Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.

 Foto: Senati amerikan

 18 qershor 1993

Senati amerikan miratoi dy amendamente për Kosovën

Senatorja amerikane, Suzan Molinari i propozoi dy amendamente për Kosovën në Dhomën e Përfaqësueseve të Senatit Amerikan, të cilat miratuan të mërkurën, më 16 qershor. Në amendamentin e parë kërkohet nga presidenti Klinton që të kërkojë nga Këshilli i Sigurimit i Kombeve të Bashkuara për të dërguar forcat në Kosovë, ndërsa në amendamentin e dytë kërkohet dyfishimi i numrit të monitorëve të KSBE-së në Kosovë.

Në prezantimin e amendamenteve, Suzan Molinari tha: “Bosnja praktikisht u shkatërrua. Serbët tani janë duke i kryer punët përfundimtare dhe së shpejti do të kërkojnë një cak të ri. Administrata amerikane i bindi Kombet e Bashkuara që të dërgojnë trupa në Maqedoni për ta mbrojtur atë vend, por edhe Kosovës i duhet i njëjti kujdes. Në të kundërtën, do të dukej se ne po ia lëmë atë në dorë Serbisë. Kjo është gjëja më e vogël që mund të bëjmë për ata njerëz, të cilët pothuajse janë injoruar nga Kombet e Bashkuara, me përjashtim të disa fjalëve të zbrazëta të udhëheqësve, të cilët asnjëherë nuk i kanë pri aksionit. Është shumë dëshpëruese se Kombet e Bashkuara nuk kanë treguar të njëjtin kujdes për këtë krizë, siç kanë vepruar me Somalinë, ngase ajo që bëjnë sërbët është po aq barbare çfarë bëjnë luftënxitësit atje.”

18 qershor 1994

Në Gjilan inspektorët serbë morën në pyetje 14 veprimtarë dhe drejtorë të shkollave fillore

Pas ndërhyrjes së paradoditshme të policisë serbe në objektet e shkollave fillore në komunën e Gjilanit, vetëm gjatë javës së fundit inspektorët e sigurimit serb morën në pyetje katërmbëdhjetë veprimtarë të arsimit dhe drejtorë të shkollave fillore në këtë komunë, njofton Komisioni për Informim i Degës së LDK-së në Gjilan. Bëhet me dije se deri tash u morën në pyetje Musa Qerimi, kryetar i Degës së LASH-it në Gjilan dhe nënkryetar i Këshillit komunal për Financim, Hajdin Sadiku, anëtar i Këshillit komunal për Financim të Gjilanit, Selman Geci, drejtor i shkollës fillore “Selami Hallaqi” në Gjilan, i cili deri tash në pyetje u mor dy herë, Zejnullah Zejnullahu, drejtor i shkollës fillore “Abaz Ajeti” në Gjilan, i cili po ashtu u mor dy herë në pyetje, Nebih Ibrahimi, drejtor i shkollës fillore “Afërdita” në Kishnapolë, Mexhid Haziri, drejtor i shkollës fillore “Bashkimi” në Zhegër, Adem Mehmeti, drejtor i shkollës fillore “Bajram Curri” në Shurdhan, Asllan Ibishi, drejtor i shkollës fillore “Esat Berisha në Llashticë, Rashit Sahiti, drejtor i shkollës fillore “Emin Duraku” në Malishevë, Jetullah Bislimi drejtor i shkollës fillore “Nazim Hikmet” në Dobërçan, Idriz Shabani, dejtor i shkollës fillore “Skënderbeu” në Përlepnicë, Enver Bllaca, drejtor i shkollës fillore “Ramiz Cërnica” në Cërnicë, Aziz Ilazi, drejtor i shkollës fillore në Livoç të Epërm dhe Muharrem Elezi, drejtor i shkollës fillore “Dëshmorët e Kombit” në Livoç të Poshtëm.

Ndaj drejtorëve të shkollave të lartëshënuara, policia po ushtron presion që ata t’i dorëzojnë të gjitha dëftesat dhe diplomat.

