Lajmet

Urdhri i Biden për persona që kontribuojnë në destabilizimin e Ballkanit

Urdhri Presidentit Biden: Bllokim prone dhe ndalim i hyrjes në SHBA për persona që kontribuojnë në destabilizimin e Ballkanit Perëndimor.

Published

on

Presidenti Amerikan Joe Biden nxori një urdhër të ri ekzekutiv që përfshin Ballkanin Perëndimor, i cili parashikon bllokimin e pronave dhe ndalim të hyrjes në SHBA të personave që kontribuojnë në destabilizimin e Ballkanit Perëndimor.

Ky urdhër i publikuar sot në 8 qershor përfshin ish-vendet e Federatës Jugosllave dhe Shqipërinë. Sipas Biden gjatë dy dekadave të fundit ka pasur minim të marrëveshjeve, institucioneve, korrupsion brenda qeverive dhe institucioneve, që kërcënon sigurinë kombëtare dhe politikën e jashtme të SHBA.

“Duke qenë se situata në territorin e ish Republikës Socialiste Federale të Jugosllavisë dhe Republikës së Shqipërisë (Ballkani Perëndimor), gjatë dy dekadave të fundit, duke përfshirë minimin e marrëveshjeve dhe institucioneve të pasluftës pas prishjes së ish Republikës Federale Socialiste të Jugosllavisë, si dhe korrupsionit të përhapur brenda qeverive dhe institucioneve të ndryshme në Ballkanin Perendimor, pengon progresin drejt qeverisjes efektive dhe demokratike dhe integrimin e plotë në institucionet transatlantike, dhe në këtë mënyrë përbën një kërcënim i pazakontë për sigurinë kombëtare dhe politikën e jashtme të Shteteve të Bashkuara”, thuhet ndër të tjera në urdhrin e firmosur nga Biden.

Sipas urdhrit ekzekutiv të firmosur nga Biden, përfshihen personat që kontribuojnë në kërcënimin e paqes, sigurisë, stabilitetit ose integritetit territorial të çdo zone ose shteti, përgjegjës ose bashkëpunëtor, ose të përfshihesh drejtpërdrejt ose indirekt në veprime ose politika që minojnë proceset demokratike ose institucionet në Ballkanin Perëndimor.

Ambasadorja e SHBA-së në Tiranë, Yuri Kim përshëndeti urdhërin e Biden duke shkruar në profilin e saj zyrtar në Twitter se:Lufta ndaj korrupsionit është një interes thelbësor i sigurisë kombëtare të SHBA, transmeton TCH.

Njoftimi

DHOMA E INFORMIMIT
Urdhër ekzekutiv për bllokimin e pronës dhe pezullimin e hyrjes në Shtetet e Bashkuara të personave të caktuar që kontribuojnë në situatën destabilizuese në Ballkanin Perëndimor
08 QERSHOR 2021
•
VEPRIMET PRESIDENCIALE
Nga autoriteti që më është dhënë si President nga Kushtetuta dhe ligjet e Shteteve të Bashkuara të Amerikës, përfshirë Aktin Ndërkombëtar të Fuqive Ekonomike Ndërkombëtare (50 USC 1701 e vijues) (IEEPA), Aktin Kombëtar të Emergjencave (50 USC 1601 e vijues) .) (NEA), neni 212 (f) i Aktit të Emigracionit dhe Kombësisë të vitit 1952 (8 USC 1182 (f)), dhe seksioni 301 i titullit 3, Kodi i Shteteve të Bashkuara,

