Tensionet mes Iran dhe Shtetet e Bashkuara janë përshkallëzuar ndjeshëm pasi Garda Revolucionare iraniane njoftoi se ka kryer sulme ndaj një baze ushtarake amerikane në Jordani dhe ndaj 21 objektivave të tjera në rajonin e Gjirit Persik.

Sipas mediave iraniane, sulmet janë ndërmarrë si hakmarrje për operacionet ushtarake amerikane pranë Ngushtica e Hormuzit.
Sulmet vijnë pas njoftimit të ushtrisë amerikane se kishte goditur sisteme të mbrojtjes ajrore, radarë dhe qendra kontrolli iraniane pranë Hormuzit, në përgjigje të rrëzimit të një helikopteri amerikan Apache.

Presidenti Donald Trump e ka fajësuar Iranin për incidentin dhe ka paralajmëruar një reagim të ashpër amerikan.

Sipas raportimeve, Irani ka goditur edhe objektiva në Kuvajt dhe Bahrein. Garda Revolucionare pretendon se ka lëshuar raketa me rreze të gjatë veprimi ndaj bazës amerikane Al-Azraq në Jordani.

Nga ana tjetër, forcat jordaneze njoftuan se kanë interceptuar dhe rrëzuar pesë raketa iraniane të drejtuara drejt bazës, pa pasoja në njerëz apo dëme materiale.

Përplasjet aktuale konsiderohen ndër më të rëndat që nga armëpushimi i arritur në prill dhe rrisin pasigurinë për mundësinë e një marrëveshjeje që do t’i jepte fund konfliktit të nisur në fund të shkurtit. /BBC/ /E.A/

Më shumë se 300 migrantë nga rajoni i Kurdistanit të Irakut, të cilët po tentonin të mbërrinin në Britaninë e Madhe, janë rrëmbyer në Libi nga një grup i armatosur, i cili më pas ka kërkuar shpërblim nga familjet e tyre. Kështu raporton një hetim i publikuar nga BBC.

Sipas raportit, migrantët janë mbajtur në kushte çnjerëzore dhe janë torturuar, ndërsa rrëmbyesit u kanë kërkuar familjeve të tyre rreth 5 mijë dollarë për secilin person. Ata janë kërcënuar se, në rast të mos pagesës së shumës së kërkuar, mund t’u hiqeshin organet, përfshirë veshkat.

Dëshmitë e mbledhura nga BBC tregojnë se një numër i madh migrantësh janë mbajtur në ambiente të mbipopulluara, ndërsa të paktën një person raportohet se ka humbur jetën gjatë periudhës së robërisë.

Rasti ka rikthyer vëmendjen mbi rreziqet me të cilat përballen migrantët në rrugët e kontrabandës drejt Evropës, veçanërisht në Libi, e cila prej vitesh konsiderohet një nga pikat më të rrezikshme të tranzitit për emigrantët që synojnë të arrijnë në vendet perëndimore. /BBC/

/E.A/

Fitorja e kryeministrit armen, Nikol Pashinian, në zgjedhjet parlamentare paraqet një shuplakë të fortë ndaj përpjekjeve ruse për të devijuar politikat e tij properëndimore, edhe pse dështimi për të fituar shumicën prej dy të tretave në Parlament do të ndërlikojë procesin e paqes me Azerbajxhanin, që po ndërmjetësohet nga Shtetet e Bashkuara.

Sipas rezultateve paraprake, partia Kontrata Civile e Pashinianit ka fituar 64 vende në Parlamentin me 105 karrige, të mjaftueshme që ai të ketë edhe një mandat në Qeveri. Dy partitë opozitare, që anojnë nga Rusia, fituan ulëset e mbetura, ndërkaq një parti tjetër duket se nuk e ka kaluar pragun zgjedhor prej 5 për qind dhe po pret që të ketë një rinumërim.

“Me rizgjedhjen e Qeverisë armene, këto zgjedhje ofrojnë një mandat të ri për ruajtjen e momentumit pozitiv të angazhimit diplomatik, normalizimin e marrëdhënieve me fqinjët dhe vazhdimin e diversifikimit të partnerëve të sigurisë së Armenisë”, tha për Radion Evropa e Lirë, Richard Giragosian, drejtues i Qendrës për Studime Rajonale në Jerevan, më 8 qershor.

Konfirmohet orientimi properëndimor

Pashiniani tani mund të pritet që të bëjë lëvizje për të forcuar lidhjet me Bashkimin Evropian dhe SHBA-në.

