Lajmet

Vuçiniq: Konflikti me Perëndimin nuk do të përfundojë mirë për Rusinë e Serbinë

Sipas tij, rrethanat, pra agresioni i Rusisë kundër Ukrainës, sigurisht që kanë ndikuar në këtë, por ato nuk janë vendimtare.

Published

on

Stevo Vuçiniq, nënkryetar i Këshillit të Mitropolitit të Kishës Ortodokse Malazeze (KMK) thotë se vendimi i Patriarkanës Ekumenike për njohjen e Kishës Ortodokse Maqedonase duhet të rikthejë paqen dhe dashurinë mes vendeve dhe popujve ortodoksë. Sipas tij, rrethanat, pra agresioni i Rusisë kundër Ukrainës, sigurisht që kanë ndikuar në këtë, por ato nuk janë vendimtare.

Ai thekson se ndikimi i Kishës Ortodokse Ruse, si dhe i Kishës Ortodokse Serbe (KOS), varet nga pozicioni politik, ekonomik dhe ushtarak i Rusisë në botë, por se të dyja vendet janë përplasur me të gjithë Perëndimin, konflikt ky që sipas tij nuk do të nuk përfundojë mirë. Ai gjithashtu pret që të gjitha kishat ortodokse së shpejti të vendosin unitet liturgjik me kishën ortodokse malazeze.

Kujtojmë se, siç raportojnë mediat maqedonase, Sinodi i Shenjtë i Patriarkanës Ekumenike, i kryesuar nga Patriarku Ekumenik Bartolomeu, në seancën e saj (9 maj) e njohu Kishën e Maqedonisë së Veriut. Në një deklaratë të Patriarkanës thuhet se si emër i kësaj kishe, ajo njeh Ohrin, “duke pasur parasysh se zona e juridiksionit të saj është brenda kufijve të shtetit të Maqedonisë së Veriut”. Kisha Ortodokse Maqedonase (KOM) tha se vendimi i Patriarkanës, pas dekadash mosmarrëveshjesh me Kishën Ortodokse Serbe (që nga viti 1967) dhe izolimit ndërkombëtar, “heq përçarjen prej dekadash të imponuar në Kryepeshkopatën e lashtë të Ohrit, të rivendosur përball Kishës Ortodokse Maqedonase”.

Në intervistë për The Geopost, Stevo Vuçiniq thotë se Kisha Maqedonase është kthyer në mënyrë kanonike nën kujdesin e Patriarkanës Ekumenike. Ai flet edhe për pozitën dhe pozicionin e Kishës Ortodokse Malazeze, pas njohjes së Kishës Maqedonase nga Patriarkana Ekumenike, dhe nëse ky akt nënkupton dobësim të Rusisë në kuptimin politik.

Geopost: A ka hyr Patriarku Ekumenik “si grabitës” (siç shkruajnë disa media në Serbi) në territorin kanonik të Kishës Ortodokse Serbe, e cila, siç pretendon SPS, është e vetmja që mund t’i japë pavarësinë Kishës Maqedonase?

Vuçiniq: Në Tomosin e vitit 1922 shkruhet: është miratuar me rregullim të mirë dhe zhvillim kanonik, për të nxjerrë dobi për popullin e emrit të Krishtit… “Pra, u njoh gjendja e re shtetërore e krijuar në vitin 1918. Pra, dioqezat e Kishës Ekumenike: Shkup, Veles-Dibër, Pellagoni, Prespë-Ohër dhe pjesë të Vodenskës dhe Polianskës, të gjitha në Maqedoninë e sotme Veriore, u gjetën në kuadër të organizatës së re kishtare – Kishës Ortodokse Serbe. Megjithatë, harta politike e Evropës, e krijuar në Konferencën e Paqes në Paris në 1919, ka ndryshuar. Në rrethanat e reja, Maqedonia ka fituar status sovran. Kështu, dioqezat e përmendura, të cilat janë në Jugosllavi që nga viti 1918, janë rikthyer në mënyrë kanonike në statusin e tyre të mëparshëm – nën kompetencat e kishës amë të Patriarkanës Ekumenike.

