Aktualitet

​Gashi: Çështja e të pagjeturve dhe krimeve serbe duhet të adresohen në dialog

Published

on

Zëvendësministrja e Jashtme, Liza Gashi deklaroi sot se çështja e personave të zhdukur, dëmshpërblimet e luftës dhe njohja e krimeve dhe gjenocidit të kryer nga shteti serb duhet të adresohet në procesin e dialogut Kosovë-Serbi me ndërmjetësimin e Bashkimit Evropian në Bruksel.

Ajo këto komente i bëri në konferencën akademike ndërkombëtare me temën “Politika e jashtme e Kosovës – një qasje proaktive”, organizuar nga Akademia Diplomatike e Kosovës, ku u tha se ideja për ndryshime territoriale është e gabuar dhe se politik-bërësit e Kosovës duhet të tregohen të kujdesshëm në këtë drejtim.

Gashi tha se integrimi euroatlantik i Kosovës duhet të sigurohet pasi është një çështje e konsensusit kombëtar dhe shoqëror.

“Kosova është e përkushtuar ndaj dialogut. Një dialog parimor nënkupton një dialog të bazuar në parimin e reciprocitetit. Kosova gjithmonë ka qenë e përkushtuar për dialog. Kosova pa dyshim është e përkushtuar për të drejtat e njeriut për të gjithë, veçanërisht për pakicat. Shpresojmë që pala tjetër të bëjë të njëjtën gjë. Drejtësia dhe paqja shkojnë krah për krah njëra-tjetrës. Masat e ndërtimit të besimit kërkohen për të ndihmuar procesin. Personat e zhdukur, dëmshpërblimet e luftës dhe njohja e krimeve dhe gjenocidit duhet të adresohen. Kjo është një çështje e një rëndësie jetike dhe shkon përtej politikës. Kjo është një çështje humanitare dhe në fund të fundit ka të bëjë me vlerat e shoqërive të lira dhe demokratike”, tha Gashi.

Për më tepër, zëvendësministrja Gashi theksoi se Kosova është e ekspozuar ndaj kërcënimeve hibride nga Serbia dhe Rusia, të cilat për synim kanë destabilizimin e rajonit.

“Ne jemi të ekspozuar ndaj kërcënimeve hibride: siç janë sulmet kibernetike, fushatat dezinformuese dhe bashkëpunimi ushtarak midis Serbisë dhe Rusisë (baza Nish) me një qëllim të qartë për të destabilizuar të gjithë rajonin duke delegjitimuar besimin në proceset demokratike dhe institucionet”, u shpreh ajo.

Drejtori i Programit për Paqen dhe të Drejtat në Universitetin Columbia, David Phillips është shprehur kundër idesë për shkëmbim të territoreve. Ai kërkoi nga politik-bërësit në Kosovë të mos diskutojnë rreth kësaj teme.

“Gjëja tjetër që ne kemi harxhuar shumë kohë për ndryshime territoriale apo ndërrime territoriale. Kjo ka qenë një ide shumë e keqe që nga fillimi dhe akoma është ide e keqe dhe nuk dua të vazhdoj kjo ide. Projekti i Millosheviqit ka qenë kjo për të krijuar një shtet të tillë dhe Serbia nuk duhet të jetë në gjendje që të arrijë për të krijuar në negociata në tavolinën e bisedimeve atë që nuk ka arritur të bëjë spastrimin etnik në kohë lufte. Kjo duhet të hidhet prapa neve dhe politikanët e Kosovës duhet të jenë të kujdesshëm që mos të rinovojnë diskutimet për ndryshime territoriale apo shkëmbime territoriale është një propozim që është bërë dhe më nuk duhet të bëhet”, tha ai.

Profesori Phillips është shprehur kritik për zgjatjen e dialogut Kosovë-Serbi. Ai thotë se gjithnjë ka munguar një agjendë e qartë për këto bisedime.

