

Shëndeti
Ndikimi i orizit në trupin tuaj
Ngrënia e orizit mund të ketë efekte të ndryshme në shëndet.
Published
3 years agoon
By
Betim GashiOrizi është një zgjedhje e sigurt kur bëhet fjalë për një pjatë anësore të pjatës kryesore. Shkon mirë me pothuajse çdo gjë dhe në varësi të specieve është i pasur me lëndë ushqyese të ndryshme.
Ngrënia e orizit mund të ketë efekte të ndryshme në shëndet.
1. Mund të shkaktojë inflamacion
Nëse e doni orizin, duhet të keni kujdes se çfarë lloji gatuani.
“Orizi i bardhë është një version i përpunuar mesatarisht i orizit kafe”, thotë dietologia Trista Best. “Ky proces bën që orizi i bardhë të konsiderohet një karbohidrat i thjeshtë. Kjo formë e karbohidrateve shpërbëhet shpejt dhe trupi e përdor menjëherë për energji. Nëse vëreni se jeni të fryrë ose keni ndonjë inflamacion, është e mundur që po hani shumë karbohidrate të rafinuara. Kjo sepse karbohidratet e rafinuara krijojnë një gjendje inflamatore në trup dhe bëjnë që trupi të ruajë më shumë ujë se zakonisht”, shton ai.
2. Ngop shpejt urinë
Nuk është çudi që orizi shkon mirë me shumë pjata. Falë strukturës së saj unike ushqyese, kjo drithëra mund t’ju bëjë të ndiheni të ngopur shpejt.
“Orizi është i pasur me fibra, të cilat mund t’ju ndihmojnë të ndiheni të ngopur dhe të kënaqur për më gjatë”, tha dietologia Meghan Sedivy. “Orizi i murrmë përmban më shumë fibra se orizi i bardhë, dhe kur e konsumoni, trupi juaj përdor fibra për të mbajtur sistemin tuaj të tretjes të funksionojë pa probleme”, shton ai.
3. Mund të shkaktojë një rritje të papritur të sheqerit në gjak
Nëse keni nevojë të monitoroni nivelet e glukozës në gjak, orari i duhur i porcioneve është jetik.
“Menjëherë pasi të keni ngrënë një pjesë të orizit, sheqeri në gjak do të rritet, por lloji i orizit varet nga sa rritet dhe sa shpejt”, thotë dietologia Megan Wong. “Sheqeri juaj në gjak do të rritet sepse orizi është një burim i karbohidrateve dhe të gjitha karbohidratet përfundimisht ndahen në sheqerna,” shton ajo.
“Në përgjithësi, orizi i bardhë me kokrra të shkurtra rrit sheqerin në gjak më së shumti dhe më shpejt, dhe kjo përfshin orizin e sushi, orizin Jasmine, oriz ngjitës dhe oriz Calrose,” vazhdon Wong. “Megjithatë, orizi me kokërr të gjatë – edhe nëse është i bardhë – është më i mirë për ruajtjen e sheqerit në gjak më të qëndrueshëm”, shpjegoi ajo.
Wong shpjegon gjithashtu se orizi përmban dy lloje të ndryshme karbohidratesh: amilozë dhe amilopektinë.
“Orizi me kokërr të gjatë përmban më shumë amilozë, e cila është më mirë në ruajtjen e strukturës sesa amilopektina”, thotë Wong. “Kjo do të thotë se çdo kokërr orizi është e paprekur dhe zgjat më shumë për përtypje dhe tretje, duke ngadalësuar të gjithë procesin e tretjes. “Orizi i murrmë me kokërr të gjatë është alternativa më e mirë kur bëhet fjalë për të ngrënë oriz pa rritje të sheqerit në gjak, sepse fibrat shtesë ndihmojnë në ngadalësimin e tretjes edhe më shumë”, tha ajo.
4. Ndikon në mënyrë të favorshme bakteret në tretje
Shpesh harrojmë të gjitha bakteret e mira që jetojnë në traktin tonë tretës, por orizi, për fat të mirë, ndihmon për t’u kujdesur për këto organizma mikroskopikë, edhe nëse harrojmë veten, transmeton Eat This.
“Nëse orizi ftohet pas gatimit, niseshteja bëhet rezistuese”, tha dietologia Lindsay Allen. “Trupi ynë nuk mund të thithë të gjithë niseshtenë dhe do të shkojë e patretur në zorrën e trashë ku ushqen bakteret tona të mira. Niseshteja rezistuese akoma rrit sheqerin në gjak, por shumë më ngadalë dhe gradualisht. Kjo do të thotë që ne qëndrojmë të ngopur më gjatë dhe nuk ka efekte anësore të rritjes dhe uljes së nivelit të sheqerit në gjak”, shton ajo.