18 qershor 1997

Procedurë kundërvajtëse kundër 87 shqiptarëve

Në komunën e Suharekës organet e instaluara serbe kanë evidentuar 87 raste të shitjes së shtëpive dhe të pronave të serbëve. Po kaq kërkesa janë bërë për fillimin e procedurës për kundërvajtje kundër blerësve, pra shqiptarëve. Në 82 raste fjala është për shitjen e tokave, kurse pesë raste kanë të bëjnë me shitjen e objekteve banesore, shkruan gazeta “Jedinstvo” dhe shton se këto shitblerje janë bërë prej vitit 1994 e këndej.

Deri më tash gjykatat për kundërvajtje kanë shqiptuar 16 dënime, kurse në procedurë e sipër janë 22 lëndë, ndërkaq 32 lëndë palët kanë refuzuar të marrin thirrjet. Organet e instaluara serbe në këtë komunë kanë nxjerrë tri vendime me të cilat urdhërohen ata që kanë hyrë në këto objekte t’i lirojnë ato.

Shumica e serbëve që i kanë shitur pronat e tyre janë shpërngulur më herët nga kjo komunë dhe e kanë pritur momentin më të volitshëm për t’i shitur më shtrenjtë pronat e tyre.

Përndryshe në këtë komunë serbët përbëjnë 6 për qind të popullsisë së përgjithshme, nga 70. 000 sa ka komuna e Suharekës.

Ndërsa në Ferizaj dy shqoptarë u dënuan me nga 30 ditë burg për shkak se kanë blerë pronat e serbëve. I ashtuquajturi komision për përcjelljen dhe pengimin e shitblerjeve të patundshmërive në mes të personave të nacionaliteteve të ndyshme ka regjistruar në Ferizaj 17 shitblerje të tilla, shkruan gazeta “D. Telegraf”. Kundër të gjithë këtyre janë bërë padi penale, kurse blerësit, pra shqiptarët, duhet t’ua kthejnë patundshmëritë pronarëve nga të cilat i kanë blerë ato.

18 qershor 1998

Gjakovë: Nuk ka njoftime për të vrarë në brezin kufitar

Burime të LDK-së në Gjakovë nuk kanë mundur të sigurojnë informacione rreth njoftimit të mediave serbe për disa shqiptarë të vrarë në brezin kufitar më Shqipërinë.

Sipas burimeve të pakonfirmuara, flitet për disa shqiptarë të plagosur në këtë zonë nga fushat e minuara në kufi.

Gjakovë: Të vrarit varrosen të paidentifikuar, me urdhrin e policisë

Në varrezat e Gjakovës dje, me urdhërin e policisë, u bë varrimi i tre shqiptarëve të vrarë, të sjellë nga policia në morgun e spitalit të këtij qyteti, identiteti i të cilëve nuk dihet, njofton KI i Degës së LDK-së në Gjakovë.

Policia ka urdhëruar që sot të bëhet varrimi edhe i një të vrari, trupi të cilit ndodhet në morg.

Forcat serbe vranë Sabri Ahmetin (65) nga Carraleva

Dje pasite, gjatë granatimit të fshatrave të komunës së Shtimes, forcat serbe vranë Sabri Ahmetin (65) nga Carraleva.

I ndjeri ishte në oborrin e shtëpisë së tij kur u qëllua për vdekje nga forcat serbe të stacionuara në afërsi të Carralevës.

Klinika e Gjinekologjisë dhe Obstetrikës në Qendrën Klinike Universitare të Kosovës (QKUK) ka publikuar bilancin e punës për periudhën nga janari deri më 15 qershor 2026, duke regjistruar gjithsej 4,423 lindje.

Sipas të dhënave zyrtare, pjesa dërrmuese e lindjeve – gjithsej 3,090 raste – janë kryer në mënyrë natyrale. Ndërkaq, 1,333 lindje të tjera janë realizuar përmes ndërhyrjes kirurgjike me prerje cezariane.