Sipas tij edhe marrëveshjet e arritura të cilat nuk po gjejnë zbatim asnjëherë nuk kanë arritur ta prekin çështjen kryesore që është arritja e një marrëveshje për njohje reciproke.

“Dialogu me Serbinë dhe Kosovës është i një rëndësie të madhe. Jam kritik ndaj dialogut pasi ka zgjatur shumë, ka munguar qartësia. Agjenda e këtyre bisedimeve asnjëherë nuk është definuar qartë. Është folur shumë për ruajtjen e pavarësisë së Kosovës dhe sovranitetin bazuar në njohjen reciproke Kosovë-Serbi dhe nuk mund të injorojmë faktin se kanë kaluar 10 vjet që keni negociuar me marrëveshje të ndryshme për tabela dhe çështje të tjera, por kurrë nuk kanë prekur çështjen kryesore që prek dy vendet. Negociatat e këtyre marrëveshjeve të vogla nuk na ka ofruar në objektivin e fundit e që është njohja reciproke që në fakt mund të pengojë realizimin e atij synimi”, tha ai.

David Phillips në adresimin përmes video-lidhjes tha se Serbia po bënë lojëra me dialogun dhe vetëm po tenton që ta vonojë atë. Ai tha se në dialog duhet të adresohet edhe çështja e personave të zhdukur, pa të cilën vështirë se do të ketë një pajtim i vërtetë.

“Strategjia e Serbisë në negociata nuk është te njohja reciproke, Serbia po luan një lojë të gjatë, të madhe që vetëm të promovojë vonesa duke shpresuar që komuniteti ndërkombëtar do ta humbë atë interesin dhe Serbia akoma nuk e ka pranuar se e ka humbur Kosovën si rezultat i krimeve të Millosheviqit dhe që Kosova më nuk do t’i kthehet Serbisë dhe që duhet të ecën përpara dhe që kjo të ndodhë duhet të implementohen marrëveshjet aktuale, por duhet t’i adresojmë çështjet emocionale. Janë ende mbi 1600 të zhdukur. Derisa ka mungesë të llogaridhënies dhe informacionit se çka ka ndodhur me këta persona të zhdukur, do të jetë e vështirë të kemi pajtim të vërtetë dhe pajtimi duhet të bazohet në një marrëveshje finale për njohje reciproke kështu që duhet të adresojmë çështjen e personave të zhdukur”, tha Philips.

Në konferencën akademike, ndërkombëtare, me temën “Politika e jashtme e Kosovës – një qasje proaktive” ishin të pranishëm diplomatë e deputetët të Kuvendit të Kosovës.

Lajmet

Vizita e Marta Kos në Prishtinë: BE kërkon stabilitet politik, Kurti insiston në statusin e kandidatit

Published

on

By

Komisionarja e Bashkimit Evropian për Zgjerim, Marta Kos, ka zhvilluar vizitën e saj të parë zyrtare në Kosovë, ku ka përcjellë një mesazh të qartë për spektrin politik që të gjejnë një gjuhë të përbashkët për t’i dhënë fund ngërçit të gjatë institucional dhe për të formuar institucione të qëndrueshme pas zgjedhjeve të qershorit. Gjatë qëndrimit në Prishtinë, Kos u prit fillimisht nga ushtruesja e detyrës së presidentit, Albulena Haxhiu, dhe më pas zhvilloi një takim me kryeministrin në detyrë, Albin Kurti.

Në një konferencë të përbashkët për media me kryeministrin në detyrë, komisionarja Kos vuri theksin te rëndësia e stabilitetit të brendshëm për procesin e integrimit evropian. Ajo bëri një thirrje të qartë për të gjithë aktorët politikë që të gjejnë një mënyrë për të kthyer stabilitetin institucional dhe kërkoi që, pas formimit të Kuvendit të ri, liderët të bashkohen për të zgjedhur edhe presidentin e ri përmes kompromisit.

