Shëndet
Faktorët që rrisin rrezikun nga kanceri i zorrës së trashë
Ulja e tepërt është një faktor rreziku për kancere të shumta.
Published
4 years agoon
By
Betim GashiBazuar në provat më të fundit, ngrënia e më shumë ushqimeve bimore të pasura me fibra, reduktimi i alkoolit dhe mishit të kuq dhe mbajtja e aktivitetit mund të jenë mënyra të dobishme për të parandaluar kancerin e zorrës së trashë, megjithëse disa faktorë, si gjenetika, mund të jenë jashtë kontrollit tuaj.
Anjee Davis, presidente e Fight Colorectal Cancer, një organizatë amerikane e specializuar në të drejtat e pacientëve me kancer kolorektal, tregon faktorët që çojnë deri te një gjë e tillë.
Shumë qëndrim ulur
Ulja e tepërt është një faktor rreziku për kancere të shumta, duke përfshirë kancerin e zorrës së trashë. Në të kundërt, aktiviteti fizik duket se ka një efekt mbrojtës dhe ndihmon në uljen e rrezikut të kancerit të zorrës së trashë.
Mungesa e fibrave, frutave dhe perimeve në dietë
Konsumimi i shumë frutave, perimeve dhe drithërave të plota mund t’ju ndihmojë të merrni fibra të mjaftueshme, e cila është treguar të jetë një lëndë ushqyese e rëndësishme për parandalimin e sëmundjeve kronike si kanceri.
“Fibrat janë të rëndësishme sepse ruajnë funksionin e mirë të tretjes dhe reduktojnë inflamacionin,” shpjegoi Davis.
Ushqimi i duhur gjithashtu mund t’ju ndihmojë të keni një shans më të mirë për të mposhtur kancerin nëse e merrni atë, shtoi Davis.
Pavarësisht nga dieta juaj, qëllimet e mira për parandalimin e kancerit janë që ushqimet bimore të përbëjnë rreth 2/3 e pjatës suaj, këshillon Davis. Një përzierje shumëngjyrëshe e frutave, perimeve, drithërave, arrave dhe farave mund t’ju ndihmojë të merrni një shumëllojshmëri të lëndëve ushqyese.
Ngrënia e shumë mishit të kuq dhe yndyrave të ngopura
Mishi i përpunuar është lidhur me rezultate më të dobëta shëndetësore për një sërë sëmundjesh, duke përfshirë sëmundjet e zemrës dhe kancerin e zorrës së trashë.
Sa i përket mishit të kuq, disa studime sugjerojnë se sasia e tepërt mund të jetë e pashëndetshme, por që mund të jetë e mirë në moderim.
Ndoshta nuk duhet ta përjashtoni plotësisht mishin, por ekspertët sugjerojnë kufizimin e konsumit të mishit të kuq në disa racione në javë dhe të hidhni poshtë ushqimet si proshutë, salsiçet dhe ftohjet.
Gjithashtu, kini kujdes se si e përgatisni mishin tuaj, pasi provat sugjerojnë se temperaturat e larta mund të rrisin sasinë e përbërësve që shkaktojnë kancer.
Pirja e rëndë
Ka prova bindëse se konsumimi i moderuar i alkoolit mund të ndihmojë në uljen e rrezikut të kancerit të zorrës së trashë, tha Davis.
Megjithatë, Shoqata Amerikane e Onkologjisë paralajmëron se alkooli është një kancerogjen i njohur, një substancë që mund të rrisë rrezikun e disa llojeve të kancerit.
Shkenca nuk ka një përgjigje unanime se cila sasi e alkoolit është e sigurt, apo nëse ka ndonjë sasi alkooli që është e padëmshme.
Pirja e duhanit
Një nga gjërat më të mira që mund të bëni është të shmangni duhanin.
BMI e lartë
Sipas Davis, indeksi i masës trupore (BMI), ose raporti i gjatësisë me peshën, mund të jetë një tjetër tregues i një rreziku mbi mesataren e kancerit të zorrës së trashë.
Disa studime kanë treguar se një rrezik më i lartë i kancerit të zorrës së trashë është i lidhur me një BMI mbi 25 (që konsiderohet “mbipeshë”) ose 30 (që është në intervalin e “obezitetit”).
Kontrolli i peshës mund të jetë një mënyrë për të reduktuar rrezikun e kancerit të zorrës së trashë, veçanërisht në kombinim me ndryshime të tjera të stilit të jetesës si dieta, stërvitja, pirja e duhanit dhe konsumimi i alkoolit, tregon hulumtimi.
Gjenetika
Shpesh rreziku për t’u prekur nga kanceri i zorrës së trashë është më i lartë te njerëzit, historia familjare e sëmundjes e të cilëve regjistron raste të tilla ose raste të polipeve të zorrës së trashë (rritje brenda sistemit tretës).
Duhet të dihet megjithatë se, për shkak të faktorëve gjenetikë dhe faktorëve të tjerë, ju mund të merrni kancer të zorrës së trashë edhe nëse drejtoni një mënyrë jetese të shëndetshme, andaj është e rëndësishme të jeni të vetëdijshëm për rreziqet dhe të kontrolloheni rregullisht.
