Kuriozitete

​Shkencëtarët: Pandemia tjetër mund të nisë së shpejti nga Arktiku

Rreziku i përhapjes rritet me shkallën e shkrirjes së akullnajave, sipas tyre.

Published

on

Ndërsa bota ngrohet dhe akullnajat shkrihen, Arktiku mund të bëhet një terren pjellor për pandemi të reja virusesh, paralajmërojnë shkencëtarët.

Biologu Stephane Aris-Brosou dhe kolegët e tij nga Universiteti i Otavës studiuan tokën dhe sedimentin nga Hazen, liqeni më i madh për nga vëllimi në veri të Rrethit Arktik, dhe pas renditjes së segmenteve të ADN-së dhe ARN-së të gjetura në tokë, ata u përpoqën të identifikonin viruset janë të pranishëm, shkruan Science Alert.

Më pas ata bënë modele të reagimit të virusit me jetën shtazore dhe bimore të zonës dhe zbuluan rrezikun e përhapjes së virusit, pra transferimin e tij në specie të tjera dhe vazhdimin e përhapjes, siç ishte rasti me SARS-in. Virusi CoV-2, i cili u transferua nga kafshët e egra te njerëzit.

“Rreziku i përhapjes rritet me shkallën e shkrirjes së akullnajave. Nëse ndryshimi i klimës zhvendos gamën e vektorëve të mundshëm të virusit dhe rezervuarëve drejt veriut, Arktiku mund të bëhet terren pjellor për pandemi të reja”, thanë shkencëtarët në studim.

“Nga pikëpamja evolucionare, viruset infektojnë më lehtë bujtësit që janë filogjenetikisht afër pritësit të tyre natyror, ndoshta sepse është më e lehtë për ta të infektojnë dhe kolonizojnë specie që janë gjenetikisht të ngjashme”, shtojnë ata.

Në përputhje me studimet e mëparshme, të cilat tregojnë se si një mjedis i ndryshuar mund të çojë në kombinime të reja të patogjenëve, parazitëve dhe nikoqirëve, ekspertët paralajmërojnë se rritja e shkrirjes së akullnajave mund të çojë në një rrezik më të madh të transferimit të virusit te bujtësit eukariotikë.

Për shembull, shfaqja e antraksit në Siberinë veriore në vitin 2016, në të cilën të paktën shtatë persona u infektuan dhe një fëmijë vdiq, i atribuohet një valë të nxehti. Gjatë temperaturave shumë të larta, ngrica e përhershme shkrihej, duke ekspozuar trupin e infektuar të dhomës. Para kësaj ngjarje, epidemia e fundit në rajon ishte në vitin 1941.

Megjithatë, rreziku i rritur i tejmbushjes ndryshonte në mostrat e dheut dhe sedimentit të liqenit. Në tokë, rreziku u rrit dhe më pas filloi të zvogëlohej përsëri, ndërsa ai në mostrat e sedimentit të liqenit vazhdoi të rritet.

Një shpjegim është se rritja e shkrirjes së akullnajave dhe rrjedhjes së akullit lejon që më shumë materiale organike dhe organizmat e pranishëm të përfundojnë në liqen në vend që të mbeten në tokë.

Arktiku i Lartë ose rajoni më verior, është pjesa e Tokës më e ndjeshme ndaj ndryshimeve klimatike. Gjatë dekadave të fundit, një e treta e akullit të dimrit të Oqeanit Arktik është zhdukur. Përveç kësaj, ekziston edhe problemi i shkatërrimit tonë sistematik të habitateve natyrore, prandaj kafshët dhe njerëzit jetojnë më afër së bashku.

“Efekti i dyfishtë i ndryshimit të klimës, rritja e rrezikut të përmbytjeve dhe një zhvendosje drejt veriut në shpërndarjen e specieve mund të kenë efekte dramatike në Arktikun e Lartë” thanë shkencëtarët.

Aris-Brosou dhe kolegët e tij nuk kanë deklaruar ende se sa lloje të panjohura të virusit kanë gjetur në mostrat deri më tani, dhe as nuk kanë vlerësuar nëse këto viruse mund të shkaktojnë infeksion, sipas The Guardian.

