Lajmet

​Chollet: Marrëveshja përfundimtare Kosovë-Serbi do të kërkojë zgjedhje të vështira dhe guxim politik

Chollet flet edhe për Asociacionin e tema të tjera.

Published

3 years ago

on

Këshilltari i Departamentit Amerikan të Shtetit, Derek Chollet, thotë në një intervistë për Radion Evropa e Lirë se marrëveshja përfundimtare ndërmjet Kosovës dhe Serbisë do të kërkojë “zgjedhje të vështira” dhe “guxim politik”.

“Të dyja qeveritë duhet të jenë në gjendje të tregojnë gatishmëri për kompromis. Ne mendojmë se këto kompromise janë të mundshme. Ne po përpiqemi të gjejmë zgjidhje kreative, për t’i ndihmuar ata që t’i bëjnë ato kompromise”, thotë Chollet.

Duke folur një ditë para vizitës së pesë emisarëve ndërkombëtarë në Kosovë, Chollet thotë se ky është një moment i rëndësishëm dhe shfaq shpresën se do të ketë përparim në procesin e dialogut për normalizimin e marrëdhënieve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë.

Ai thotë se Asociacioni i komunave me shumicë serbe në Kosovë duhet të formohet, por thekson se “Asociacioni në formën e Republikës Sërpska është një vijë e kuqe që SHBA-ja s’do do ta lejojë”.

“Shtetet e Bashkuara nuk do ta pranonin këtë dhe kjo nuk do të ishte diçka që do ta çonim përpara”, thotë Chollet.

Duke komentuar vendimin e fundit të Qeverisë së Kosovës për moslejimin e qarkullimit të automjeteve me targa ilegale serbe, KM, të regjistruara në dhjetor e këndej, Chollet thotë se ky “është pikërisht ai lloj hapi që SHBA-ja nuk ka dashur ta shohë”.

Radio Evropa e Lirë: Zoti Chollet, si e komentoni vendimin e fundit të autoriteteve të Kosovës për të mos lejuar qarkullimin e makinave me targa të paligjshme serbe – KM, dhe me regjistrim të rinovuar?

Derek Chollet: Fatkeqësisht, ky është pikërisht ai lloj hapi që nuk kemi dashur ta shohim. Kur kam qenë në rajon, javën e kaluar, e kam bërë shumë të qartë se Shtetet e Bashkuara, duke punuar me partnerët evropianë, duan të dalin nga punët e diplomacisë së krizave – ne, thjesht, kalojmë nga një krizë në tjetrën – dhe të ecim përpara në dialogun që udhëhiqet dhe ndërmjetësohet nga BE-ja, drejt normalizimit që bazohet në njohje reciproke.

Mendoj se hapat e 24 orëve të fundit, që ka shpallur Prishtina, nuk janë në përputhje as me letrën dhe as me frymën e marrëveshjeve në fund të nëntorit, të cilat kanë shmangur një krizë të mëparshme. Mendojmë se asnjëra palë nuk duhet të ndërmarrë veprime të njëanshme tani.

Ne duhet të kemi një rrugë të koordinuar përpara, në mënyrë që këto gjëra të mos i përshpejtojnë llojet e krizave që ne me të vërtetë duhet t’i shmangim. [Ato] e largojnë vëmendjen tonë nga puna e rëndësishme e dialogut. Të premten, këtë javë, do të ketë takime të rëndësishme [në Prishtinë e Beograd], ku do të mblidhen këshilltarët për siguri kombëtare të Gjermanisë, Francës dhe Italisë, së bashku me përfaqësuesin e BE-së [Mirosllav Lajçak] dhe me përfaqësuesin e Departamentit të Shtetit për Ballkanin Perëndimor, Gabriel Escobar.

Kemi folur shumë për rëndësinë e këtyre takimeve dhe për disa detaje kur kam qenë në rajon javën e kaluar – në Prishtinë dhe Beograd. Ne, vërtet, duam që kjo të ketë sukses. Dhe, ky lloj njoftimi krijon një shpërqendrim dhe mund të çojë në një krizë që e bën gjithë këtë përparim shumë më të vështirë.

Radio Evropa e Lirë: Po flasim një ditë para vizitës së të dërguarve të posaçëm [perëndimorë] në Kosovë dhe në Serbi. Çfarë prisni nga kjo vizitë? A po sjellin ata ndonjë zgjidhje për t’i rikthyer dy palët në tryezë?

Derek Chollet: Përsëri, është shumë e rëndësishme që vizitat bëhen dhe që palët bisedojnë. Kjo vizitë është një vazhdim i vizitave të mëparshme, në fund të vitit të kaluar. Është një moment shumë i rëndësishëm. Arsyeja përse SHBA-ja po i bashkohet kësaj vizite, ka të bëjë me rëndësinë që i kushtojmë këtij procesi dhe mbështetjen tonë për këtë proces. Nuk presim që kjo situatë të zgjidhet gjatë këtyre takimeve nesër. Por, është një pikë e rëndësishme kthese.