Një sukses i veçantë i klinikës gjatë këtij viti ka qenë trajtimi i rasteve të ndjeshme të foshnjave që kanë ardhur në jetë para kohe. Shërbimi Spitalor Klinik dhe Universitar i Kosovës (SHSKUK) njoftoi se 318 foshnje premature, pas një kujdesi intensiv dhe trajtimi të specializuar nga mjekët, janë liruar në gjendje të mirë shëndetësore për në shtëpi.

Përmes një njoftimi në rrjetet sociale, Klinika ka theksuar se ky volum pune menaxhohet nga ekipe multidisiplinare të përbëra nga mjekë specialistë, infermierë dhe mami, të cilët kujdesen për shtatzënitë, lindjet dhe trajtimin e patologjive të ndryshme gjinekologjike.

Nga ana e tyre, institucionet shëndetësore kanë rikonfirmuar se shëndeti i nënës dhe i foshnjës mbetet një ndër prioritetet kryesore të sistemit shëndetësor në vend, duke e vlerësuar investimin në këtë sektor si një kontribut të drejtpërdrejtë në mirëqenien e shoqërisë. /E.A/

Edmir V. nga Beogradi e vizitoi Finlandën në prill. Ai ndërroi fluturim në Stokholm dhe thotë se, për shkak të sistemit të ri evropian të hyrje-daljeve, për pak sa nuk e humbi fluturimin e radhës, edhe pse kishte tri orë kohë ndërmjet dy fluturimeve.

“Qëndron në radhë dhe pret, pret, pret… Oficeri kufitar fillon me pyetje për udhëtimet e mëparshme, përfshirë arsyet pse kam vizituar një apo një shtet tjetër evropian. Pyetjet ishin deri diku edhe të pakëndshme. Megjithatë, kaosi i vërtetë nisi kur ndodhi diçka me pajisjen, e cila papritur pushoi së funksionuari. Pastaj të gjithë udhëtarët u transferuan në të njëjtën radhë pritjeje”, tregon Edmiri në një bisedë për Radion Evropa e Lirë (REL).

Ngjashëm ka kaluar edhe Bojani nga Podgorica. Ai kishte arritur në aeroportin belg Charleroi dhe u përball me një radhë të gjatë njerëzish që prisnin të kalonin përmes sistemit.

Por, atë e shpëtoi fakti që po udhëtonte me një foshnje, ndaj kishte përparësi në kalim. Por, as kjo nuk do të thoshte se kaloi pa pritur, pasi numri i atyre që kishin “përparësi” ishte i madh.

Të tjerët, të cilët nuk udhëtonin me foshnja, thotë ai, u desh që të prisnin me orë të tëra.

Një grup kolegësh nga Kosova udhëtuan me makinë drejt Greqisë në fund të majit. Ata zgjodhën qëllimisht ditët e punës për hyrje dhe dalje nga vendi, me qëllim që të shmangnin pritjet e mundshme gjatë fundjavës. Ata kishin parë deklaratat e zyrtarëve evropianë se procedura zgjat shumë pak.

Megjithatë, thonë ata, procedura zgjati shumë më tepër nga sa kishin pritur.

Sipas personave me të cilët bisedoi REL-i, disa udhëtarë u detyruan t’u përgjigjeshin pyetjeve të policëve kufitarë për arsyet e udhëtimeve të mëparshme ose, për shembull, për mungesën e vulave në pasaportë që do të dëshmonin se kishin dalë nga Zona Shengen.

Të tjerë hasën në probleme teknike me skanimin e gjurmëve të gishtërinjve ose me fotografimin e fytyrës. Ata thonë se për çdo automjet priti të paktën 20 minuta.

Hana nga Beogradi në qershor arriti me aeroplan në Bergamo të Italisë. Pas mbërritjes, ajo u rreshtua në kolonën për udhëtarët që nuk janë shtetas të vendeve të Bashkimit Evropian.

Ajo priti rreth 45 minuta para se të kalonte kontrollin kufitar dhe procedurën e skanimit.