Shtimi i uthullës në oriz ngadalëson më tej përthithjen. Shembulli perfekt i këtij kombinimi të orizit është orizi i sushit.
5. Mund të shkaktojë kapsllëk
Nëse hani vërtet oriz, mund të përballeni me një pasojë të papritur që nuk do ta lidhni kurrë me të.
Fibrat ndihmojnë zorrët të punojnë siç duhet, kështu që ngrënia e sasive të mëdha të drithërave me pak fibra, si orizi i bardhë, mund të çojë në kapsllëk.
6. Mund të shkaktojë shtim në peshë
Kur hani drithëra të përpunuara, kushtojini vëmendje sasisë, në mënyrë që të mos shtoni peshë të padëshiruar.
“Orizi i bardhë është aq i përpunuar sa nuk ka krunde dhe embrion”, thotë Lisa Richards. “Këta dy elementë që janë hequr përfshijnë shumë vitamina dhe lëndë ushqyese të rëndësishme, veçanërisht vitaminat E dhe B dhe fibrat. Kur konsumohet orizi i bardhë, trupi e përpunon atë më shpejt, duke çuar në një ndjenjë më të shkurtër të ngopjes dhe nevojën për të ngrënë më shpesh. Kjo përfundimisht çon në mbingrënie dhe shtim në peshë”, shton ajo.
Megjithatë, për të parandaluar që kjo të ndodhë, merrni parasysh madhësinë e porcioneve dhe shijoni ushqimin tuaj të preferuar pa pendim.
Aktualitet
Formimi i profesionistëve që udhëheqin në sport, rehabilitim dhe shëndet publik – Studio Master në Shëndet dhe Aktivitet Fizik në UBT
Published
2 days agoon
August 27, 2025By
Driton Iseni
UBT po udhëheqë në fushën e arsimit të lartë me programe të avancuara studimi, duke ofruar mundësi unike për studentët që duan të ndërtojnë një karrierë profesionale në shëndet dhe sport. Një prej këtyre programeve është Master në Shëndet dhe Aktivitet Fizik, i cili synon të formojë profesionistë të kualifikuar për të promovuar mirëqenien, për të parandalur sëmundjet dhe për të ndihmuar në rehabilitimin fizik e psikosocial të individëve.
Ky program u jep studentëve njohuri të thelluara mbi fiziologjinë e ushtrimeve, biomekanikën, ushqyerjen sportive dhe rehabilitimin pas lëndimeve, duke i aftësuar ata të dizajnojnë dhe të zbatojnë programe të personalizuara për individë dhe grupe të ndryshme.
Laboratorë modernë dhe pajisje të avancuara
Përmes laboratorëve të specializuar dhe pajisjeve moderne për testime fizike e matje të performancës, studentët e këtij programi zhvillojnë aftësi praktike të nivelit më të lartë. Kjo i përgatit ata për punësim në qendra sportive, klinika shëndetësore e rehabilituese, institucione arsimore, organizata publike e private, si dhe ekipe profesionale brenda dhe jashtë vendit.
Objektivat kryesore të programit përfshijnë:
- Edukim të avancuar mbi përfitimet e sportit dhe aktivitetit fizik për shëndetin.
- Zhvillimin e qasjeve të bazuara në prova për menaxhimin e sëmundjeve kronike dhe promovimin e mirëqenies mendore e fizike.
- Përgatitjen e studentëve për të krijuar programe të personalizuara shëndetësore.
- Nxitjen e kohezionit social përmes sportit dhe aktivitetit fizik.
- Promovimin e kërkimeve shkencore dhe inovacionit në fushën e sportit dhe shëndetit publik.
Struktura e studimeve
Programi Master është i ndërtuar mbi një qasje multidisiplinare, duke kombinuar njohuri nga shkencat sportive, mjekësore dhe sociale. Në vitin e parë, studentët ndjekin lëndë bazë mbi shkencat sportive dhe lidhjen e tyre me shëndetin mendor dhe fizik. Në vitin e dytë, programi ndahet në pesë fusha kryesore:
- Lifestyle training – Aktiviteti fizik si mënyrë jetese
- Ages of life – Jetëgjatësia dhe aktivitetet fizike për grupmosha të ndryshme
- Disease and disability – Aktiviteti fizik për sëmundjet kronike dhe personat me nevoja të veçanta
