Kulturë
Qyteti evropian që mban titullin e Mbretërisë së Librave
Pamja e librarive të vogla është veçanërisht tërheqëse.
Published
2 years agoon
By
Betim GashiBesoni apo jo, për kënaqësinë e shpirtrave romantikë për të cilët përkufizimi i pushimeve është kënaqësia e butë e librave në një divan të rehatshëm me një filxhan çaj – një destinacion i tillë ekziston.
Për më tepër, ajo e shpalli veten “Mbretëria e Librave”. Dhe jo, nuk është një nga ato destinacionet e krijuara artificialisht, sterile që grumbullojnë libra në rafte vetëm për të justifikuar atë titull dhe për të mbajtur vendin numër një në botë.
Dhe jo, kjo është një mbretëri e vogël plot zemër dhe shpirt, e cila tashmë shihet nga rrugicat dhe raftet e saj simpatike që ndonjëherë qëndrojnë edhe në rrugët me shi. Mirë se vini në qytetin e Uellsit, Hay-on-Wye!
Jo shumë kohë më parë, në vitin 1977, Richard Booth, pronari i një librarie lokale dhe antikuari, e shpalli Hay-on-Wye një mbretëri të pavarur librash dhe veten, në mënyrë modeste, mbretin e saj.
Richard ishte një burrë me karizëm të madh, ndaj tërhoqi lehtësisht vëmendjen e mediave britanike dhe më pas botërore, të cilat e njohën menjëherë me atë titull. Në fund të fundit, u mjaftoi vetëm një shëtitje e shkurtër nëpër qytet që ta kuptonin: kjo është, një qytet i vogël ashtu si në libra.
Një qytet i vogël me mezi 1 mijë e 500 banorë ka aktualisht 20 librari të vogla e të pavarura që ruajnë deri në 10 milionë libra në raftet e tyre! Në libraritë e tyre, banorët specializohen në kamare për të cilat ata janë më të prirë, kështu që këtu mund të gjeni vërtet gjithçka: nga librat e rrallë të vjetër të historisë, te letërsia për fëmijë dhe fanta-shkencë.
Pamja e librarive të vogla është veçanërisht tërheqëse. Librat kanë gjetur një shtëpi këtu në vende të pazakonta dhe një librari ia detyron pamjen e saj librarisë së famshme Shakespeare & Company në Paris. Edhe ish-presidenti amerikan Bill Clinton e quajti këtë mrekulli “Woodstock of the mind”.
You may like
Kulturë
Ndre Mjeda, shpirti i Rilindjes dhe pasuria e kulturës shqiptare!
Published
3 hours agoon
November 20, 2024By
UBT NEWSMë 20 nëntor të vitit 1866, lindi në Shkodër Ndre Mjeda, një figurë e shquar e Rilindjes Kombëtare, klerik, atdhetar, poet dhe një aktivist i palodhur që punoi për gjuhën dhe kulturën shqiptare. Ai mbetet një nga personalitetet më të ndritura të këtij periudhe të rëndësishme, dhe veprat e tij vazhdojnë të mbeten të paharruara për trashëgiminë kulturore të Shqipërisë.
Në një postim të fundit në rrjetet sociale, Ministria e Ekonomisë, Kulturës dhe Inovacionit e nderoi figurën e Ndre Mjedës, duke theksuar se ai ishte një nga penat e shquara të Rilindjes Kombëtare, që përjetësoi në vargjet e tij shpirtin shqiptar, dashurinë për atdheun dhe përkushtimin e palëkundur për gjuhën shqipe. Poezia e tij është një testament i thellë i aspiratave kombëtare dhe një frymëzim për të gjithë ata që besojnë në fuqinë e fjalës për ta ndriçuar rrugën e popullit të tij.
Në rininë e tij, Mjeda ishte një talent i shquar, me një intelekt të zhvilluar që e bënte të spikaste menjëherë në rrethin e tij. Pasi tërhoqi vëmendjen e jezuitëve, ai vazhdoi studimet fetare dhe kulturore në vende të ndryshme të Evropës, duke filluar në Spanjë, Itali dhe Poloni. Në vitin 1883, ai studioi retorikë dhe latinisht në Kroaci, ndërsa në vitet 1884-1887 vijoi studimet në një kolegj të drejtuar nga Universiteti Gregorian i Romës. Kjo përvojë akademike e pasur ndikoi shumë në formimin e tij si intelektual dhe mendimtar, duke e forcuar angazhimin e tij për kulturën shqiptare dhe për Rilindjen Kombëtare.
