Lajmet

Ylli i Madh i Afrikës, dhuratë mbretërore apo perlë e ‘vjedhur’?

Afrika ka luftuar vazhdimisht për të rikuperuar artefaktet kulturore të grabitura nga trupat koloniale.

Published

on

Në Afrikën e Jugut po rriten thirrjet për familjen mbretërore të Britanisë që të kthejë diamantin më të madh të njohur në botë, pas vdekjes së Mbretëreshës Elizabeth II.

I njohur si Ylli i Madh i Afrikës ose Cullinan I, diamanti është prerë nga një gur i çmuar më i madh që u minua në Afrikën e Jugut në 1905 dhe iu dorëzua familjes mbretërore britanike nga autoritetet koloniale të Afrikës së Jugut. Aktualisht është montuar në një skeptër mbretëror që i përket Mbretëreshës.

Kërkesat për kthimin e Yllit të Madh të Afrikës dhe diamanteve të tjera, janë intensifikuar që nga vdekja e Mbretëreshës. Shumë afrikano-jugorë e shohin blerjen e xhevahireve nga Britania si të paligjshme.

Vdekja e Mbretëreshës ka shkaktuar një debat rreth kolonializmit dhe se si lidhet ai me trashëgiminë e saj. Mediat e Afrikës së Jugut kanë debatuar për pronësinë e perlës, së bashku me kërkesat për pagesën e reparacioneve.

“Diamanti Cullinan duhet të kthehet në Afrikën e Jugut me efekt të menjëhershëm”, tha aktivisti Thanduxolo Sabelo për mediat lokale, duke shtuar se: “Britania dhe vendet e tjera vazhdojnë të përfitojnë nga mineralet e vendit tonë në kurriz të popullit tonë”.

Më shumë se 6,000 njerëz kanë nënshkruar një peticion duke kërkuar që Ylli i Madh i Afrikës të kthehet dhe të shfaqet në një muze të Afrikës së Jugut.

Një anëtar i parlamentit të Afrikës së Jugut, Vuyolwethu Zungula, i kërkoi vendit të tij të “kërkojë dëmshpërblime për të gjithë dëmin e bërë nga Britania” dhe gjithashtu “të kërkojë kthimin e të gjithë arit, diamanteve të vjedhura nga Britania”.

Sipas Royal Collection Trust, i cili mbikëqyr koleksionin mbretëror të familjes mbretërore britanike, diamanti Cullinan iu dorëzua mbretit Eduard VII (monarku britanik në atë kohë) në vitin 1907, dy vjet pas zbulimit të tij në një minierë private në Afrikën e Jugut.

“Ai u dërgua në Asscher të Amsterdamit për t’u çarë në 1908”, shtoi ai.

Me peshë rreth 3,106 karat në formën e tij natyrale, diamanti origjinal ishte “madhësia e një zemre njerëzore”, thotë Royal Asscher.

Royal Asscher shpjegon se guri i çmuar u ble nga qeveria Transvaal e Afrikës së Jugut (drejtuar nga sundimi britanik) dhe iu dorëzua mbretit Eduard VII si dhuratë për ditëlindje.

Një profesor i politikës afrikane në Universitetin e Afrikës së Jugut, Everisto Benyera, e kundërshton këtë tregim. Ai i tha CNN se “transaksionet koloniale janë të paligjshme dhe imorale”.

“Rrëfimi ynë është se të gjitha qeveritë e Transvaal dhe Bashkimit të Afrikës së Jugut dhe sindikatat e minierave shoqëruese ishin të paligjshme”, tha Benyera, duke argumentuar se: “Marrja e një diamanti të vjedhur nuk e shfajëson marrësin. Ylli i Madh është një diamant gjaku … Kompania private (minerare), qeveria e Transvaal-it dhe Perandoria Britanike ishin pjesë e një rrjeti më të madh kolonialiteti”.

Sipas Royal Asscher, diamanti u pre në nëntë gurë të mëdhenj dhe 96 copa më të vogla. Më i madhi nga gurët u emërua Ylli i Madh i Afrikës nga Mbreti Eduard VII.

Diamanti më i madh u vendos në Skeptrin e Sovranit me Kryq dhe guri i dytë i prerë u montua në Kurorën Perandorake. Mbretëresha Elizabeth II është parë në shumë portrete e veshur me këto diamante.

Vendet afrikane kanë luftuar vazhdimisht për të rikuperuar artefaktet kulturore të grabitura nga trupat koloniale. Muajin e kaluar, një muze në Londër ra dakord të kthejë 72 objekte të grabitura nga Mbretëria e Beninit, në Nigerinë jugore, gjatë një operacioni ushtarak britanik në 1897./UBTNews/

Lajmet

PDK kërkon hetim ndaj Kurtit për “mashtrim publik” në rastin e dronëve kamikaz

Published

on

By

Partia Demokratike e Kosovës(PDK), ka kërkuar nga Prokuroria e Shtetit të verifikojnë dhe hetojnë siç kanë thënë mashtrimin publik dhe institucional të kryeministrit në detyrë, Albin Kurti, “në rastin e prodhimit të dronëve kamikaz”.

Anëtarja e kryesisë së Partisë Demokratike të Kosovës, Besa Kabashi-Ramaj, në konferencë për media, të enjten tha se ka dyshime të bazuara se pamjet e testimit të dronit “Skifteri K1” është e manipuluar.

Sipas saj, skandaloze dhe cenim i sigurisë kombëtare është edhe vizita e Kurtit dhe promovimi i kësaj kompanie në periudhë të fushatës zgjedhore.

