Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.

Foto: Esad Mekuli

 7 gusht 1993

Vdiq dhe u varros Esad Mekuli

Dje, në Prishtinë, në moshën 76 vjeçare, vdiq poeti shqiptar Esad Mekuli, varrimi i të cilit, në praninë e shumë qytetarëve të Prishtinës dhe të viseve tjera shqiptare, u bë sot në varrezat e qytetit në Prishtinë.

Esad Mekuli u lind më 17 dhjetor 1916 në Plavë. Shkollën fillore e mbaroi në vendlindje, gjimnazin në Pejë, ndërsa Fakultetin e Veterinarisë në Beograd, ku edhe u doktorua më 1955.

Poeti Esad Mekuli në kulturën shqiptare mbeti në radhë të parë si poet e përkthyes letrar. Ai gjatë jetës së tij u mor edhe me veprimtari botuese e shkencore.

Esad Mekuli filloi të shkruante poezi që në vitet ’30. Vëllimin e parë dhe më të rëndësishmin, Për ty, e botoi pas një krijimtarie njëzetvjeçare, më 1955. Më 1966 botoi përmbledhjen Dita e re, më 1971 Avsha Ada, më 1973 Vjersha. Redaksia e Botimeve “Rilindja, më 1981, ia botoi poezitë e përmbledhura me titullin Brigjet.

Poezia e Esad Mekulit u botua edhe në gjuhë serbokroate, turke, e gjuhë të tjera të huaja.

Poeti Esad Mekuli ka meritën e madhe në themelimin e revistës së parë letrare në Kosovë, Jeta e Re, të cilën e redaktoi që nga fillimet më 1949 deri më 1974. Ai ishte përkthyes i zellshëm i letërsisë shqipe në gjuhë serbokroate dhe i letërsive të popujve të ish-Jugosllavisë në gjuhën shqipe.

Poeti Esad Mekuli ishte anëtar i Akademisë së Shkencave dhe të Arteve të Kosovë, një kohë kryetar i saj. Poashtu, ai një kohë ishte kryetar i Klubit të Punëtorëve Letrarë (më vonë Shoqata e Shkrimtarëve të Kosovës). Akademik Esad Mekuli ishte kryeredaktor i Redaksisë së Enciklopedisë së Jugosllavisë për Kosovën.

Trupi i Esad Mekulit sot për herë të fundit doli nga shtëpia e tij në orën 12,30 dhe u vendos në lokalet e Akademisë së Shkencave dhe të Arteve të Kosovës. Prej orës 14 deri në 15 kufomës së të ndjerit iu bënë homazhe.

Pas ceremonisë në Xhaminë e Madhe në Prishtinë, që u mbajt me kërkesën e Esadit, Esad Mekuli u varros në varrezat e qytetit të Prishtinës në orën 16,30. Në përcjelljen e fundit të Esad Mekulit morën pjesë shumë shkrimtarë e punëtorë publikë të Kosovës dhe qytetarë të Prishtinës dhe të viseve të tjera shqiptare. Në ceremoninë e varrimit folën akademik Idriz Ajeti dhe Adem Demaçi.

7 gusht 1995

Forcat kroate asgjësuan republikën e vetëshpallur serbe në Krainë

Zyrtarët e Kroacisë deklaruan sot se u asgjësua e ashtuquajtura republikë serbe në Krainë në Kroaci.

Mediumet e huaja njoftuan se sot në mëngjes u çlirua edhe Glina, vendi i fundit që kishte mbetur në duart e kryengritësve serbë në Kroaci.

Ndërsa gjatë ditës së djeshme kryetari i Kroacisë Franjo Tugjman vizitoi mes tjerash edhe Kninin, ish-kryeqendrën e serbëve kryengritës.

Në kështjellën e Kninit, që kishte qenë moti seli e mbretit kroat, tash sërish valon flamuri i Kroacisë.

Tugjman tha dje se me këtë fitore, si edhe me fitoren e para disa ditëve në Grahovë të Bosnjës, Kroacisë i hapen mundësitë për “rregullimin e kufinjve” të saj.

Edhe në qytetet tjera të çliruara dje qëndruan zyrtarë të lartë kroatë.

Zagrebi duket i përgatitur që pas fitores ushtarake të vendos shpejtë dhe në mënyrë efikase pushtetin në viset që ishin mbajtur nën okupimin serb katër vjet.

Gjatë ditës së djeshme në kufirin mes Bosnjës dhe Kroacisë u takuan të dy ushtritë, ajo kroate dhe ushtria boshnjake që çau rrethimin pas mbi 1.200 ditësh në Bihaq.

