Lajmet

Vetmia ua shkurton deri në 5 vjet jetë

Vetmia mund të ketë një efekt negativ mendor dhe fizik tek çdokush.

Published

on

Por ndikimi i saj tek moshuarit është i mirë-dokumentuar. Studimet e mëparshme kanë zbuluar se vetmia jo vetëm që mund të çojë në probleme të shëndetit mendor, por mund të shkaktojë madje shfaqjen e sëmundjeve të tilla si demenca.

Tani një studim i ri zbuloi se ndjesia e vetmisë gjatë pleqërisë, mund t’ua shkurtojë jetën shumë njerëzve. Raporti nga Shkolla Mjekësore Duke-NUS në Singapor, zbulon se të rritur mbi moshën 60 vjeçare, që thonë se ndonjëherë ose gjithmonë ndihen të vetmuar vdesin deri 5 vjet më shpejt sesa të moshuarit që nuk ndihen të vetmuar.

“Ne zbuluam se të moshuarit e vetmuar, mund të presin që të kenë një jetë më të shkurtër sesa bashkëmoshatarët e tyre që nuk e perceptojnë veten si të vetmuar”- thotë autori kryesor i studimit, asistent/profesor Rahul Malhotra.

“Përveçse ishte viti i lidhur me sëmundjen e koronavirusit, 2019-a ishte gjithashtu koha kur numri i të rriturve mbi 30 vjeç, përbënte për herë të parë në historinë e regjistruar gjysmën e popullsisë totale globale, duke shënuar fillimin e një bote gjithnjë e më të plakur.

Për pasojë, vetmia midis të moshuarve është bërë një çështje shqetësuese e shëndetit publik dhe shoqëror”-shton profesoresha e asociuar Anxhelik Çan, Drejtore Ekzekutive e Qendrës Duke-NUS për Kërkimin mbi Plakjen.

Autorët e studimit shtojnë se rezultatet e këtij studimi, janë tamam në kohë për shkak të porosive të qëndrimit në shtëpi dhe distancës sociale që mbajnë shumë të moshuar për shkak të pandemisë së koronavirusit.

Studimi zbulon se njerëzit në moshën 60 vjeç që thonë se janë të vetmuar për një pjesë ose gjatë gjithë kohës, kanë një jetëgjatësi që është 3-5 vjet më e shkurtër sesa bashkëmoshatarët e tyre. Për atë që ndihet i vetmuar dhe është në moshën 70 vjeç, jetëgjatësia shkurtohet me 3-4 vjet.

Për ata në moshën 80 vjeçare, vetmia e ul jetëgjatësinë me 2-3 vjet. Studimi zbulon gjithashtu se të moshuarit që ndihen të vetmuar, përjetojnë rënie në parametra të tjerë të gjendjes shëndetësore për pjesën e mbetur të jetës.

Këtu përfshihen vitet e mbetura dhe vitet e mbetura, ata besojnë se do të jenë në gjendje të bëjnë aktivitetet e tyre të përditshme pa kufizime. Ashtu si jetëgjatësia e përgjithshme, të rriturit e moshën 60, 70 dhe 80 vjeçare, panë rënien e këtyre parametrave kur e perceptojnë veten të vetmuar të paktën në disa raste.

Por a luan kultura një rol tek vetmia?Studiuesit thonë se gjetjet janë veçanërisht të rëndësishme në vende si Singapori, të cilin ata e përshkruajnë si me një kulturë “kolektiviste” dhe një popullsi që është plakur me shpejtësi. Meqenëse ndërlidhja midis njerëzve atje është më e rëndësishme se diku tjetër, autorët e studimit thonë se të qenit i vetmuar ka një efekt më të dëmshëm se sa në vendet që janë më “individualiste”.

Për më tepër, një raport i vitit 2016 – Tranzicionet në Shëndetësi, Punësim, Angazhim Social dhe Transferime Ndërbrezore në Singapor (THE SIGNS) – zbuloi se 34 për qind të qytetarëve të vjetër të Singaporit e konsiderojnë veten të vetmuar. Kjo përqindje u rrit në 40 për qind midis atyre që ishin 80 vjeç apo më shumë.

“Gjetjet e studimit tonë nxjerrin në pah ndikimin e vetmisë në shëndetin e popullatës, dhe rëndësinë e identifikimit dhe menaxhimit të saj tek të moshuarit”-thotë Malhotra. Në vitin 2018, Britania e Madhe nisi zbatimin e një strategjie kombëtare për trajtimin e vetmisë.

Ndërkohë këtë vit Japonia krijoi Ministrinë e Vetmisë, që do të merret enkas me këtë problem. / studyfinds bota.al

Continue Reading

Rajoni

Konjufca nga Haga: Shkelje brutale të të drejtave të njeriut, verdikti të jetë në përputhje me lavdinë e UÇK-së

Published

on

By

“Shpresojmë që verdikti të jetë në përputhje me historinë dhe lavdinë e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës”, tha zëvendëskryeministri i parë i Kosovës, Glauk Konjufca, para Gjykatës Speciale në Hagë, ku pas pak, ish-krerët e luftës do të thonë fjalët e tyre përfundimtare.

