Lajmet

​Vetëm tre regjistrues shqiptarë në Medvegjë, Kamberi: Nuk po dërgohen në vendbanime shqiptare

Regjistrimi i popullsisë për shqiptarët në Serbi po bëhet pas dy dekadave.

Published

on

Në Medvegjë janë vetëm tre regjistrues me etni shqiptare të cilët po marrin pjesë në procesin e regjistrimit të popullsisë. As këta tre shqiptarë nuk po dërgohen në vendbanimet shqiptare, por në dyert e tyre po trokasin regjistrues serbë. Deputeti shqiptar në Parlamentin e Serbisë, Shaip Kamberi deklaron se kjo është në kundërshtim me marrëveshjen që është bërë në ndërmjetësim me OSBE-në. Ai njofton se kanë dorëzuar ankesën në Entin Statistikor të Serbisë dhe se po presin që gjatë ditës të zgjidhet kjo çështje.

Një gjë të tillë e thonë edhe dy nga regjistruesit shqiptarë. Këta të fundit nuk kanë dashur të identifikohen, por janë emra të njohur për redaksinë. Ata kanë bërë të ditur se prej ditës kur ka nisur regjistrimi, ata janë dërguar në fshatra të cilët janë të banuar nga serbët.

Deputeti Shaip Kamberi shpreh dyshimin se kjo po bëhet me qëllim që të pamundësohen shqiptarët që të regjistrohen.

“Tre (regjistrues) janë për Medvegjë që kanë kaluar testet që janë kryer. Por problemi tashmë qëndron në faktin se edhe këta tre nuk janë duke i dërguar në vendbanime shqiptare, por dërgohen në vendbanime serbe. Ndërkohë që regjistruesit serbë dërgohen në vendbanime shqiptare, që është në kundërshtim me marrëveshjen që kemi pasur me Ministrinë për Dialog dhe për Drejta të Njeriut me ndërmjetësimin e OSBE-së. Ne kemi bërë alarmimin me OSBE-në dhe me ambasadat perëndimore gjatë ditës së djeshme, po presim që sot të ketë një trajtim dhe respektivisht kthim për respektimin e marrëveshjes. Sepse përndryshe ne do të duhet të shqyrtojmë vendimin dhe qëndrimin tonë për regjistrimin e popullsisë në këtë komunë. Sepse dyshojmë që gjithë kjo po bëhet me qëllim që të pamundësohen shqiptarët që të regjistrohen”, njofton Kamberi.

Regjistrimi i popullsisë për shqiptarët në Serbi po bëhet pas dy dekadave.

“Të gjithë ata që janë pasivizuar, qëndrimi është që të regjistrohen si banorë, sepse atyre nuk mund t’ju merret shtetësia sipas ligjit. Prandaj, si shtetas të Serbisë ata kanë të drejtë të regjistrohen. Ndërkohë, sa i përket adresave të reja si individ duhet të paraqes kërkesë për t’i dhënë adresë të re në vendin ku ai lajmërohet. Është një procedurë krejtësisht tjetër ajo, e cila duhet sigurisht që të niset menjëherë pas përfundimit të procesit të regjistrimit të popullsisë”, shton Kamberi.

Shqiptarët e Luginës së Preshevës nuk kanë marrë pjesë në regjistrimin e popullsisë që u organizua në vitin 2011, për shkak se nuk u respektuan kërkesat e tyre.


“Ne nuk kemi marrë pjesë në regjistrimin e vitit 2011, për faktin se Enti Statistikor Republikan nuk ka respektuar kërkesat tona për regjistrim të diasporës, regjistrim të banorëve të zhvendosur dhe për faktin se nuk kemi pasur mjaftueshëm regjistrues shqiptarë. Sikurse në dokumentacione nuk kanë qenë në gjuhën shqipe. Kësaj here me ndërmjetësimin e OSBE-së, të gjitha këto janë arritur dhe procesi ka filluar, ashtu siç ishte planifikuar me 1 tetor”, vijon ai.

Deputeti shqiptar Shaip Kamberi pret që nga ky regjistrim që do të përfundojë gjatë këtij muaji, shqiptarëve t’u kthehen të drejtat.

