Lajmet

​Mali i Zi heq dorë nga marrëveshja që e shpëtoi nga borxhi kinez

Ministria njoftoi përmes një deklarate se po largohej nga marrëveshja “për shkak të kushteve favorizuese të tregut”.

Published

on

Në një shfaqje të besimit në financat e tij, Mali i Zi ka vendosur t’i japë fund një marrëveshjeje me bankat perëndimore, që e mbronin shtetin nga rritja e borxhit për një kredi kundërthënëse kineze prej gati 1 miliard dollarësh për ndërtimin e një autostrade.

Ky është vendimi i fundit në sagën e autostradës kontroverse Bar-Bolare në Mal të Zi – që është ndërtuar nga Korporata Rruga dhe Ura e Kinës [CRBC] dhe është financuar nga Banka Eksport-Import e Kinës me një kredi të madhe – që ka krijuar një rrezik afatgjatë ekonomik, duke e ngarkuar shtetin me borxhe ndaj Pekinin, që dikur arritën vlerën e më shumë se një të tretës së buxhetit të këtij shteti.

Ministria e Financave e Malit të Zi tha përmes një deklarate se po largohej nga marrëveshja “për shkak të kushteve favorizuese të tregut”.

Me largimin nga kjo marrëveshje, që e konvertoi borxhin e saj në bankën kineze nga dollari në euro, ministria tha më 14 qershor se ajo fitoi “afërsisht 64 milionë dollarë”, për shkak të rritjes së vlerës së dollarit kohëve të fundit. Ky institucion tha se do të përdorë këto para për të ndihmuar në pagesën e ardhshme të borxhit ndaj Kinës, që duhet të bëhet në janar.

Ministri i Financave, Aleksandar Damjanoviq, pas këtij njoftimi tha për Radio Mali i Zi se për shkak të pasigurisë në rritje në tregjet botërore, ishte shumë e rrezikshme që shteti të vazhdonte të qëndronte në këtë marrëveshje.

“Gjatë marrëveshjes mbrojtëse, ne morëm pasigurinë e jashtme të tregjeve të huaja dhe luftën në Ukrainë, që ishte pasojë për Evropën, si një raport i paqëndrueshëm i valutës me botën”, tha ai.

Ndërtimi i autostradës është përballur me vonesa, me kosto në rritje, shqetësime mjedisore, me kritika mbi praktikat e dyshimta të huadhënies kineze dhe me korrupsionin lokal.

Sipas planit origjinal të nënshkruar më 2014, 41 kilometra – që u hapën për qarkullim në korrik të vitit 2022 – do të ishin pjesë e autostradës prej 163 kilometrash që do të lidhë bregdetin në Adriatik të Malit të Zi me Serbinë fqinje. Projekti synonte të transformonte shtetin në një qendër transporti për rajonin më të gjerë dhe të forconte aktivitetin ekonomik. Por, ende ka pyetje nëse 122 kilometrat e mbetura të autostradës do të përfundojnë.

Çështja e autostradës u bë lajm botëror në prill të vitit 2021, kur zyrtarët në Mal të Zi i kërkuan Bashkimit Evropian ndihmë që të paguajnë një kredi të madhe pasi kësti i parë duhej të paguhej atë verë. Përderisa Brukseli po shqyrtonte vendimin për këtë çështje, avokuesit evropianë për ndihmë financiare brenda BE-së paralajmëruan se Mali i Zi – shtet me 620.000 banorë – ishte në rrezik që të merrej nën kontroll financiar nga Kina.

Në korrik të vitit 2021 u arrit marrëveshja – me ndihmën e BE-së – midis Malit të Zi dhe katër institucioneve financiare perëndimore: Goldman Sachs, Merrill Lynch, Societe Generale dhe Deutsche Bank.

Marrëveshja 14-vjeçare, e cila përfshinte edhe një klauzolë të ndërprerjes së akordit pas dy vjetësh, u dizajnua për të mbrojtur shtetin nga luhatja e kursit të këmbimit euro-dollar, që ndikoi drejtpërdrejt në shumën e borxhit.

Për shkak se Mali i Zi, që përdor euro, nuk u mbrojt nga luhatjet e monedhës dhe nuk arriti të përfshinte masa mbrojtëse në planet e saj fillestare, çmimi i projektit vazhdoi të rritej. Përderisa vlera e dollarit u rrit kundrejt euros, kostoja e autostradës u rrit dhe një herë arriti në më shumë se 100 milionë dollarë.

Pse Mali i Zi po heq dorë nga marrëveshja?