Gjerenali musliman Dudakoviq tha për Televizionin Kroat se këto dy ushtri e kanë edhe planin për veprim në të ardhmen. Ai la të nënkuptohej se ekziston plani për çlirimin definitiv dhe të tërësishëm të Bosnjë-Hercegovinës.

Populli kroat po e feston këtë fitore të shkëlqyer mbi kryengritësit serbë, mirëpo në pamjet që u transmetuan mbrëmë në televizionin kroat, megjithatë nuk shiheshin gjurmë të ndonjë lufte të ashpër.

Në emisionin e sotëm të radios “Dojçe Veles” u citua një lajm në një gazetë angleze, e cila, siç thuhej në njoftim, e posedon një shkresë të kryetarit Tugjman për ndarjen e Bosnjës në mes të Kroacisë dhe të Serbisë.

Thuhet se shkresa ishte e majit të këtij viti dhe kishte lindur gjatë një ceremonisë së kremtimit të përvjetorit të Luftës së Dytë Botërore.

Sipas asaj shkrese, edhe Banja Lluka do t’i takonte Kroacisë, ndërsa disa qytete boshnjake lindore do t’i takonin Serbisë.

Edhe mediumet tjera të huaja ditëve të fundit e kanë ilustruar shpesh luftën kroate me pamje nga takimi i kryetarit Tugjman me kryetarin serb Millosheviq në Karagjorgjevë më 1991.

Pavarësisht prej kësaj, drejt Bosnjës, përkatësisht Banja Llukës po ecin mengadale dhjetëra mijëra refugjatë serbë.

Operohet me shifrën prej 50 mijë deri në 150 mijë refugjatë.

Autoritetet e Kroacisë kanë kërkuar që refugjatët serbë të dorëzojnë armatimin, ndërsa deri sot në mëngjes nuk është arritur ndonjë marrëveshje për këtë.

Në një njpoftim thuhej se një aeroplan ushtarak kroatë ka shti me armë në kolonën e refugjatëve, por ky lajm nuk është vërtetuar.

Lidhur me këtë çështje mbrëmë me zyrtarët kroatë bisedoi edhe Jasushi Akashi.

Ndërsa ministri i jashtëm kroat Graniq, lidhur me situatën më të re dhe me pikëpamjet e palës kroate e njoftoi dje në Bruksel ministrin e jashtëm spanjoll Solana dhe funksionarët e lartë të Bashkimit Evropian.

Ndërsa sekretari shtetëror amerikan Kristofer tha dje se ofensiva kroate lehtëson zgjidhjen e çështjeve në rajon. Pas fitores kroate, është shtuar presioni në palën serbe për të kërkuar dhe gjetur zgjidhje me bisedime.

Supozohet se refugjatët serbë do të vendosen në Banja Llukë dhe se atyre nuk do t’u lejohet hyrja në Serbi.

Në një njoftim nga Zagrebi thuhej se Millosheviqi do t’i frikësohet zemërimit të refugjatëve serbë, të cilët e ndjejnë veten të tradhëtuar, prandaj nuk do t’i lejojë të depërtojnë në Serbi.

Ndërsa në Bosnjë vazhdon konlikti në mes udhëheqjes politike të së ashtuquajturës Republikë serbe e Bosnjës, me në krye Karaxhiqin dhe të shtabit ushtarak me në krye gjenerelin Mlladiq.

Ushtarakët e kanë përkrahur deri më tash gjeneralin Mlladiq, ndërsa kuvendi serb në Bosnjë e përkrahu mbrëmë Karaxhiqin.

Nuk përjashtohet mundësia e ndonjë puçi ushtarak, pasi Mlladiqi ka përkrahjen e Millosheviqit.

Kurse për fatin e kryetarit të Republikës së Krainës, Millan Martiq ende nuk dihet asgjë e sigurtë. Nuk përjashtohet mundësia që ai të jetë plagosur ose vrarë.

Në këtë mënyrë, fati i tre serbëve të akuzuar për krime kundër njerëzimit është krejtësisht i zymtë.

Ndërsa gazetat dhe politikanët, duke mos mshehur gëzimin për disfatën e ekstremistëve serbë dhe të politikës agresive serbe regjistrojnë se ra përfundimisht miti mbi ushtrinë e pathyeshme serbe.