- Social mediation – Roli i sportit në shoqëri dhe ndërtimin e kohezionit social
- Research – Kërkime shkencore dhe inovacion në fushën e sportit dhe shëndetit
Gjithashtu, gjatë vitit të dytë studentët zhvillojnë praktikë profesionale në institucione të ndryshme, duke u lidhur drejtpërdrejt me tregun e punës. Në fund të programit, ata përzgjedhin një temë të hulumtimit për punimin e diplomës master, e cila lidhet me fushën e specializimit të tyre.
Rezultatet e pritshme të të diplomuarve
Të diplomuarit nga ky program do të jenë të aftë të:
- Analizojnë profilin shëndetësor të popullatave dhe të zbatojnë programe të përshtatura për grupe të ndryshme.
- Hartojnë dhe monitorojnë programe trajnimi dhe rehabilitimi të personalizuara.
- Zbatojnë metoda shkencore dhe analiza statistikore për të mbështetur vendimmarrjen në shëndet publik dhe sport.
- Përdorin teknika të avancuara për të përmirësuar performancën fizike dhe mirëqenien mendore.
Ky program Master është një mundësi unike për të gjithë ata që duan të kombinojnë pasione sportive, shkencë dhe shëndet publik, duke krijuar një ndikim pozitiv si në jetën individuale, ashtu edhe në atë komunitare.
Aktualitet
GLPS: Konsultimet buxhetore për shëndetësinë në nivelin më të ulët të mundshëm
Published
3 days agoon
August 26, 2025By
UBT News
Agron Demi, autor i analizës “Fondet publike, shëndeti publik: Analiza e transparencës së buxhetit të shëndetësisë në Kosovë”, në një tryezë diskutimi të organizuar nga Grupi për Studime Juridike dhe Politike (GLPS) tha se Ministria e Shëndetësisë publikon raporte buxhetore, porse nuk paraqet detaje.
“Shërbimi Spitalor Klinik Universitar i Kosovës (SHSKUK) ka shënuar progres sa u përket publikimeve të raporteve buxhetore. Nga niveli qendror jo vetëm Ministria e Shëndetësisë, por as ministritë e tjera nuk e zbatojnë diskutimin me publikun.
Kosova nuk qëndron mirë sa i përket mbikëqyrjes parlamentare dhe asaj të auditimit për fondet publike në sektorin e shëndetësisë. Prej 100 pikëve maksimale, Kosova ka marrë 53 pikë sa i përket mbikëqyrjes parlamentare
Kuvendi i Kosovës dhe Komisioni i tij përkatës për Shëndetësi kanë autoritetin ligjor për të mbikëqyrur se si shpenzohen fondet publike në sektorin e shëndetësisë”, tha Demi.
Në këtë tryezë u vu në dukje se Kosova qëndron keq e renditur në krahasim me vendet tjera në sektorin e konsultimeve buxhetore me publikun.
Bazuar në një pilot projekt të zbatuar nga Instituti GAP në vitin 2023, sa i përket ku gjendet Kosova anketën e transparencës buxhetore, del se vendi ynë ka marrë vetëm 9 pikë nga 100 të mundshme.
Po ashtu u vlerësua se se në Kosovë procesi i konsultimeve buxhetore me publikun dhe organizatat joqeveritare e mediat është në nivelin më të ulët të mundshëm.
Ndërsa, drejtori financiar nga Shërbimi Spitalor Klinik Universitar i Kosovës (SHSKUK), Enver Gashi tha se
për keqpërdorimin e fondeve nuk mund të thotë se ka pasur apo jo, pasi me këtë pjesë merren organet kompetente.
“Në nivel qendror nuk ekziston mundësia e diskutimit me publikun për buxhetin në mënyrë direkte.
Në takimet e bordit kur diskutohet për buxhetin marrin pjesë shoqëria civile dhe gazetarët”, tha Gashi.
Shëndeti
Ekspertët tregojnë pse natyra e forcon përqendrimin
Published
6 days agoon
August 23, 2025By
UBT News
Shkencëtarët e kanë të vështirë të shpjegojnë pse një shëtitje e thjeshtë në natyrë duket se shëron shpejt trurin e lodhur nga stresi dhe teknologjia.
“Po shtohet gjithnjë e më shumë dëshmia se diçka tek ecja në natyrë po i bën përqendrimit tonë”, tha Gloria Mark, profesoreshë e informatikës në Universitetin e Kalifornisë, Irvine, për The New York Times.