“E para ka të bëjë me nivelin e integrimit që ne kërkojmë nga organet shtetërore, nga statistikat që do të tregojnë se sa është numri i shqiptarëve në këtë rajon. Kërkesa jonë do të duhet të jetë në nivel të atillë që të ri inkuadrohemi dhe të participojmë në punën e organeve shtetërore të cilat funksionojnë në komunat tona. Ka funksion dhe rol edhe në financimin e projekteve kapitale që vijnë nga qyteti dhe vijnë nga shteti për komunat tona dhe financimin e rregullt mujor që i bëhet komunave nga niveli shtetëror. Po ashtu edhe financimin që i bëhet Këshillit Nacional. Numrin e mjekëve që do të ketë ‘Shtëpia e Shëndetit’, numrin e ambulanteve që duhet të ekzistojnë në vendbanimet e caktuara, pavarësisht nga numri i popullsisë. Dhe ajo që është e rëndësishme për Preshevën është se nga numri i banorëve që do të dalë se ka kjo komunë do të varet legjitimiteti për kthimin e Gjykatës Themelorë në Preshevë, e cila në vitin 2013 është shuar”, deklaron ai.

Për këtë flet edhe kryetari i Këshillit Kombëtar Shqiptar për Luginën e Preshevës, Ragmi Mustafi i cili thotë se ky proces është përgjigje ndaj diskriminimit e pasivizimit të adresave. Ai shton se janë ofruar kushtet optimale për regjistrim të popullsisë, proces ky që financohet nga Bashkimi Evropian dhe mbështetet e monitorohet nga EUROSTAT.

“Fletëregjistrimet janë në gjuhën shqipe të cilat i ka asistuar Këshilli Kombëtar Shqiptar. Instruktorët për regjistruesit janë edhe nga komuniteti shqiptar. Regjistrues janë edhe nga komuniteti shqiptar e madje edhe në disa vendbanime të përziera është lejuar edhe mundësia për asistent gjuhësor… Në këtë proces të regjistrimit të popullsisë nuk nevojitet asgjë tjetër përveç emrit, mbiemrit dhe një numri personal, me ç’rast regjistruesi e ka për detyrë tri herë të shkojë në shtëpinë e tij dhe në rast se nuk e gjen në shtëpinë e tij do të duhej të lënë një kontakt-numër dhe regjistrimin mund ta kumtojë një familjar për gjithë anëtarët e tjerë të familjes”, shprehet ai.

Në Preshevë e Bujanoc, shumica e regjistruesve janë shqiptarë, por jo edhe në Medvegjë.

“Ne kemi diku 86 regjistrues në Bujanoc, 73 regjistrues në Preshevë dhe kemi 24 regjistrues në Medvegjë, tre nga të cilët janë shqiptarë”, shton Mustafi.

Në regjistrimin e fundit të popullsisë të vitit 2002, ku morën pjesë shqiptarët janë evidentuar 56 mijë banorë.

“56 mijë banorë shqiptarë kanë qenë në Luginën e Preshevës, sipas regjistrimit të vitit 2002, rezident. Dhe rreth 30 mijë kanë qenë, jo rezident që do të thotë se pjesa që jetojnë në diasporë. Ne synojmë që të ruajmë së paku këtë minim dhe të arrijmë të kemi 56 mijë, 57 mijë, rreth 60 mijë banorë rezident në Luginën e Preshevës. Ndërkohë që është shumë e qartë se diaspora jonë është rritur në ndërkohë. Sepse, kemi njerëz që janë larguar dhe migrimi ka bërë të vetën. Procesi i largimit të dhunshëm të banorëve shqiptarë nga Malësia e Bujanocit, Karadaku i Preshevës dhe fshatrave e Medvegjës që është përfunduar në vitet ’99-2000 edhe që po tentohet përmes pasivizimit të adresave të legalizohet me spastrim etnik të kryer, ka qenë një ndër arsyet që ne nuk kemi pranuar të marrim pjesë në regjistrimin e vitit 2011”, ka përfunduar deputeti Kamberi.