Pas kësaj, ajo udhëtoi me tren nga Italia në Zvicër. Kur ua dorëzoi pasaportën zyrtarëve kufitarë zviceranë, të dhënat e saj tashmë ishin të regjistruara në sistem. Në ekran u shfaq edhe fotografia e bërë gjatë kontrollit kufitar në Itali, duke treguar se informacionet ishin tashmë të qasshme për autoritetet kompetente.

Këta janë vetëm disa shembuj të përvojave të shtetasve të të ashtuquajturave vende të treta (shtete që nuk janë anëtare të BE-së), të cilët kalojnë nëpër procedurat e Sistemit të Hyrje-Daljeve (EES).

Sistemi u fut në përdorim në tetor të vitit të kaluar, teksa u bë plotësisht operacional më 10 prill të këtij viti.

Çfarë përfshijnë rregullat e reja?

Bëhet fjalë për një sistem të automatizuar që zëvendëson vulosjen manuale të pasaportave të udhëtarëve që hyjnë në zonën Shengen.

Sistemi zbatohet për qytetarët që posedojnë pasaporta biometrike, pavarësisht nëse për hyrje në BE u nevojitet vizë apo jo. Ai regjistron të dhëna biometrike, gjurmët e gishtërinjve dhe fotografinë e fytyrës, si dhe të dhëna personale dhe datat e udhëtimit, me qëllim përmirësimin e sigurisë së kufijve, zbulimin e personave që tejkalojnë kohën e lejuar të qëndrimit dhe parandalimin e keqpërdorimit të identitetit.

Që nga fillimi i zbatimit të këtij sistemi, është krijuar kaos në aeroportet evropiane. Rrjetet sociale janë mbushur me dëshmi për radhë të gjata pritjeje që ndonjëherë kanë rezultuar edhe me humbjen e fluturimeve.

Nga shërbimet kompetente evropiane thonë se EES tashmë po tregon rezultate pozitive. Nga ana tjetër, udhëtarët do të duhet të përshtaten, pasi kjo do të jetë tani pjesë përbërëse e udhëtimit.

Ndërtimi dhe modernizimi i infrastrukturës pritet që në vitet e ardhshme ta lehtësojnë procesin. Megjithatë, viti i parë ka shumë gjasa të jetë i vështirë, ndërsa sezoni i verës do të përbëjë një sfidë të veçantë.

Video nga arkivi: Rregullat për udhëtime në BE

Në prill, 600 fluturime të humbura në Bruksel

Vetëm gjatë festave për Pashkë, rreth 600 persona humbën fluturimin në aeroportin e Brukselit. Për këtë arsye, ky aeroport tani këshillon udhëtarëve të mos e respektojnë rregullin e shkuarjes në aeroporte dy orë më herët.

“Vërejtëm se vendosja e EES-it ka çuar në zgjatjen e kohës së pritjes në dy deri në tre orë. Po bashkëpunojmë me Policinë Federale, e cila është përgjegjëse për kontrollet dhe procesin, dhe po bëjmë gjithçka që është në fuqinë tonë për të menaxhuar sa më mirë radhët”, thuhet në përgjigjen për REL-in nga aeroporti Zaventem, që është aeroporti kryesor në Belgjikë.

Situata është edhe më e vështirë në pikat kufitare tokësore. Nga policia greke për REL deklarojnë se komplikimet janë normale gjatë futjes së një sistemi të ri.

“Si në çdo kalim të madh drejt procedurave të reja të kontrollit kufitar, zbatimi i sistemit mund të ketë fillimisht ndikim në kohën e përpunimit në disa pika kufitare, veçanërisht gjatë periudhave me trafik të shtuar udhëtarësh. Kjo lidhet kryesisht me kërkesat shtesë për verifikim dhe regjistrim biometrik që duhet të kryhen për shtetasit e vendeve të treta gjatë hyrjeve dhe daljeve. Këto procedura janë pjesë përbërëse e sistemit dhe nuk mund të shmangen”, thanë nga Policia greke në një përgjigje dërguar Radios Evropa e Lirë.

A do të jetë më e lehtë gjatë sezonit veror?

Me afrimin e sezonit veror, disa shtete evropiane po shqyrtojnë mundësinë e një qasjeje më fleksibile sa i përket përpunimit të të dhënave.

