e luftës ruse në Ukrainë, e cila po hyn në vitin e dytë.

Por, ndalesa e re ka edhe rreziqe: çmimet e naftës dizel janë rritur që nga fillimi i luftës më 24 shkurt të vitit të kaluar dhe ato mund të rriten sërish.

“Ne po i lëmë paratë në rrugë për të ofruar shërbimet tona”, thotë Hans-Dieter Sedelmeier nga kompania gjermane e autobusëve dhe udhëtimeve, Rast Reisen.

Shumica e gjërave që njerëzit blejnë ose hanë, transportohen në një moment të caktuar me kamionë, të cilët funksionojnë kryesisht me naftë dizel. Me këtë naftë funksionojnë edhe pajisjet e fermave, autobusët e qytetit dhe pajisjet industriale.

Kjo varet. Dizeli, si nafta e papërpunuar, shitet globalisht, dhe Evropa mund të kërkojë burime të reja, të tilla si SHBA-ja, India ose vendet në Lindjen e Mesme. Nëse një gjë e tillë realizohet, ndikimi në çmime mund të jetë i përkohshëm dhe modest.

Evropa tashmë ka zvogëluar gati në gjysmë importet e naftës ruse – nga 50% e totalit para luftës, në 27%. Furnizuesit amerikanë i kanë rritur furnizimet në nivele rekorde – nga 34.000 fuçi në ditë në fillim të vitit 2022, në 237.000 fuçi në ditë në janar të këtij viti, tregojnë të dhënat e kompanisë S&P Global.

Komisionarja për Energji e BE-së, Kadri Simson, thotë se tregjet kanë pasur kohë të përshtaten, pasi ndalesa është bërë publike në muajin qershor.

Evropianët, gjithashtu, duket se kanë rezervuar dizelin rus përpara afatit, pasi importet janë rritur muajin e kaluar.

Megjithatë, ekziston një faktor ndërlikues: Grupi i Shtatë demokracive të mëdha është duke biseduar për vendosjen e një çmimi tavan për naftën ruse dizel që shkon në vende të tjera, ashtu siç ka bërë edhe me naftën e papërpunuar ruse.

Ideja është që nafta ruse të rrjedhë në tregjet botërore, por të ardhurat e Moskës të zvogëlohen.

Nëse çmimi tavan funksionon ashtu siç thuhet, rrjedhat globale të naftës duhet të riorganizohen: Evropa të gjejë furnizues të rinj dhe Rusia të gjejë klientë të rinj.

Por, është e vështirë të thuhet se si do të funksionojë çmimi tavan dhe nëse Rusia do të hakmerret duke i ndaluar dërgesat.

“Kur eksportet ruse janë të kufizuara, për çfarëdo arsyeje, kjo sigurisht që shkakton telashe në gjithë këtë proces riorganizimi”, thotë Hedi Grati, udhëheqës i kërkimeve të karburanteve dhe rafinimit për Evropën në S&P Global Commodity Insights.

“Evropa do të konkurronte me importues të tjerë të mëdhenj dhe kjo do të shkaktonte presion në rritje mbi çmimet”, shton ai.

Nëse çmimi tavan nuk bllokon sasi të mëdha të dizelit rus, mund të ketë “një rritje jetëshkurtër” çmimesh, derisa të përshtaten tregjet. Kjo, pasi cisternat do të udhëtonin më gjatë nga SHBA-ja, Lindja e Mesme ose India në Evropë, sesa nga portet ruse në Detin Baltik.

Më vonë këtë vit, në Kuvajt dhe në Arabinë Saudite pritet të nisin kapacitete të reja të rafinimit të naftës, ndërsa në Oman nga viti 2024. Kjo “mund ta lehtësojë presionin nga ky divorc me Rusinë”, thotë Grati.

Çfarë mund të arrihet me çmimin tavan?