Në procesin e regjistrimit të popullsisë në Serbi që ka nisur ditën e shtunë, bëhet edhe regjistrimi i pronave. Edhe kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, dhe liderët e partive shqiptare në Kosovës kanë ftuar shqiptarët që jetojnë në Luginën e Preshevës që të marrin pjesë në regjistrimin e popullsisë, si përgjigje ndaj diskriminimit të shqiptarëve dhe pasivizimit të adresave. 

lajme

Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, merr pjesë në Asamblenë e Përgjithshme Vjetore të Asociacionit të Universiteteve të Ballkanit në Prizren

Published

on

By

Rektori i UBT-së Prof. Dr. Edmond Hajrizi, mori pjesë në Asamblenë e Përgjithshme Vjetore të Asociacionit të Universiteteve të Ballkanit (BAUNAS), e cila u mbajt sot në Prizren, duke riafirmuar angazhimin e UBT-së në bashkëpunimin dhe ndërkombëtarizimin e arsimit të lartë në rajon dhe më gjerë.

Gjatë punimeve të Asamblesë u diskutuan dhe u miratuan çështje me rëndësi për funksionimin dhe zhvillimin e asociacionit, përfshirë pranimin e anëtarëve të rinj dhe votimin e rregullores së re. Takimi shërbeu gjithashtu si një mundësi e rëndësishme për shkëmbimin e përvojave dhe forcimin e bashkëpunimit ndërmjet universiteteve anëtare.

Në kuadër të këtij aktiviteti, rektori Hajrizi zhvilloi takime me përfaqësues të universiteteve të ndryshme anëtare, përfshirë rektorin dhe sekretarin e përgjithshëm të Universitetit Trakya, si dhe përfaqësues të tjerë akademikë. Gjatë këtyre takimeve u diskutuan mundësitë e bashkëpunimit në fusha të ndryshme akademike, zhvillimi i projekteve të përbashkëta, shkëmbimi i stafit dhe studentëve, si dhe krijimi i partneriteteve të reja ndërinstitucionale.

UBT është anëtar i rregullt i Asociacionit të Universiteteve të Ballkanit prej disa vitesh dhe merr pjesë aktive në aktivitetet dhe iniciativat e tij. Përveç këtij asociacioni, UBT është pjesë edhe e rrjeteve dhe organizatave të rëndësishme ndërkombëtare të arsimit të lartë, përfshirë Asociacionin e Universiteteve Evropiane (EUA), Magna Charta Universitatum dhe UNIMED-in.

Pjesëmarrja e UBT-së në këto platforma ndërkombëtare dëshmon angazhimin e vazhdueshëm të institucionit për zgjerimin e bashkëpunimit akademik, shkëmbimin e njohurive dhe përvojave, si dhe krijimin e mundësive të reja për studentët dhe stafin akademik.

Përmes pjesëmarrjes aktive në asociacione dhe rrjete ndërkombëtare, UBT vazhdon të kontribuojë në avancimin e arsimit të lartë, forcimin e lidhjeve akademike rajonale dhe ndërkombëtare dhe zhvillimin e partneriteteve strategjike me universitete nga vende të ndryshme.

Continue Reading

Kujtesë

Ditari: Lajmet kryesore që shënuan datën 21 nëntor 1992-1998?

Published

on

By

Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1992-1998.

21 nëntor 1994

Gazeta suedeze “Folket”: Republika e Kosovës duhet të njihet si shtet sovran

Më 17 nëntor e përdithmja suedeze “Folket” nga qyteti Eskilstuna botoi një artikull me titull “Republika e Kosovës duhet të njihet si shtet sovran”.

Artikulli bën fjalë për historinë, traditat, kulturën dhe gjuhën shqipe dhe vazhdon me një pasqyrë të okupimit të Kosovës në vitin 1989 nga ana e Serbisë.

Shqiptarët, thuhet më tej në artikull, u përjashtuan nga puna për shkak të përkatësisë kombëtare, ata po vriten, burgosen, ndiqen, keqtrajtohen, helmohen; kundër tyre po aplikohet politikë e hapët e aparteidit dhe si pasojë e të gjitha këtyre po bëhet pastrimi etnik i shqiptarëve nga trojet e tyre.

Më tej në artikull bëhet fjalë për mençurinë e shqiptarëve në organizimin e partive politike, arsimit, shëndetësisë, ekonomisë së vogël, sistemit të shpërndarjes së ndihmave, sportit, kulturës etj., në kushte tejet të vështira.

Shqiptarët e Kosovës kanë shpallë Kushtetutën e vet në vitin 1990, kanë mbajtur Referendumin gjithëpopullor ku janë deklaruar për Kosovën shtet sovran dhe të pavarur, kanë mbajtur zgjedhjet e lira dhe shumëpartiake si dhe kanë zgjedhë presidentin e Republikës së Kosovës.