Ne shpresojmë në këtë proces – në javët e ardhshme, ne shpresojmë të shohim përparim të vërtetë.

Radio Evropa e Lirë: Pas vizitave më të fundit në Kosovë dhe Serbi, a mund t’i ndani përshtypjet tuaja nëse dy vendet janë të gatshme ose mund të pajtohen për ndonjë gjë, sa i përket marrëveshjes përfundimtare?

Derek Chollet: Po, kam parë arsye për shpresë në bisedat në Prishtinë dhe në Beograd. Por, kjo do të kërkojë zgjedhje të vështira dhe guxim politik. Dhe, ajo që kam dashur t’ua bëj të qartë liderëve, si në Prishtinë, ashtu edhe në Beograd, ka qenë rëndësia që Shtetet e Bashkuara i kushtojnë këtij procesi, shpresat që i kemi për këtë proces dhe mundësitë potenciale si për Kosovën, ashtu edhe për Serbinë, nëse janë në gjendje të gjejnë një mënyrë për t’i normalizuar marrëdhëniet.

Mendojmë se rruga euroatlantike për Kosovën dhe për Serbinë ekziston. Dhe, ne duam t’i shohim ato duke ecur në atë rrugë. Por, do të jetë e vështirë, për aq kohë sa kjo çështje mbetet e pazgjidhur. Dhe, kjo është arsyeja përse do të bëjmë gjithçka që mundemi për ta promovuar këtë ecje përpara.

Radio Evropa e Lirë: Cilat janë disa nga zgjedhjet e vështira që të dyja palët duhet t’i bëjnë?

Derek Chollet: Shikoni, nuk dua të futem në detaje. Do të ishte gjë e pamatur nga unë të flas publikisht për ato zgjedhje. Thënë kështu, të dyja qeveritë duhet të jenë në gjendje të tregojnë gatishmëri për kompromis. Ne mendojmë se këto kompromise janë të mundshme.

Ne po përpiqemi të gjejmë zgjidhje kreative, për t’i ndihmuar ata që t’i bëjnë ato kompromise. Por, gjithashtu, duam të jemi të qartë për rrugën e mundshme. Dhe, mendojmë se e mira e të pasurit të kësaj marrëveshjeje, e lëvizjes drejt normalizimit, është shumë, shumë e qartë për Kosovën, shumë e qartë për Serbinë.

Sipas mendimit tim, jeta e njerëzve në Kosovë dhe në Serbi do të bëhej padyshim më e mirë, nëse ata janë në gjendje ta rregullojnë këtë dhe t’i normalizojnë marrëdhëniet përgjatë linjave të propozimit të BE-së. Por, ka shumë detaje për t’u zgjidhur. Nuk dua të keqinformoj audiencën tuaj në asnjë mënyrë. Kjo do të jetë e vështirë, ashtu siç janë të gjitha negociatat në Ballkan. Por, ne mendojmë se ka shpresë dhe se ky është një moment i favorshëm.

Radio Evropa e Lirë: Presidenti serb, Aleksandër Vuçiç, ka thënë së fundi se Serbia nuk do të pranojë kurrë që ta njohë Kosovën, as zyrtarisht, as jozyrtarisht dhe as nuk do të pranojë anëtarësimin e Kosovës në Kombet e Bashkuara. Në çfarë drejtimi shkon procesi i negociatave me një qasje të tillë të Serbisë?

Derek Chollet: Sërish, nuk dua të flas publikisht për negociatat. E gjitha që mund të them është të përsëris se besojmë që ka shpresë që mund të bëhen kompromise nga të dyja palët. Kjo do të jetë e vështirë. Kjo do të kërkojë kurajo, do të kërkojë guxim. Ne besojmë se liderët duhet të jenë të tillë, ne jemi duke i testuar ata dhe jemi duke qenë të qartë me ta për mundësitë potenciale që mund të vijnë kur ta kemi këtë lloj marrëveshjeje.

Radio Evropa e Lirë: Shtetet e Bashkuara e kanë mbështetur propozimin e Bashkimit Evropian për Kosovën dhe Serbinë. Kosova ka thënë se ai përbën bazë të mirë për negociata, por a ju kanë treguar zyrtarët serbë se çfarë mendojnë për të?