Kos vlerësoi se Kosova ka një perspektivë të madhe evropiane dhe deklaroi se nuk ka siguri në Evropë pa Kosovën. Megjithatë, ajo tërhoqi vërejtjen se përsëritja e shpeshtë e zgjedhjeve ka krijuar një vit të humbur më 2025, duke ngadalësuar reformat kyçe dhe duke rënduar buxhetet shtetërore. Vizita e saj vjen në prag të zgjedhjeve të parakohshme parlamentare të caktuara për 7 qershor, të cilat janë të tretat me radhë që nga fillimi i vitit 2025.

Nga ana tjetër, kryeministri në detyrë, Albin Kurti, e cilësoi takimin si produktiv dhe të drejtpërdrejtë, duke e shfrytëzuar rastin për të ngritur sërish çështjen e statusit të vendit kandidat dhe hapjen e negociatave me bllokun.

Kurti kujtoi se kanë kaluar mbi 40 muaj që kur Kosova ka aplikuar për anëtarësim dhe se mbështetja publike për BE-në në vend qëndron vazhdimisht rreth 90%, duke qenë ndër më të lartat krahasuar me vendet e tjera. Ai po ashtu paralajmëroi se vakumi që lë Bashkimi Evropian në rajon synohet të mbushet nga aktorë të tjerë dashakeq që minojnë vlerat evropiane dhe rrezikojnë sigurinë e përbashkët, prandaj kërkoi që BE-ja të shtyjë përpara unitetin e brendshëm për avancimin e merituar të Kosovës.

Kosova mbetet vendi i vetëm në Ballkanin Perëndimor që ende nuk e ka marrë statusin e vendit kandidat që nga aplikimi i saj më 15 dhjetor të vitit 2022. Përveç krizës së brendshme politike, një nga pengesat kryesore për përparimin e saj mbetet mosnjohja e pavarësisë nga pesë shtetet anëtare të bllokut, që janë Greqia, Spanja, Rumania, Sllovakia dhe Qiproja.

Kjo ishte vizita e parë e Marta Kosit në Kosovë që nga marrja e mandatit të saj në Komisionin Evropian më 1 dhjetor 2024. Që nga ajo kohë, ajo kishte vizituar të gjitha shtetet e tjera të përfshira në procesin e zgjerimit, ndërsa mungesa e një vizite në Prishtinë gjatë vitit 2025 ishte arsyetuar nga zyrtarët evropianë me krizën politike dhe mungesën e institucioneve funksionale.

Continue Reading

Lajmet

REL: Shqipëria bëhet gati për të dërguar trupa në Gazë

Published

on

By

Shqipëria po përgatitet për t’u angazhuar në Rripin e Gazës, në kuadër të Forcës Ndërkombëtare të Stabilizimit.

Ministri i Mbrojtjes i Shqipërisë, Ermal Nufi tha në një konferencë për mediat në Tiranë se një skuadër shqiptare ka parë situatën në terren.

“Në kuadër të angazhimit në Bordin e Paqes, Shqipëria ka marrë masa për shqyrtimin e situatës në Gaza. Rripi i Gazës është nën sigurinë e Forcave të Mbrojtjes së Izraelit [IDF] dhe çdo lloj inspektimi trupash atje bëhet përmes Forcës Ndërkombëtare Stabilizuese dhe ushtrisë izraelite. Kemi dërguar një skuadër për të parë nga afër vendndodhjen dhe situatën në terren, që të kuptojmë se ku dhe si mund të vendosemi”, u shpreh ai.

Forca Ndërkombëtare Stabilizuese buron nga një plan 20-pikësh i presidentit amerikan, Donald Trump, për t’i dhënë fund luftës mes Izraelit dhe Hamasit – grupit palestinez të shpallur organizatë terroriste nga Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimi Evropian – në Rripin e Gazës.

Nufi bëri të ditur se Shtabi i Përgjithshëm i Forcave të Armatosura të Shqipërisë ka përgatitur planin konkret që pritet të zhvillohet në disa nivele dhe faza sa i përket angazhimit të Shqipërisë në Gazë, por nuk zbuloi më shumë rreth tij.

