Irani sulmoi dhe përfshiu nga flakët një anije cisternë të ngarkuar plot me naftë bruto pranë Dubait herët të martën, pasi Presidenti Donald Trump paralajmëroi se Shtetet e Bashkuara do të shkatërronin centralet energjetike dhe puset e naftës të Iranit nëse ky i fundit nuk hap Ngushticën e Hormuzit.

Goditja mbi anijen “Al-Salmi”, e cila lundron nën flamurin e Kuvajtit, është sulmi i fundit ndaj anijeve tregtare me raketa ose dronë shpërthyes ajrorë dhe detarë në Gjirin Persik dhe Ngushticën e Hormuzit, që prej sulmit të SHBA-së dhe Izraelit ndaj Iranit më 28 shkurt. Konflikti njëmujor është përhapur në të gjithë Lindjen e Mesme, duke vrarë mijëra njerëz, duke ndërprerë furnizimet me energji dhe duke kërcënuar të fusë ekonominë globale në kolaps.

Çmimet e naftës bruto u rritën ndjeshëm për një kohë të shkurtër pas sulmit mbi cisternën, e cila mund të mbajë rreth 2 milionë fuçi naftë me vlerë mbi 200 milionë dollarë me çmimet aktuale.

Kuwait Petroleum Corp, pronari i anijes, deklaroi se sulmi ndodhi herët të martën, duke shkaktuar zjarre dhe dëmtime në trupin e anijes. Autoritetet në Dubai njoftuan më vonë se kishin vënë zjarrin nën kontroll pas sulmit me dron, pa pasur rrjedhje nafte dhe pa lëndime në ekuipazh.

Rritja e çmimeve të naftës dhe karburantit ka filluar të rëndojë mbi financat e familjeve amerikane dhe është kthyer në një kokëçarje politike për Trump-in dhe Partinë e tij Republikane përpara zgjedhjeve afatmesme të nëntorit, pasi ai kishte premtuar uljen e çmimeve të energjisë dhe rritjen e prodhimit të naftës dhe gazit në SHBA.

Çmimi mesatar kombëtar i shitjes me pakicë i benzinës në SHBA kaloi 4 dollarë për gallon për herë të parë në më shumë se tre vjet të hënën, sipas të dhënave nga shërbimi i gjurmimit të çmimeve GasBuddy. Shtrëngimi i furnizimeve globale ka bërë që nafta bruto e referencës “Brent” të rritet me 56% këtë muaj—rritja më e madhe e regjistruar ndonjëherë—duke arritur mbi 113 dollarë për fuçi. /Reuters/

Trupat e Gardës Revolucionare Islamike të Iranit (IRGC) kanë pranuar zyrtarisht vrasjen e Alireza Tangsirit, komandantit të forcave detare të IRGC-së, katër ditë pasi Izraeli deklaroi se ai ishte objektiv i një sulmi, raporton BBC.

Në deklaratën e IRGC-së, të publikuar nga agjencia e lajmeve “Tasnim” (e afërt me këtë strukturë), thuhet se Tangsiri po “organizonte forcat dhe po forconte mburojën mbrojtëse të ishujve dhe brigjeve” dhe se vdiq “si pasojë e plagëve të rënda”. Sipas njoftimit, pavarësisht “mungesës” së komandantit ditët e fundit, forcat detare të IRGC-së kanë kryer “goditje dërrmuese dhe kanë vazhduar kontrollin vendimtar mbi Ngushticën e Hormuzit”.

Garda Revolucionare u zotua në deklaratë se “nuk do të ndalet derisa armiku të shkatërrohet plotësisht”. Tangsiri, një nga komandantët më të lartë të IRGC-së, ishte përgjegjës për mbikëqyrjen e kalimit të anijeve në Ngushticën strategjike të Hormuzit. Në llogarinë e tij në platformën X, ai kishte deklaruar së fundmi se “asnjë anije e lidhur me agresorët kundër Iranit nuk ka të drejtë të kalojë”.