Derek Chollet: Ata ia kanë treguar Bashkimit Evropian një pjesë të opinionit të tyre, në rundin e parë të diskutimeve. Natyrisht se do të marrim më shumë përgjigje pas bisedimeve të së nesërmes. Prandaj, kemi shumë shpresa që këto bisedime do të jenë konstruktive, që njerëzit t’iu qasen me mendje të hapur dhe të gjejmë një rrugë përpara. Ne, po ashtu, mendojmë që ky dialog i ndërmjetësuar nga BE-ja përbën bazë të mirë për diskutim. Në secilin negocim do të ketë sprova. Do të ketë kompromise, që do të duhet të bëhen. Ne besojmë se korniza bazë dhe detajet e këtyre negociatave janë të qëndrueshme, ndonëse do të mund të ndryshojnë me kalimin e kohës.

Radio Evropa e Lirë: A do të ketë ndonjë masë apo sanksione për të dyja palët nëse nuk e pranojnë propozimin e BE-së?

Derek Chollet: Nuk dua të flas për anët negative, mirëpo mund të them që jemi duke qenë shumë të qartë me të dyja palët, për pritjet e larta që kemi për këtë proces, për gatishmërinë tonë që të jemi partnerë aktivë në këtë proces.

Nuk është se vetëm po e themi këtë gjë, ne jemi duke e bërë këtë gjë. Prandaj, kolegët e mi do të jenë pjesë e bisedimeve nesër dhe në vazhdim, qoftë vetëm, apo në bashkëpunim me kolegët e BE-së. Ne shohim shumë potencial këtu, në aspektin e shpërfaqjes së gjithë asaj që mund të ofrojë Ballkani. Nuk është sekret se ka sfida të mëdha ekonomike, ka sfida sa i përket sigurisë energjetike, sfida që vetëm sa janë përkeqësuar nga lufta në Ukrainë. Ne duam t’iu ndihmojmë këtyre njerëzve dhe liderëve që t’i tejkalojnë këto sfida, por edhe që ta shohin potencialin e madh. Çelës për këtë gjë do të jetë gjetja e rrugës për normalizim.

Radio Evropa e Lirë: Ju keni thënë në Prishtinë se jeni duke pritur Qeverinë e Kosovës që të prezantojë disa propozime për Asociacionin e komunave me shumicë serbe. A keni parë ndonjë lëvizje në këtë drejtim?

Derek Chollet: Ende jo, fatkeqësisht. Mirëpo, ne kemi qenë shumë të qartë – publikisht dhe privatisht – se ne besojmë që Asociacioni i komunave me shumicë serbe duhet të formohet. Janë disa detaje me të cilat duhet marrë. Mirëpo, ne mendojmë se ky është një zotim që është bërë në të kaluarën, ne besojmë se krijimi i Asociacionit është në përputhje me Kushtetutën e Kosovës dhe ne jemi shumë të qartë me kolegët tanë në Prishtinë që kjo nuk është diçka sikurse Republika Sërpska, si entitet. Shtetet e Bashkuara nuk do ta pranonin këtë dhe kjo nuk do të ishte diçka që do të çonim përpara.

Mirëpo, e kam dëgjuar drejtpërdrejt nga liderët serbë të Kosovës rëndësinë që ata e shohin në Asociacion, se si ata disi ndihen të shmangur nga vendimet që merren për komunitetin e tyre dhe duan të jenë pjesë e procesit, qoftë edhe duke marrë më shumë përgjegjësi për të ardhmen e tyre.

Kjo është diçka që ne promovojmë, është në përputhje me Kushtetutën e Kosovës dhe është zbatim i një vendimi që është marrë kohë më parë.

Radio Evropa e Lirë: Ju thatë në Prishtinë se po prisni që Qeveria e Kosovës të sjellë propozime për Asociacionin e komunave me shumicë serbe. A keni parë ndonjë lëvizje për këtë?

Derek Chollet: Ende jo, fatkeqësisht. Por, kemi qenë shumë të qartë – publikisht dhe privatisht – që ne besojmë që Asociacioni i komunave me shumicë serbe duhet të vihet në lëvizje. Ka disa detaje që duhet të vihen në rregull sa i përket kësaj, por ne besojmë se ky është një zotim që është bërë në të kaluarën. Ne besojmë që themelimi i këtij asociacioni është në përputhje me Kushtetutën e Kosovës. Dhe, jemi shumë të qartë me kolegët tanë në Prishtinë që ky nuk është një entitet i ngjashëm me Republikën Sërpska. SHBA-ja nuk do ta pranonte atë gjë, nuk po e kërkojmë atë.

Por, kam dëgjuar drejtpërdrejt nga liderët nga veriu, nga Kosova… liderët serbë në Kosovë, [për] rëndësinë që ata i japin Asociacionit, përshtypjen se ata ndihen disi të distancuar nga vendimet që merren për vetë komunitetet e tyre dhe duan të jenë pjesë e një procesi ku ata marrin më shumë përgjegjësi për të ardhmen e tyre. Kjo është diçka që ne e promovojmë. Përsëri, ne mendojmë se kjo është plotësisht në përputhje me Kushtetutën e Kosovës dhe është zbatim i një vendimi që është marrë kohë më parë.