Marrëveshja me institucionet financiare perëndimore u arrit para se Mali i Zi të paguante këstin e parë, prandaj Podgorica i pagoi katër këstet e saj të para, në vlerë prej 158 milionë dollarësh, me euro, me një normë më të ulët interesi, tha Ministria e Financave.

Marrëveshja nënkuptonte që Mali i Zi do të paguante me euro me një normë interesi prej 0.88 për qind, në vend se me dollarë me një normë interesi prej 2 për qind, ashtu siç ishte paraparë më 2014, kur për herë të parë u bë publik projekti. Kjo nënkupton që Podgorica i ka paguar Bankës Eksport-Import të Kinës 25 milionë dollarë (23 milionë euro) më pak, nëse borxhi do të vazhdonte të ishte i lidhur me kursin e këmbimit të dollarit.

Derisa Qeveria e Malit të Zi e ka justifikuar vendimin e saj si të nevojshëm duke pasur parasysh parashikimet e zymta për tregun e eurozonës, që hyri në recesion në tremujorin e parë të këtij viti, jo të gjithë brenda këtij shteti e kanë pranuar këtë shpjegim zyrtar.

Millojko Spanjiq, që ishte ministër i Financave në kohën kur u arrit marrëveshja me institucionet perëndimore, tha se beson se Qeveria u largua nga marrëveshja sepse po i mbarojnë financat shtetërore dhe asaj i duheshin 64 milionë dollarë, që i fitoi nga largimi nga marrëveshja, që të mund të bëjë pagesën e këstit të ardhshëm të borxhit.

“Arsyeja e vërtetë për largimin e kësaj qeverie nga marrëveshja mbrojtëse është se nuk ka para në Thesarin e saj”, tha ai gjatë një paraqitjeje më 16 qershor në Radio Televizionin e Malit të Zi.

Ky pretendim i Spajiqit është vështirë të verifikohet. Por, një analizë e kryer nga Shërbimi i Ballkanit i Radios Evropa e Lirë e buxhetit të Ministrisë së Financave në katër muajt e fundit shfaqi të ardhura më të larta sesa ishin planifikuar, teksa shpenzimet ishin të vogla. Sezoni i verës, ku pritet të ketë numër të lartë të turistëve në Mal të Zi, mund të rrisë edhe më shumë të ardhurat e shtetit.

Mirza Mulleskoviq, analist i ekonomisë dhe themelues i firmës konsulente me seli në Podgoricë, Inteligencija MNE, tha se është e vështirë të thuhet se si do të ndikojë për shtetin heqja dorë nga marrëveshja. Ai shtoi se është e vështirë të parashikohen ndryshimet në treg për shkak të ngjarjeve botërore.

“Askush nuk mund të parashikojë se çfarë do të ndodhë në nivel botëror, veçmas sa i përket rreziqeve që paraqesin valutat”, tha ai për Radion Evropa e Lirë. “Çdo ngjarje mund të çrregullojë gjithçka”.

Çfarë do të ndodhë me autostradën?

E ardhmja e dy seksioneve të mbetura të autostradës është e paqartë, por pasojat nga projekti ende nuk janë ndierë në mbarë vendin.

Ministria e Investimeve Kapitale e Malit të Zi në prill i tha REL-it se ka nisur procedurat, siç parashikohen në kontratën e saj me CRBC-në për ndëshkimet, pasi ka pasur vonesa për vite të tëra, për ndërtimin e 41 kilometrave të parë të autostradës. Ministria megjithatë nuk tregoi se sa para dëmshpërblim dëshiron të marrë nga kompania kineze. Po ashtu, ky institucion nuk dha më shumë detaje për këtë çështje.

Projekti është përballur edhe me kritika të vazhdueshme nga Rrjeti për Afirmimin Sektorit Joqeveritar (MANS), organizatë ballkanike. Ky rrjet ka ngritur shqetësime lidhur me korrupsionin dhe transparencën mbi mënyrën se si janë shpërndarë kontratat e ndërtimit te kompanitë kineze dhe ato vendase. Organizata ka ngritur kallëzim penal ndaj CRBC-së për dëmtim mjedisor në shtratin e lumit Tara. Megjithatë, ky kallëzim është hedhur poshtë.

Pavarësisht trazirave politike që ka sjellë kjo autostradë, kompanitë kineze dhe huadhënësit kinezë ende kanë hapësirë për bashkëpunim në Mal të Zi.