Një nga momentet më të rëndësishme të veprimtarisë së Mjedës ishte pjesëmarrja e tij në Kongresin e Manastirit në vitin 1908, ku ai përfaqësoi Shkodrën. Atje, së bashku me personalitete të tjera të shquara si At Gjergj Fishta, Luigj Gurakuqi, Hilë Mosin dhe Mati Logoreci, Mjeda mbështeti përdorimin e shkronjave latine për alfabetin shqip, një hap thelbësor në unifikimin e gjuhës shqipe dhe forcimin e identitetit kombëtar. Ai gjithashtu u zgjodh anëtar i Komisionit për Hartimin e Alfabetit të Njësuar të Shqipes dhe anëtar i Komisionit Letërsi Shqipe, duke kontribuar në krijimin e një tradite letrare kombëtare.
Përveç angazhimit të tij në fushën e kulturës, Ndre Mjeda u përfshi gjithashtu në jetën politike të periudhës së lëvizjes demokratike. Ai u zgjodh deputet dhe ishte një nga zërat më të fuqishëm të mbrojtjes së interesave kombëtare. Pas ngjarjeve të vitit 1924 dhe ndryshimeve politike, ai u tërhoq nga jeta aktive politike dhe u fokusua në përkushtimin e tij si prift dhe mësues. Mjeda e kaloi pjesën e fundit të jetës në Kukël, ku u tërhoq si prift i thjeshtë, duke vazhduar punën e tij për ruajtjen dhe zhvillimin e kulturës shqiptare. Në vitin 1930, ai u emërua mësues i gjuhës dhe letërsisë shqiptare në kolegjin jezuit të Shkodrës, ku dhe ndërroi jetë më 1 gusht të vitit 1937.
Ndre Mjeda është një simbol i atdhetarizmit të thellë dhe i dashurisë së pakushtëzuar për kombin dhe gjuhën shqipe. Poezia e tij, e pasur me simbolikë dhe ndjenja të forta, mbetet një pasuri e çmuar e letërsisë shqiptare. Ai është një ndër figurat që ka kontribuar në formësimin e identitetit kombëtar shqiptar dhe është kujtuar dhe do të kujtohet gjithmonë si një ndër ndihmësit më të mëdhenj të Rilindjes Kombëtare./UBTNews/
Kulturë
52 vjet nga Kongresi i Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe
Published
6 hours agoon
November 20, 2024By
UBT NEWSMë 20 nëntor të vitit 1972, u mbajt Kongresi i Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe, një ngjarje me rëndësi të jashtëzakonshme për zhvillimin dhe unifikimin e gjuhës shqipe në të gjitha trevat ku ajo flitet. Ky kongres, i cili u zhvillua deri më 25 nëntor të atij viti, shënoi një hap të madh drejt kristalizimit të një norme të përbashkët gjuhësore, një nevojë e ndjeshme e kohës, që do të kishte një ndikim të thellë në jetën kulturore dhe edukative të shqiptarëve.
Në punimet e Kongresit morën pjesë 87 delegatë nga Shqipëria, Kosova, Maqedonia dhe Mali i Zi, përfshirë edhe përfaqësues të diasporës shqiptare, si arbëreshët nga Italia. Ata përfaqësonin shkencën, arsimin dhe kulturën shqiptare, dhe në mes të tyre spikatën emra të njohur të fushave të linguistikës, letërsisë dhe kulturës shqiptare. Disa nga delegatët më të shquar që kontribuan me intelektin e tyre dhe autoritetin shkencor ishin: Aleks Buda, Androkli Kostallari, Bedri Dedja, Dhimitër Shuteriqi, Eqrem Çabej, Idriz Ajeti dhe Josif Ferrari.
Kongresi kishte si synim kryesor përcaktimin e parimeve dhe drejtimeve kryesore për hartimin e rregullave të drejtshkrimit dhe për arritjen e një gjuhe letrare të njësuar, e cila do të mundësonte që shqiptarët, kudo që jetojnë, të flasin dhe shkruajnë njëlloj. Ky ishte një projekt i guximshëm dhe thelbësor për ruajtjen e identitetit kombëtar dhe zhvillimin e mëtejshëm të gjuhës shqipe si mjet komunikimi dhe shprehje të kulturës.
Në këtë kontekst, Kongresi i Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe u paraqit si një kurorëzim i përpjekjeve të rilindësve dhe i Komisionit Letar të Shqipërisë, i cili kishte filluar punën për unifikimin e gjuhës së shkruar që nga periudha e Rilindjes. Drejtshkrimi i njësuar i gjuhës shqipe nuk ishte thjesht një përpjekje teknike për standardizimin e gramatikës dhe ortografisë, por një hap thelbësor për kristalizimin e normës letrare kombëtare. Kjo normë përfshinte të gjitha hallkat kryesore të gjuhës, duke u përfshirë në strukturën fonetike, gramatikore, fjalëformuese dhe leksikore.