Geopost: A është vendimi i Patriarkanës Ekumenike dhe një lloj vendimi politik, i shkaktuar nga agresioni rus ndaj Ukrainës, me qëllim të dobësimit të ndikimit politik të Rusisë në botë?

Vuciniq: Rrethanat sigurisht që luajtën një rol, megjithatë, vendimi nuk është produkt i agresionit ushtarak kundër Ukrainës, por i sfidës prej dekadash të autoqefalisë së kishave malazeze, ukrainase dhe maqedonase nga Beogradi dhe Moska zyrtare. Një situatë e tillë shkaktoi rrethana të parregullta në botën ortodokse, e cila duhej të kthehej në një gjendje paqeje dhe dashurie midis vendeve dhe popujve ortodoksë. Ky vendim i Patriarkut Ekumenik synon pikërisht këtë qëllim, ndaj është i mirëpritur nga të gjithë të krishterët e sinqertë. Ndryshe nga kishat ukrainase dhe maqedonase, Mali i Zi ishte autoqefal deri në vitin 1918 dhe të gjitha kishat ortodokse, përfshirë Kishën Ekumenike, komunikonin me të. Prandaj presim që të gjitha kishat ortodokse të rivendosin unitetin liturgjik me kishën malazeze dhe kështu të konfirmojnë lidhjen që në fillim me të si autoqefale.

Geopost: A do të thotë kjo se ky është një sinjal i mirë edhe për Kishën Ortodokse Malazeze, duke pasur parasysh se tashmë ka të dhëna të tilla edhe pas njohjes së Kishës Ortodokse të Ukrainës nga Patriarkana Ekumenike?

Vuçiniq: Akti i Sinodit të Shenjtë të Patriarkanës Ekumenike, me të cilin njohu si kanonike dhe të vlefshme hierarkinë kishtare të kryesuar nga Kryepeshkopi Stefan, është me rëndësi universale. Duke deroguar Tomosin nga viti 1922, në pjesën në të cilën lejoi bashkimin e dioqezave të mëparshme të Kishës Ekumenike: Shkup, Veles-Dibër, Pellagoni, Prespë-Ohër dhe pjesë të Vodenskës dhe Poljanskës, Kisha Autoqefale e Bashkuar Ortodokse Serbe e Mbretëria e Serbëve, Kroatëve dhe Sllovenëve, Sinodi e derogoi atë në tërësi. Nënkuptohet edhe në pjesën ku ai u pajtua me bashkimin e Malit të Zi me Kishën Serbe. Ky akt vendos formalisht një gjendje të re mirëkuptimi, paqeje dhe dashurie midis kishave ortodokse, të cilat i ka cenuar pikërisht Kisha Serbe me qëndrimin e saj ndaj kishës maqedonase dhe malazeze. Frika nga derogimi i Tomos nga viti 1922 e inkurajoi qeverinë e dikurshme dhe Patriarkanën e Beogradit, të fuqizuar nga një grup malazezësh të caktuar, të dekoruar me sinekura dhe të nderuar nga njësitë më të larta shtetërore, për të bërë një luftë të gjatë kundër Kishës malazeze. Ata synonin ta integronin në Srbe dhe ta riemërtonin ortodokse, dhe kështu ta hiqnin në favor të kishës ortodokse serbe. Ne Zoti i madh na shpëtoi, e ata le të kenë në qafrë një qëndrim të tillë kriminal ndaj vendit dhe popullit të tyre.

Geopost: A është i dobët ndikimi i Kishës Ortodokse Ruse në botën ortodokse, pra edhe të kishës ortodokse serbe, dhe a mund të dobësojë pozitën dhe ndikimin e tyre në Mal të Zi?

Vuçiniq: Ai ndikim varet drejtpërdrejt nga pozita politike dhe ekonomike, për fat të keq, dhe ushtarake e Rusisë në botë, në të cilën Serbia dhe Kisha Serbe mbështeten drejtpërdrejt dhe marrin forcë prej saj. Këtë herë Rusia dhe Serbia u përplasën drejtpërdrejt me gjithë Perëndimin dhe nuk do të përfundojë mirë për ta. Është e padiskutueshme se kjo do të ndikojë në statusin e Kishës Serbe në Mal të Zi, e cila është ekskluzive që nga viti 1918, si materialisht ashtu edhe politikisht. Si kishë pushtuese, ajo është mbështetur gjithmonë në aparatin dhe forcën pushtuese. Në disa rrethana të reja, në të cilat nuk do të mbështetet në pushtetin e Beogradit dhe të Moskës, që sigurisht nuk do t’i pëlqejë, do t’i duhet të përshtatet me statusin e kishës malazeze si vendbanim, me të gjitha konsekuencat teologjike, materiale dhe juridike që i prodhon ky status.