Para gazetarëve, Konjufca, të mërkurën, theksoi se në procesin gjyqësor ndaj katërshes së Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës ka pasur shkelje brutale të të drejtave të njeriut. Siç tha ai, është mohuar e drejta që personi të gjykohet brenda një kohe të arsyeshme, raporton KosovaPress.

“Është dita e fundit e këtij procesi, i cili zgjati kaq shumë, e procesit të gjykimit të katër drejtuesve të UÇK-së. Njëri prej tyre, Thaçi, ishte president i Kosovës; Jakup Krasniqi e Kadri Veseli ishin kryetarë të Kuvendit të Republikës sonë, kurse Rexhep Selimi ishte gjeneral i UÇK-së dhe udhëhoqi grupin parlamentar në Kuvendin e Kosovës. Tashmë ata e kanë marrë një ndëshkim të padrejtë, sepse procesi zgjati aq shumë sa që unë pretendoj, dhe të gjithë pretendojmë së bashku, se u shkel e drejta elementare e njeriut, e cila mbrohet edhe me Konventën e Kombeve të Bashkuara, edhe me Konventën Evropiane për të Drejtat e Njeriut, si dhe me Kushtetutën tonë. Kjo është e drejta që personi të gjykohet brenda një kohe të arsyeshme. Kjo e drejtë, ma merr mendja, u shkel në mënyrë të rëndë, sepse janë bërë pesë vite e tre muaj që këta drejtues të UÇK-së mbahen të izoluar, larg familjeve dhe shtetit të tyre. Ka qenë shkelje brutale e të drejtës për të pasur gjykim brenda një kohe të arsyeshme”, tha ai.

“Ne e kemi pasur gjithmonë kritikën tonë për këtë gjykatë, se ishte gjykatë njëetnike dhe se fokusin e kishte padrejtësisht te UÇK-ja. Unë jam këtu për të konfirmuar edhe njëherë se lufta jonë, lufta e popullit të Kosovës, ishte luftë e drejtë. Ka qenë luftë e pastër, luftë mbrojtëse; nuk ka qenë qëllimi i saj sulmi ndaj asnjë populli tjetër. Targeti i vetëm i uniformave të UÇK-së ishte policia dhe ushtria serbe, forcat e uniformuara okupatore që kryen gjenocid në Kosovë, që vranë fëmijë, gra e pleq dhe që mbytën mbi 12 mijë qytetarë të Republikës sonë. Këtë të vërtetë nuk ka asnjë institucion që mund ta ndryshojë”, shtoi ai. /Kosovapress/

 

Continue Reading

Lajmet

UBT mbështet rreth 200 studentë me bursa në 18-vjetorin e Pavarësisë

Published

on

By

Në një ditë simbolike për vendin, UBT ka zgjedhur të shënojë 18-vjetorin e Pavarësisë së Kosovës duke investuar mbi të ardhmen dhe zhvillimin e studentëve të tij. Rreth 200 studentë ekselentë nga të gjitha fakultetet janë mbështetur me bursa studimi si vlerësim për arritjet dhe përkushtimin e tyre akademik, ndërsa dhjetra studentë të tjerë kanë përfituar mbështetje nga Fondacioni “UBT Jim Xhema”.

Studentët përfitues, me notë mesatare mbi 9.0, do të kenë tashmë një mbështetje konkrete financiare që do t’u lehtësojë rrugëtimin akademik dhe profesional. Ky veprim u konsiderua jo vetëm si shpërblim për suksesin individual, por edhe si një mesazh motivues për të gjithë të rinjtë që synojnë rezultate të larta.

Gjatë ceremonisë së organizuar me këtë rast, Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, theksoi se investimi në dije është forma më e qëndrueshme e kontributit për shtetin. Ai u shpreh se UBT mbetet i përkushtuar në krijimin e një mjedisi që nxit inovacionin, zhvillimin profesional dhe përgatitjen e studentëve për tregun global të punës.

Përveç bursave të ndara në këtë përvjetor, UBT çdo vit akordon bursa në vlerë totale prej rreth 2 milionë eurosh, duke mbështetur qindra të rinj nga Kosova dhe rajoni. Kjo politikë mbështetëse ka ndikuar në rritjen e qasjes në arsim cilësor dhe në fuqizimin e brezave të rinj në më shumë se 50 fusha studimi.

Në të njëjtën ceremoni u bë e ditur edhe nënshkrimi i thirrjeve akademike për stafin profesorësh, si pjesë e strategjisë për rritjen e cilësisë dhe zgjerimin e kapaciteteve akademike. Me këtë hap, UBT synon të forcojë më tej pozitën e tij si institucion lider në arsimin e lartë dhe inovacion.