Në këtë proces të rëndësishëm, një rol të veçantë ka luajtur delegacioni nga Prishtina, i cili kontribuoi me ide dhe standarde të rëndësishme për unifikimin e gjuhës. Kongresi i Drejtshkrimit erdhi pas një takimi të rëndësishëm që u mbajt në Prishtinë, ku u morën disa vendime dhe u përcaktuan standarde gjuhësore të cilat do të ndikonin drejtpërdrejt në formimin e një norme të përbashkët, e cila do të shërbente si udhërrëfyes për brezat që do të vinin.
Ky Kongres ishte një ngjarje që ndikoi në pasurimin dhe zhvillimin e mëtejshëm të gjuhës shqipe, duke e bërë atë më të fuqishme, më të njohur dhe më të unifikuar në të gjitha trevat shqiptare. Dhe, 52 vjet pas këtij kongresi, gjuha shqipe vazhdon të mbetet një nga elementët më të rëndësishëm të identitetit tonë kombëtar, duke ruajtur pastërtinë dhe pasurinë e saj, si pasuri e çdo shqiptari, kudo që ai ndodhet./UBTNews/
Magazinë
Tronditet arti botëror, vdes në moshën 35 vjeçare aktori i njohur
Published
1 day agoon
November 19, 2024Për botën e artit sot është një ditë aspak e këndshme. Kjo sepse ka ndërruar jetë në moshën 35 vjeçare aktori i mirënjohur Paul Teal. Atë e mbajmë në mend me rolin e tij në “One Tree Hill”. Lajmin e ka konfirmuar agjentja e tij Susan Tolar Walters përmes një deklarate.
“Teal humbi jetën të premten “pas një beteje të guximshme me kancerin”, tha Walters për CNN të hënën. “Talenti i tij i jashtëzakonshëm, së bashku me shpirtin e tij të butë, ka lënë gjurmë të pashlyeshme te të gjithë ne, që kemi qenë me fat që e kemi njohur. Humbja që ndjejmë në zemrat tona është e pamatshme”, thuhet në deklaratën në fjalë.
Lajmin për vdekjen e tij e ndau edhe e fejuara e Teal, Emilia Torello, duke shkruar në një deklaratë të postuar në faqen e saj në Instagram: “Një pjesë e imja vdiq me ty, unë premtoj se do të luftoj për të gjetur gëzim në jetë aq fort sa luftove për të jetuar çdo ditë. Bota pati fatin ta njohë Paul Teal edhe për një moment, dhe unë jam njeriu më me fat në jetë sepse mund të të quaj ‘i imi’. Do të të dua përgjithmonë”, ka shkruar ajo.
Përndryshe, artisti humbi betejën me sëmundjen e kancerit. /UBT News/
Kulturë
Portretet digjitale të Shakespearit nga zëri i aktorëve të mëdhenj!
Published
2 days agoon
November 18, 2024By
UBT NEWSNjë ekspozitë e re dhe e guximshme ka marrë një kthesë radikale në mënyrën se si i shikojmë portretet e aktorëve të mëdhenj, duke i kombinuar ato me tingujt e zërave të tyre.
Ekspozita, e quajtur The Shakespeare Portraits, ka hapur dyert në Galerinë Red Eight në Londër dhe ka një qëllim të veçantë: të sjellë në jetën moderne të shikuesit portrete digjitale të aktorëve të njohur të Shakespearit, që përfshijnë ikona si Ian McKellen, Patrick Stewart, Derek Jacobi, dhe Juliet Stevenson. Kjo ekspozitë është një përpjekje e jashtëzakonshme për të integruar veprat e artit digjital me thellësinë e performancave teatrale, duke krijuar një përvojë unikale për vizitorët.
Në këtë ekspozitë, 10 portrete digjitale të aktorëve janë shoqëruar me monologe të famshme nga dramat e Shakespearit. Secili aktor është i portretizuar në një formë që e bën atë të duket si një “portret i gjallë”, me imazhe që lëvizin në mënyrë të lehtë dhe subtile, duke shprehur emocione dhe duke kaluar mes interpretimeve të ndryshme. Për shembull, duke qëndruar para një portreti të Ian McKellen, unë e vërejta se koka e tij lëvizte ngadalë, sytë lëviznin dhe shprehjet e tij fytyrore shpreheshin në mënyra që ndihmonin të krijohej një lidhje më e thellë me atë që po thoshte. Ai, duke recituar “All the world’s a stage” nga As You Like It, ofronte një interpretim të veçantë të këtij monologu të njohur, që shprehte një virtuzitet të pashembullt, për të cilin ai është i famshëm.