Ai njihej si një komandant i drejtpërdrejtë, duke bërë vazhdimisht deklarata kundër SHBA-së dhe Izraelit. Në vitin 2019, Thesari i SHBA-së vendosi sanksione ndaj Tangsirit dhe komandantëve të tjerë të IRGC-së, pasi Irani rrëzoi një dron vëzhgues amerikan pranë ngushticës.

Sipas BBC- “Irani konfirmon vdekjen e komandantit detar të IRGC-së, Alireza Tangsiri, pas raportimeve për një sulm izraelit.”

Situata mes Iranit, SHBA-së dhe rajonit të Gjirit është përshkallëzuar ndjeshëm në javët e fundit, ndërsa zyrtarët iranianë shprehin mosbesim të thellë ndaj Perëndimit dhe paralajmërojnë për përballje të mundshme ushtarake.

Sipas BBC, lufta aktuale ka nisur më 28 shkurt, vetëm dy ditë pas raundit të tretë të bisedimeve indirekte bërthamore mes SHBA-së dhe Iranit në Gjenevë. Ky zhvillim pason një model të përsëritur: edhe verën e kaluar, sulmet ndaj Iranit nisën gjatë negociatave, duke çuar në një luftë 12-ditore mes Iranit dhe Izraelit, ku SHBA goditi tre objekte kyçe bërthamore iraniane.

Në këtë kontekst, kryetari i Parlamentit të Iranit, Mohammad Bagher Ghalibaf, ka akuzuar SHBA-në për hipokrizi, duke deklaruar se “armiku sinjalizon negociata në publik, ndërsa në fshehtësi planifikon një sulm tokësor”. Sipas BBC, ai ka shtuar se SHBA po paraqet një listë kërkesash dhe po përpiqet të arrijë përmes diplomacisë atë që nuk e arriti në luftë.

Në një mesazh të publikuar 30 ditë pas nisjes së konfliktit, Ghalibaf paralajmëroi se forcat iraniane janë “në pritje të hyrjes së ushtarëve amerikanë në terren për t’i goditur ashpër”. Ai theksoi gjithashtu se Irani nuk do të pranojë “poshtërim” dhe e konsideron çdo marrëveshje si test për besueshmërinë e SHBA-së, sidomos pas tërheqjes nga marrëveshja bërthamore e vitit 2015 gjatë presidencës së Donald Trump.

Ky qëndrim lidhet me politikën afatgjatë të Iranit që nga revolucioni i vitit 1979, e cila është karakterizuar nga kundërshtimi ndaj ndikimit politik dhe kulturor perëndimor, duke i parë SHBA-në dhe Izraelin si kundërshtarë kryesorë.

Ndërkohë, tensionet janë përhapur edhe në rajonin e Gjirit. Arabia Saudite njoftoi se ka interceptuar dhe shkatërruar 10 dronë brenda disa orëve të fundit. Sipas BBC, edhe vende të tjera si Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Kuvajti kanë raportuar sulme gjatë natës, ndërsa infrastruktura kritike në rajon është vënë në shënjestër në 24 orët e fundit.

Zhvillimet e fundit tregojnë për një përshkallëzim të rrezikshëm të situatës, në një kohë kur kanalet diplomatike mbeten të paqarta dhe mosbesimi mes palëve vazhdon të thellohet.

Ushtarët e Forcës së Sigurisë së Kosovës (FSK) janë duke u bërë gati për dislokim në Gazë, dhe po e presin vetëm dritën e gjelbër nga institucionet shtetërore.

Kosova është zotuar se do të dërgojë trupa në këtë vend të shkatërruar nga lufta në kuadër tëForcës Ndërkombëtare Stabilizuese (FNS), mekanizëm që është paraparë të formohet me themelimin e Bordit të Paqes – nismës së presidentit amerikan, Donald Trump për arritjen e paqes në botë.

Krahas vendimit për dërgimin e trupave në Gazë, Kuvendi duhet të miratojë edhe marrëveshjen për anëtarësimin e Kosovës në këtë mekanizëm.