Shefi i Shtabit të Përgjithshëm, Arben Kingji, tha se aktualisht Shqipëria është në fazën e procedimit dhe hartimit të praktikës dhe dokumenteve ligjore për dërgimin e trupave në mision.

“Shtabi i Përgjithshëm po bën vlerësimin e saktë në lidhje me misionin, detyrat, sigurinë e personelit, rregullat e angazhimit dhe mbështetjen logjistike. Kontingjenti i parë shqiptar që mund të dislokohet në Gazë do të jetë pjesë e shtabit të Forcës Ndërkombëtare Stabilizuese, ndërsa më pas do të shqyrtohet mundësia e një kontributi më të gjerë me trupa”, u shpreh Kingji.

Në fillim të majit u bë e ditur se një ekip ushtarësh të Kosovës është dërguar në Gazë, për të bërë vlerësimin e vendit ku do të veprojë si pjesë e misionit paqeruajtës.

Ministri Nufi theksoi se Shqipëria mbetet një aleate e palëkundur e NATO-s dhe një partnere aktive në sigurinë rajonale dhe ndërkombëtare.

Duke folur për bashkëpunimin në fushën e mbrojtjes mes Shqipërisë, Kosovës dhe Kroacisë – shtete që kanë nënshkruar një deklaratë bashkëpunimin në fushën e sigurisë dhe mbrojtjes vitin e kaluar – po hyn në një fazë më konkrete, me zhvillimin e tre stërvitjeve të përbashkëta ushtarake gjatë këtij viti.

“Dy stërvitje do të zhvillohen në Kroaci ku jemi në fazën e planifikimit, kemi dhënë dakordësinë për t’u zhvilluar stërvitjet. Po kështu, një stërvitje do të zhvillohet në Shqipëri. Nuk do të jenë vetëm tre shtete pjesëmarrëse [Shqipëri-Kosovë-Kroaci], por do të ketë edhe shtete të tjera nga NATO-ja, qoftë edhe shtete partnere me të cilat bashkëpunojmë”, tha Kingji.

Bashkëpunimin mes Prishtinës, Tiranës dhe Zagrebit, Serbia e sheh si aleancë kundër serbëve dhe Serbisë – pretendim që është hedhur poshtë nga shtetet nënshkruese të deklaratës për bashkëpunim.

Po ashtu, autoritetet e mbrojtjes bënë të ditur se Shqipëria ka nisur zyrtarisht përgatitjet për organizimin e samitit të NATO-s që do të mbahet vitin e ardhshëm në Tiranë.

“Kemi ngritur një task-forcë për zhvillimin e samitit të NATO-s. Nuk e kemi ende të përcaktuar vendndodhjen e samitit, por NATO merr masa të jashtëzakonshme sigurie për organizimin e këtyre ngjarjeve”, deklaroi ministri i Mbrojtjes i Shqipërisë, Ermal Nufi. /REL/

 

Continue Reading

Aktualitet

Trump dhe Xi mbyllin samitin pa marrëveshje konkrete tregtare

Published

on

By

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, është larguar nga Pekini pas një samiti dyditor, duke thënë se kishte arritur “marrëveshje fantastike tregtare, të shkëlqyera për të dyja vendet”, mirëpo kanë dalë pak detaje rreth asaj se çfarë kanë rënë dakord dy superfuqitë.

Trumpi mbërriti të mërkurën për një samit të rëndësisë së lartë me udhëheqësin kinez, Xi Jinping, i shoqëruar nga disa drejtorë ekzekutivë: një delegacion biznesi i profilit të lartë që përfshinte fushën e bujqësisë, aviacionit, automjeteve elektrike dhe çipave të inteligjencës artificiale (AI).