Radio Evropa e Lirë: Qeveria e Kosovës nuk ka bërë lëvizje, siç thatë ju këtë javë. Ata, gjithashtu, thanë se nuk e përkrahin themelimin e Asociacionit. A ka ndonjë rrugëdalje nga Asociacioni për Qeverinë aktuale të Kosovës?

Derek Chollet: Përsëri, unë nuk dua të spekuloj për rrugëdalje të mundshme, sepse ne besojmë që programi i regjistrave, që zotimet që janë bërë, duhet të zbatohen. Ne besojmë se ato janë zbatueshme dhe ne besojmë se ato duhet të zbatohen. Ne, Shtetet e Bashkuara të Amerikës, do ta bëjmë pjesën tonë në tentim për t’u siguruar se çfarë është Asociacioni dhe çfarë nuk është. Por, ne mendojmë se ka ardhur koha që Asociacioni të zbatohet.

Radio Evropa e Lirë: Herën e kaluar, zotëri Escobar na tha se nëse Qeveria e Kosovës nuk përfshihet në themelimin e Asociacionit, SHBA-ja mund të nisë diskutime me partnerë alternativë. A do të ishte ky hapi i radhës për SHBA-në?

Derek Chollet: Përsëri, unë nuk dua të spekuloj për hapat e radhës. E gjitha që mund ta them është se ne, Shtetet e Bashkuara të Amerikës, do të vazhdojmë t’ua bëjmë shumë të qartë partnerëve tanë në Prishtinë – publikisht dhe privatisht – rëndësinë e Asociacionit për ne, pikëpamjen tonë se ky është një zotim i mëhershëm që është në përputhje me Kushtetutën e Kosovës dhe se nuk po e krijon një Republika Sërpska. Ne do ta bëjmë pjesën tonë në tentimin për ta çmitizuar Asociacionin në disa mënyra, sepse mendoj se ka shumë pasiguri lidhur me çfarë është Asociacioni dhe çfarë nuk është.

Ne do të jemi shumë të qartë për pikëpamjet tona lidhur me këtë, rëndësinë që ka për ne dhe, gjithashtu, që nuk do ta krijojë një entitet sikur Republika Sërpska brenda Kosovës.

Radio Evropa e Lirë: A ka filluar SHBA-ja të kërkojë për partnerë alternativë? Kush janë ata për këtë çështje?

Derek Chollet: Përsëri, unë nuk dua të hyj në detaje për këto gjëra tani. E gjitha që mund ta them është se ne do të vazhdojmë ta bëjmë të qartë, publikisht dhe privatisht, rëndësinë që ka për neve dhe vijën e kuqe që kjo nuk është një Republikë Sërpska./REL

Related Topics:
Continue Reading

Lajmet

Nis zgjerimi i Qendrës Nacionale të Xhudos në Pejë, projekt mbi 5.7 milionë euro

Published

3 minutes ago

on

March 18, 2026

By

Nisja e punimeve për zgjerimin e Qendrës Nacionale të Xhudos në Pejë ka shënuar sot një hap të rëndësishëm për infrastrukturën sportive në Kosovë.

Ky projekt modern, i cili kap vlerën e mbi 5.7 milionë eurove, parashikon ndërtimin e një palestre të re me standarde ndërkombëtare, si dhe një objekti multifunkional që do të ofrojë akomodim, pishinë, sallë fitnesi dhe restorant për sportistët.

Në ceremoninë e vënies së gurthemelit, Kryeministri i Republikës së Kosovës, Albin Kurti, i shoqëruar nga Ministri i Sportit, Blerim Gashani dhe krerët e Federatës së Xhudos, e cilësoi këtë investim si një përgjigje ndaj rezultateve të jashtëzakonshme që ky sport i ka sjellë vendit ndër vite.

Hapësirat e reja pritet të shërbejnë edhe për garat e sporteve luftarake gjatë Lojërave Mesdhetare 2030, duke e kthyer Pejën në një qendër rajonale të xhudos.

Përveç rëndësisë infrastrukturore, ky projekt u vlerësua lart edhe nga trajneri Driton Kuka, i cili u kërkoi xhudistëve që këtë mbështetje serioze të shtetit ta shpërblejnë me punë e rezultate të reja në arenën ndërkombëtare.

Aktualisht, në këtë qendër po stërviten edhe sportistë nga Ukraina, gjë që dëshmon ndikimin e saj përtej kufijve të Kosovës.