Megjithatë, studime të tjera të fundit tregojnë se ka patogjenë të paidentifikuar në akullnajat.

Për shembull, vitin e kaluar ekspertët nga Universiteti Shtetëror i Ohajos në SHBA njoftuan se gjetën materialin gjenetik të 33 viruseve, 28 prej të cilëve janë të rinj, në mostrat e akullit nga Rrafshnalta Tibetiane në Kinë. Bazuar në vendndodhjen e tyre, ata vlerësojnë se viruset janë rreth 15.000-vjeçare.

Hulumtimi u botua në revistën Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences.

Kuriozitete

Pse disa njerëz preferojnë udhëtimet e gjata vetëm?

Published

on

Shumë njerëz e gjejnë veten të tërhequr nga udhëtimet e gjata pa praninë e personave të tjerë.

Kjo zgjedhje, e cila mund të duket e pazakontë për disa, lidhet me një sërë faktorësh që kanë të bëjnë me personalitetin, mirëqenien emocionale dhe nevojën për vetëreflektim.

Kërkimi i paqes dhe qetësisë – Udhëtimet e gjata vetëm shihen si mundësi për të shmangur zhurmën dhe kërkesat e jetës së përditshme. Për shumë ky është një moment për të rigjetur paqen e brendshme e për të përjetuar një ndjenjë qetësie që është e vështirë të arrihet në prani të të tjerëve. Shumë prej tyre e përdorin këtë kohë për t’u lidhur me veten dhe për të dëgjuar mendimet e tyre pa ndërhyrje të jashtme.

Vetëreflektim dhe zhvillim personal – Udhëtimet vetëm ofrojnë hapësirë të veçantë për vetëreflektim e zhvillim personal. Individi ka mundësi të mendojë mbi përvojat, të analizojë vendimet e marra dhe të reflektojë mbi qëllimet e ardhshme.

Ndjenja e lirisë dhe pavarësisë – Një tjetër arsye kryesore pse njerëzit preferojnë udhëtimet e gjata vetëm. Kur udhëtojnë vetëm, individët kanë kontroll mbi itinerarin, kohën dhe aktivitetet. Kjo liri për të bërë zgjedhje të pavarura e për të ndryshuar planet në çdo moment është një ndjesi që shumë njerëz e vlerësojnë dhe e kërkojnë.

Përballja me frikën dhe sfida vetjake – Udhëtimi vetëm është mënyrë për të përballuar frikën e testuar kufijtë e tyre. Duke përjetuar sfida të reja pa mbështetjen e të tjerëve, forcohet vetëbesimi dhe aftësia për të përballuar situata të paparashikuara. Kjo përvojë shpesh çon në një rritje të konsiderueshme të aftësive personale dhe në ndërtimin e një karakteri më të fortë.

Kërkimi i aventurës dhe eksplorimit të së panjohurës – Disa njerëz janë të tërhequr nga aventura e dëshira për të zbuluar vende dhe kultura të reja. Udhëtimi vetëm u ofron atyre mundësinë për të përjetuar botën në mënyrë të vërtetë. Ky lloj eksplorimi ndihmon në zhvillimin e një kuptimi më të thellë të botës dhe të vendit të tyre në të.

Udhëtimet e gjata vetëm janë më shumë sesa një zgjedhje për të kaluar kohën në vetmi; ato janë një rrugë për vetëreflektim, zhvillim personal dhe eksplorim të botës.

Këto udhëtime vetëm me raste ofrojnë paqen, lirinë dhe aventurën që ata kërkojnë duke u bërë përvojë e vlefshme dhe gjithashtu e domosdoshme për rritjen dhe mirëqenien e tyre personale.

Continue Reading

Kuriozitete

Piktura rrit nivelin e inteligjencës emocionale

Published

on

Artistët zbrazin emocionet e tyre përmes procesit të pikturës. Zbrazja e emocioneve përmes veprave artistike është një përvojë katartike për shumë njerëz, në të gjitha moshat.