Tregtia ishte në krye të agjendës me gjithë tensionet e fundit rreth luftës në Iran, dhe bizneset shpresonin për marrëveshje kyçe si dhe për një zgjatje të armëpushimit tarifor, i cili pritet të skandojë në nëntor.

Vizita u karakterizua nga një retorikë e ngrohtë dhe simbolika. Trumpi u prit me një agjendë të ngjeshur që përfshinte një gardë nderi, një organizim shtetëror dhe një ftesë në kompleksin ekskluziv ku jetojnë dhe punojnë udhëheqësit e Partisë Komuniste të Kinës.

Presidenti amerikan u shfaq i impresionuar dhe e ftoi Ksin në Shtëpinë e Bardhë në shtator. Ai tha se bisedimet ishin “shumë të suksesshme”, ndërsa Ksi e cilësoi këtë si një vizitë “historike dhe shënjuese”.

Megjithatë, asnjëra palë nuk ka njoftuar ndonjë kthesë të madhe tregtare apo marrëveshje të rëndësishme biznesi.

Sidoqoftë, Presidenti Trump bisedoi me gazetarët në bordin e avionit “Air Force One” dhe tha se Kina ka rënë dakord të blejë 200 avionë Boeing, me një zotim potencial për të blerë edhe 750 avionë të tjerë. BBC-ja ka kontaktuar kompaninë Boeing për një koment.

Trumpi tha gjithashtu se fermerët amerikanë do të jenë të lumtur me marrëveshjet e tij tregtare, pasi Kina do të blinte sojë në vlerë prej “miliarda dollarësh”.

Por, nga ana e kinezëve nuk ka pasur asnjë konfirmim për ndonjë marrëveshje apo blerje.

Nëse porositë e Boeing-ut finalizohen, kjo do të ishte marrëveshja e parë e madhe e këtij prodhuesi të avionëve me Kinën në gati një dekadë. Kompania ishte përjashtuar kryesisht nga tregu i dytë më i madh i aviacionit në botë për shkak të tensioneve tregtare mes Pekinit dhe Uashingtonit.

I pyetur për komentet e mëparshme të Trumpit dhënë për Fox News, ku ai thoshte se marrëveshjet ishin arritur, zëdhënësi i ministrisë së jashtme kineze, Guo Jiakun, tha vetëm se “thelbi i marrëdhënieve ekonomike dhe tregtare Kinë-SHBA është përfitimi i ndërsjellë dhe bashkëpunimi ku fitojnë të dyja palët”.

Ai shtoi se të dyja palët duhet të punojnë për të zbatuar “konsensusin e rëndësishëm” të arritur nga dy udhëheqësit dhe për të sjellë më shumë stabilitet në lidhjet tregtare dypalëshe dhe në ekonominë globale.

Sidoqoftë, mbeten ende pikëpyetje mbi armëpushimin tarifor të rënë dakord në tetor, kur Uashingtoni pezulloi rritjet e larta të tarifave për mallrat kineze, ndërsa Pekini u tërhoq nga kufizimi i eksporteve të tokave të rralla, të cilat janë kritike për prodhimin industrial.

Çuditërisht, Trumpi u tha gazetarëve në Air Force One se ai dhe Ksi nuk kishin diskutuar fare për tarifat.

Nga ana tjetër, Shtëpia e Bardhë tha se të dy udhëheqësit ranë dakord të themelojnë një “Bord Tregtie” për të menaxhuar marrëdhënien pa pasur nevojë të rihapin negociatat për tarifat.

Sekretari i Thesarit të SHBA-së, Scott Bessent, i cili ka udhëhequr bisedimet tregtare për Uashingtonin, tha në një intervistë të regjistruar paraprakisht për CNBC se priste përparim në një mekanizëm për të mbështetur investimet e ardhshme.

Zyrtarët amerikanë, megjithatë, kanë tërhequr vërejtjen se ka ende shumë punë për të bërë përpara se këto njoftime të hyjnë në fuqi.

 

Teknologjia dhe tregtia

Një nga momentet më me vëmendje ishte kur Air Force One u ul në Pekin të mërkurën mbrëma.