Ajo ka shtuar se kjo mbetet ende vetëm teori. “Nuk e dimë nëse ky është shpjegimi i vërtetë i asaj që po ndodh”, ka thënë ajo.
Ky fenomen lidhet me “teoria e restaurimit të përqendrimit”, e zhvilluar në vitet ’80. Përqendrimi i njerëzve është burim i kufizuar që duhet “rimbushur”, dhe natyra e bën këtë më mirë se çdo ambient tjetër.
Një eksperiment i 2008 me studentë të Universitetit të Miçiganit ka treguar se ata që shëtitën në park të mbushur me drunj përmirësuan rezultatet e testeve të kujtesës dhe përqendrimit apo vëmendjes me pothuajse 20 për qind, në krahasim me ata që shëtitën nëpër rrugë të qytetit. Kur grupet ndërruan vendet, efekti u përsërit.
“Nuk ishte e nevojshme as të të pëlqente apo të shijoje shëtitjen për të pasur këto përfitime në aftësitë njohëse”, ka thënë Marc Berman, profesor i psikologjisë në Universitetin e Çikagos, për NYT.
Natyra është “fascinuese në mënyrë të butë”, duke tërhequr vëmendje. Qyteti, është i ngarkuar me zhurmë, vijëzime e struktura që imponohen. Berman tha se janë elemente konkrete si vijat e buta, format e harkuara e modelet e përsëritura, që i japin trurit pushim.
“Kjo mund t’i lejojë trurit tonë të pushojë, dhe ndoshta prandaj i shohim këto përfitime”, ka thënë ai.
Një hulumtim me gjurmim të syrit tregoi se njerëzit kishin më pak lëvizje të syrit kur shikonin pamje nga natyra, krahasuar me ato urbane.
Një eksperiment tjetër, i udhëhequr nga Amy McDonnell në Universitetin e Utah, përdori skanime EEG të aktivitetit të trurit e tregoi se pas shëtitjes në natyrë, truri pushonte më shumë e rikthehej me aktivitet më të madh kur pjesëmarrësit kryenin detyra që kërkonin përqendrim.
Megjithatë, shkencëtarët pranojnë se ende nuk ka përgjigje të qartë.
“Shkenca mund të duket pak e mjegullt”, ka thënë McDonnell, duke shtuar se ndoshta nuk ka diçka “magjike” te natyra, por thjesht ndryshimi i ambientit na ndihmon.
Shëndeti
Zakoni i mëngjesit që ju ndihmon të reduktoni dhjamin rreth barkut
Published
6 days agoon
August 23, 2025By
UBT News
Në pamje të parë, mund të mendoni se dhjami i tepërt rreth barkut nuk është ndonjë gjë e madhe por kjo mund të shkaktojë disa probleme mjaft të rënda shëndetësore.
Dhjami rreth barkut, quhet yndyrë e “dëmshme” qëndron rreth organeve të brendshme, shkakton probleme si diabeti i tipit 2 e madje sëmundje të zemrës. Me ndryshime në stilin e jetesës dhe zakonet tuaja të të ngrënit, do të jeni në gjendje të ulni yndyrën e tepërt.
Zakoni më i mirë i mëngjesit për tkurrjen e yndyrës së padëshiruar të barkut është ngrënia e proteinave.
Çfarëdo që të hani për mëngjes, përfshini edhe proteina në vaktin tuaj. Proteina është lëndë ushqyese që rrit ndjesinë e ngopjes, duke ju ndihmuar të hani më pak dhe të luftoni dhjamin e tepërt.
Hulumtimet kanë zbuluar se regjimet ushqimore të larta në proteina mund të ndihmojnë në humbjen e peshës.
Një studim zbuloi se pjesëmarrësit që ishin klasifikuar si obezë ose mbipeshë ishin në gjendje të humbisnin peshë e të ulnin nivelet e kolesterolit me një dietë të përkohshme me shumë proteina. Pjesëmarrësit që kishin një rrezik më të lartë të sëmundjeve kardiovaskulare patën humbje më të madhe në peshës pas konsumimit të dietës të pasur me proteina.
Gjithashtu studiuesit zbuluan se ekziston një lidhje e fortë midis cilësisë dhe sasisë së proteinave dhe reduktimit të yndyrës së barkut.
Ata theksojnë rëndësinë e zbulimeve, duke thënë se dhjami rreth barkut është shënues i fortë për disa sëmundje dhe vdekshmërinë prej tyre.
Nëse doni të përgatisni një mëngjes me proteina të larta, provoni të konsumoni vezë, mish pa dhjamë dhe një lëng me pluhur proteinash.