Unë, JOSEPH R. BIDEN JR., President i Shteteve të Bashkuara të Amerikës, përmes kësaj zgjeroj fushën e emergjencës kombëtare të deklaruar në Urdhrin Ekzekutiv 13219 të 26 Qershorit 2001 (Bllokimi i Pronës së Personave që Kërcënojnë Përpjekjet Ndërkombëtare të Stabilizimit në Ballkanin Perëndimor) , ndryshuar me Urdhrin Ekzekutiv 13304 të 28 majit 2003 (Përfundimi i Emergjencave në lidhje me Jugosllavinë dhe Modifikimi i Urdhrit Ekzekutiv 13219 të 26 Qershorit 2001), duke gjetur se situata në territorin e ish Republikës Socialiste Federale të Jugosllavisë dhe Republika e Shqipërisë (Ballkani Perëndimor), gjatë dy dekadave të fundit, duke përfshirë minimin e marrëveshjeve dhe institucioneve të pasluftës pas prishjes së ish Republikës Federale Socialiste të Jugosllavisë, si dhe korrupsionit të përhapur brenda qeverive dhe institucioneve të ndryshme në Ballkanin Perëndimor, pengon progresin drejt qeverisjes efektive dhe demokratike dhe integrimin e plotë në institucionet transatlantike, dhe në këtë mënyrë përbën një kërcënim të pazakontë dhe të jashtëzakonshëm për sigurinë kombëtare dhe politikën e jashtme të Shteteve të Bashkuara.

Prandaj, unë urdhëroj me anë të kësaj:
Seksioni 1. (a) E gjithë prona dhe interesat në pronën që janë në Shtetet e Bashkuara, që vijnë më tej brenda Shteteve të Bashkuara, ose që janë ose që vijnë më poshtë janë nën zotërimin ose kontrollin e ndonjë personi të Shteteve të Bashkuara të personave të mëposhtëm janë të bllokuara dhe nuk mund të transferohet, paguhet, eksportohet, tërhiqet ose tregtohet ndryshe në: çdo person i përcaktuar nga Sekretari i Thesarit, në konsultim me Sekretarin e Shtetit:
(i) të jesh përgjegjës ose bashkëpunëtor, ose të përfshihesh drejtpërdrejt ose indirekt në veprime ose politika që kërcënojnë paqen, sigurinë, stabilitetin ose integritetin territorial të çdo zone ose shteti në Ballkanin Perëndimor;
(ii) të jesh përgjegjës ose bashkëpunëtor, ose të përfshihej drejtpërdrejt ose indirekt në veprime ose politika që minojnë proceset demokratike ose institucionet në Ballkanin Perëndimor;
(iii) të jesh përgjegjës ose bashkëpunëtor, ose të përfshihesh drejtpërdrejt ose indirekt në një shkelje, ose një akt që ka penguar ose kërcënuar zbatimin, të ndonjë sigurie rajonale, paqeje, bashkëpunimi ose marrëveshjeje ose kornize të njohjes reciproke ose mekanizmi i përgjegjësisë në lidhje me Ballkanin Perëndimor, përfshirë Marrëveshjen e Prespës të vitit 2018; Marrëveshja Kornizë e Ohrit e vitit 2001; Rezoluta 1244 e Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara; Marrëveshjet e Dejtonit; ose Konkluzionet e Këshillit të Konferencës për Zbatimin e Paqes të mbajtur në Londër në Dhjetor 1995, duke përfshirë vendimet ose konkluzionet e Përfaqësuesit të Lartë, Këshillit të Zbatimit të Paqes ose Bordit Drejtues të tij; ose Tribunali Penal Ndërkombëtar për ish Jugosllavinë, ose, në lidhje me ish Jugosllavinë, Mekanizmi Ndërkombëtar i Mbetjeve për Tribunalet Penale;
(iv) të jesh përgjegjës ose bashkëpunëtor, ose të jesh i përfshirë drejtpërdrejt ose indirekt në abuzim serioz të të drejtave të njeriut në Ballkanin Perëndimor;
(v) të jesh përgjegjës ose bashkëpunëtor, ose të përfshihesh drejtpërdrejt ose indirekt në korrupsionin në lidhje me Ballkanin Perëndimor, përfshirë korrupsionin nga, në emër të, ose të lidhur ndryshe me një qeveri në Ballkanin Perëndimor, ose një aktual ose ish-zyrtar i qeverisë në çdo nivel të qeverisjes në Ballkanin Perëndimor, të tilla si keqpërdorimi i pasurive publike, shpronësimi i pasurive private për përfitime personale ose qëllime politike, ose ryshfet;
(vi) të ketë asistuar materialisht, sponsorizuar ose ofruar mbështetje financiare, materiale ose teknologjike për, ose mallra ose shërbime për ose në mbështetje të çdo personi, pasuria dhe interesat e tij në pronë janë bllokuar në përputhje me këtë urdhër; ose
(vii) të jetë në pronësi ose të kontrollohet nga, ose të ketë vepruar ose pretenduar të veprojë për ose në emër të, drejtpërdrejt ose indirekt, të çdo personi prona dhe interesat e tij në pronë janë bllokuar në përputhje me këtë urdhër.
(b) Ndalimet në nënparagrafin (a) të këtij neni zbatohen përveç në masën e parashikuar nga statutet, ose në rregulloret, urdhrat, direktivat ose licencat që mund të lëshohen në përputhje me këtë urdhër, dhe pavarësisht nga çdo kontratë e lidhur ose ndonjë licencë ose leja e dhënë para datës së këtij urdhri.