Në vitet e fundit shqiptarët e Kosovës, të prirë nga presidenti i Republikës së Kosovës dr.Ibrahim Rugova, kanë bërë mjaft për ndërkombëtarizimin e çështjes së Kosovës, duke shtruar para bashkësisë ndërkombëtare kërkesat legjitime të popullit shqiptar. Shqiptarëve të Kosovës duhet t’u njihet e drejta për vetëvendosje. Republika e Kosovës duhet të njihet si shtet sovran dhe i pavarur.

Prandaj të mos harrohet Kosova! Përndryshe do të jetë burim i përhershëm i konflikteve dhe njollë e zezë e bashkësisë evropiane dhe botërore, thuhet në fund të artikullit të gazetës suedeze “Folket”, të cilin e hartoi Dega e LDK-së në Suedi.

 

21 nëntor 1995

Ngritet akuza e dytë për gjenocid kundër Fatos Nanos

Pas akuzës për gjenocid ndaj disa personave të vrarë në periudhën shkurt-mars 1992, Fatos Nano, lider i Partisë Socialiste, dhe ish-kryeministër para dhe pas zgjedhjeve të vitit 1991, i burgosur për korrupsion dhe falsifikim të dokumenteve zyrtare, tash akuzohet edhe për ngjarjet e 2 prillit të vitit 1991, në Shkodër, njofton ATSH.

Sipas këtij njoftimi të plagosurit e masakrës së Shkodrës, po përgatisin një aktakuzë që së shpejti do t’i kalojë prokurorisë. Në këtë akuzë kërkohet që së bashku me të dënuarit e tjerë për këtë ngjarje të ulen në bankën e të akuzuarve edhe urdhërdhënësit për gjenocidin e ushtruar ndaj popullit të kësaj zone.

Përkujtohet se më 2 prill të vitit 1991 në Shkodër u vranë 4 persona dhe u plagosën 57 të tjerë, shumica e të cilëve edhe sot vuajnë pasojat e plagëve të marra. Gjykata e rrethit për ngjarjet e atëhershme tashmë ka dhënë dënimin për 5 persona të akuzuar për vrasje, por ky vendim ka lënë të pakënaqur njerëzit të cilët duan që përpara drejtësisë të dalin autorët e vërtetë të krimit dhe urdhërdhënësit e tyre.

 

21 nëntor 1996

Në fatkeqësi komunikacioni humbi jetën prof.dr. Xhavit Ahmeti

Nga plagët e marra në një aksident komunikacioni në afërsi të Smederevës, sot në orën 11,30 vdiq prof.dr. Xhavit Ahmeti, këshilltar për arsim i kryetarit të Republikës së Kosovës.

Në aksidentin që ndodhi sot rreth orës 8 në autostradën Nish-Beograd, afër Smederevës, u lënduan rëndë edhe Mr. Fatmir Sejdiu, sekretar i përgjithshëm i LDK-së e Agim Spanca, vozitës në Kryesinë e LDK-së, ndërsa nënkryetari i LDK-së Hydajet Hyseni mori lëndime të lehta.

  1. Hyseni i tha QIK-ut se dr. Xhavit Ahmeti u dërgua me plagë të rënda në spitalin e Neurokirurgjisë në Beograd. Përgjegjësit e këtij spitali thanë se plagët ishin vdekjeprurërse.

Një përgjegjës i spitalit të Smederevës tha se me plagë të rënda në këtë spital gjenden mr. Fatmir Sejdiu dhe Agim Spanca.

Ndërsa Hydajet Hyseni ka marrë lëndime të lehta.

Funksionarët e lartë të LDK-së dhe këshilltari për arsim i kryetarit të Kosovës udhëtonin për në Beograd për të kryer punë në disa ambasada të vendeve perëndimore.

Me vdekjen e prof. dr. Xhavit Ahmetit, shkenca, arsimi dhe lëvizja për pavarësi e Kosovës humbën një prej personaliteteve më të shquara.