Shëndet
Ish-anesteziologu francez dënohet me burgim të përjetshëm për helmimin e 30 pacientëve
Published
3 weeks agoon
December 19, 2025By
UBTnews
Një ish-anesteziolog francez është dënuar me burgim të përjetshëm pasi u shpall fajtor për helmimin e qëllimshëm të 30 pacientëve, 12 prej të cilëve humbën jetën.
Frédéric Péchier, 53 vjeç, u dënua të premten pas përfundimit të një gjyqi katërmujor në qytetin lindor të Besançon, në një nga rastet më të rënda të keqpërdorimit mjekësor të regjistruara ndonjëherë në Francë.

Sipas hetimeve dhe aktakuzës, Péchier kishte futur substanca kimike si klorur kaliumi ose adrenalinë në qeset e infuzionit të pacientëve, duke shkaktuar arreste kardiake ose hemorragji të papritura gjatë ndërhyrjeve kirurgjikale.
Viktima më e re ishte një fëmijë katërvjeçar, i cili i mbijetoi dy arresteve kardiake gjatë një operacioni rutinë të bajameve në vitin 2016. Viktima më e moshuar ishte 89 vjeç.
“Ju jeni Doktor Vdekja. Një helmues, një vrasës. Ju turpëroni gjithë profesionin mjekësor”, deklaruan prokurorët gjatë seancave përmbyllëse, duke shtuar se ai “e kishte kthyer klinikën në një varrezë”.
Sipas prokurorisë, Péchier shpesh nuk ishte anestezisti kryesor në operacione. Ai dyshohet se mbërrinte herët në klinikë për të manipuluar qeset e infuzionit, ndërsa më pas, kur pacientët pësonin komplikacione, ndërhynte vetë për t’u paraqitur si “shpëtimtari”.
Në 12 raste, ndërhyrja erdhi shumë vonë ose nuk ndodhi fare, duke përfunduar me vdekjen e pacientëve.
Hetimi nisi në vitin 2017, kur në qesen e infuzionit të një pacienteje u gjet një tepricë e rrezikshme kloruri kaliumi. Autoritetet zbuluan një model alarmues “ngjarjesh serioze të padëshiruara” në klinikën private Saint-Vincent në Besançon.
Ndërsa mesatarja kombëtare për vdekje nga arresti kardiak nën anestezi ishte 1 në 100 mijë, në këtë klinikë shifra ishte më shumë se gjashtë herë më e lartë. Anomalia u zhduk kur Péchier u largua përkohësisht dhe u rikthye sapo ai u kthye në klinikë. Pas pezullimit të tij nga profesioni në vitin 2017, rastet u ndalën përfundimisht.
Gjatë gjyqit, Péchier mohoi vazhdimisht akuzat, duke deklaruar se kishte respektuar “betimin e Hipokratit”. Megjithatë, dëshmia e tij ndryshoi disa herë dhe ai pranoi se mund të ketë pasur “një helmues tjetër” në klinikë.
Psikologu i gjykatës e përshkroi atë si një person me personalitet të dyfishtë, i aftë të shfaqej i respektueshëm në publik, por edhe të shkaktonte dëme të mëdha.
Tani, Péchier pritet të kalojë të paktën 22 vite pas hekurave. Ai ka 10 ditë kohë për të apeluar vendimin.
“Është fundi i një makthi”, tha Sandra Simard, një nga pacientet që i mbijetoi helmimit. Një tjetër i mbijetuar, Jean-Claude Gandon, u shpreh: “Tani mund të kemi një Krishtlindje më të qetë”./BBC
Shëndet
Kur dieta dhe pesha nuk mjaftojnë, arsyeja e fshehur e kolesterolit të lartë
Published
3 weeks agoon
December 16, 2025By
UBT News
Studimet tregojnë se nivelet e kolesterolit në gjak ndikohen më shumë nga gjenet sesa nga ushqimi, pesha apo aktiviteti fizik.
Mëlçia prodhon shumicën e kolesterolit dhe kjo prodhimtari kontrollohet nga gjenet, ndaj disa persona ka kolesterol LDL të lartë edhe pse jetojnë shëndetshëm.
Edhe pse faktorët e stilit të jetesës si ushqimi i pashëndetshëm, mungesa e aktivitetit fizik, mbipesha dhe stresi janë shkaktarë të shpeshtë, forma e trashëguar – hiperkolesterolemia familjare (FH) – përbën rreth 5% të rasteve dhe është më e rrezikshme.
Ajo shfaqet herët dhe shpesh nuk përmirësohet vetëm me dietë.
FH shkaktohet nga mutacione gjenetike që pengojnë largimin e kolesterolit LDL nga gjaku, duke rritur ndjeshëm rrezikun për infarkt ose goditje në tru në moshë të re, shpesh pa simptoma.
Ekspertët theksojnë se pamja e jashtme nuk garanton shëndet të mirë.