Sek. 2. Ndalimet në nenin 1 të këtij urdhri përfshijnë:
(a) dhënia e çdo kontributi ose sigurimi të fondeve, mallrave ose shërbimeve nga, për, ose për të mirën e çdo personi, pasuria dhe interesat e tij në pronë janë bllokuar në përputhje me këtë urdhër; dhe
(b) marrja e çdo kontributi ose sigurimi të fondeve, mallrave ose shërbimeve nga ndonjë person i tillë.

Sek. 3. Me anë të kësaj përcaktoj që bërja e donacioneve për llojet e artikujve të specifikuar në nenin 203 (b) (2) të IEEPA (50 USC 1702 (b) (2)) nga, për të ose për të mirën e çdo personi prona dhe interesat në pronë janë bllokuar në përputhje me nenin 1 (a) të këtij urdhri do të dëmtonte seriozisht aftësinë time për t’u marrë me emergjencën kombëtare të deklaruar në Urdhrin Ekzekutiv 13219, të ndryshuar nga Urdhri Ekzekutiv 13304, dhe siç është zgjeruar në këtë urdhër, dhe unë me anë të kësaj ndaloni donacione të tilla siç parashikohen në nenin 1 të këtij urdhri.

Sek. 4. (a) Hyrja e pakufizuar e imigrantit dhe joimigrantit në Shtetet e Bashkuara të joqytetarëve të vendosur për të përmbushur një ose më shumë kritere në seksionin l (a) të këtij urdhri do të ishte e dëmshme për interesat e Shteteve të Bashkuara dhe hyrja e personat e tillë në Shtetet e Bashkuara, si imigrantë ose joimigrantë, pezullohen me këtë rast, përveç kur Sekretari i Shtetit ose Sekretari i Sigurisë Kombëtare, sipas rastit, përcakton se hyrja e personit nuk do të ishte në kundërshtim me interesat e Shteteve të Bashkuara, përfshirë kur Sekretari i Shtetit ose Sekretari i Sigurisë Kombëtare, siç është e përshtatshme, përcakton kështu, bazuar në një rekomandim të Prokurorit të Përgjithshëm, që hyrja e personit do të çonte më tej objektivat e rëndësishëm të zbatimit të ligjit të Shteteve të Bashkuara.
(b) Sekretari i Shtetit do të zbatojë këtë urdhër pasi zbatohet për vizat në përputhje me procedurat e tilla që Sekretari i Shtetit, në konsultim me Sekretarin e Sigurisë Kombëtare, mund të vendosë.
(c) Sekretari i Sigurisë Kombëtare do të zbatojë këtë urdhër pasi zbatohet për hyrjen e jo-qytetarëve në përputhje me procedurat e tilla siç mund të vendosë Sekretari i Sigurisë Kombëtare, në konsultim me Sekretarin e Shtetit.
(d) Personat e tillë do të trajtohen nga ky nen në të njëjtën mënyrë si personat e mbuluar nga seksioni 1 i Proklamatës 8693 të 24 Korrikut 2011 (Pezullimi i Hyrjes së të Huajve Subjekt i Sanksioneve të Udhëtimit të Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara dhe Akteve të Fuqive Ekonomike Ndërkombëtare Ndërkombëtare )