Geopost: Një numër ministrash në Qeverinë e re të Malit të Zi nga radhët e Partisë Popullore Socialiste këmbëngulin për nënshkrimin e Marrëveshjes Themelore me Kishën Ortodokse Serbe. Kryeministri tha se do të nënshkruhet vetëm ajo që është në përputhje me Kushtetutën e Malit të Zi. Çfarë rezultati prisni? A do ta nënshkruajë dikush atë kontratë?

Vuçiniq: Çfarë nënkupton kryeministri me Marrëveshjen Themelore, e cila është në përputhje me Kushtetutën, mbetet për t’u parë. Por në Marrëveshjen Themelore, e cila është diskutuar deri më tani, e cila është iniciuar dhe shkruar nga Beogradi, në preambulë, Kisha Serbe në Mal të Zi cilësohet si “një bashkësi fetare tradicionale me një vazhdimësi historike 800 vjeçare”. Natyrisht, kjo nuk është e vërtetë, sepse Kisha Ortodokse Serbe u themelua zyrtarisht vetëm në vitin 1921. Një anëtari i është i ndaluar të ndërtojë objekte fetare ortodokse në Mal të Zi, pa pëlqimin e kryepeshkopit kompetent të Kishës Ortodokse Serbe. Marrëveshja gjithashtu ndalon themelimin dhe ekzistencën e organizatave kishtare që mbajnë mbiemrin ortodoks në territorin e Malit të Zi.

Me sa di nga ky tekst, Beogradi zyrtar dhe Patriarkana e Beogradit nuk janë dorëzuar. Të gjithë këta anëtarë janë të drejtuar drejtpërdrejt kundër vetë ekzistencës së Kishës Ortodokse Malazeze. Nëpërmjet tyre derdhet tekstualisht zemërimi i të palumturve të Beogradit dhe Patriarkanës së Beogradit, që janë dukshëm të pakënaqur, për shkak të ekzistencës së kishës malazeze, pra malazezëve si popull dhe malazezëve si shtet. Mendoj dhe besoj se do të vazhdojnë të insistojnë që Marrëveshja thotë, të cilën ata nuk mund ta dëshmojnë, se kisha serbe ishte shtylla kurrizore shpirtërore e Malit të Zi, dhe do të dëshmojnë atë që nuk vërtetohet – me forcë ushtarako-policore. Sepse shenjtorët e shikojnë botën nga pozicioni i lakuriqit të natës – me kokë poshtë. Ata mohojnë faktin material se kisha malazeze ishte shtylla autoqefale dhe shpirtërore e Malit të Zi klasik. Ne u përgjigjemi atyre me një thënie latine: Contra factum non argumentum – Nuk ka argumente kundër fakteve.

Ne i referohemi të gjitha dokumenteve në dispozicion: Kushtetuta e Mbretërisë së Malit të Zi nga viti 1905, në të cilën është e shënuar si e tillë, Kushtetuta e Sinodit të Shenjtë të Kishës Ortodokse Malazeze të vitit 1904, akti i Mbretit Aleksandër mbi bashkimin e kishave, i cili shprehimisht përmend Patriarkanën Ekumenike Në vitin 1922, në të cilën Kisha malazeze ishte e regjistruar si një nga përbërësit e të ashtuquajturës Kisha Ortodokse e Mbretërisë së serbëve, kroatëve dhe sllovenëve. 