 

21 nëntor 1997 

AFP: Franca dhe Gjermania kërkojnë palë të tretë në bisedimet për Kosovën

Prishtinë, 21 nëntor (QIK)

Në një mesazh të përbashkët të enjtën Franca dhe Gjermania kanë ftuar presidentin e Jugosllavisë që të fillojë bisedimet për një status special për Kosovën, ku 9 nga 10 banorët e saj janë shqiptarë etnikë, thuhet në një njoftim të agjencisë frenge AFP, në versionin anglisht.

Në një letër të dërguar, që mbanë datën e të mërkurës (19 nëntor -QIK), e cila i është dërguar presidentit Sllobodan Millosheviq, Ministrat e Punëve të Jashtme të Francës dhe Gjermanisë, Yber Vedren dhe Klaus Kinkel theksojnë se janë të gatshëm të diskutojnë me Millosheviqin për një numër zotimesh të favor të Jugosllavisë.

“As pavarësia për Kosovën e as status quo-ja nuk mund të shërbejnë si bazë për zgjidhje paqësore dhe afatgjate për Kosovën”, thuhet në letër. Në versionin frengjisht të lajmit citohet pos kësaj fjalie edhe formulimi: “Një zgjidhje e qëndrueshme në nivelin evropian duhet të parashikojë një status të veçantë për Kosovën”.

Parisi dhe Boni kanë kërkuar nga autoritetet jugosllave të fillojnë bisedimet me shumicën shqiptare në Kosovë nën mbikëqyrje të palës së tretë.

“Vetëm një zgjidhje me negociata në mes përfaqësuesve të Republikës Federale të Jugosllavisë (Serbia dhe Mali i Zi), Republikës së Serbisë dhe komunitetit shqiptar të Kosovës mund të krijojë themelet për paqë stabile dhe të qëndrueshme në rajon, ndërsa një palë e tretë e pranuar nga palët negociuese do të duhej të mirrte pjesë në bisedime”, theksojnë liderët frengë dhe gjermanë.

Vedren dhe Kinkel do të udhëtojnë për në Bosnje më 4 dhjetor për të diskutuar përgatitjet për një konferencë, e cila to të analizojë rezultatet e marrëveshjes paqësore për Bosnjë të vitit 1995. Ata poashtu kishin planifikuar një vizitë në Serbi për të diskutuar gjendjen në Kosovë, por kjo vizitë është shtyer, thanë ata. Vizita ende qëndron në “orarin e tyre edhe pse është shtyrë për një kohë”, i kanë thënë ata Millosheviqit.

“Franca dhe Gjermania do të ndërmarrin nisma që Unioni Evropian dhe bashkësia ndërkombëtare do të reagojnë pozitivisht ndaj çdo progresi drejt zgjidhjes paqësore të problemit të Kosovës”, thanë ata.

Në mesin e masave të parapara Vedren dhe Kinkel përmendin hapjen e misionit të UE-së në Prishtinë, kryeqytet i Kosovës, rivendosjen e marrëdhënieve normale diplomatike në mes të UE-së dhe Jugosllavisë, përkrahje përpjekjeve të Jugosllavisë për t’iu bashkuar Organizatës për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë, vazhdimin e marrëveshjes tregtare në mes të UE-së dhe Jugosllavisë dhe përparimin drejt qëllimit afatgjatë të riintegrimit të Jugosllavisë në institucionet ndërkombëtare si dhe ripërtrirjen e bashkëpunimit me UE.

21 nëntor 1998

Forcat serbe mbajtën dje në shtetrrethim fshatin Prejlep të Deçanit

Forca të shumta të ushtrisë dhe të policisë serbe gjatë tërë ditës së djeshme kanë mbajtur nën rrethim fshatin Prejlep të Deçanit për shkak të vrasjes së dy dhe plagosjes së katër policëve serbë në këtë fshat në rrethana ende të pasqaruara, njofton KI i Degës së LDK-së për Deçan.

Me këtë preteskt forca të mëdha serbe rrethuan në fillim tri shtëpitë e familjes Latifaj, të vetmet shtëpi të fshatit Prejlep që kanë mbetur pa u djegur, dhe në prani të anëtarëve të familjes në mënyrë barbare rrahën e torturuan vellezërit Azem dhe Hazir Latifaj që të dy pleq dhe djalin e Azemit, Musliun, 50 vjeçar. Më vonë këta tre persona forcat policore serbe i morën dhe i dërguan në drejtim të panjohur.