Sek. 5. (a) Ndalohet çdo transaksion që shmang ose shmang, ka për qëllim shmangien ose shmangien, shkakton shkelje ose përpjekje për të shkelur ndonjë prej ndalimeve të përcaktuara në këtë urdhër.
(b) Ndalohet çdo komplot i formuar për të shkelur ndonjë nga ndalimet e përcaktuara në këtë urdhër.

Sek. 6. Për qëllimet e këtij urdhri:
(a) termi “njësi ekonomike” nënkupton një partneritet, shoqatë, besim, ndërmarrje të përbashkët, korporatë, grup, nëngrup ose organizatë tjetër;
(b) termi “jo qytetar” do të thotë çdo person i cili nuk është shtetas ose shtetas jo qytetar i Shteteve të Bashkuara;
(c) termi “person” do të thotë një individ ose entitet; dhe
(d) termi “person i Shteteve të Bashkuara” do të thotë çdo shtetas i Shteteve të Bashkuara, banor i përhershëm i ligjshëm, entitet i organizuar sipas ligjeve të Shteteve të Bashkuara ose ndonjë juridiksioni brenda Shteteve të Bashkuara (përfshirë degët e huaja), ose ndonjë person në Shtetet e Bashkuara.

Sek. 7. Për ata persona, prona dhe interesat e tyre në pronë janë bllokuar në përputhje me këtë urdhër të cilët mund të kenë një prani kushtetuese në Shtetet e Bashkuara, unë konstatoj se për shkak të aftësisë për të transferuar fonde ose pasuri të tjera menjëherë, njoftimi paraprak i personave të tillë të masave që do të merren në përputhje me këtë urdhër do t’i bënte ato masa joefektive. Prandaj përcaktoj që këto masa të jenë efektive në adresimin e emergjencës kombëtare të deklaruar në Urdhrin Ekzekutiv 13219, të ndryshuar me Urdhrin Ekzekutiv 13304, dhe siç është zgjeruar nga ky urdhër, nuk ka nevojë të ketë njoftim paraprak për një listë ose përcaktim të bërë në përputhje me këtë porosit

Sek. 8. Sekretari i Thesarit, në konsultim me Sekretarin e Shtetit, autorizohet për të ndërmarrë veprime të tilla, duke përfshirë shpalljen e rregullave dhe rregulloreve, dhe për të përdorur të gjitha kompetencat e dhëna Presidentit nga IEEPA, siç mund të jetë e nevojshme për të kryer qëllimet e këtij urdhri. Sekretari i Thesarit, në përputhje me legjislacionin në fuqi, mund të ribërë secilën prej këtyre funksioneve brenda Departamentit të Thesarit. Të gjithë departamentet ekzekutive dhe agjencitë e Shteteve të Bashkuara do të marrin të gjitha masat e duhura brenda autoritetit të tyre për të zbatuar këtë urdhër.

Sek. 9. Asgjë në këtë urdhër nuk do të ndalojë transaksionet për kryerjen e biznesit zyrtar të Qeverisë Federale nga punonjësit, përfituesit e parave ose kontraktorët e tyre.

Sek. 10. (a) Asgjë në këtë urdhër nuk do të interpretohet se dëmton ose ndikon ndryshe:
(i) autoritetin e dhënë me ligj për një departament ekzekutiv ose agjenci, ose përgjegjësin e tij; ose
(ii) funksionet e Drejtorit të Zyrës së Menaxhimit dhe Buxhetit në lidhje me propozimet buxhetore, administrative ose legjislative.
(b) Ky urdhër do të zbatohet në përputhje me legjislacionin në fuqi dhe në varësi të disponueshmërisë së ndarjeve buxhetore.
(c) Ky urdhër nuk ka për qëllim dhe nuk krijon ndonjë të drejtë ose përfitim, thelbësor ose procedural, të zbatueshëm me ligj ose në barazi nga ndonjë palë kundër Shteteve të Bashkuara, departamenteve të saj, agjencive ose enteve, oficerëve të saj, punonjësve , ose agjentë, ose ndonjë person tjetër.