Continue Reading

lajme

UBT zgjeron bashkëpunimin ndërkombëtar përmes programit Erasmus+ me Universitetin e Zarës në Kroaci

Published

on

By

Në kuadër të programit Erasmus+ dhe angazhimit të vazhdueshëm për ndërkombëtarizimin e arsimit të lartë, përfaqësuese të UBT-së, Prof. Assoc. Dr. Alma Lama, dekane e Fakultetit të Gjuhës Angleze, Prof. Ass. Dr. Denis Celcima, dekane e Fakultetit të Psikologjisë, si dhe udhëheqësja e departamenteve të Dizajnit dhe Modës, Prof. Afërdita Statovci, realizuan një vizitë zyrtare në Universitetin e Zarës në Kroaci, një nga institucionet akademike më të vjetra në Evropë, i cili këtë vit shënon 600-vjetorin e themelimit.

Gjatë takimeve të zhvilluara me përfaqësuesit e universitetit, u prezantuan historiku, zhvillimi dhe arritjet e të dy institucioneve.

Delegacioni i UBT-së prezantoi rrugëtimin e institucionit që nga themelimi, programet akademike, fakultetet, procesin e ndërkombëtarizimit, partneritetet strategjike, si dhe pozicionimin e UBT-së në rangimet ndërkombëtare.

Nga ana tjetër, Universiteti i Zarës prezantoi traditën e tij të pasur akademike, programet studimore dhe prioritetet strategjike për zhvillimin e bashkëpunimit ndërkombëtar.

Diskutimet u fokusuan në mundësitë konkrete të bashkëpunimit ndërmjet fakulteteve, shkëmbimin e studentëve dhe stafit akademik, zhvillimin e projekteve të përbashkëta kërkimore, si dhe organizimin e aktiviteteve të përbashkëta akademike.

Takimi u zhvillua në një atmosferë shumë pozitive dhe konstruktive. Përfaqësuesit e Universitetit të Zarës shprehën gatishmërinë për thellimin e bashkëpunimit me UBT-në, duke rekomanduar identifikimin e iniciativave konkrete, projekteve të përbashkëta dhe programeve të shkëmbimit që do t’i japin përmbajtje dhe qëndrueshmëri partneritetit të ardhshëm institucional.

Ky bashkëpunim paraqet një hap të rëndësishëm drejt forcimit të lidhjeve akademike ndërkombëtare dhe krijimit të mundësive të reja për studentët dhe stafin e UBT-së në hapësirën evropiane të arsimit të lartë, duke kontribuar në shkëmbimin e njohurive, përvojave dhe praktikave më të mira akademike.

Continue Reading

Vendi

Rektori Hajrizi në Universitetin e Oksfordit: Prezanton modelin e UBT-së për të ardhmen e arsimit të mbështetur nga Inteligjenca Artificiale, UBT Smart City dhe Aleancën Globale me Coursera

Published

on

By

Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, ishte i ftuar të marrë pjesë në Samitin Ndërkombëtar për të Ardhmen e Arsimit, të organizuar nga Coursera në ambientet e Saïd Business School, University of Oxford, ku u mblodhën liderë të arsimit, ekspertë të teknologjisë, drejtues universitetesh dhe partnerë globalë për të diskutuar transformimin e arsimit në epokën e Inteligjencës Artificiale (Coursera Summit 2026: The Future of Higher Education).

Pjesëmarrja e UBT-së në këtë forum prestigjioz përfaqëson një tjetër vlerësim të rëndësishëm ndërkombëtar për institucionin, i cili gjatë viteve të fundit është shndërruar në një nga modelet më inovative të arsimit të lartë në botë.

UBT ishte ndër institucionet e ftuara për të ndarë përvojat dhe praktikat e saj si një shembull konkret i integrimit të teknologjisë, inovacionit dhe Inteligjencës Artificiale në proceset akademike dhe në përgatitjen e studentëve për tregun global të punës.

Tema qendrore e forumit ishte roli i Inteligjencës Artificiale në të ardhmen e arsimit dhe mënyra se si universitetet duhet të përshtaten me transformimet e shpejta teknologjike. Në këtë kontekst, UBT u prezantua si një nga partnerët strategjikë të Coursera-s dhe si një model i suksesshëm i bashkëpunimit ndërmjet arsimit, industrisë dhe teknologjisë.