“Sot, këtu në Pejë, në lagjen e kampionëve të botës, nuk po vendosim vetëm gurthemel. Sot, po vazhdojmë suksesin e xhudos së Kosovës. Xhudoja është suksesi më i madh që kemi ndërtuar si shtet në sport,” deklaroi kryeministri Kurti gjatë fjalës së tij.

 

Continue Reading

Lajmet

Karrierë në diplomaci: Pse Shkencat Politike në UBT janë zgjedhja e parë e të rinjve?

Published

1 hour ago

on

March 18, 2026

By

Në një epokë të ndryshimeve të mëdha gjeopolitike, nevoja për profesionistë të pajisur me kompetenca të larta në fushën e shkencave politike është bërë jetike për zhvillimin e shoqërisë.

Fakulteti i Shkencave Politike në UBT është pozicionuar si një qendër e ekselencës akademike, ku ndërthuren stafi i kualifikuar, kurrikulat bashkëkohore dhe mundësitë e pashtershme për studentët që synojnë të ndërtojnë një karrierë të suksesshme brenda dhe jashtë vendit.

Ky program është projektuar mbi standardet më të larta evropiane, duke ofruar një qasje të baraspeshuar mes teorive politike dhe zhvillimeve praktike, gjë që mundëson përgatitjen e kuadrove që zotërojnë aftësi të thella analitike dhe kritike për dukuritë bashkëkohore.

Një prej shtyllave kryesore që e dallon këtë program është bashkëpunimi i ngushtë ndërkombëtar, i cili u mundëson studentëve përfitimin e shkëmbimeve studentore dhe përvojave të ndryshme akademike përmes partneritetit me institucione prestigjioze.

Kjo qasje ndërkombëtare siguron që diploma e fituar në UBT të jetë e njohur dhe e konkurrueshme në të gjithë Bashkimin Evropian, duke u dhënë studentëve një avantazh të pakrahasueshëm në tregun e punës.

Përveç ngritjes akademike, UBT ka krijuar një ekosistem mbështetës për studentët, duke përfshirë edhe lehtësime të ndjeshme financiare. Aktualisht, studentët që vendosin të bëhen pjesë e këtij rrugëtimi në Shkenca Politike përfitojnë një bursë prej 20% gjatë të tri viteve të studimit, duke e bërë arsimin cilësor.

Kjo mbështetje reflektohet edhe në suksesin e të diplomuarve, ku rreth 98% e tyre janë tashmë të punësuar në sektorë kyçë, duke dëshmuar se aftësitë në hartimin e dokumenteve politike, kërkimin shkencor dhe analizën e rrethanave rajonale e ndërkombëtare janë kompetenca që tregu i vlerëson maksimalisht.

Përmes pjesëmarrjes në konferenca e gara ndërkombëtare, studentët e Shkencave Politike në UBT nuk marrin vetëm një diplomë, por transformohen në profesionistë të gatshëm për të dhënë kontributin e tyre në politikat publike dhe diplomacinë moderne.

Nëse dëshironi të siguroni vendin tuaj nga tani, mund të aplikoni online përmes linkut: APLIKIMI ONLINE

Continue Reading

Lajmet

Aksion në ARBK: Prokuroria bastis agjencinë mbi dyshimet për keqpërdorim të detyrës dhe falsifikim të dokumenteve

Published

3 hours ago

on

March 18, 2026

By

Prokuroria Themelore në Prishtinë, në bashkëpunim me Policinë e Kosovës, ka ndërmarrë në orët e hershme të mëngjesit të sotëm një aksion të gjerë bastisjesh në objektet e Agjencisë së Regjistrimit të Bizneseve (ARBK).

Ky institucion, i cili operon në kuadër të Ministrisë së Industrisë, Ndërmarrësisë dhe Tregtisë, është bërë cak i hetuesisë pas dyshimeve të bazuara për përfshirje në veprime të jashtëligjshme brenda administratës shtetërore.

Sipas njoftimit zyrtar, hetimet janë përqendruar në dy vepra të rënda penale: “Keqpërdorimi i pozitës apo autoritetit zyrtar” dhe “Rastet e posaçme të falsifikimit të dokumenteve”.

Dyshimet kryesore lidhen me mënyrën se si zyrtarët kanë ushtruar detyrën e tyre dhe me mundësinë e manipulimit të dokumentacionit zyrtar brenda sistemit të regjistrimit të bizneseve në Kosovë.

Aksioni është realizuar me urdhër të Gjykatës Themelore në Prishtinë dhe është ende në zhvillim e sipër, ndërkohë që njësitë mbështetëse po grumbullojnë prova materiale që mund të shërbejnë për zbardhjen e plotë të rastit.

Prokuroria ka bërë të ditur se është duke ndërmarrë të gjitha veprimet e nevojshme ligjore në funksion të hetimit, ndërsa detaje të tjera rreth personave të ndaluar apo provave të sekuestruara pritet të bëhen publike në vazhdimësi.