Kroacia dhe Greqia, për shkak të afërsisë gjeografike, mbeten destinacionet më tërheqëse për pushimet verore të qytetarëve të rajonit.

Nga Ministria e Punëve të Brendshme e Kroacisë konfirmojnë se gjatë kulmit të sezonit lejohet një shkallë e caktuar fleksibiliteti. Kjo mund të përfshijë përjashtime të përkohshme nga marrja e të dhënave biometrike, me skanimin e detyrueshëm të dokumentit të udhëtimit dhe regjistrimin e kohës së hyrjes në një shtet anëtar të BE-së.

“Ky model mund të zbatohet në një periudhë të kufizuar kohore, maksimumi deri në gjashtë orë në rrethana të jashtëzakonshme që sjellin një trafik aq të dendur sa që koha e pritjes në pikën kufitare bëhet tepër e gjatë. Kjo konkretisht nënkupton krijimin e një dosjeje EES pa marrjen e të dhënave biometrike”, thanë për Radion Evropa e Lirë nga Ministria e Brendshme e Kroacisë.

Pala kroate pret se do të ketë radhë gjatë sezonit veror, por thekson se ato kanë ekzistuar edhe para futjes në përdorim të këtij sistemi.

“Përdorimi i sistemit EES mund të shkaktojë ngadalësim të përkohshëm të trafikut gjatë ngarkesave të pikut në pikat kufitare rrugore, duke qenë se personi duhet të dalë nga automjeti për t’u regjistruar në aspektin biometrik në sistem. Kjo lehtësohet përmes përdorimit të lexuesve manualë të EES-it, ku biometria merret në korsitë e hyrje-daljes para se personi të arrijë në kabinën e kontrollit”, thanë nga Ministria e Brendshme e Kroacisë.

Ata shtojnë se në aeroporte, përveç sistemeve statike, përdoren edhe lexues mobilë EES, kioska dhe e-porta (e-gates) kur është e mundur.

Ndërkaq, nga Policia greke konfirmojnë se gjatë kulmit të sezonit të verës do të përpiqen të jenë më fleksibil për të lehtësuar kalimin e kufijve.

“Greqia e përdor në mënyrë të përgjegjshme mundësinë e pezullimit të pjesshëm të parashikuar nga korniza përkatëse të BE-së, me qëllim përputhshmërinë e plotë me rregullat, por edhe ofrimin e shërbimit sa më të mirë të mundshëm për udhëtarët”, thanë për REL-in nga Policia e Greqisë.

Një mundësi të tillë e parashikon edhe Komisioni Evropian, institucioni që e ka vendosur sistemin EES.

“Pezullimi i mbledhjes së të dhënave biometrike është i mundur në disa pika kufitare dhe për një periudhë të kufizuar kohore në raste rrethanash të jashtëzakonshme që çojnë në kohë tepër të gjata pritjeje. Kjo mundësi ekziston deri në shtator, duke mbuluar kulmin e sezonit turistik veror”, thanë nga Komisioni Evropian në një përgjigje dërguar Radios Evropa e Lirë.

A janë zgjidhje e-kioskat?

Në aeroportin e Brukselit mendojnë se përdorimi i kioskave të regjistrimit dhe portave elektronike për disa shtetas të vendeve të treta është pjesë kyç e zgjidhjes për uljen e kohës së pritjes, por theksojnë se zbatimi i tyre ende nuk ka filluar.

“Kjo tashmë është miratuar nga ministrat kompetentë belgë dhe zbatimi i shpejtë është thelbësor për uljen efikase të kohës së pritjes për qytetarët jashtë BE-së”, thuhet në përgjigjen nga aeroporti i Brukselit.

Kufijtë e brendshëm të Zonës Shengen janë në kompetencë të shteteve anëtare. Prandaj, çdo shtet i rregullon individualisht mënyrën se si qytetarët kalojnë kufijtë.

Nga KE-ja konfirmojnë se zbatimi digjital i sistemit EES duhet ta lehtësojë procesin.