Për të arritur këtë efekt, Arsalan Sattari-Hicks, drejtori krijativ i ekspozitës, dhe ekipi i tij përdorën kamera të avancuara dhe teknologji të post-produksionit për të kapur portretet dhe të regjistruar tekstet e Shakespeare-it. Secili aktor ka përzgjedhur monologët e tij në bashkëpunim me drejtorin e Shakespearit, Ron Daniels, duke kaluar një orë dhe 20 minuta për të regjistruar çdo interpretim, me shumë nga këto veprime të realizuara në një studio të përshtatshme.
Çfarë është kaq mbresëlënëse në këtë përvojë është intimiteti që krijohet përmes afërsisë së portreteve. Kjo nuk është thjesht një përvojë vizuale, por edhe një eksperiencë akustike që përcjell thellësinë e performancave të aktorëve. Për shembull, portreti i Patrick Stewart, i cili flet për fjalimin e Dajës së Shën Kripinit nga Henry V, është realizuar në një mënyrë të tillë që ai fjalim, i cili zakonisht është i mbushur me retorikë, ndërlikohet dhe humb shumë nga shkëlqimi i zakonshëm, duke bërë që të ndjehet si një njeri që flet për bashkëluftëtarët e tij, në prag të betejës. Kjo ndihmon në krijimin e një lidhjeje më të drejtpërdrejtë mes aktorit dhe audiencës.
Një tjetër portret që mahnit është ai i Derek Jacobi në monologun e njohur “To be or not to be”, ku ai shton një pauzë të gjatë pas fjalëve “To die, to sleep”, duke u përpjekur të shqyrtojë thelbin e fjalëve që thotë, duke u zhytur në mendimet që ato ngjallin. Të gjitha këto lëvizje të vogla të portreteve janë të ngadalta dhe të dukshme vetëm për ata që i vërejnë me kujdes, duke i bërë ato edhe më të fuqishme.
Ky projekt është realizuar nga StageBlock, një kompani e themeluar nga Sattari-Hicks dhe Francesco Pierangeli, e cila ka ambicie të mëdha për të vazhduar këtë seri portretesh digjitale. Ata synojnë të krijojnë një “volum të dytë” të The Shakespeare Portraits dhe gjithashtu planifikojnë të zgjerohen në fusha të tjera, duke përfshirë shkrimtarë dhe kultura të tjera, duke sjellë kështu një formë të re të artit që bashkon traditën e teatrit me teknologjinë e sotme digjitale.
Në këtë ekspozitë marrin pjesë disa nga emrat më të mëdhenj të teatrit, duke përfshirë David Suchet, Juliet Stevenson, Adrian Lester, Simon Callow, Charles Dance dhe Frances Barber, dhe është një mundësi unike për të përjetuar artin e aktorëve të njohur në një format të ri. Ajo është një përpjekje guximtare dhe vizionare që merr përmasa të reja në epokën digjitale, por mbetet një nderim i pandryshueshëm për mjeshtërinë e individëve të portretizuar.
Ekspozita The Shakespeare Portraits është e hapur deri më 6 dhjetor 2024 në Galerinë Red Eight të Londrës dhe ofron një mundësi për t’i parë këto portrete të gjalla që rrisin intensitetin e veprave të Shakespearit në një nivel të paparë më parë./Guardian/
Putin dhuron dhjetra kafshë për kopshtet e Koresë së Veriut, në këmbim të ushtarëve për luftë
A do të sjellë 2025-ta një ndryshim të madh për udhëtarët në BE?
Vendimi i UEFA-së: Rumania merr tri pikë në tavolinë pas ndeshjes me Kosovën
Orav: Fëmijët janë fillimi, mesi dhe fundi i çdo tregimi
Reagimet e BE-së, deklarohet Haxhiu: Vonesat e Kushtetueses janë të pazakonta
Subvencionimi i energjisë elektrike, Murati tregon numrin e familjeve përfituese
Konjufca priti në takim anëtarët e Komisionit për Buxhet të Parlamentit të Bavarisë
Shqipëria me propozime për të frenuar ndikimin e rrjeteve sociale te fëmijët
Kurti: Investimet për fëmijë janë rruga e duhur për të ardhme të qëndrueshme
Të kërkuara
-
Bota3 weeks ago
Trump premton paqe në Liban nëse rikthehet në Shtëpinë e Bardhë
-
Bota3 weeks ago
Koreja e Veriut rrit frikën në botë, lëshon raketën e re balistike ndërkontinentale
-
Lajmet2 months ago
Kurti: Përdhunimi është mjeti që përdori Serbia në Kosovë në mënyrë që të lë pasoja të përhershme në familje
-
Kulturë2 months ago
Marigona Ferati, profesoresha e UBT-së, zëri i artit në jurinë ndërkombëtare në festivalin e teatrove në Oman