Continue Reading

Lajmet

REL: Si po përpiqet media shtetërore iraniane të ndikojë në Bosnje dhe Hercegovinë?

Published

3 hours ago

on

March 18, 2026

By

Shkurtimisht

  • Shërbimi shtetëror mediatik i Iranit, IRIB, vepron për gati 30 vjet në Bosnje dhe Hercegovinë, ndërsa është nën sanksione nga vendet perëndimore, për shkak të akuzave për propagandë dhe shkelje të të drejtave të njeriut.
  • Në muajt e fundit, ky medium u ka dërguar mediave në Sarajevë njoftime dhe video-materiale për protestat dhe përleshjet në Iran, duke i paraqitur protestuesit si dhunues.

Shumë shpejt pasi u përhap lajmi se udhëheqësi suprem i Iranit, Ali Khamenei, ishte vrarë në sulmet izraelito-amerikane ndaj Iranit, pas gati 40 vjetësh në krye të vendit, në adresat elektronike të mediave në Sarajevë mbërriti një mesazh nga Teherani.

Ai ishte dërguar nga adresa e IRIB-it, shërbimit shtetëror mediatik të Iranit, i cili është nën sanksionet e Bashkimit Evropian, Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe Kanadasë, për shkak të akuzave për përhapje të propagandës dhe shkelje të të drejtave të njeriut.

Në atë email, të dërguar më 1 mars, IRIB-i ofronte edhe video-materiale nga ajo që e përshkruante si “mbledhje spontane masive e qytetarëve në pjesë të ndryshme”, pas vrasjes së Khameneit.

Një situatë e ngjashme kishte ndodhur edhe rreth një muaj më herët.

Derisa forcat qeveritare po vrisnin mijëra njerëz në qytete të Iranit, gjatë protestave kundër regjimit, IRIB Sarajeva u dërgonte mediave materiale nga tubimet proqeveritare, të organizuara si përgjigje ndaj trazirave që lidheshin me pakënaqësitë për gjendjen ekonomike në vend.

Një raport i Ministrisë së Jashtme të Iranit, dërguar më 14 janar mediave në Bosnje dhe Hercegovinë, përmbante fotografi që, siç thuhej, tregonin “veprimet e dhunshme dhe terroriste të protestuesve në periudhën nga dhjetori 2025 deri në janar 2026”.

Në raport, protestuesit krahasoheshin me militantët e grupit terrorist Shteti Islamik, ndërsa Shtetet e Bashkuara dhe disa vende perëndimore paraqiteshin si nxitëse të protestave.

Sipas analizës së Radios Evropa e Lirë, njoftimet e IRIB-it nuk u transmetuan gjerësisht në platformat online të mediave në Bosnje dhe Hercegovinë.

Meisam Mirhadi, i cili prezantohet si përfaqësues i transmetuesit publik iranian, nuk pranoi t’i përgjigjej REL-it se cilave media u janë dërguar njoftime dhe materiale nga IRIB-i.

IRIB-i, përndryshe, ka pothuajse tridhjetë vjet që vepron në Bosnje dhe Hercegovinë – vend kandidat për anëtarësim në Bashkimin Evropian.

Pse u sanksionua IRIB-i?

Në dhjetor të vitit 2022, Bashkimi Evropian vendosi sanksione ndaj individëve të lidhur me IRIB-in, me arsyetimin se rrjeti kufizonte rrjedhën e lirë të informacionit në Iran dhe merrte pjesë në organizimin dhe transmetimin e rrëfimeve të detyruara nga kritikët e regjimit, të cilat siguroheshin përmes frikësimit dhe dhunës.

Bosnje dhe Hercegovina, si vend kandidat për anëtarësim në BE, është e detyruar ta harmonizojë politikën e saj të jashtme me atë të BE-së.

Agjencia Rregullatore e Komunikimeve në Bosnje dhe Hercegovinë, e cila është përgjegjëse për mediat elektronike në këtë vend, i tha Radios Evropa e Lirë se nuk ka marrë udhëzime nga institucionet përkatëse të Bosnje dhe Hercegovinës në lidhje me zbatimin e ndalesës së vendosur nga BE-ja për përmbajtjet e caktuara të huaja.

Sanksionet ndaj IRIB-it u vendosën pas vdekjes së Mahsa Aminit, një gruaje 22-vjeçare iraniane, e cila ndërroi jetë në paraburgim më 17 shtator 2022. Ajo ishte ndaluar për shkelje të dyshuar të kodit të veshjes në Iran, i cili kërkon që gratë të mbajnë shami në kokë.