Gjatë punëtorive të organizuara në kuadër të forumit, rektori Hajrizi prezantoi ekosistemin inovativ të UBT-së, duke shpalosur mënyrën se si Inteligjenca Artificiale është integruar në mësimdhënie, kërkim shkencor, inovacion, zhvillim profesional dhe ndërveprim me industrinë.

Pjesëmarrësit patën mundësinë të njihen nga afër me qasjen unike të UBT-së, e cila kombinon arsimin akademik me teknologjitë më të avancuara dhe me nevojat reale të tregut të punës.

Një nga temat që tërhoqi interes të veçantë ishte partneriteti strategjik ndërmjet UBT-së dhe Coursera-s, përmes të cilit studentëve të UBT-së u ofrohet qasje në mbi 14,000 kurse, programe trajnimi, certifikime profesionale dhe micro-credentials nga universitetet dhe kompanitë më prestigjioze në botë.

Ky bashkëpunim u mundëson studentëve që, përveç diplomës universitare, të fitojnë edhe certifikime të njohura ndërkombëtarisht, duke zhvilluar kompetenca të reja profesionale dhe duke rritur mundësitë e tyre për punësim në tregun lokal dhe global.

Në prezantimin e tij, rektori Hajrizi theksoi se universitetet e së ardhmes duhet të shkojnë përtej modelit tradicional të edukimit dhe të krijojnë mundësi të vazhdueshme për zhvillimin e aftësive, rikualifikimin dhe certifikimin profesional të studentëve.

Ai nënvizoi se UBT tashmë ka ndërtuar një model që lidh arsimin, teknologjinë, inovacionin dhe industrinë në një ekosistem të vetëm UBT Smart City, të mbështetur fuqishëm edhe nga Inteligjenca Artificiale.

Përveç prezantimeve dhe diskutimeve tematike, forumi shërbeu edhe si një platformë e rëndësishme për zgjerimin e bashkëpunimit ndërkombëtar të UBT-së.

Gjatë takimeve të zhvilluara me drejtues universitetesh dhe institucione akademike nga vende të ndryshme të botës, rektori Hajrizi krijoi ura të reja bashkëpunimi, të cilat pritet të konkretizohen në projekte të përbashkëta kërkimore, programe akademike, shkëmbime studentore dhe iniciativa inovative në fushën e arsimit dhe teknologjisë.

Ftesa e UBT-së në një forum të këtij niveli nuk është e rastësishme. Ajo vjen si rezultat i angazhimit të vazhdueshëm të institucionit në transformimin digjital të arsimit, investimeve në teknologji, zhvillimit të modeleve inovative të mësimdhënies dhe krijimit të partneriteteve strategjike me organizata dhe institucione lidere në botë.

Këto arritje kanë bërë që UBT të konsiderohet një nga institucionet më dinamike dhe më të orientuara drejt së ardhmes në Evropën Juglindore, duke u renditur ndër universitetet më inovative në botë.

Kompetencat, shkalla e lartë e punësimit dhe karriera e suksesshme e studentëve dhe alumnëve të UBT-së tashmë njihen në mbarë botën. Për këtë arsye, UBT është vlerësuar dhe renditur lart për reputacionin e saj akademik dhe profesional.

Për Kosovën, prezantimi i UBT-së në Universitetin e Oksfordit përfaqëson një dëshmi të qartë se një institucion nga Kosova tashmë është pjesë aktive e diskutimeve dhe zhvillimeve globale për të ardhmen e arsimit dhe teknologjisë.

Ai konfirmon se modelet inovative të zhvilluara në UBT, në Kosovë, po tërheqin vëmendjen e universiteteve, organizatave dhe platformave më prestigjioze ndërkombëtare.

Pjesëmarrja në këtë forum riafirmon pozicionin e UBT-së si lider në transformimin e arsimit përmes teknologjisë dhe Inteligjencës Artificiale, duke vazhduar të krijojë mundësi të reja për studentët, akademikët dhe shoqërinë në një botë që po ndryshon me ritme të shpejta.