Shpresa është të arrihet efekti i çmimit tavan të naftës, i cili i ka ndaluar kompanitë perëndimore që kontrollojnë kryesisht shërbimet e transportit detar, të marrin naftë të papërpunuar ruse me çmim mbi 60 dollarë për fuçi.

Rusia thotë se nuk do t’iu shesë naftë vendeve që respektojnë tavanin e çmimeve, por tavani dhe rënia e kërkesës si pasojë e ngadalësimit të ekonomisë globale, kanë bërë që klientët në Kinë, Indi dhe gjetkë të mund të blejnë naftë ruse me zbritje të mëdha, duke i ulur kështu të ardhurat e Kremlinit.

I nxitur nga çmimet më të shtrenjta të naftës së papërpunuar, çmimi i dizelit është rritur në më shumë se 1.000 dollarë për ton javën e kaluar, nga 800 dollarë për ton sa ka qenë në fillim të dhjetorit.

Dizeli kushton më shumë se 40 dollarë për fuçi krahasuar me naftën e papërpunuar që përdoret për ta bërë atë.

Çfarë ndodh nëse nafta dizel shtrenjtohet?


Çmimet e karburanteve kanë qenë një ndër faktorët kryesorë që kanë rritur inflacionin në Evropë, duke zvogëluar fuqinë blerëse të konsumatorëve dhe duke ngadalësuar ekonominë.

Çmimet e naftës në pompa janë luhatur nga 1.66 euro për litër në 2.14 euro për litër përgjatë një viti.

“Kjo është një rritje gjigante”, thotë Christopher Schuldes, familja e të cilit udhëheq kompaninë gjermane të kamionëve, Schuldes Spedition, tash e tri gjenerata.

Kompania ka 27 kamionë me naftë dhe 50 punonjës në qytetin Alsbah-Haehnllajn, i cili gjendet midis Frankfurtit dhe Hajdelbergut në Gjermaninë jugperëndimore.

Ajo i ka ulur kostot e karburanteve, duke i pajisur kamionët me motorë efiçientë dhe duke siguruar që ata nisen të ngarkuar plotësisht.

“Ne e kemi bërë këtë shumë kohë më parë, shumë kohë përpara se Rusia të pushtonte Ukrainën”, thotë Schuldes. “Nuk ka më vend për optimizëm”, shprehet ai.

Për të lehtësuar kostot shtesë të naftës, kompania ka bërë përpjekje të negociojë edhe çmime më të larta me klientët që kanë kontrata afatgjate. Disa kanë rënë dakord, disa jo. Edhe nëse kontrata lejon që çmimet të rriten me kostot e naftës, zbatimi i kësaj rritjeje vonon dy muaj./REL

lajme

Akademia Verore e Fakultetit të Shkencave të Sportit dhe të Lëvizjes zhvilloi aktivitete sportive në kuadër të Global UBT Fest 2026

Published

on

By

Në kuadër të Global UBT Fest 2026, Fakulteti i Shkencave të Sportit dhe të Lëvizjes në UBT zhvilloi Akademinë Verore, një program i pasur me aktivitete sportive dhe rekreative që ka bërë bashkë studentët në gara dhe sfida të ndryshme sportive, duke promovuar jetesën aktive, bashkëpunimin dhe frymën garuese.

Studentët kanë marrë pjesë në garat e volejbollit dhe pingpongut, duke dëshmuar aftësi sportive, angazhim dhe punë ekipore. Aktivitetet kanë vijuar edhe me turneun e padelit, të organizuar në Padel Zone në Marigonë, si dhe me garat në futsall, të cilat kanë mbledhur një numër të madh pjesëmarrësish.

Programi ka vazhduar edhe me aktivitetin e hikingut në Lugun e Butë, në Bjeshkët e Istogut, ku studentët kanë patur mundësinë të kombinojnë aktivitetin fizik me eksplorimin e natyrës dhe promovimin e një stili të shëndetshëm të jetesës.