Pas vdekjes së saj, protestuesit në të gjithë Iranin organizuan protesta të përditshme për muaj të tërë, duke çuar në një lëvizje që u bë e njohur si “Gratë, jeta, liria”.

Zyra e Kontrollit të Aseteve të Huaja (OFAC) e Departamentit të Thesarit të SHBA-së vendosi sanksione ndaj gjashtë punonjësve të IRIB-it në nëntor të vitit 2022, me arsyetimin se media kishte transmetuar “qindra rrëfime të detyruara nga të paraburgosurit”.

U vu në dukje se IRIB-i dhe degët e tij nuk funksionojnë si media objektive, por si mjet kryesor i Qeverisë iraniane për shtypje dhe censurë ndaj popullit të saj.

Që kur dhe si ka funksionuar shërbimi mediatik iranian në Bosnje dhe Hercegovinë?

Shërbimi publik mediatik i Iranit transmetoi për herë të parë një program radiofonik në gjuhën boshnjake – përmes një faze testimi – në maj të vitit 1994, por u zhvillua ndjeshëm në vitet pas luftës.

Në vitin 1995, televizioni iranian, si pjesë e IRIB-it, filloi të operonte nën emrin Sahar Balkan TV në gjuhën boshnjake. Ai vazhdon të operojë edhe sot, ndërsa programi radiofonik është mbyllur.

Përveçse në platformat digjitale, Sahar Balkan TV transmeton programin e tij ditor edhe në televizionin lokal, TV Vogoshqa, në Sarajevë, që zgjat disa orë.

Televizioni iranian Sahar Balkan ka llogari zyrtare në Facebook, X, Telegram dhe Instagram.

Ai ka më shumë ndjekës në llogarinë e tij në Instagram, rreth 30.000; në Facebook ndiqet nga rreth 17.000 veta, në Telegram i ka rreth 3.500 përdorues, në X rreth 500. Televizioni ka edhe një llogari zyrtare në YouTube, me disa dhjetëra ndjekës.

Përmbajtja është kryesisht e fokusuar në një imazh pozitiv të regjimit iranian, me kritika ndaj Perëndimit dhe “regjimit zionist”.

Numri i postimeve u rrit pas përshkallëzimit të konfliktit në Lindjen e Mesme, si dhe gjatë protestave kundër regjimit iranian.

Përveç përkthimeve nga media shtetërore iraniane në persisht, Sahar Balkan prodhon edhe lajme në gjuhën boshnjake.

Në studion në Sarajevë, kanali interviston edhe njerëz nga Bosnje dhe Hercegovina, që kryesisht kanë pikëpamje pro regjimit iranian.

TV Vogoshqa, që është një kompani publike në pronësi të Komunës së Vogoshqës, thotë se nuk është në dijeni se Sahar Balkan, si pjesë e IRIB-it, është nën sanksione të BE-së.

“Radio-Televizioni Vogoshqa ka transmetuar programin Sahar Balkan në formate dhe intervale të ndryshme kohore që nga viti 1996. Sot, RTV Vogoshqa, në baza komerciale, ofron një interval ritransmetimi për programin Sahar Balkan, i cili transmetohet nga Teherani”, thuhet në përgjigje.

Sipas regjistrave të biznesit, të disponueshëm publikisht, zyra e IRIB-it në Sarajevë është regjistruar që nga gushti i vitit 2016.

IRIB-i nuk iu përgjigj pyetjeve të Radios Evropa e Lirë në lidhje me praktikat e tij të biznesit dhe prodhimin e përmbajtjes në gjuhën boshnjake.

Sahar Balkan TV është pjesë e Rrjetit Universal Sahar (SUN) të IRIB-it, i cili transmeton në disa gjuhë, përfshirë atë dari, azerbajxhanase, kurde, urdu, boshnjake dhe shqipe.

Harun Karçiq, analist i politikës së jashtme dhe autor i një monografie për lidhjet mes Ballkanit dhe Lindjes së Mesme, shpjegon se Sahar TV përgatit pjesën më të madhe të përmbajtjes në Teheran dhe më pas e shpërndan atë në mediat anembanë botës.

“Irani u jep një numër të madh bursash studentëve të huaj, të cilët në vitet e fundit të studimeve përkthejnë lajmet në gjuhët e tyre amtare dhe i prezantojnë ato në studio. E, pastaj, programet e përfunduara dërgohen në vendet e tyre”, thotë Karçiq.

Ai shton se stacionet televizive iraniane kanë pasur një prani shumë më të madhe rreth 30 vjet më parë.

“Me një numër të vogël njerëzish, ata përkthejnë njoftimet për shtyp dhe i dërgojnë ato në stacionet tona televizive, me shpresën se dikush do t’i publikojë ato. Në fund të fundit, gjithçka varet nga mendimi kritik i redaktorëve dhe gazetarëve tanë dhe nga aftësia jonë mediatike për të dalluar propagandën nga faktet”, shton Karçiq.