Në mars, Podgorica sërish ktheu sytë kah një konsorcium kinez dhe i dha kontrata për ndërtimin e një autostrade në vlerë prej 59 milionë dollarësh. Kjo autostradë synon të përmirësojë lidhjet mes qyteteve bregdetare të Budvës dhe Tivatit./REL/

Lajmet

Vlora Çitaku reagon pas dënimit të Thaçit në Hagë: Vendim i turpshëm dhe i papranueshëm

Published

on

By

Ushtruesja e detyrës së kryetares së Partisë Demokratike të Kosovës (PDK), Vlora Çitaku, ka reaguar ashpër pas vendimit të sotëm të Gjykatës Speciale në Hagë, e cila e dënoi ish-presidentin Hashim Thaçi me 17 muaj burgim në procesin për pengim të drejtësisë.

Përmes një reagimi publik, Çitaku e ka cilësuar këtë aktgjykim si të turpshëm dhe të papranueshëm, duke theksuar se besimi në paanshmërinë e kësaj gjykate është cenuar thellë. Sipas saj, kontestimet procedurale, proceset e njëpasnjëshme dhe zvarritjet shumëvjeçare i kanë thelluar dyshimet serioze lidhur me mënyrën se si administrohet drejtësia në Hagë, e cila, siç u shpreh ajo, nuk mund të funksionojë me dy standarde.

“Nuk ka asgjë më shqetësuese për drejtësinë sesa kur vendimet e saj pushojnë së befasuari, sepse besimi në paanshmërinë e saj është cenuar thellë. Shpreh zhgënjimin dhe shqetësimin tim të thellë për vendimin e sotëm të Gjykatës Speciale në Hagë ndaj Presidentit Hashim Thaçi dhe të tjerëve”, ka shkruar Çitaku.

Më tej, u.d. e kryetares së PDK-së paralajmëroi se ndaj asaj që e quajti padrejtësi do të ketë reagim të organizuar, duke përmendur mobilizim dhe veprime konkrete politike, juridike e diplomatike. Në fund të reagimit, ajo ritheksoi karakterin e drejtë të luftës së Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, duke porositur se sakrifica e popullit për liri është pjesë e pandryshueshme e historisë dhe nuk mund të njolloset asnjëherë. /E.A/

Continue Reading

Lajmet

Arrestohen dy të dyshuar për grabitjet e armatosura të argjendarive në Gjakovë

Published

on

Policia e Kosovës ka arrestuar dy persona të dyshuar për përfshirje në dy grabitje të armatosura të argjendarive në Gjakovë, të kryera më 5 dhe 16 nëntor.

Sipas Policisë, grabitja e parë kishte ndodhur më 5 nëntor, rreth orës 17:15, në rrugën “Nënë Tereza”, ku dy persona të maskuar dhe të armatosur kishin grabitur një sasi ari në vlerë rreth 30 mijë euro dhe rreth 2 mijë euro para të gatshme.

Rasti i dytë ishte raportuar më 16 nëntor, rreth orës 16:50, në rrugën “Izet Hima”. Dy persona të maskuar kishin hyrë në argjendari, ku njëri dyshohet se ishte i armatosur me një armë të gjatë, ndërsa tjetri me çekan. Ata kishin thyer vitrinën dhe kishin marrë stoli ari.

Gjatë grabitjes, njëri nga viktimat kishte tentuar t’ia marrë armën të dyshuarit, i cili më pas kishte shtënë me armë zjarri dhe e kishte plagosur atë në këmbën e djathtë.

Pas hetimeve dhe analizimit të pamjeve të kamerave të sigurisë, më 17 nëntor, Sektori Rajonal i Hetimeve në Gjakovë, në bashkëpunim me njësitë tjera policore, ka realizuar bastisje në pronat e dy personave të dyshuar, me inicialet A.U. dhe L.I., nga komuna e Deçanit.

Gjatë operacionit janë gjetur dhe sekuestruar 7 mijë e 330 euro, 100 dollarë, një veturë Golf 7, një sasi ari, dy telefona mobilë, veshmbathje që dyshohet se janë përdorur gjatë grabitjeve, si dhe një armë zjarri.

Sipas Policisë, provat e siguruara i lidhin dy të dyshuarit me të dy rastet e grabitjeve. Operacioni policor është ende në zhvillim, ndërsa veprimet e mëtejshme do të ndërmerren në koordinim me Prokurorinë kompetente./A.K/

 

Continue Reading

Lajmet

Sfida vendimtare në Dublin: Kosova kërkon fitoren ndaj Irlandës për plejofin e Ligës A

Published

on

By

Kombëtarja e Kosovës luan sonte nga ora 20:45 në Dublin ndeshjen vendimtare të xhiros së fundit të Grupit B3 të Ligës së Kombeve përballë Irlandës, sfidë kjo që përcakton vendin e dytë në grup dhe përfaqësuesen e fundit që do të zërë vend në vazon e dytë për shortin e kualifikimeve të Kampionatit Evropian “Euro 2028”, i cili tërhiqet në muajin dhjetor.