Forcat serbe në këto shtëpi kanë rrahur dhe kanë maltretuar edhe gratë dhe vajzat e këtyre familjeve, Zade dhe Gale Latifaj, pastaj vajzat e Azemit Ajmane e Zylfie si dhe dy vogëlushet e tij Shqipen dhe Gentianën.

Mbrëmë në orët e vona, me ndihmën e verifikuesve të Misionit të OSBE-së, janë liruar të gjithë këta persona. Mirëpo për shkak të dhunës së ushtruar nga forcat serbe, gjendja e tyre shëndetësore është e rëndë.

Gjatë ditës së djeshme edhe në disa fshatra janë dëgjuar të shtëna nga automatikët.

Situatën në komunën e Deçanit e ka rënduar tepër edhe bora e cila tash dy ditë po bie pandërprerë, sidomos për ato familje të cilat ishin të zhvendosura në vende të tjera dhe janë kthyer në shtëpitë e tyre të djegura e të rrënuara, thuhet në njoftim.

Foto: Xhavit Ahmeti

Continue Reading

Vendi

“Solidariteti” dhe shtypshkronjat ilegale në Poloni (1981-1989): kur media e fshehtë sfidoi një regjim komunist

Published

on

By

Shumë studiues e konsiderojnë Poloninë e viteve 1980 si vendin me sistemin më të zhvilluar të medias ilegale në gjithë bllokun sovjetik

 Historia e lëvizjes polake Solidariteti (Solidarność) dhe e shtypit ilegal gjatë viteve 1980 konsiderohet një nga kapitujt më të rëndësishëm në historinë e medias në Evropën Lindore komuniste. Ajo dëshmoi se, edhe në kushtet e censurës së plotë shtetërore, qytetarët mund të ndërtonin rrjete alternative komunikimi dhe informacioni. Në fakt, shumë studiues e konsiderojnë Poloninë e viteve 1980 si vendin me sistemin më të zhvilluar të medias ilegale në gjithë bllokun sovjetik.

Për gati një dekadë, mijëra gazetarë amatorë, shtypshkronjës, intelektualë, studentë, punëtorë dhe priftërinj katolikë krijuan një rrjet të fshehtë gazetash, revistash, librash dhe radiostacionesh që sfidonin monopolin informativ të Partisë Komuniste Polake. Ky rrjet nuk kishte mbështetjen e shtetit, nuk dispononte teknologji moderne dhe vepronte nën kërcënimin e arrestimit. Megjithatë, ai arriti të informonte miliona polakë dhe të luante rol të rëndësishëm në procesin që çoi drejt rrëzimit të komunizmit.

 

Lindja e “Solidaritetit”

Në fund të viteve 1970, Polonia po përballej me krizë ekonomike, mungesa ushqimore dhe pakënaqësi të përgjithshme shoqërore. Qeveria komuniste kontrollonte të gjitha gazetat, radion dhe televizionin. Çdo informacion që mund të dëmtonte imazhin e partisë censurohej para publikimit.

Në gusht të vitit 1980, shpërthyen greva të mëdha në kantierin detar “Lenin” në Gdanjsk. Në krye të punëtorëve doli elektricisti Leh Valensa, i cili do të bëhej më vonë simbol i rezistencës demokratike polake.

Pas javësh negociatash, autoritetet u detyruan të pranonin krijimin e një sindikate të pavarur nga shteti. Kështu lindi Solidariteti, organizata e parë masive independente në një vend komunist të Evropës Lindore.

Brenda pak muajsh, sindikata numëroi rreth 10 milionë anëtarë. Për regjimin, kjo përbënte një kërcënim të madh politik. Nëse partia komuniste kontrollonte shtetin, “Solidariteti” po fitonte mbështetjen e shoqërisë.

Në gusht të vitit 1980, shpërthyen greva të mëdha në kantierin detar “Lenin” në Gdanjsk. Në krye të punëtorëve doli elektricisti Leh Valensa, i cili do të bëhej më vonë simbol i rezistencës demokratike polake.

 

Lufta për informacionin

Një nga sfidat më të mëdha ishte komunikimi me publikun. Televizioni shtetëror dhe gazetat zyrtare paraqisnin “Solidaritetin” si një lëvizje destabilizuese dhe të rrezikshme. Prandaj aktivistët kuptuan se duhej të krijonin kanalet e tyre të informacionit.