7 gusht 1997

U zbulua përmendorja e Hasan Ramadanit në Shajkofc të Podujevës

Me rastin e trevjetorit të vrasjes së Hasan Ramadanit, në varrezat e Shajkofcit të Podujevës u zbulua përmendorja e këtij dëshmori të vrarë në shtëpinë e vet gjatë një sulmi të forcave okupuese serbe.

Ishin të pranishëm anëtarët e familjes së dëshmorit, banorë të fshatit Shajkofc dhe të fshatrave për rreth, prindërit e të afërmit e dëshmorëve të komunës së Podujevës, përfaqësuesit e Kryesisë së Degës së LDK-së, përfaqësues të Degës së PPK-së dhe përfaqësues të institucioneve e asociacioneve të Podujevës dhe të Republikës së Kosovës.

Në fjalën e tij, Beqir Mulolli, sekretar i Aktivit të LDK-së në Shajkofc përkujtoi se Hasan Ramadani sakrifikoi jetën për të mbrojtur pragun e shtëpisë, për të mbrojtur nderin e kësaj toke. Lindjet e dëshmorëve janë të dhembshme, por krenare. Andaj ne këtu në këtë përvjetor edhe njëherë po i bëjmë nderime veprës së madhe të këtij dëshmori. Veprat e këtilla nuk mund të përshkruhen me fjalë, por vetë e dhëna se jemi tubuar këtu tregon se populli nuk i harron dëshmorët që kanë rënë për liri. Veprat e Hasan Ramadanit, Ali Ajetit, Afrim Zhitisë, Fahri Fazliut e të tjerëve, janë amaneti për të gjithë ne që më me vendosmëri të luftojmë në jetësimin e idealit të tyre për të cilin ata sakrifikuan atë më të çmueshmen, jetën.

Zbulimin e përmendores, për të cilën dhanë ndihma financiare mërgimtarët tanë në Gjermani e Austri, e bëri dr. Rexhep Gjergji, anëtar i Kryesisë së LDK-së.

Dr. Rexhep Gjergji përkujtoi përshtypjet e tij nga pamjet rrënqethëse këtu e tri vjet më parë në shtëpinë e oborrin e të ndjerit Hasan Ramadanit. Ai tha se fjalët janë të pafuqishme para veprës, rezistencës dhe rënies heroike.

Dr. Gjergji tha mes tjerash se politika e Kosovës ka punuar dhe do të punojë që të ketë sa më pak vrasje të shqiptarëve. Mirëpo, tërhoqi ai vërejtjen, në emër të ruajtjes së qetësisë së rrejshme politike nuk bën të hiqet dorë nga rezistenca e vendosur kundër dominimit serb në Kosovë.

Të pranishmit e shumtë pastaj bënë homazhe pranë varrit të Hasan Ramadanit.

Të përkujtojmë se për shkak të djegies së shtëpisë së mëparshme dhe gjendjes së rëndë të familjes që mbeti pa kulm mbi krye pas sulmit të forcave serbe, në organizimin e LDK-së, me kontributin vendësve të Hasan Ramadanit, të qytetarëve të Kosovës e mërgimtarëve tanë dhe të pronarëve të disa ndërmarrjeve, për familjen e të ndjerit është ngritur një shtëpi dykatëshe.

7 gusht 1998

Gjakovë: 27 fshatra të pastruara etnikisht

Duke cituar dëshmitarë nga terreni, KI i Degës së LDK-së në Gjakovë njofton se, ndonëse me një intensitet të ulët, luftimet kanë vazhduar në fshatrat e Rekës së Keqe dhe në anën e Dushkajës të komunës së Gjakovës, ndërkohë që vërehet një ripozicionim i forcave të rezistencës vendore dhe njësive të UÇK-së.

Në njoftim thuhet se që nga fillimi i sulmeve të forcave serbe popullata është shpërngulur tërësisht nga fshatrat: Koshare, Batushë, Molliq, Brovinë, Popoc, Morinë, Ponoshec, Shishman, Nec, Smolicë, Stubëll, Berjah, Nivokaz, Dobrosh, Sheremet, Ramoc, Cërmjan, Gërgoc, Zhabel, Bardhaniq, Jabllanicë, Krelan, Rakovinë, Meqe, Zylfaj, Pnish, Goden.

Zhvendojse të popullatës ka edhe nga fshatra të tjera, prej nga janë shpërngulur një pjesë e madhe e popullatës, kryesisht gra, fëmijë e pleq.