Shumë terapistë sugjerojnë pikturën ose vizatimin si një trajtim për pacientët që janë të “dobët” psikologjikisht.

Ata që pikturojnë përjetojnë një rritje të nivelit të inteligjencës së tyre emocionale, shkruan FoxHill.

Të luash me lloje të ndryshme ngjyrash në pikturë mund t’ju ndihmojë të kuptoni se çfarë shkakton disa ndjenja si lumturia, trishtimi, dashuria ose zemërimi.

Shpesh, emocionet që ndjeni gjatë krijimit të kësaj vepre mund të shfaqen te njerëzit që shohin pikturat tuaja.

Piktorët kanë aftësinë t’u sjellin të tjerëve lumturi, duke ndarë mendimin e tyre pozitiv me shikuesit.

Continue Reading

Kuriozitete

Koleksioni 100 milionë dollarësh i monedhave del në ankand

Published

on

Një grumbull monedhash, shumica e të cilave ishin groposur nëntokë për më shumë se 50 vjet, pritet të arrijnë shumën prej 100 milionë dollarësh në ankand, sipas ekspertëve.

Koleksioni “The Traveller”, që mendohet se është koleksioni më i shtrenjtë i monedhave ndonjëherë, do të shitet përgjatë tri vjetëve të ardhshme – me shitjen e parë që bëhet më 20 maj.

Cilido qoftë rezultati, është historia e origjinës së monedhave që vlerësohet e mahnitshme.

Janë monedha nga mbi 100 territore përreth globit, duke nisur nga kohët e lashta te epoka moderne. Por, gjëja më e jashtëzakonshme është se shumica e monedhave ishin  të groposura për gjysmë shekulli, shkroi CNN.

Koleksionuesi ka filluar t’i blejë monedhat që në vitin 1929. Ai kishte interes për monedhat, historinë prapa tyre dhe sa të rralla ishin. Përgjatë kohës ai kishte në pronësi të veten rreth 15,000 monedha.

Ai udhëtoi nga Amerika në Evropë dhe monedhat i mori me vete kudo. Gjatë regjimit nazist të Hitlerit në Gjermani, koleksionisti duket se e ndjeu kërcënimin dhe monedhat e paketuara me kujdes i groposi në tokë – ku mbetën për pesë dekada.

Kur më në fund ato u morën nga pasardhësit e tij, monedhat u prezantuan te një shtëpi ankandesh.

Continue Reading

Kuriozitete

Pse duhet të vendosni sodë buke në frigorifer?

Published

on

Frigoriferi, ashtu si shumë pajisje tjera shtëpiake, luan rol të rëndësishëm në ruajtjen e ushqimeve dhe organizimin e hapësirës në kuzhinë.

Megjithatë, ndonjëherë përballemi me një problem të zakonshëm, por të bezdisshëm: aromat e pakëndshme.

Një eksperte ka ndarë një truk, të cilin mund të mos e dini, që ju ndihmon të largoni çdo aromë të padëshiruar në frigorifer.

Për të luftuar aromat e padëshiruara, influencerja e njohur si Georgia ndau një truk të thjeshtë që përdor vetëm një përbërës natyral.

Ajo pohon se soda e bukës është zgjidhja juaj më e mirë. Thjesht shtoni një sasi të madhe sode buke në një tas dhe vendoseni në frigorifer.

Soda e bukës është konsiderohet si një nga mjetet më të mira natyrore për pastrimin e sendeve të ndryshme në shtëpinë tuaj, por gjithashtu funksionon si deodorant i fuqishëm.

Si një substancë alkaline, soda e bukës ndihmon në eliminimin e çdo ere të keqe ose të padëshiruara duke neutralizuar aromat acidike.

Kjo bëhet përmes një reaksioni kimik, duke ndryshuar nivelin e pH të erës dhe duke lëshuar komponime më me pak aromë.

Me fjalë të tjera, soda e bukës funksionon njësoj si shumë freskues të ajrit.

Continue Reading

Të kërkuara