Regjistrohu tani në Gjuha Angleze në UBT dhe përfito bursë 20%

Në zyrën e Ivica Daçiqit mbërrin një zarf me tre plumba

U përurua çerdhja e re për 60 fëmijë në Fushë Kosovë

Kurti për akuzat ndaj UÇK-së: Manipulohet një kapitull për të cilin Basha s’ka faj

Supremja hodhi poshtë ankesën e VV-së kundër vendimit të PZAP-së për Listën Serbe

Presidentja Osmani kërkon zgjidhje urgjente për konstituimin e Kuvendit

FSK-ja realizon ushtrimin fushor “Ujku shigjetë” pesë ditë

Hoti: Janë gjetur mbetjet mortore të nëntë personave të zhdukur, pesë lokacione pritën të hapen

Një vdekje e dyshimtë në Skenderaj
Të kërkuara
-
Lajmet nga UBT3 months ago
UBT organizon debat rreth zgjerimit të BE-së dhe ruajtjes së vlerave evropiane
-
Lajmet nga UBT3 months ago
UBT – Institucioni privat me më së shumti programe të akredituara nga Agjencia e Akreditimit të Kosovës
-
Lajmet nga UBT3 months ago
UBT rilicencohet nga MAShTI për ofrimin e arsimit profesional në katër drejtime të rëndësishme shëndetësore
-
Kërkime2 months ago
Profesori i UBT-së, Musa Sabedini, publikon punim shkencor në revistën ndërkombëtare JGPSCD në SHBA