Në fillim u shtypën buletine të thjeshta informative. Këto përmbanin lajme mbi grevat, kërkesat e punëtorëve dhe aktivitetet e sindikatës. Materialet shumëzoheshin me makina shkrimi, kopjues të improvizuar ose me shtypshkronja primitive të fshehura në bodrume, banesa private dhe objekte kishtare.

Brenda një kohe të shkurtër, këto botime u shndërruan në një sistem mediatik paralel.

Shumë studiues e konsiderojnë Poloninë e viteve 1980 si vendin me sistemin më të zhvilluar të medias ilegale në gjithë bllokun sovjetik.

 

Gjendja ushtarake dhe kalimi në ilegalitet

Më 13 dhjetor 1981, gjenerali Vojçeh Jaruzelski shpalli gjendjen ushtarake në Poloni. U vendosën patrulla ushtarake në rrugë, mijëra aktivistë u arrestuan dhe “Solidariteti” u ndalua.

Regjimi besonte se me arrestimin e udhëheqësve mund ta shkatërronte lëvizjen. Por ndodhi e kundërta.

Pasi humbi mundësinë për të vepruar ligjërisht, “Solidariteti” u organizua në fshehtësi dhe investoi edhe më shumë te komunikimi ilegal. Qindra grupe filluan të prodhonin materiale informative pa miratimin e shtetit.

Në shumë raste, shtypshkronjat ilegale montoheshin gjatë natës dhe çmontoheshin para agimit. Pajisjet transportoheshin vazhdimisht nga një vend në tjetrin për të shmangur zbulimin nga policia sekrete.

 

Fenomeni i “Shtypit të Dytë”

Polakët e quanin këtë botim të fshehtë, “Qarkullimi i Dytë”. Termi përdorej për të dalluar botimet ilegale nga shtypi zyrtar i kontrolluar nga shteti.

 

Në shumë raste, shtypshkronjat ilegale montoheshin gjatë natës dhe çmontoheshin para agimit.

 

“Qarkullimi i dytë” nuk përfshinte vetëm gazeta politike. Aty botoheshin libra, ese filozofike, studime historike, vepra letrare dhe materiale fetare që censura komuniste i ndalonte.

Autorë të njohur polakë dhe të huaj, veprat e të cilëve nuk lejoheshin nga regjimi, u bënë të qasshme falë këtyre rrjeteve ilegale.

Deri në mesin e viteve 1980, qindra tituj gazetash dhe revistash qarkullonin në mënyrë të fshehtë në të gjithë vendin. Tirazhet e disa botimeve arrinin dhjetëra mijëra kopje, një shifër e jashtëzakonshme për aktivitet ilegal.

 

Kisha Katolike si strehë e informacionit

Një rol vendimtar luajti Kisha Katolike Polake. Ndryshe nga shtetet e tjera komuniste, Kisha në Poloni gëzonte ndikim të madh shoqëror dhe nuk mund të kontrollohej plotësisht nga pushteti.

Shumë famulli u përdorën si qendra shpërndarjeje për botimet ilegale. Priftërinjtë ndihmonin në fshehjen e materialeve dhe sigurimin e kontakteve midis aktivistëve.

Zgjedhja e kardinalit polak Karol Vojtilla si Papa Gjon Pali II në vitin 1978 i dha edhe më shumë forcë morale lëvizjes. Vizitat e tij në Poloni mobilizuan miliona njerëz dhe krijuan hapësira të reja për rezistencën civile.

 

Radio ilegale

Përveç shtypit, opozita krijoi edhe radio të fshehta.

Aktivistët ndërtonin transmetues të vegjël që funksiononin për periudha të shkurtra kohore. Emisionet zgjasnin vetëm disa minuta para se transmetuesi të çmontohej dhe të zhvendosej në një vend tjetër.

 

Deri në mesin e viteve 1980, qindra tituj gazetash dhe revistash qarkullonin në mënyrë të fshehtë në të gjithë vendin. Tirazhet e disa botimeve arrinin dhjetëra mijëra kopje, një shifër e jashtëzakonshme për aktivitet ilegal.

 

Këto radio jepnin lajme mbi arrestimet, protestat dhe aktivitetet e opozitës. Për shërbimet e sigurisë ishte tepër e vështirë të lokalizonin transmetuesit përpara se ata të zhdukeshin.