JOSEPH R. BIDEN JR.

SHTEPIA E BARDHE,
8 qershor 2021.

Lajmet

Ditari: Lajmet kryesore që shënuan datën 22 nëntor 1992-1998?

Published

on

By

Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1992-1998.

22 nëntor 1993

Në fatkeqësinë ajrore në aeroportin e Ohrit humbën jetën 97 shqiptarë

Në fatkeqësinë e parmbrëmshme ajrore në afërsi të Ohrit, sipas njoftimeve dhe të dhënave të deritashme humbën jetën 115 persona, prej tzre, 107 udhëtarë dhe 8 anëtarë të ekuipazhit, ndërsa thuhet se shpëtoi vetëm një person.

Në bazë të të dhënave që i siguruan burimet tona në Gjenevë, mirret vesh se përkatësia etnike e viktimave është: 97 shqiptarë, 9 maqedonas dhe 2 francezë. Në mesin e viktimave 4 janë fëmijë të moshës gjer në 2 vjeç, 4 të tjerë gjer në moshën 12-vjeçare, 19 janë femra dhe 81 meshkuj.

Pesë nga viktimat ishin kërkues të strehimit politik në Zvicër, të cilët policia zvicerane i përcolli gjer në aeroplan: Shemsie Hoxha nga Gjakova me të bijën Shukrien fëmijë), Avdurrahim Orlati, Isuf Berisha nga Shkupi dhe Emin Sopi.

Dy prej viktimave ishin francez: Thierry Joubert, anëtar i shoqatës bëmirëse “Equilibre”, i cili shkonte me mision në Kosovë dhe Pierre Ollier, nëpunës i Komisariatit të Lartë për Refugjatë. Udhëtarët ishin kryesisht të punësuar në Zvicër dhe jetonin në kantonet e Gjenevës, Vaud Lozanë), Valesë, Neuchatelit dhe Bernë.

Aeroplani “Yak 42” ishte i prodhimit rus, ndërsa kompania maqedonase e kishte huazuar nga Ukraina.

 

22 nëntor 1994

Në vend të bustit të Hivzi Sulejmanit u vu shtatorja e njëfar srpski sokolit

Më 17 nëntor, në oborrin e Shtëpisë së Kulturës “Hivzi Sulejmani” në Ferizaj, në bazamentin e bustit më parë të përdhosur të Hivzi Sulejmanit, u vu shtatorja e njëfar srpski sokolit, njofton Komisioni për Informim i Degës së LDK-së në Ferizaj.

Bëhet me dije se zyrtarët e instasluar serbë në Ferizaj organizuan edhe një solemnitet rasti, në të cilin morën pjesë edhe qytetarë serbë e malazias.

22 nëntor 1995

Dita e Flamurit shënohet edhe në Bullgari

Në organizim të Ambasadës shqiptare në Bullgari, Shoqatës së miqve të Shqipërisë në Bullgari dhe Shoqatës së shqiptarëve në Bullagri “Gjergj Kastrioti Skënderbeu”, nesër në Sofje do të mbahet një manifestim rasti me rastin e 28 Nëntorit – Ditës së Flamurit.

Sipas njoftimit të kryetarit të Shoqatës së shqiptarëve në Bullgari “Gjergj Kastrioti Skënderbeu”, Thoma Kacorri këtë manifestim do të shpallë të hapur historiani Bobi Bobev, ndërsa për rëndësinë e kësaj date historike për shqiptarë do të flasë ambasadori i Shqipërisë në Bullgari Xhelal Tahiri.