Përmes kësaj akademie, Fakulteti i Shkencave të Sportit dhe të Lëvizjes ka krijuar një mjedis ku teoria dhe praktika ndërthuren përmes aktiviteteve sportive, duke nxitur zhvillimin profesional, mirëqenien fizike dhe socializimin e studentëve.

Continue Reading

Aktualitet

Ditari: Lajmet kryesore që shënuan datën 10 korrik 1993-1998?

Published

on

By

Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.

Foto: Tetovë, korrik 1997

10 korrik 1993

Bastisje të reja në Lumbardh e Maznik të Deçanit

Komisioni për Informim i Degës së LDK-së në Deçan njofton se dje u bastisën dhumë familje shqiptare në fshatrat Lumbardh dhe Maznik.

Rreth orës 12,40 min. në fshatin Maznik u bastisën shtëpitë e Osman, Zymer, Miftar e Nuredin Dervishajt, pastaj Osman, Xhemajl, Zenel, Sokol dhe Ali Ramajt, Mision, Ali dhe Qaush Qelajt, Sadik, HAxhi, Sadri, Mehmet dhe Ukë Mustafajt, Mehmet dhe Ali Mehmetajt, Selmon Kurtajt, Hysen, Sedat, Xhemajl dhe Kapllan Tahirajt, dhe Brahim e Ali Jahajt. Njësisë së policisë serbe, që rrahu e plaçkiti shumë persona, i printe kryeshefi i stacionit të policisë në Deçan Vukmir Mirqiq.

Rreth orës 16 u bastisën familjet e Ragip, Florim, e Rexhep Përgjegjajt, pastaj të Selman Canës, Isa Ademit, Gani e Brahim Përgjegjajt, Murteza, Avdush, Adem, Cenë, Afrim, Muhamet dhe Ismet Lekajt. Gjatë bastisjes u rrahën shumë persona dhe u bënë dëme të mëdha nëpër shtëpi.

 

 10 korrik 1995

Mbi rrënojat e përmendoreve shqiptare ngriten ato serbe

Me qëllim të serbizimit të Kosovës regjimi serb ka ndërmend që para Fakultetit Filozofik të Prishtinës kësaj vjeshte të ngrisë përmendoren e Vuk Karaxhiqit. Siç shkruan i tërë shtypi i sotëm serb iniciativën e ka ndërmarrë rektori serb i Universitetit të Prishtinës, Papoviq, sikure edhe në rastin e përmendores së car Dushanit në Prizren. Kurse para Fakultetit Teknik të Prishtinës është paraparë të ngritet përmendorja e Nikolla Tesllës. Donator është Universiteti serb i Prishtinës.

Siç dihet para Fakultetit Filozofik të Prishtinës para disa muajve me një akt vandal u shkatërrua përmendorja kushtuar patriotëve shqiptarë të pushkatuar në vitin 1944 në kampin e përqëndrimit.

Poashtu shtypi serb shkruan se në Gjakovë pas shkatërrimit të përmendores së vëllazërim-bashkimit në parkun e qytetit filloi ndërtimi i një kishe serbe.

 

 

 

10 korrik 1997

Mbi 600 të arrestuar në Gostivar e Tetovë

Gjendja në Gostivar sot është jashtëzakonisht e rëndë dhe e rrezikshme. Njësitë speciale të policisë që pushtuan dje herët në mëngjes kuvendin e komunës me shumicë shqiptare janë dyfishuar gjatë natës. Siç dihet pushtimi i selisë së komunës dhe arrestimi i kryetarit e sekretarit të Këshillit të Komunës i parapriu heqjes së flamurit kombëtar shqiptar, që ishte vënë para disa kohësh para selisë së kuvendit. Në shenjë revolte ndaj këtij sulmi kundër të drejtave demokratike e kombëtare, gjatë ditës së djeshme u tubuan mijëra shqiptarë në mbrojtje të simbolit kombëtar e të përkrahjes së politikës së subjekteve politike shqiptare në Maqedoni. Gjatë sulmeve të policisë kundër qytetarëve të revoltuar, pati të vrarë, të plagosur e qindra të arrestuar.