Drejtori ekzekutiv i Teslas, Elon Musk, zbriti nga avioni përpara zyrtarëve të lartë duke përfshirë Pete Hegseth, Marco Rubio dhe Greer – një shenjë kjo e agjendës vendimtare ekonomike që i priste.

Gjithashtu, Musk dhe shefi i prodhuesit amerikan të çipave Nvidia, Jensen Huang, qëndruan pranë Trumpit gjatë ceremonisë së mirëseardhjes dhe patën një prani të dukshme gjatë banketit.

Shfaqja e Huangut ishte mjaft rëndësishme pasi ai fillimisht nuk ishte planifikuar të ishte pjesë e delegacionit – por bashkimi i tij në këtë udhëtim nxiti spekulimet se AI dhe qasja në çipa ishin pjesë më e madhe e bisedimeve nga sa mendohej më parë.

Me automjetet elektrike, AI-n dhe gjysmëpërçuesit që po kthehen në fusha kryesore të betejës në rivalitetin SHBA-Kinë, si Tesla ashtu edhe Nvidia janë shumë të ekspozuara ndaj Kinës.

Tesla mbështetet shumë në fabrikën e saj në Shangai dhe te konsumatorët kinezë, ndërsa Nvidia dëshiron të jetë në gjendje të fillojë sërish shitjen e çipave të avancuar në Kinë, gjë që aktualisht është e ndaluar nga kontrollet amerikane të eksportit.

Continue Reading

Lajmet

Vdes Alush Gashi, një nga themeluesit e LDK-së dhe ish-ministër i Shëndetësisë

Published

on

By

Ka ndërruar jetë në moshën 75-vjeçare Alush Gashi, një nga figurat qendrore të skenës politike dhe shëndetësisë në Kosovë, i njohur si një nga themeluesit e Lidhjes Demokratike të Kosovës (LDK) dhe ish-ministër i Shëndetësisë. Lajmin për ndarjen e tij nga jeta e kanë bërë të ditur familjarët, të cilët njoftuan se për detajet e ceremonisë së varrimit do të njoftojnë me kohë.

I lindur më 4 tetor 1950 në fshatin Prigodë të komunës së Istogut, Alush Gashi la gjurmë të thella si në fushën e mjekësisë, ashtu edhe në atë të shtetndërtimit të Kosovës. Ai përfundoi studimet për mjekësi në Universitetin e Prishtinës në vitin 1974, ndërsa gradën e doktorit të shkencave mjekësore e mori në Universitetin e Zagrebit në vitin 1979, duke u bërë një nga profesorët dhe kirurgët e njohur në vend.

Në vitin 1989, derisa shërbente si dekan i Fakultetit të Mjekësisë në Universitetin e Prishtinës, Gashi iu bashkua lëvizjes kombëtare për liri dhe pavarësi, duke u bërë pjesë aktive e themelimit të LDK-së.

Gjatë viteve të ’90-ta, ai luajti një rol kyç si sekretar për marrëdhënie me jashtë i LDK-së dhe shërbeu si këshilltar i lartë dhe bashkëpunëtor shumë i afërt i presidentit historik, Dr. Ibrahim Rugova. Gashi ishte pjesë e delegacioneve të rëndësishme që përfaqësonin Kosovën në arenën ndërkombëtare dhe mori pjesë në procese të shumta negociatash diplomatike për zgjidhjen e çështjes së Kosovës.

Pas çlirimit dhe shpalljes së pavarësisë, ai vazhdoi kontributin e tij në institucionet e Republikës së Kosovës, ku ndër të tjera shërbeu edhe si Ministër i Shëndetësisë, duke u angazhuar në reformimin e sistemit mjekësor pasluftës. Ndarja e tij nga jeta cilësohet si një humbje e madhe për komunitetin akademik, mjekësor dhe politik në Kosovë.

 

Continue Reading

Të kërkuara