“Siguria kombëtare nuk është shfaqje elektorale. Kurti e promovoi këtë kompani kinse për prodhim të dronëve dhe u paraqit si sukses shtetëror. Por ka dyshime serioze se pamjet promovuese nuk paraqesin realitetin në Kosovë. Prodhimi i dronëve kërkon personal të specializuar dhe protokolle të sigurisë dhe testime të shumta teknike”, tha ajo.

Continue Reading

Lajmet

Isa Mustafa: LDK ka potencial për t’u ringritur, problemet nuk zgjidhen me tifozllëk

Published

on

By

Ish-kryetari i Lidhjes Demokratike të Kosovës (LDK) dhe ish-kryeministri i Kosovës, Isa Mustafa, ka reaguar lidhur me zhvillimet e fundit brenda LDK-së, duke bërë thirrje që debatet rreth përgjegjësisë për rezultatin zgjedhor dhe drejtimit të partisë të zhvillohen ekskluzivisht në organet vendimmarrëse të saj.

Përmes një postimi në Facebook, Mustafa ka theksuar se ka shmangur deri më tani deklarimet publike për çështjet e brendshme të LDK-së, duke vlerësuar se përgjegjësia për rezultatin zgjedhor është çështje etike dhe nuk zgjidhet përmes presioneve publike apo deklarimeve të individëve dhe degëve të ndryshme.

Sipas tij, format e propagandës dhe “tifozllëkut politik” vetëm sa e dëmtojnë demokracinë e brendshme të partisë dhe rrezikojnë që Kuvendi i LDK-së të shndërrohet në arenë përçarjesh, diçka që, siç kujton ai, ka lënë pasoja të rënda edhe në të kaluarën.

“LDK nuk meriton epitafe”, ka shkruar Mustafa, duke shtuar se ata që e duan këtë parti duhet të besojnë në potencialin dhe forcën e saj vetërregulluese për t’u ringritur si subjekt i fuqishëm politik dhe si faktor balancues në ndërtimin demokratik të shtetit të Kosovës.

Ai ka nënvizuar se LDK qëndron mbi çdo emër individual dhe se, përjashtuar presidentin historik Ibrahim Rugova, partia nuk duhet të identifikohet me asnjë figurë të veçantë. Sipas Mustafës, Kuvendi i LDK-së, si organi më i lartë i saj, duhet të garantojë vazhdimësinë e parimeve themelore mbi të cilat është ndërtuar partia që nga themelimi i saj 36 vjet më parë, si një parti konservatore e qendrës së djathtë me orientim të qartë euroatlantik.

Mustafa ka theksuar se beteja politike e LDK-së nuk duhet të shndërrohet në “ankand” interesash, por në një ofertë serioze për ndërtimin e një shteti të fortë, të qëndrueshëm dhe me perspektivë. Ai ka paralajmëruar se LDK nuk duhet të përdoret si platformë për projekte apo subjekte të tjera politike.

Duke folur për reformat e brendshme, ish-kryetari i LDK-së ka vlerësuar se ato duhet të udhëhiqen nga njerëz besnikë ndaj partisë, por njëkohësisht të hapur për anëtarësime dhe prurje të reja. Ai ka kundërshtuar ndarjet brenda partisë mes të vjetërve dhe të rinjve, duke theksuar se LDK ka nevojë për mekanizma që rrisin numrin e anëtarëve, simpatizantëve dhe votuesve.

Në fund, Mustafa ka nënvizuar se përgjegjësia duhet të trajtohet si standard normal i etikës demokratike dhe se rezultati politik duhet të ketë pasoja, ndërsa Kuvendi i LDK-së, sipas tij, mund të gjejë zgjidhjen më të mirë duke u fokusuar në unitetin, rritjen dhe progresin e partisë.

“Asnjë njeri në LDK nuk është i tepërt”, ka përfunduar Mustafa.

Continue Reading

Lajmet

Dogana në aksion, kontrolle në barnatoret e Pejës dhe Gjakovës

Published

on

By

Dogana e Kosovës është duke zhvilluar një aksion kontrolli në gjashtë barnatore në Pejë dhe një në Gjakovë.

Kjo është konfirmuar për Klankosova.tv nga zëdhënësi i Doganës së Kosovës, Adriatik Stavileci.

Aksioni është duke u zhvilluar ne 6 lokacione në Pejë dhe një në Gjakovë’, deklaroi ai.

Raportohet se në cak të aksionit është parandalimi i tregtimit të barnave pa dokumentacion dhe pa procedura të rregullta doganore.

Continue Reading

Lajmet

KESCO kërkon rritje të çmimit të rrymës prej 21.4%

Published

on

By

Kompania furnizuese me energji elektrike, KESCO, ka kërkuar rritje të çmimit të energjisë elektrike për 21.4 për qind për vitin 2026.

Kërkesa është dorëzuar në Zyrën e Rregullatorit për Energji (ZRRE) dhe tani i takon këtij institucioni të vendosë nëse do ta aprovojë apo jo propozimin për rritjen e çmimit të rrymës.

Sipas aplikimit për të hyrat maksimale, pas marrjes në konsideratë të shpenzimeve të pritshme, kërkesa e Furnizuesit të Shërbimit Universal (FSHU) për të hyrat e lejuara maksimale për vitin 2026 arrin në 528.78 milionë euro.

Për krahasim, të hyrat e lejuara për vitin 2025 kanë qenë rreth 435 milionë euro – të cilat ishin aprovuar nga ZRRE-ja.

Continue Reading

Të kërkuara