Nënkryetari i PDSH-së Menduh Thaçi i tha në një bisedë telefonike nga Tetova QIK-ut se në Gostivar është vendosur gjendja e shtetrrethimit. Z. Thaçi saktësoi se në rrugët e këtij qyteti ka vetëm policë, numri i të cilëve mund të jeët dyfishuar nga dita e djeshme, ndërsa hyrje-daljet e qytetit po mbahen nën kontroll të rreptë. Gjatë tërë natës ka pasur arrestime të aktivistëve të kësaj partie. Numri shqiptarëve të marrur në polici tejkalon numrin 600, ndërsa sipas disa versioneve ai arrin edhe në 700.

Nënkryetari i PDSH-së tha se në arrest mbahen ende kryetari i Komunës së Gostivarit Rufi Osmani dhe kryetari i Këshillit, si edhe zëdhënësi i PDSH-së në Tetovë Ermal Fejzullahu.

  1. Thaçi vlerësoi se qeveria e Maqedonisë me sulmin në Gostivar e në Tetovë u shpalli luftë shqiptarëve në Maqedoni. Ai tha se ky sulm mund të jetë rezultat i ndonjë marrëveshjeje në mes kryeministrit të Maqedonisë Cervenkovski dhe kryetarit serb Millosheviq gjatë një takimi të javës së shkuar në Beograd.

Nënkryetari i PDSH-së tha se sot në orën 14:30 përfaqësuesit e partive politike e të asociacioneve shqiptare në Maqedoni do të mblidhen në Tetovë për të diskutuar për situatën dhe veprimet e mëtutjeshme.

 

10 korrik 1998

Gllogoc: Policia vrau Ali Dibranin

Dje pasdite, policia serbe vrau Ali Dibranin (54) nga Gradica e Gllogocit, me banim në lagjen e “Feronikelit” në Sukë të Gllogocit, baba i tre fëmijëve.

KI i Degës së LDK-së në Gllogoc njofton se Aliu, mjeshtër i dalluar i “Feronkelit”, u qëllua nga forcat serbe kur po kalonte një rruge të arave, në pamundësi të kalimit nëpër rrugët kryesore, të cilat mbahen të bllokuara nga forcat serbe.

Vajza e vëllait të tij, Hafia, e cila ishte më Aliun në momentin kur ai u vra, ka deklaruar se forcat serbe kanë shtirë drejt tyre disa herë dhe për këtë ata janë detyrua të shkojnë një kohë zhagas. Në një moment, kur xhaxhai u lodh, ata e qëlluan me plumb në kokë, tha Hafia.

Ajo tha se u përpoq t’i ndihmonte Aliut, po nuk kishte mundësi, pasi forcat serbe shtinin drejt tyre pandërprerë.

Më vonë pjesëtarë të UÇK-së dhe fshatarë e nxorrën trupin e pajetë të tij nga vendi ku u vra, me rreziqe të shumta.

Varrimi i Ali Dibranit do të bëhet sot në orën 15 në varrezat e fshatit Gradicë.

 

Së paku 4 shqiptarë të vrarë në Vermicë, Koshare e Qafë të Prushit

Burimet serbe, duke iu referuar ushtrisë së Jugosllavisë së vetëshpallur, njoftuan mbrëmë dhe sot për disa të vrarë në incidente të veçuara në Vërmicë, në Qafë të Prushit dhe në Koshare.

Sipas këtyre burimeve, dje në mëngjes, rreth orës 02,30, afër karakollit të ushtrisë serbe në “Qafë të Prushit”, janë vrarë dy shqiptarë, ndërsa një tjetër është plagosur.