Në kuadër të këtij manifestimi është paraparë të shfaqet edhe një program kulturo-artistik, në të cilin do të paraqiten këngëtarë dhe artistë që do të lexojnë vargjet tonë social, Migjenit.

22 nëntor 1996

Veshmbathje për familjet e rrezikuara

Forumi i Gruas në krye me Xhylferije Krasniqin dhe Dega e LDK-së në Prizren organizuan një aksion për grumbullimin e veshmbathjes për familjet e rrezikuara të Mitrovicës.

Të shtunën e kaluar, më 16 nëntor një delegacion i FG të LDK-së të Degës së Prizrenit ia dorëzuan FG dhe Degës së LDK-së në Mitrovicë  një sasi veshmbathjehe në një vlerë rreht 3200 DM.

Gjatë kësaj jave vazhdoi ndarja e këtyre ndihmave familjeve të nevojtarëve në Mitrovicë.

 

22 nëntor 1997

Finlandë: Ndihma për Kosovën në ushqim, veshmbathje e barëra

Shqiptarët që jetojnë në Hyvinks të Finlandës, në bashkëpunim me asociacionet e ndryshme humanitare të këtij qyteti, kohë ma përë ndërmorën një aksion për grumbullimin e ndihmave materiale për Kosovën.

Kryetari i Nëndegës së LDK-së dhe i shoqatës “Kosova” në këtë qytet, z. Faton Mulaj, i tha KI të Degës së LDK-së në Finlandë se këto ndihma, kryesisht ushqim, veshmbathje dhe barëra, janë dërguar në Kosovë dhe janë dorëzuar në selinë e shoqatës “Nëna Terezë” në Prishtinë, nga bartësi i këtyre ndihmave, z. Karl Aguson.

 

22 nëntor 1998

Mbi 10.000 shqiptarë demonstruan në Bernë me kërkesë për njohjen e pavarësisë së Kosovës

Mbi 10 mijë shqiptarë nga Kosova, Maqedonia, Shqipëria e viset tjera shqiptare demonstruan dje në sheshin para Parlamentit të Zvicrës në Bernë me kërkesa për njohjen e pavarësisë së Kosovës dhe për ndaljen e terrorit serb në Kosovë.

Në demonstratës me moton “Të njihet pavarësia e Kosovës”, të organizuar nga Lidhja Demokratike e Kosovës, në të cilën morën pjesë anëtarë të të gjitha partive dhe shoqatave politike e jopolitike shqiptare, si dhe zviceran, miq të shqiptarëve, iu dha përkrahje e plotë politikës së Kryetarit Rugova, si dhe mbështetje e fuqishme luftëtarëve të UÇK-së, drejt realizimit të synimeve kombëtare shqiptare.

Pjesëmarrësit e demonstratës kërkuan nga bashkësia ndërkombëtare ndërprerjen e terrorit serb në Kosovë dhe dënimin e kryetarit serb Millosheviqe dërgimin e tij në Gjykatën e Hagës.

Para pjesëmarrësve folën shumë oratorë dhe përfaqësues të strukturave politike shqiptare që veprojnë në diasporë, si Hysen Gërvalla, kryetar i Degës së LDK-së për Zvicër, Hafiz Gagica, kryetar i Kolegjiumit të degëve të LDK-së për Diasporë, valdet Avdiu, kryetar i FR të LDK-së për Zvicër, dhe oratorë zviceranë, të cilët dënuan politikën dhe terrorin e regjimit të Beogradit ndaj shqiptarëve të Kosovës.

Para pjesëmarrësve u lexua edhe telegrami i kryetarit të Kuvendit të Republikës së Kosovësm, akademik Idriz Ajeti.

Demonstratës së shqiptarëve i dhanë publicitet të madh mediat zvicerane.