Komandanti i Forcës Ndërkombëtare Stabilizuese, Jasper Jeffers, ka bërë të ditur se Kosova është në mesin e pesë shteteve të para – përfshirë Indonezinë, Marokun, Kazakistanin dhe Shqipërinë – që janë zotuar se do të angazhojnë trupa, me qëllim të ofrimit të sigurisë në Gazë.

Megjithatë, në publik dihet pak se kur do të dislokohen ushtarët e FSK-së atje, dhe sa do të jetë numri i tyre.

Hapat deri te finalizimi i procesit

Funksionalizimi i punës së Kuvendit të Kosovës, pas vendimit të Gjykatës Kushtetuese më 25 mars, e ka hapur një pjesë të rrugës që duhet të ndiqet deri te nisja e ushtarëve.

Kjo pasi Ligji për dërgimin e FSK-së jashtë vendit parasheh që vendimi në këtë drejtim merret nga Qeveria e Kosovës.

Sipas Ministrisë së Mbrojtjes, propozimvendimi për dislokimin e FSK-së në Gazë është përcjellë për miratim në Qeveri më 3 mars. Pas miratimit aty, vendimi kalon në duart e ligjvënësve dhe në fund duhet të merret edhe miratimi i presidentit të shtetit.

Presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani, ka qenë ndër themelueset e Bordit të Paqes dhe e ka përkrahur plotësisht nismën e Trumpit. Mandati i saj presidencial skadon më 4 prill.

Mundësitë për angazhim prej muajit maj?

Transmetuesi publik i Izraelit, KAN ka raportuar më 14 mars se Forca Ndërkombëtare Stabilizuese (FNS) do të nisë angazhimin në Gazë që nga muaji maj, përfshirë këtu edhe angazhimin e dhjetëra ushtarëve nga Kosova.

Me gjithë interesimin e Radios Evropa e Lirë (REL) Qeveria nuk ka konfirmuar nëse ky informacion është i saktë dhe as nuk ka treguar as kur do ta procedojë në Kuvend vendimin për këtë angazhim të FSK-së.

Njëjtë, përgjigje nuk ka kthyer as Presidenca e Kosovës, lidhur me afatet eventuale për ratifikimin e kësaj marrëveshjeje.

Maqedonci: Fillimisht planifikohen të dërgohen mbi 20 ushtarë

Zyrtarë të Ministrisë së Mbrojtjes i kanë thënë REL-it se janë në komunikim të vazhdueshëm me zyrtarët e FNS-së për përgatitjet që duhet të bëhen dhe se për këtë qëllim është caktuar edhe një ushtarak ndërlidhës që “ndihmon në përgatitje zbarkimin e kontigjentit të FSK-së në Gazë”.

“FNS, ashtu si dhe Bordi i Paqes, përbëjnë dy mjete që e kanë qëllimin e njëjtë e që është ruajtja e sigurisë dhe paqes në Gazë, andaj dhe për dërgimin e FSK-së në Gazë ka pasur koordinim mes Qeverisë dhe institucioneve të tjera”, është thënë në përgjigjen e ministrisë, duke rikujtuar se Forca Ndërkombëtare Stabilizuese ka edhe mandat të Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara.

Ministri i Mbrojtjes, Ejup Maqedonci, ka thënë në një intervistë për mediumin lokal në Kosovë, Tëvë1, se në Gazë planifikohen të dërgohen “fillimisht mbi 20 ushtarë” të fushave të ndryshme.

“Do të dominojë EOD-ja (Njësia për Eliminimin e Mjeteve të pashpërthyera) dhe deminimi, që është një specialitet tashmë i Forcës së Sigurisë së Kosovës. Do të kemi edhe oficerë dhe nënoficerë nga operacionet speciale, por gjithashtu do të kemi edhe oficerë planifikues që do të jenë të atashuar në komandën e Forcës Stabilizuese. Por, do të kemi edhe ekipe mjekësore të cilat do të jenë pjesë e këtij kontingjenti të Forcës së Sigurisë së Kosovës”, ka thënë Maqedonci më 24 mars.