Në këtë mënyrë, përvjetori i Pavarësisë nuk u shënua vetëm si një datë historike, por si një angazhim konkret për të ndërtuar të ardhmen përmes dijes dhe mbështetjes së talenteve të reja.

Continue Reading

Vendi

UBT uron 17 Shkurtin – Ditën e Pavarësisë së Kosovës

Published

on

By

Me rastin e 17 Shkurtit – Ditës së Pavarësisë, UBT uron qytetarët e Republikës së Kosovës, shqiptarët dhe diasporën anembanë botës, duke theksuar rëndësinë historike të kësaj dite dhe vlerat e lirisë e shtetndërtimit mbi të cilat vazhdon të ndërtohet e ardhmja e vendit.

Pavarësia e shpallur më 17 shkurt 2008 erdhi pas dekadash përpjekjesh dhe sakrifice, të mishëruara në rezistencën dhe flijimin e shumë dëshmorëve, në mesin e tyre familja e Adem Jashari nga Prekaz, e cila u bë simbol i qëndresës dhe lirisë. Sot, Kosova funksionon me institucione demokratike dhe me një rini që po kontribuon në afirmimin e vendit në arenën ndërkombëtare.

Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, theksoi se ky përvjetor është një moment reflektimi dhe përgjegjësie për të ardhmen e vendit.

“17 Shkurti na kujton se shteti i Kosovës u ndërtua mbi sakrificë, ndërsa e ardhmja e tij ndërtohet çdo ditë përmes arsimit cilësor, inovacionit dhe përkushtimit qytetar. Rinia jonë është dëshmia më e fuqishme e lirisë, një brez që duhet ta shndërrojë atë në zhvillim, drejtësi dhe dinjitet për të gjithë,” u shpreh Rektori Hajrizi.

Ai theksoi se investimi në arsim, inovacion dhe zhvillim të qëndrueshëm mbetet mënyra më e sigurt për ta fuqizuar shtetin dhe për ta shndërruar lirinë në mirëqenie dhe progres shoqëror.

Tetëmbëdhjetë vite pas pavarësisë, një gjeneratë e tërë është rritur në Kosovën e lirë, duke u bërë dëshmi e gjallë se sakrifica për liri ka marrë kuptim përmes ndërtimit të një shoqërie demokratike dhe orientimit drejt vlerave euroatlantike. Në këtë ditë të shënuar, UBT rikonfirmon përkushtimin e tij për të kontribuar në zhvillimin e vendit përmes dijes, inovacionit dhe përgatitjes së brezave të rinj që do ta ndërtojnë të ardhmen e Kosovës.

Continue Reading

Lajmet

Rruga e Lirisë: 18 Vjet Kosovë

Published

on

By

Më 17 shkurt 2008, Kosova shpalli pavarësinë dhe hapi një kapitull të ri në historinë e saj. Ajo ditë shënoi përmbylljen e një rrugëtimi të gjatë dhe të dhimbshëm, me sakrifica të mëdha, dëshmorë e civilë të vrarë, persona të zhdukur dhe gra të mbijetuara të dhunës seksuale gjatë luftës. Kujtesa për ta mbetet themeli moral i shtetit dhe frymëzimi për të ndërtuar një të ardhme më të drejtë.

Sot, 18 vjet më pas, Kosova është njohur nga me shumë se 100 shtete në botë. Vetëm gjatë vitit të fundit, njohje të reja kanë ardhur nga Kenia, Sudan, Siria dhe Bahamas, duke forcuar pozicionin e vendit në arenën ndërkombëtare dhe duke dëshmuar se pavarësia është një realitet i pranuar në botë.

Por Kosova nuk shquhet vetëm në diplomaci. Sporti, arti dhe kultura po thyejnë kufij që politika shpesh nuk i kapërcen dot. Flamuri i Kosovës valëvitet në arenat më të mëdha ndërkombëtare, ndërsa artistë dhe krijues nga vendi po ndërtojnë ura lidhjeje me botën, duke treguar se talenti dhe kreativiteti mund të sfidojnë çdo barrierë.

Ky përvjetor e gjen Kosovën edhe në një kapitull të ndjeshëm të historisë së saj. Ish-krerët e Ushtria Çlirimtare e Kosovës po përballen me drejtësinë në Dhomat e Specializuara të Kosovës në Hagë. Për shumë qytetarë, ky proces prek plagët e luftës dhe sakrificën e popullit, duke nxitur protesta dhe debat publik mbi drejtësinë e kesaj gjykate.

Në 18-vjetorin e saj, Kosova qëndron mes kujtesës dhe të ardhmes, duke nderuar sakrificën, duke festuar arritjet dhe duke vazhduar përpjekjet për ta afirmuar vendin e saj në botë. Rruga drejt lirisë dhe pavarësisë vazhdon, dhe çdo sukses i sportistëve, artistëve dhe qytetarëve të Kosovës është dëshmi se vendi ka një zë të fuqishëm që refuzon të heshtë.

Continue Reading

Të kërkuara