Kontrolli i profilit lipidik të paktën një herë në vit, pasi kolesteroli i lartë nuk dhemb, por dëmton në heshtje zemrën dhe enët e gjakut. /A.Z/UBT News/
Shëndet
Si ta kuptoni nëse trupi juaj ka mungesë të vitaminës D?
Published
4 weeks agoon
December 15, 2025By
UBT News
Vitamina D është thelbësore për shëndetin e kockave, pasi ndihmon trupin të përthithë kalciumin dhe kontribuon në forcimin e tyre.
Ajo luan rol të rëndësishëm në rritjen dhe zhvillimin e qelizave, ul inflamacionin dhe mbështet funksionimin e sistemit imunitar.
Kur trupi ka mungesë të vitaminës D, mund të shfaqen disa shenja paralajmëruese.
Djersitje e tepruar
Djersitja e pazakontë, sidomos gjatë dimrit, lidhet me mungesën e vitaminës D, pasi trupi ka vështirësi në rregullimin e temperaturës.
Lodhje e vazhdueshme
Ndjenja e lodhjes, edhe pas gjumit të mjaftueshëm, si dhe marramendja, janë shenja të shpeshta të mungesës së kësaj vitamine.
Ndryshime në humor
Mungesa e saj lidhet me ndjenja trishtimi e depresioni, pasi ndikon në prodhimin e hormoneve të mirëqenies si serotonina dhe dopamina.
Dhimbje në kocka dhe muskuj
Dhimbjet në kyçe, kocka dhe muskuj janë shenjë e niveleve të ulëta të vitaminës D, veçanërisht te personat me probleme reumatike.
Si ta furnizoni trupin me vitaminë D?
Ekspozimi i moderuar në diell ndihmon prodhimin e vitaminës D, duke përdorur gjithmonë mbrojtje nga rrezet UV.
Përveç kësaj, vitamina D merret edhe nga ushqimi, si: peshqit e yndyrshëm (salmon, sardele, ton), vezët, qumështi dhe produktet e bulmetit, kërpudhat, drithërat dhe lëngu i portokallit. /A.Z/UBT News/
Shëndet
Çfarë të hani para gjumit për një natë më të qetë?
Published
4 weeks agoon
December 15, 2025By
UBT News
Nëse vetëm mendimi për gjumin të shqetëson, ajo që ha mund të ketë ndikim të madh. Gjumi cilësor ndihmon shëndetin e trurit, forcon sistemin imunitar dhe ul rrezikun për sëmundje kronike.
Edhe pse rekomandohen 7–8 orë gjumë çdo natë, shumë njerëz e kanë të vështirë ta arrijnë këtë.
Përveç zakoneve të mira të gjumit, edhe ushqimi luan rol kyç.
Ja 9 ushqime dhe pije që mund të ndihmojnë për gjumë më të mirë:
Bajamet – të pasura me magnez, vitamina B dhe melatoninë.
Gjeli i detit – përmban triptofan që nxit përgjumjen.
Çaji i kamomilit – ka efekt qetësues dhe ndihmon kundër pagjumësisë.
Kivi – përmban serotonin dhe antioksidantë.
Lëngu i qershisë së thartë – burim natyral i melatoninës.
Peshqit e yndyrshëm – të pasur me vitaminë D dhe omega-3.
Arrat – ndihmojnë rregullimin e ciklit të gjumit.
Çaji i lules së pasionit – ul stresin dhe nxit relaksimin.
Orizi i bardhë – karbohidratet mund të ndihmojnë rënien në gjumë kur konsumohet me masë. /A.Z/UBT News/
Super derbi në basketboll
Top dhjetë rangimet në sporte të ndryshme
Ndërroi jetë Ali Sadriu, ministri i parë i financave i Kosovës së pasluftës
The Guardian shkruan për përmbytjet në Kosovë
Vërshimet në veri: Mbyllet një urë shkaku i dëmtimeve, evakuohen katër familje që iu përmbytën shtëpitë
Këta janë 120 deputetët e legjislaturës së 10-të
Gjendja aktuale në pikat kufitare
Stabilizohet furnizimi me ujë nga KRU “Mitrovica”, megjithatë rekomandohet uji mos të përdoret për pije
Përfundon numërimi i të gjitha votave
Të kërkuara
-
Aktualitet3 months agoProfesoresha e UBT-së, Marigona Bekteshi-Ferati, fituese e bursës prestigjioze Fullbright Visiting Scholar, Profesor Vizitor dhe Post Doktoraturë
-
Aktualitet2 months agoU mbajt Mbledhje Komemorative në nder të Prof. Dr. Faton Kabashit në UBT Prizren
-
Rajoni2 months agoProfesorët e UBT-së publikojnë studim shkencor mbi cilësinë e ujërave nëntokësore në Komunën e Suharekës
-
Lajmet3 months agoProfesoresha e UBT-së, Dr. Fatbardha Qehaja Osmani boton studim ndërkombëtar në revisten prestigjioze të Quartile-it 1- Reading Psychology, Taylor & Francis- Routledge