Sipas të njëjtave burime, mbrëmë rreth orës 21:00, në afërsi të fshatit Koshare, në veriperëndim të Gjakovës, forcat serbe kanë vrarë e plagosur disa shqiptarë, ndërsa sot në mëngjes, në afërsi të Vërmicës, në perëndim të Prizrenit, janë vrarë dy shqiptarë.

Si rëndom, burimet serbe pohojnë se shqiptarët janë vrarë në përpjekje për të kaluar me armë kufirin.

Burimet e LDK-së në Prizren, Gjakovë e Deçan kanë njoftuar dje dhe sot për sulme të vazhdueshme të forcave serbe, por për shkak të bllokimit të zonës kufitare me Shqipërinë, nuk janë njoftuar hollësi të tjera.

 

 

Continue Reading

Magazinë

OpenAI lanson modelet zërore “GPT-Live” që dëgjojnë dhe flasin njëkohësisht

Published

on

By

Kompania OpenAI ka lansuar të mërkurën “GPT-Live”, një familje të re të modeleve zërore, të cilat janë të kapshme të dëgjojnë dhe të flasin në të njëjtën kohë në kohë reale.

Startup-i i inteligjencës artificiale, i cili po përgatitet për të dalë në bursë (IPO), njoftoi se do të nxjerrë në treg dy versione të këtij modeli – GPT-Live-1 dhe GPT-Live-1 mini – për përdoruesit në mbarë botën po të mërkurën.

Në maj, OpenAI prezantoi tre modele audio për platformën e saj të zhvilluesve, me qëllim që t’i bëjë agjentët softuerikë të bazuar në zë më bashkëbisedues dhe më të aftë për të kryer detyra në kohë reale. /Reuters/ /E.A/

Continue Reading

Lajmet

Kurti takon sot Hamzën dhe Abdixhikun për formimin e institucioneve të reja

Published

on

By

Kryetari i Lëvizjes Vetëvendosje, Albin Kurti, do të zhvillojë sot takime të ndara në ambientet e Kuvendit të Kosovës me liderët e dy partive kryesore opozitare, Bedri Hamzën e PDK-së dhe Lumir Abdixhikun e LDK-së. Këto konsulta zyrtare mbahen në kuadër të përpjekjeve për formimin e institucioneve pas zgjedhjeve të 7 qershorit. Sipas agjendës së përcaktuar, Kurti do të presë fillimisht kreun e PDK-së, Hamzën, në orën 09:00, ndërsa takimi me kryetarin e LDK-së, Abdixhikun, do të zhvillohet në mbrëmje, duke filluar nga ora 18:00.

Për dallim nga Hamza dhe Abdixhiku që iu përgjigjën pozitivisht ftesës së dërguar një ditë më parë, nënkryetari i Aleancës, Ardian Gjini, e ka refuzuar këtë takim me arsyetimin se nuk e sheh të nevojshëm. Ky zhvillim vjen pikërisht në kohën kur tashmë ka hyrë në fuqi afati kushtetues për konstituimin e legjislaturës së njëmbëdhjetë të Kuvendit, proces që deputetët e rinj duhet ta përmbyllin më së largu deri më 7 gusht.

Nga procesi zgjedhor i 7 qershorit, LVV-ja doli si forca e parë me 53 deputetë, e pasuar nga PDK-ja me 22, LDK-ja me 18 dhe Aleanca me 7 mandate. Edhe pse Vetëvendosja ka deklaruar se i ka votat e mjaftueshme për formimin e qeverisë përmes mbështetjes së pakicave joserbe për të kaluar pragun prej 61 deputetësh, situata mbetet më komplekse sa i përket zgjedhjes së presidentit të ri. Për këtë post kushtetues kërkohet prania e 80 deputetëve në votim, gjë që e bën të domosdoshme sigurimin e pjesëmarrjes në sallë të PDK-së ose LDK-së brenda 60 ditëve nga dita e konstituimit të Kuvendit. /E.A/

Continue Reading

Të kërkuara