Si funksionon transmetuesi shtetëror i Iranit?

Transmetuesi i Republikës Islamike të Iranit (IRIB) është i vetmi transmetues radioteleviziv i autorizuar në Iran.

I themeluar pas Revolucionit Islamik të vitit 1979, ai është nën kontrollin e drejtpërdrejtë të udhëheqësit suprem, i cili emëron dhe shkarkon drejtorin dhe gjithashtu ushtron ndikim të fortë përmes një bordi mbikëqyrës prej gjashtë anëtarësh.

Financohet nga buxheti i shtetit dhe të ardhurat nga reklamat.

Ai punëson 30.000 deri në 50.000 njerëz – më shumë se BBC-ja, e cila punëson rreth 21.000, shkruan Iran International, një medium privat në gjuhën perse, me seli në Londër.

IRIB-i ofron shërbime radiotelevizive vendase dhe ndërkombëtare, duke operuar me 12 kanale televizive vendase, katër kanale lajmesh ndërkombëtare, gjashtë kanale televizive satelitore dhe 30 kanale televizive provinciale.

Sipas Al Monitor-it, IRIB-i drejton kanale lajmesh në anglisht, arabisht dhe spanjisht, dhe transmeton në më shumë se 30 gjuhë, duke përfshirë atë boshnjake, azerbajxhanase, mandarin dhe shqip.

IRIB-i bashkëpunon gjithashtu me Ministrinë e Inteligjencës në Iran dhe Trupat e Gardës Revolucionare Islamike, raporton Fondacioni për Mbrojtjen e Demokracive.

Përpjekje “të dështuara” për ndikim

Gjatë luftës së viteve 1990 në Bosnje dhe Hercegovinë, Irani mbështeti Ushtrinë e Republikës së Bosnje dhe Hercegovinës dhe forcat boshnjake me para, ndihma humanitare dhe armë, si dhe me këshilltarë ushtarakë nga Trupat e Gardës Revolucionare, që u dërguan në këtë vend.

Pas luftës, nën presionin e SHBA-së, autoritetet në Sarajevë i zvogëluan lidhjet politike dhe të sigurisë me Teheranin, të cilat tani janë kryesisht të kufizuara në bashkëpunim kulturor dhe akademik dhe kontakte të rralla politike.

Karçiq thotë se ndikimi i Iranit në Bosnje dhe Hercegovinë ka qenë në rënie që nga lufta.

Në 30 vjetët e fundit, Irani, sipas tij, ka investuar shumë në përpjekjet për të fituar ndikim përmes instituteve, fondacioneve, kolegjeve, si dhe mediave të tilla si stacioni televiziv, Sahar Balkan TV.

Karçiq thotë se IRIB-i donte të fitonte ndikim dukshëm më të madh në Bosnje dhe Hercegovinë pas luftës, ngjashëm me atë që ka në Jemen, Irak ose Liban.

“Por, pas luftës, [misioni i atëhershëm paqeruajtës i NATO-s] SFOR-i ushtroi presion të fortë mbi autoritetet boshnjake dhe këto marrëdhënie u dobësuan ndjeshëm që në vitin 1998”, thotë Karçiq.

Mjet propagande

Për të mundësuar zgjerimin e programit ndërkombëtar, Teherani ka trefishuar buxhetin vjetor të IRIB-it në rreth 480 milionë dollarë deri në vitin 2025, sipas një analize që ka bërë Fondacioni për Mbrojtjen e Demokracive me seli në Uashington.

Përfaqësuesi i Fondacionit, Toby Dershowitz, thotë për Radion Evropa e Lirë se materialet, të cilat dërgohen përmes zyrave të jashtme të IRIB-it, flasin për përpjekjet e autoriteteve iraniane për të zgjeruar ndikimin e IRIB-it jashtë vendit, përfshirë edhe në Ballkan.

“Demonstratat, në të cilat miliona iranianë dolën në rrugë për të protestuar kundër shtypjes nga Qeveria e tyre, portretizohen si trazira të nxitura nga aktorë të huaj. Kjo është një qasje që zyrtarët e regjimit e kanë përsëritur si në mediat shtetërore, ashtu edhe në kanalet ndërkombëtare”, thotë ai.

Sipas këtij fondacioni, sanksionet ndaj IRIB-it dhe degëve të tij janë vendosur edhe në Australi dhe në Mbretërinë e Bashkuar, për shkak të rolit të tyre në transmetimin e rrëfimeve të detyruara dhe të rreme. Faqet e lidhura me IRIB-in janë hequr gjithashtu nga transmetimi. /REL/

 

 

Continue Reading

Të kërkuara