Vitin e kaluar, vendi miratoi një ligj për nisjen e procesit të anëtarësimit në BE, dhe liderët e BE-së e mirëpritën rezultatin e zgjedhjeve.

Presidenti francez, Emmanuel Macron, i cili këndoi një këngë me Pashinianin gjatë një vizite zyrtare në Jerevan muajin e kaluar, e uroi atë për fitore duke u zotuar për “thellim të bashkëpunimit që u shërben interesave të popujve tanë” si dhe u zotua për mbështetjen e “paqes në Armeni dhe sovranitetit, si dhe mbështetjen e procesit për afrimin me Evropën”.

Rizgjedhja e Pashinianit do t’i pëlqejnë edhe presidentit amerikan, Donald Trump, i cili e ka mbështetur atë disa javë para zgjedhjeve të 7 qershorit. “Nikola ndan plotësisht vizionin tim për paqe dhe prosperitet për Armeninë dhe rajonin e Kaukazit Jugor”, shkroi Trump në rrjetet sociale.

Trump ishte mikpritës i Pashinianit dhe presidentit të Azerbajxhanit, Ilham Aliyev, në Shtëpinë e Bardhë vitin e kaluar që në mënyrë simbolike t’i jepej fund konfliktit prej dekadash. Ishte një moment që vuri në pah rënien e ndikimit rus në rajon që nga konflikti i vitit 2023 kur Azerbajxhani rimori kontrollin e rajonit të Nagorno-Karabakut, duke bërë që 100.000 armenë etnikë të largoheshin nga shtëpitë e tyre.

Periudha parazgjedhore u përshkua me kërcënime ruse dhe veprime që synonin të dëmtonin mbështetjen e rrugës properëndimore të Pashinianit. Këto përfshin kufizime që kishin për cak eksportet ruse dhe vunë në pah se sa shteti varet nga qasja në tregjet ruse, por edhe kërcënime nga presidenti rus, Vladimir Putin, se do të ndërmarrë masa të tjera “që mund të rezultojnë me humbjen e të paktën 14 për qind të GDP-së së Armenisë”. Putin madje la të kuptohet se mund të ndodhë “skenari ukrainas” për Armeninë.

Por, analistët në Jerevan thonë se përpjekjet ruse për të ndikuar në rezultatin e zgjedhjeve nuk ishin të suksesshme.

“Ky rezultat konfirmon besimin se Armenia është nisur në drejtimin e duhur”, tha Giragosian, duke i përshkruar votimet si “zgjedhje kyç parlamentare”.

Areg Kochinian, kreu i Këshillit Kërkimor Armen, i tha Current Time se përpjekjet ruse kanë prodhuar efektin e kundërt.

“Nëse qëllimi i Rusisë ishte të tentonte të mbështeste aleatët e saj në Armeni duke përdorur instrumente të ndryshme – fushata dezinformimi, luftën tregtare, me fjalë të tjera të gjithë arsenalin hibrid – e gjithë kjo prodhoi rezultatin e kundërt”, tha ai.

“Popullsia armene, në përgjithësi, u mobilizua mirë dhe Pashiniani e arriti këtë fitore mbresëlënëse”, shtoi ai.

Rrugë e vështirë drejt paqes

Këto ishin zgjedhjet e para që nga humbja ushtarake e Armenisë në vitin 2023 dhe një pjesë kyç e platformës së Pashinianit ishte ajo që ai e quante “Armenia e vërtetë”, që nënkupton pranimin e kufijve aktualë të vendit dhe përmirësimin e marrëdhënieve me fqinjët tradicionalisht armiqësorë, kryesisht Azerbajxhanin, por edhe mbështetësin e tij, Turqinë.

Lëvizjet e fundit kanë sjellë hapjen e kufirit me Turqinë dhe Brukseli e ka paraqitur këtë si një rrugë të re për eksportet armene drejt Bashkimit Evropian.

Por, ndonëse paqja me Azerbajxhanin u festua në Shtëpinë e Bardhë, ku Trump priti Pashinianin dhe Alijevin për nënshkrimin e një deklarate të përbashkët gushtin e kaluar, në fakt bëhej fjalë për një marrëveshje për të nënshkruar një marrëveshje të ardhshme, dhe rezultatet e zgjedhjeve mund të sjellin disa pengesa përgjatë rrugës.