Për “Dardanët”, të cilët e fituan duelin e parë në Prishtinë me rezultat 1-0 më 24 shtator, mjafton edhe një barazim për të siguruar vendin e dytë në grup, çka u garanton automatikisht pjesëmarrjen në plejofin për inkuadrim në Ligën A të Ligës së Kombeve, si dhe pozicionimin në vazon e dytë të shortit evropian. Nga ana tjetër, Irlandës i duhet patjetër fitorja për të shmangur rënien në vazon e tretë. Vlen të ceket se në këtë fazë të plejofit do të paraqitet edhe Serbia, por përballjet mes saj dhe Kosovës nuk lejohen nga UEFA.

Pavarësisht se barazimi i kryen punë Kosovës, përzgjedhësi Franco Foda ka bërë të qartë në konferencën për shtyp të mbajtur të hënën se skuadra e tij nuk do të futet në fushë me llogari, por për të kërkuar fitoren.

“Presim të jetë ndeshje ndryshe nga ajo që ishte në Prishtinë. Jemi të vetëdijshëm që Irlanda është kombëtare shumë e fortë dhe këtë e ka treguar në ndeshjet e kaluara, sidomos kundër Austrisë në shtëpi ku morën avantazhin prej 2-0. Megjithatë, ne jemi këtu për të marrë rezultat pozitiv dhe do të tentojmë të marrim fitore”, deklaroi Foda.

Tekniku gjerman e refuzoi idenë se ndeshja do të jetë e lehtë, duke shtuar se qasja ofensive që pritet nga irlandezët mund t’i krijojë hapësira Kosovës. “Nuk mund të futesh në ndeshje për të kërkuar barazimin, në fushë duhet të futesh për të fituar. Presim që Irlanda të luajë lojë më ofensive dhe kjo do të nënkuptonte që ne do të kemi më shumë hapësira, të cilat shpresoj t’i shfrytëzojmë nëpërmjet kundërsulmeve”, përfundoi Foda. /E.A/

Continue Reading

Lajmet

Arrestohet një 31-vjeçar shqiptar në Gjermani, kishte shtatë pseudonime dhe dhjetë kërkesa policore

Published

on

Policia Federale Gjermane ka arrestuar një 31-vjeçar shqiptar në Aachen, nën dyshimin se kishte tentuar të vidhte produkte farmaceutike në një farmaci, së bashku me një 29-vjeçare nga Bullgaria.

Gjatë verifikimeve në stacionin policor, autoritetet zbuluan se shqiptari ishte i njohur për policinë me shtatë pseudonime, ndërsa ndaj tij ishin regjistruar dhjetë kërkesa për përcaktimin e vendndodhjes, të iniciuara nga Prokuroria Publike e Bremenit.

Sipas njoftimit të Policisë Federale, ngjarja ndodhi të dielën, rreth orës 11:00, në një farmaci në stacionin kryesor të trenit në Aachen. Dy personat dyshohet se kishin tentuar të merrnin produkte farmaceutike në vlerë prej rreth 28 eurosh.

Gruaja ishte ndaluar në vendin e ngjarjes, ndërsa burri ishte larguar para mbërritjes së policisë. Ai u gjet më vonë në një garazh parkimi aty pranë, ku u përpoq të largohej pasi vërejti zyrtarët. Mallrat e dyshuara të vjedhura u gjetën në dysheme pranë tij.

Gjatë shoqërimit në stacion, 31-vjeçari kundërshtoi policët dhe përdori forcë fizike ndaj tyre, por zyrtarët arritën ta neutralizonin dhe ta prangosnin.

Sipas policisë, dhjetë kërkesat për përcaktimin e vendndodhjes së tij lidhen me dyshime për vepra të ndryshme penale, përfshirë vjedhje, grabitje, kërcënime, sulme të rënda dhe sulm seksual.

Po ashtu, verifikimet zbuluan se shqiptari ishte dëbuar nga Gjermania në vitin 2023 dhe ndaj tij ishte vendosur ndalim pesëvjeçar për hyrje dhe qëndrim në këtë shtet.

Gjatë kontrollit fizik, në çantën e belit të tij u gjet edhe një thikë, lehtësisht e arritshme. Për këtë arsye, ndaj tij u shtua edhe dyshimi për vjedhje me armë.

Pas konsultimit me prokurorin, 31-vjeçari u dërgua në paraburgim në Aachen, me qëllim të paraqitjes para gjykatës për caktimin e masës së paraburgimit.

Ndërkaq, 29-vjeçarja nga Bullgaria u lirua pasi ndaj saj u ngrit kallëzim penal./A.K/

Continue Reading

Të kërkuara