Megjithëse teknikisht modeste, këto transmetime kishin vlerë të madhe simbolike. Ato tregonin se monopoli shtetëror mbi informacionin mund të sfidohej.

 

Një rrjet i mbështetur nga mijëra njerëz

Forca e sistemit ilegal polak nuk qëndronte vetëm te teknologjia, por te pjesëmarrja masive e qytetarëve. Mijëra persona ndihmonin në shtypje, transport, ruajtje dhe shpërndarje.

Gazetat kalonin dorë më dorë. Një kopje mund të lexohej nga dhjetëra persona. Materialet shpesh kopjoheshin përsëri dhe vazhdonin qarkullimin në qytete të ndryshme.

Në këtë mënyrë u krijua një “hapësirë publike paralele”, e pavarur nga shteti. Për herë të parë pas dekadash, një pjesë e madhe e shoqërisë polake po informohej jashtë kontrollit të partisë komuniste.

 

Nga shtyp ilegal në fitore politike

Gjatë viteve 1988-1989, kriza ekonomike dhe politike u thellua. Regjimi nuk ishte më në gjendje të ndalonte ndikimin e “Solidaritetit”.

Negociatat e njohura si Bisedimet e Tryezës së Rrumbullakët çuan në legalizimin e sindikatës dhe në mbajtjen e zgjedhjeve gjysmë të lira në vitin 1989.

“Solidariteti” fitoi në mënyrë dërrmuese. Brenda pak muajsh, Polonia u bë vendi i parë i bllokut lindor që nisi tranzicionin paqësor drejt demokracisë.

 

Trashëgimia historike

Historia e “Solidaritetit” dhe shtypshkronjave ilegale dëshmon se media nuk është vetëm një institucion profesional, por edhe një mjet rezistence qytetare. Në kushtet kur gazetat, radioja dhe televizioni kontrolloheshin nga shteti, polakët krijuan një sistem alternativ informacioni që sfidoi censurën dhe propagandën.

Për studiuesit e historisë së medias, Polonia e viteve 1980 mbetet shembulli më i suksesshëm i një sfide të organizuar kundër monopolit shtetëror të informacionit në Evropën komuniste. Ajo tregoi se kontrolli i mediave mund të kufizojë qarkullimin e informacionit, por nuk mund ta shuajë plotësisht nevojën e njerëzve për të ditur të vërtetën. Në fund, pikërisht kjo etje për informacion të lirë u bë një nga faktorët që kontribuoi në rënien e sistemit komunist në Poloni dhe më pas në gjithë Evropën Lindore.

Continue Reading

Lajmet

Njëzet zonat urbane më të mëdha në botë (2026)

Published

on

Statistika e këtij viti ka nxjerrë 20 qytetet me numrin më të madh të banorëve në botë.

Në këtë listë prin qyteti Guangzhou i Kinës, i pasuar nga Shangai e Tokio. Listën e mbyll Stambolli në vendin e njëzet.

Lista e plotë:

  1. Guangzhou, Kinë – 73.6 milionë banorë
  2. Shanghai, Kinë – 42.3 milionë banorë
  3. Tokio, Japoni – 41.3 milionë banorë
  4. Delhi, Indi – 36.9 milionë banorë
  5. Xhakarta, Indonezi – 29.8 milionë banorë
  6. Mumbai, Indi – 28.1 milionë banorë
  7. Manila, Filipine – 27.1 milionë banorë
  8. Qyteti i Meksikos, Meksikë – 25.6 milionë banorë
  9. Seul, Koreja e Jugut – 25.4 milionë banorë
  10. Dhaka, Bangladesh – 23.7 milionë banorë
  11. Kajro, Egjipt – 23.2 milionë banorë
  12. São Paulo, Brazil – 22.7 milionë banorë
  13. Nju Jork, SHBA – 22.6 milionë banorë
  14. Bangkok, Tajlandë – 22.4 milionë banorë
  15. Lagos, Nigeri – 21.9 milionë banorë
  16. Pekin, Kinë – 21.8 milionë banorë
  17. Karachi, Pakistan – 21.8 milionë banorë
  18. Moskë, Rusi – 19.1 milionë banorë
  19. Chengdu, Kinë – 18.3 milionë banorë
  20. Stamboll, Turqi – 18.0 milionë banorë

Continue Reading

Të kërkuara