“Rrjedhshmëria e kufijve duhet të sigurohet nga shtetet anëtare përmes sigurimit të numrit të duhur të policëve kufitarë dhe zgjidhjeve të automatizuara, siç janë kioskat vetëshërbyese dhe e-portat [e-gates]”, thonë nga KE-ja, duke shtuar se kjo është veçanërisht e rëndësishme në pikat kufitare me qarkullim të madh.

Nga Policia greke konfirmojnë se po punojnë në mënyrë intensive dhe po investojnë në përmirësimin e infrastrukturës që duhet të lehtësojë procesin e hyrjes dhe daljes nga Zona Shengen.

“Autoritetet kompetente ndjekin vazhdimisht zhvillimet operative dhe, kur është e nevojshme, përshtatin planifikimin dhe shpërndarjen e burimeve për t’iu përgjigjur rritjes sezonale të trafikut dhe për t’i minimizuar sa më shumë shqetësimet për udhëtarët”, thuhet në përgjigjen e Policisë greke.

Sukses apo dështim? KE-ja mburret me rezultatet e sistemit EES

Komisioni Evropian këmbëngul se bëhet fjalë për një sistem shumë të suksesshëm, qëllimi kryesor i të cilit është mbrojtja e kufijve evropianë.

“Zona Shengen është destinacioni më i vizituar në botë, me 40 për qind të të gjitha udhëtimeve ndërkombëtare që kalojnë kufijtë e saj të jashtëm. Në shumicën e shteteve anëtare, përpunimi i regjistrimeve të para zgjat mesatarisht pak më shumë se një minutë”, deklaroi zëdhënësi i Komisionit Evropian, Guillaume Mercier.

Megjithatë, në bisedat me më shumë se dhjetë qytetarë nga Ballkani Perëndimor që gjatë periudhës së fundit kanë kaluar përmes sistemit EES, REL nuk gjeti asnjë bashkëbisedues që konfirmoi se e ka përfunduar të gjithë procedurën brenda një minute.

Zyrtarët e Komisionit Evropian theksojnë se, kur të dhënat e udhëtarëve janë tashmë të regjistruara në sistem, hyrjet dhe daljet e radhës duhet të jenë më të shkurtra dhe më efikase.

Megjithatë, edhe pse sistemi EES po paraqet vështirësi për udhëtarët, në muajt e parë ai tashmë ka treguar rezultate për të cilat është vendosur në funksion.

Sipas të dhënave zyrtare të Komisionit Evropian, që nga tetori 2025 janë regjistruar gati 80 milionë hyrje dhe dalje, 35.000 refuzime hyrjeje, ndërsa rreth 900 persona janë identifikuar si kërcënim për sigurinë e Bashkimit Evropian. /REL/ /E.A/

Çmimet e derivateve në tregun e Kosovës kanë shënuar një rënie të mëtejshme, duke bërë që nafta të prekin nivelin më të ulët që nga fillimi i muajit mars. Ky lëvizje vjen si reflektim i drejtpërdrejtë i uljes së çmimeve në tregjet ndërkombëtare, pas nënshkrimit zyrtar të armëpushimit mes Iranit dhe Shteteve të Bashkuara.

Sipas vendimit të fundit të publikuar të enjten nga Ministria e Industrisë, Ndërmarrësisë, Tregtisë dhe Inovacionit (MINT), çmimet maksimale të lejueshme për 24 orët e ardhshme janë: Nafta: 1.45 euro për litër; Benzina: 1.38 euro;  Gazi: 0.67 euro për litër

Tregu i karburanteve në Kosovë kishte pësuar një goditje të rëndë në fund të shkurtit, kur shpërthimi i konfliktit në Lindjen e Mesme mes SHBA-së,  Qetësimi i situatës gjeopolitike ka sjellë menjëherë efekte pozitive për xhepat e qytetarëve kosovarë.

Ministrja e Industrisë, Mimoza Kusari-Lila, ka bërë të ditur se masa e caktimit të çmimit tavan për derivatet do të mbetet në fuqi për të mbrojtur konsumatorët deri më 4 korrik. /E.A/