Shumë fshatra të këtyre anëve, si në Dushkajë ashtu edhe në Rekë të Keqe, shtëpive dhe pronave të shqiptarëve po iu del edhe më tutje tymi dhe flaka dhe kjo pjesë mund të llogaritet tanimë si “tokë e djegur”. Vetëm nga këto fshatra, rreth 40. 000 banorë janë zhvendosur në qytet, në fshatra pak më të sigurta ose ende lëvizin në malet dhe luginat përreth, ku tash dhjetë ditë jetojnë në kushte tepër të rënda dhe rrezikohen nga katastrofa humanitare.

Përkundër përpjekjes së popullatës tjetër dhe subjekteve politike, në Gjakovë situata po keqësohet gjithnjë, sepse hyrjet dhe daljet në qytet janë të bllokuara dhe forcat serbe po ushtrojnë një kontroll të rreptë.

7 gusht 1998

Deçan: Janë boshatisur krejtësisht 12 katunde

Në Deçan shtëpitë e padjegura në fillim të luftës, po digjen me radhë. Brenda këtyre ditëve janë djegë shtëpitë e Sylë Kuçit, Smajl Ibërhysajt, Ukë Iberhysajt, Ramë A. Cacajt dhe Nezir Gramocajt.

Djegiet e tilla qesin në shesh demagogjinë dhe cinizmin serb mbi gadishmërinë e tyre për lejimin e kthimit të të ikurve.

Në komunën e Deçani janë 12 fshatra të boshatisura tërësisht dhe 4 të tjera pjesërisht. Këto fshatra para luftimeve kishin 2400 shtëpi. Sipas të dhënave, më se 60 për qind e tyre janë të djegura dhe të demoluara rëndë, ndërsa 30 për qind më lehtë.

Ka të dhëna për 42 persona të vrarë që s’janë varrosur. Dyshohet se ata janë varrosur në një varrezë masive. Në komunën e Deçanit konsiderohen të zhdukur 92 persona.

Në mesin e të vrarëve, 19 janë femra dhe 5 fëmijë.

Dje në malet e Radishevës u varrosën shtatë shqiptarë

Dje në malet e Radishevës, me nderime e dhembje të mëdha u varrosën shtatë shqiptarë nga fshatrat Radishevë e Kotorr të Skënderajt, të cilët para 13 ditësh u vranë duke luftuar me ushtarë e civilë të armatosur serbë, bën të ditur KI i Degës së LDK-së në Mitrovicë.

Njoftohet se dje janë varrosur Beqir Mujë Hajrizi (65) dhe djemtë e tij Azem Hajrizi (32) e Faik Hajrizi (28) nga Kotorri, pastaj Shyqri Azem Ahmeti (56), Haxhi Imer Ahmeti (56), Sabit Sadri Ahmeti (27) dhe Alban Muhamet Ahmeti (17) nga Radisheva.

Të përkujtojmë se këta shqiptarë janë vrarë me armë në dorë, duke i mbrojtur trojet e tyre gjatë një mësymje të forcave serbe në këtë anë.

 5 të vrarë gjatë sulmeve të forcave serbe në fshatrat e Drenicës

Gjatë sulmeve njëjavore kundër Rezallës e disa fshatrave tjera të Drenicës forcat serbe qëlluan me artileri të rëndë dhe me raketa tokë-tokë, por forcat e Ushtrisë Çlirimtare i përballuan këto sulme. Pas përpjekjeve të shumta, forcat serbe depërtuan deri në fshatin Likoc, por pas disa orësh u detyruan të tërhiqen në drejtim të fshatit Morinë, njofton kryetari i Nënkëshillit për Mbrojtjen e të Drejtave dhe Lirive të Njeriut në Skënderaj, Murat Musliu.

1. Musliu tha se gjatë sulmeve të forcave serbe u vranë në shtëpitë e tyre: Ilmi (Veli) Kadriu (51) nga Likoci, i cili ishte me të meta psikike, Sokol Aruqi (60) nga Rezalla, një grua e sëmurë nga lagja Zabelaj e Rezallës dhe dy të rinjë nga Abria e Epërme, të cilët nuk janë identifikuar ende për shkak se trupat e tyre janë karbonizuar nga zjarri i shkaktuar nga raketa.

Gjatë këtyre aksioneve forcat serbe kanë djegur pothuaj në tërësi fshatrat: Polac, Kryshec, Morinë, Rezallë, Açarevë, Ticë e Pllozhinë, ndërsa në Likoc kanë djegur lagjet Zymeraj, Veselaj e Topallaj, të cilat gjenden në qendrën e fshatit, duke përfshirë edhe shkollën, Shtëpinë e Kulturës, ambulancën e SHHB “Nëna Terezë” dhe të gjitha dyçanet tregtare e punëtoritë zejtare.