Hollësi për kohën e dislokimit nuk ka dhënë as vetë Bordi i Paqes, duke u thirrur në “siguri operacionale”.

“Objektivi kryesor i FNS-së është të stabilizojë mjedisin e sigurisë në Gazë”, thuhet në një përgjigje të bordit drejtuar REL-it.

Për kolonelin e pensionuar të FSK-së, Afrim Veselin, numri i trupave që do të dërgohen në Gazë “nuk është aq i rëndësishëm”.

Sipas tij, FSK-ja ka oficerë e nënoficerë të përgatitur me standardet e NATO-s dhe ky operacion do t’i hapë Kosovës dhe ushtrisë së saj edhe më tej rrugën në arenën ndërkombëtare.

“Kjo do të ndikojë fuqishëm edhe në rrugën tonë drejt NATO-s”, tha ai për Radion Evropa e Lirë.

REL-i i është drejtuar edhe Qeverisë së Shqipërisë për të kuptuar se në çfarë faze janë përgatitjet atje, por nuk ka marrë ndonjë përgjigje deri në publikimin e këtij artikulli.

“Prania e FSK-së në Gazë, kthim i nderit për ndihmën e marrë më 1999”

Më 24 mars janë bërë 27 vjet nga nisja e bombardimeve të NATO-s mbi caqet ushtarake dhe policore serbe në ish-Jugosllavi për të ndalur dhunën e forcave serbe kundër shqiptarëve në Kosovë.

Bombardimet që zgjatën 78 ditë u ndalën një ditë pas nënshkrimit të Marrëveshjes së Kumanovës, pas së cilës forcat jugosllave u tërhoqën nga Kosova dhe u krijua forca paqeruajtëse ndërkombëtare, e udhëhequr nga NATO-ja, KFOR.

Kosova ka shprehur hapur aspiratën e saj për t’u bërë pjesë e NATO-s, derisa misioni i saj paqeruajtës, KFOR-i, vazhdon të jetë i pranishëm në Kosovë, ndonëse me numër më të reduktuar sesa në periudhën e pasluftës. Fillimisht përbëhej nga rreth 50.000 trupa, derisa sot numëron 4.767 trupa, nga 33 vende të botës.

Ish-koloneli Veseli thotë se Kosova, përmes angazhimit të saj në Gazë, është duke kthyer “nderin dhe ndihmën që e mori më 1999”.

“Nga një vend që më 1999 ishte vetë viktimë, tani Kosova dhe ushtria e saj marrin një operacion të tillë”, tha ai.

Hulumtuesi i Institutit të Kosovës për Drejtësi (IKD), Melos Kolshi, i tha Radios Evropa e Lirë se anëtarësimi i Kosovës në struktura të tilla “forcon subjektivitetin ndërkombëtar të shtetit dhe e thellon bashkëpunimin me aleatët kryesorë, përfshirë Shtetet e Bashkuara të Amerikës”.

“Në një kontekst më të gjerë gjeopolitik, zhvillime të tilla kontribuojnë në konsolidimin e partneritetit strategjik me SHBA-në dhe në ruajtjen e mbështetjes së vazhdueshme amerikane, e cila historikisht ka qenë vendimtare për shtetndërtimin dhe sigurinë e Kosovës”, tha ai.

Angazhimi i FSK-së jashtë vendit

Kjo nuk do të ishte hera e parë që pjesëtarë të FSK-së dislokohen jashtë vendit.

Më 2021, kjo forcë u dërgua në mision në Kuvajt në kuadër të bashkëpunimit me forcat amerikane, ndërsa më 2022 në Ishujt Falklands, në bashkëpunim me Mbretërinë e Bashkuar.

Pjesëtarë të FSK-së marrin pjesë edhe në trajnime jashtë vendit në kuadër të bashkëpunimit me shtete të ndryshme.

Në këtë drejtim, FSK-ja ka partneritet të ngushtë me Gardën Kombëtare të shtetit amerikan të Ajovës.

FSK-ja është në proces të shndërrimit në ushtri dhe planet janë që gjithçka të përmbyllet deri më 2028. /REL/