Continue Reading

Vendi

Sot 30 vjet u hap Zyra Amerikane në Kosovë

Published

on

Si sot, para 30 vitesh, më 5 qershor 1996, u hap Zyra Amerikane në Kosovë në praninë e shumë qytetarëve të gëzuar shqiptarë, me pjesëmarrje nga zyrtarë të lartë amerikanë. Presidenti Ibrahim Rugova ishte aty për ta ngritur flamurin amerikan në përfaqësinë e SHBA-ve në Prishtinë.

Kjo ka qenë ngjarje e madhe për Kosovën.

Nën udhëheqjen e Presidentit Rugova, në rrugën e vet të lirisë, të pavarësisë dhe të demokracisë, Kosova ishte ankoruar me Perëndimin. “Ditë historike për Kosovën” e ka quajtur Rugova vendosjen e pranisë amerikane në Kosovë.

Në ceremoninë e hapjes së Zyrës Amerikanë morën pjesë John Kornblum, ndihmës sekretar amerikan i shtetit, Kongresmeni Eliot Engel, Presidenti i atëhershëm i Kosovës, Dr. Ibrahim Rugova, diplomatë të tjerë amerikanë dhe zyrtarë vendor.

Hapja e Zyrës përbën një nga momentet më të rëndësishme në historinë moderne të Kosovës dhe në zhvillimin e marrëdhënieve shqiptaro‑amerikane. Kjo zyrë ishte përfaqësia e parë zyrtare amerikane në Kosovë dhe shënoi një hap të rëndësishëm diplomatik disa vite para fillimit të luftës.

Ajo u hap në një kohë kur Kosova ndodhej nën një regjim të ashpër politik dhe administrativ, ndërsa kërkesa për pavarësi dhe përkrahje ndërkombëtare ishte në rritje. Hapja e kësaj zyre u pa si një sinjal i qartë i interesimit të Shteteve të Bashkuara për situatën në Kosovë dhe si një mbështetje morale për popullin shqiptar.

Zyra Amerikane në Prishtinë  shërbeu si kanal komunikimi ndërmjet Shteteve të Bashkuara dhe institucioneve politike e shoqërore në Kosovë, duke ndihmuar në ndërkombëtarizimin e çështjes së Kosovës.

Pas luftës së vitit 1999, kjo zyrë mori një rol edhe më të madh, duke shërbyer si misioni kryesor diplomatik i SHBA‑së në Kosovë deri në shpalljen e pavarësisë më 2008, kur u shndërrua zyrtarisht në Ambasadën e Shteteve të Bashkuara në Prishtinë.

Foto: Ridvan Slivova

 

Continue Reading

Lajmet

Haxhiu: E ardhmja e Kosovës është në Bashkimin Evropian

Published

on

Ushtruesja e detyrës së presidentes së Kosovës, Albulena Haxhiu, ka theksuar rëndësinë e përfshirjes së Kosovës në proceset evropiane dhe ka kërkuar trajtim të barabartë në rrugën drejt Bashkimit Evropian.

Në deklarimin e saj para mediave, ajo theksoi se e ardhmja e rajonit është brenda Bashkimit Evropian. Pjesëmarrjen e Kosovës në këtë samit Haxhiu e quajti shumë të rëndësishme.

“Siç e dini, sot do të diskutojmë tema të rëndësishme që lidhen me sigurinë dhe zgjerimin e BE-së. Duhet të theksoj se e ardhmja jonë është në Bashkimin Evropian. Bashkimi Evropian i bashkuar dhe më i gjerë është përgjigjja më e fortë ndaj atyre që duan të krijojnë paqëndrueshmëri në Evropë”, u shpreh ajo.

Haxhiu ka thënë se Kosova ka bërë reforma të rëndësishme dhe se po punon për të ardhmen evropiane, duke qenë plotësisht në përputhje me forumin e BE-së dhe politikën e sigurisë.

“Nga ky samit presim diskutime të frytshme nga të gjithë përfaqësuesit dhe rezultate pozitive. Kjo është arsyeja pse Kosova meriton pyetësorin, statusin e kandidatit dhe hapjen e negociatave. Duhet të theksoj se integrimi në BE nuk është vetëm një proces teknik. Ka të bëjë me prosperitetin, ka të bëjë me paqen, demokracinë dhe dinjitetin për Evropën dhe për popullin tonë”, ka thënë Haxhiu.

Continue Reading

Të kërkuara