Azerbajxhani ka kërkuar që Armenia të miratojë një kushtetutë të re, duke hequr referencat për Nagorno-Karabakun që ai i konsideron provokuese. Kjo do të kërkonte një shumicë prej dy të tretash, të cilën Pashiniani nuk e ka siguruar në këto zgjedhje.

“Çështja më e rëndësishme e re në Armeni pas zgjedhjeve është, ose do të bëhet, tema e miratimit të një kushtetute të re”, tha Kochinian.

“Së pari, ky është një vazhdim i reformave demokratike dhe ndryshimeve në vendin tonë. Dhe së dyti, lidhet me vazhdimin e procesit të paqes me Azerbajxhanin. Meqë asnjëra prej këtyre nuk është në interes të Rusisë… pa mbështetjen e opozitës nuk do të jetë e mundur të nisë procesi i miratimit të një kushtetute të re, sepse nevojiten të paktën dy të tretat e Parlamentit për ta iniciuar atë, gjë që më pas do të çonte në një referendum për miratimin e saj”, shpjegoi ai.

Në Moskë, zëdhënësja e Ministrisë së Jashtme, Maria Zakharova, tha më 8 qershor se zgjedhjet ishin zhvilluar nën “presion të paprecedentë ndaj opozitës dhe ndërhyrje nga Perëndimi”. Ajo shtoi se zgjedhjet treguan se Armenia është thellësisht e polarizuar.

Qëndrimi i saj pasqyroi një deklaratë të bërë gjatë natës nga Samvel Karapetian, kreu i partisë Armenia e Fortë, e cila doli e dyta duke fituar 29 mandate, duke pretenduar për “përndjekje” dhe duke lënë të kuptohet, pa ofruar dëshmi, se numërimi i votave po manipulohej.

Karapetian u arrestua vitin e kaluar nën akuzat për thirrje për marrje të paligjshme të pushtetit dhe aktualisht ndodhet në arrest shtëpiak.

Një mision vëzhgues ndërkombëtar nga Organizata për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë (OSBE) vuri në pah më 8 qershor se kishte pasur “procedime të shumta penale ndaj kandidatëve dhe aktivistëve të opozitës, gjë që ka bërë që shumë mbështetës të opozitës të mos angazhohen aktivisht në fushatë”.

Koordinuesja speciale e OSBE-së, Farah Karimi, tha në një konferencë për shtyp në Jerevan se “kjo, së bashku me presionin ndaj punonjësve të sektorit publik për të marrë pjesë në ngjarjet e partisë në pushtet dhe masat sociale e ekonomike të prezantuara së fundi, ngriti shqetësime për barazinë e mundësive në fushatë”.

Megjithatë, OSBE-ja gjithashtu denoncoi ndërhyrjet nga Rusia.

“U vërejt presion i drejtpërdrejtë nga jashtë, në formën e kufizimeve tregtare në rritje dhe kërcënimeve të sigurisë gjatë fushatës, që synonin të ndikonin në mënyrë të padrejtë votuesit në favor të forcave opozitare”, tha Karimi. /REL/

Irani dhe Izraeli kanë njoftuar se kanë ndërprerë sulmet ndaj njëri-tjetrit, pasi shkëmbyen zjarr për herë të parë që nga armëpushimi i muajit prill.

Kryeministri i Izraelit, Benjamin Netanyahu, deklaroi të hënën se vendi i tij po e respekton ndalimin e sulmeve “për momentin”. Megjithatë, ai theksoi se përballja me Iranin dhe me grupin Hezbollah, të mbështetur nga Teherani në Liban, “nuk ka përfunduar”.

Më herët, ushtria iraniane tha se kishte ndalur operacionet pasi kishte dhënë një “përgjigje të dhimbshme” ndaj Izraelit. Ajo paralajmëroi se do të ndërmerrte “masa më të ashpra dhe shkatërruese” nëse Izraeli do të kryente sulme të tjera, përfshirë në territorin e Libanit.

Ndërkohë, Presidenti amerikan Donald Trump deklaroi se ekuipazhi i një helikopteri ushtarak amerikan ishte “shëndoshë e mirë”, pasi mediat amerikane raportuan për rrëzimin e një helikopteri në Ngushticën e Hormuzit.

Sipas gazetës The New York Times, një helikopter Apache u rrëzua në rrethana ende të paqarta, por ekuipazhi u shpëtua në mënyrë të sigurt.

Trump nuk dha detaje mbi shkaqet e incidentit, por tha se “askush nuk është lënduar” dhe se Shtëpia e Bardhë do të japë më shumë informacion më vonë./BBC/