Forcat iraniane të sigurisë masakruan dhjetëra javën e kaluar në provincën juglindore të Sistan-Baluchistanit kur hapën zjarr ndaj protestuesve në Zahedan që shpërtheu ndërsa Irani po tronditet nga demonstratat mbarëkombëtare duke u akuzuar nga aktivistët e të drejtave.
Media shtetërore në Iran i karakterizoi trazirat që filluan më 30 shtator pas lutjeve të së premtes si sulme nga “ekstremistët” në stacionet e policisë që lanë të vdekur pesë anëtarë të Gardës Revolucionare.
Megjithatë, aktivistët thonë se imazhet e tmerrshme të kufomave të gjakosura me plagë nga plumbat janë emblematike e politikave represive të Teheranit ndaj një rajoni të varfër të pakicës etnike.
Ku ndodhën vrasjet?
Zahedan është qyteti kryesor i Sistan-Baluchistan, rajoni më i varfër i Iranit, në kufi me Pakistanin. Zahedani është një nga qytetet e pakta të Iranit me shumicë sunite dhe rajoni është i populluar nga pakica etnike Baluche që i përmbahet Islamit Sunit dhe jo shiizmit mbizotërues në Iran.
Aktivistët janë ankuar prej kohësh se rajoni ka qenë viktimë e diskriminimit nga udhëheqja klerikale shiite e Iranit, me një numër joproporcional të vendasëve të vrarë në përleshje çdo vit dhe gjithashtu të varur në ekzekutime.
Amnesty International tha më 2021 se të paktën 19% e të gjitha ekzekutimeve ishin të anëtarëve të “pakicës etnike Baluchi, pjesa e të cilit në popullsinë e përgjithshme të Iranit është afërsisht 5%”.
“Vrasja e tyre nuk kushton shumë për qeverinë iraniane”, tha Abdollah Aref, drejtor i Fushatës së Aktivistëve Baluçë (BAC) me bazë në Mbretërinë e Bashkuar, e cila mbron të drejtat e pakicës.
Çfarë i nxiti protestat?
Trazirat shpërthyenme rastin e vdekjes së Mahsa Aminit, e cila ishte arrestuar nga policia famëkeqe e moralit.
Megjithatë, shkas për protestat ishin akuzat se një shef i policisë rajonale kishte përdhunuar një vajzë 15-vjeçare në paraburgim në qytetin port të Chabahar, gjithashtu në Sistan-Baluchistan. Nuk është e qartë pse ajo u ndalua.
Akuza ishte bërë publike muajin e kaluar nga kreu i namazit të së premtes në qytetin Rask në jug të Zahedanit, duke nxitur protesta që më pas u përhapën në qytetin kryesor të rajonit.
Cili ishte zinxhiri i ngjarjeve?
Sipas Aref, një protestë ishte planifikuar pas lutjeve të së premtes në Zahedan më 30 shtator. Protestuesit më pas u drejtuan drejt stacionit të policisë për të protestuar kundër përdhunimit dhe gjithashtu bërtitën parulla kundër liderit suprem Ayatollah Ali Khamenei.
Disa njerëz hodhën gurë dhe forcat e sigurisë më pas u përgjigjën duke hapur zjarr, ndërsa snajperistët u pozicionuan gjithashtu sipër, tha Aref për AFP.
“Shumë njerëz u vranë nga snajperët, përfshirë njerëz që as nuk ishin të përfshirë në protestë”, pretendoi ai. Protestat më pas u përhapën në të gjithë qytetin duke synuar stacionet e tjera të policisë.
“Policia kërkoi të dërgonte një mesazh”, tha ai.
Imazhet shqetësuese në mediat sociale që thuhet se janë nga pasojat e përleshjeve treguan rreshta burrash të veshur me rrobat tradicionale, të spërkatur me gjak nga plagët vdekjeprurëse.
Në atë kohë, monitoruesi i internetit Netblocks raportoi ndërprerje të aksesit në Zahedan.
Ministri i Jashtëm, Hossein Amir-Abdollahian, pohoi të mërkurën se “ndërhyrësit e huaj, agjentët e organizuar dhe terroristët, veçanërisht në Zahedan dhe në perëndim të Iranit, shtynë rrugën e tubimeve paqësore të njerëzve drejt dhunës, trazirave dhe vrasjes së njerëzve të pafajshëm, policisë dhe forcave të sigurisë”.
Sa njerëz u vranë?
Sipas grupit me bazë në Norvegji, Iran Human Rights (IHR), duke u bazuar shifrat e tij në ato të BAC, 63 persona të përmendur u vranë në dhunën e së premtes, dhe katër të tjerë në një incident të veçantë ku një helikopter ushtarak qëlloi mbi një makinë me çati të hapur.
BAC tha në përditësimin e saj të fundit në Telegram se tani ka konfirmuar se 88 persona janë vrarë.
Protesta “u shtyp përgjakshëm nga forcat e sigurisë. Që atëherë ajo është quajtur ‘E Premtja e Përgjakshme’ e Zahedanit”, tha IHR.
Aref tha se numri i të vdekurve u theksua nga mungesa e gjakut dhe fashave, që do të thotë se shumë nga të plagosurit vdiqën nga plagët e tyre.
Ai shtoi,“Shumë nuk shkuan në spital nga frika se mos arrestoheshin. Ata preferuan trajtimin në shtëpi, por më pas humbën shumë gjak”.
Cila është situata tani?
Aref ka thënë se situata në Zahedan është qetësuar, edhe pse këtë të premte janë të mundshme protesta të reja pas faljes së namazit.
Forcat e sigurisë përdorën dronë ajrore dhe teknologjinë e njohjes së fytyrës për të identifikuar protestuesit dhe për t’i arrestuar ata, tha ai.
Në predikimin e tij gjatë lutjes së xhumasë në Zahedan, kleriku sunit me shumë ndikim, Shaikh Abdolhamid u tha adhuruesve se “kërkesat e njerëzve nuk duhet të mbeten pa përgjigje” duke shtuar se raportimet për përdhunimin e pretenduar duhet të merren seriozisht.
Raportet thanë se Taftan ishte mbyllur në vazhdën e trazirave.
Ndërkohë ekzekutimet e Baluçëve kanë vazhduar. Katër nga pesë personat që u varën në fundjavë në burgun e qytetit të Mashhadit për krime të lidhura me drogën ishin Baluç, tha IHR.
Nga 251 persona të ekzekutuar në Iran këtë vit, 67 ishin Baluç, tha ai./UBTNews/
Lajmet4 weeks ago
Sport4 weeks ago
Aktualitet4 weeks ago
Lajmet4 weeks ago