30. Musliu njofton se dhjetarë mijëra banorë të fshatrave të sulmuara nga forcat serbe kanë shkuar në drejtim të Mitrovicës e të Vushtrrisë, ndërsa shumica e tyre gjenden nën qiellin e hapur. Vetëm në livadhet afër fshatit Vërbovc gjenden mbi 30. 000 banorë të zhvendosur nga kjo anë, kryesisht fëmijë, gra e pleq, ndërsa se banorët e fshatrave përreth po bëjnë të pamundurën për sigurimin e ushqimit e të ujit të pijshëm për ta.

Një shtetas i Kosovës i shpallur në kërkim ndërkombëtar është ekstraduar sot nga Gjermania për në Kosovë, pas bashkëpunimit mes autoriteteve të të dyja shteteve.

Sipas njoftimit nga Policia e Kosovës, i dyshuari u arrestua nga autoritetet gjermane pasi ndaj tij kishte një fletarrestim ndërkombëtar të lëshuar nga INTERPOL-i, me kërkesë të institucioneve të drejtësisë në Kosovë, nën dyshimin për veprën penale “Vjedhje e rëndë”.

Procedura e ekstradimit u realizua nga Drejtoria për Bashkëpunim Ndërkombëtar Policor në bashkëpunim me njësitet përkatëse policore. Pas mbërritjes në Kosovë, i dyshuari u është dorëzuar organeve kompetente për procedim të mëtejshëm ligjor. /E.A/

Dita e tretë e festivalit “Etno Fest” solli një gërshetim të arteve skenike, trashëgimisë kulturore dhe kujtesës kolektive, duke përfshirë shfaqje teatrale, demonstrime tradicionale, dokumentarë historikë dhe muzikë live.

Programi artistik nisi me monodramën “No Surprises”, me regji të Endrit Gashit dhe interpretim të Ergjan Mehmetit. Shfaqja u prezantua përmes një qasjeje skenike interesante, duke trajtuar përjetimet e individit, raportin e tij me realitetin bashkëkohor dhe dimensionin emocional të dashurisë.

Në kuadër të promovimit të trashëgimisë kulturore u prezantua etno-performanca “Zeje në zhdukje: Farkëtari”. Përmes demonstrimit praktik të mjeshtërisë së farkëtimit, performanca vuri në pah rëndësinë e ruajtjes dhe transmetimit të zanateve tradicionale.

Mbrëmja vazhdoi me shfaqjen e dy dokumentarëve me tematikë nga historia e Kosovës:

“Ferdonija” me autorë Gazmend Bajri dhe Shkurte Dauti: Një rrëfim për historinë dhe qëndresën e Ferdonije Qerkezit nga Gjakova, e cila jeton me kujtimin e bashkëshortit dhe katër djemve të saj të humbur gjatë luftës.

“Pesë lulet, një notë e humbur” me autor Fatlum Haziri: Dokumentar që trajton temën e helmimeve të nxënësve në shkollat e Kosovës gjatë viteve ’90, i ndërtuar mbi dëshmi, intervista dhe materiale arkivore.

Aktivitetet e ditës u përmbyllën me “Etno Nejën”, ku interpretoi grupi “Ardian Behrami CIPA & Band”, duke sjellë përpunime muzikore për publikun pranishëm. /E.A/

Katër persona kanë pësuar lëndime trupore si pasojë e një aksidenti trafiku të ndodhur mëngjesin e së premtes në aksin rrugor Gjilan-Koretishtë, ku janë përfshirë dy automjete.

Zëdhënësi i Policisë së Kosovës për rajonin e Gjilanit, Valon Osmani, bëri të ditur se ngjarja ka ndodhur rreth orës 05:00. Si pasojë e përplasjes, përveç dëmeve materiale, lëndime kanë pësuar dy drejtuesit e automjeteve dhe dy pasagjerë.

“Të njëjtit, pas pranimit të tretmanit mjekësor në Qendrën Emergjente të Spitalit të Përgjithshëm në Gjilan, janë liruar për në shtëpi”, deklaroi Osmani.

Hetuesit e Njësisë Rajonale të Trafikut Rrugor në Gjilan kanë nisur hetimet për zbardhjen e plotë të rrethanave dhe shkaqeve të këtij aksidenti. /Ekonomia online/