 

 

Continue Reading

Lajmet

Vrasja e Georgi Markovit: kur një ombrellë u shndërrua në armë kundër lirisë së shprehjes

Published

on

By

Në historinë e medias së shekullit XX, pak raste ilustrojnë aq fuqishëm përplasjen midis gazetarisë së lirë dhe regjimeve autoritare sa vrasja e gazetarit dhe disidentit bullgar Georgi Markov në vitin 1978. Ngjarja, e njohur më vonë në mbarë botën si “Umbrella Murder” (Vrasja me Ombrellë), u shndërrua në simbol të metodave të fshehta që regjimet komuniste përdornin kundër kundërshtarëve të tyre politikë dhe kritikëve të pushtetit.

Ajo që e bëri këtë rast të famshëm nuk ishte vetëm viktima apo motivi politik, por edhe mënyra e pazakontë e atentatit. Për herë të parë, opinioni ndërkombëtar u njoh me një operacion sekret ku një mjet krejt i zakonshëm, një ombrellë, u shndërrua në armë vdekjeprurëse. Për shumë njerëz, historia dukej si një skenar filmi spiunazhi. Megjithatë, pas saj qëndronte një realitet i errët i Luftës së Ftohtë dhe i kontrollit të informacionit në shtetet komuniste.

 

Nga shkrimtar i suksesshëm në kritik të regjimit

Georgi Markov lindi në Sofje në vitin 1929. Në vitet 1960 ai konsiderohej një nga shkrimtarët më të njohur bullgarë. Romanet, dramat dhe tregimet e tij botoheshin rregullisht dhe gëzonin mbështetjen e institucioneve kulturore shtetërore.

Megjithatë, me kalimin e kohës Markovi u bë gjithnjë e më kritik ndaj sistemit komunist dhe veçanërisht ndaj udhëheqësit bullgar Todor Zhivkov, i cili sundoi Bullgarinë për më shumë se tri dekada.

Në fund të viteve 1960 ai udhëtoi në Itali dhe më pas vendosi të mos kthehej më në Bullgari. Vendimi i tij u konsiderua tradhti nga autoritetet komuniste. Regjimi filloi ta portretizonte si armik të shtetit, ndërsa veprat e tij u ndaluan.

Pasi u vendos në Perëndim, fillimisht në Itali dhe më pas në Britaninë e Madhe, Markovi filloi një karrierë të re si gazetar dhe komentator politik.

 

Zëri i një disidenti

Në Londër, Markovi nisi bashkëpunimin me BBC World Service, ndërsa më vonë edhe me Radio Free Europe dhe Deutsche Welle.

Pikërisht këtu filloi konflikti i tij më i madh me regjimin bullgar.

Përmes emisioneve radiofonike që transmetoheshin në Bullgari, ai fliste hapur për korrupsionin, privilegjet e elitës komuniste, represionin politik dhe kultin e udhëheqësit Todor Zhivkov. Në një kohë kur mediat bullgare kontrolloheshin plotësisht nga shteti, komentet e Markovit përbënin një alternativë të rrallë informative.

Veçanërisht të njohura u bënë seritë e tij të quajtura “Raportet nga Mungesa” (In Absentia Reports), në të cilat ai përshkruante me hollësi jetën e elitës komuniste dhe kontrastin midis propagandës zyrtare dhe realitetit.

Miliona dëgjues bullgarë ndiqnin fshehurazi transmetimet e tij. Për pushtetin në Sofje, Markovi ishte shndërruar në një nga kritikët më të rrezikshëm të regjimit.

 

E heshtën! Regjimi komunist bullgar, me ndihmën e KGB ruse, e vrau në Londër.

Sot, vrasja e Georgi Markovit konsiderohet një nga sulmet më të famshme kundër një gazetari në Evropën e shekullit XX. Rasti tregon se sa larg mund të shkojnë regjimet autoritare për të heshtur zërat kritikë dhe për të kontrolluar informacionin.

 

Regjimi vendos ta heshtë

Shërbimet sekrete bullgare, të njohura si Darzhavna Sigurnost (Sigurimi i Shtetit), mbanin nën vëzhgim disidentët që jetonin jashtë vendit. Dokumente të publikuara pas rënies së komunizmit treguan se Markovi konsiderohej objektiv me prioritet të lartë.

Bullgaria gëzonte marrëdhënie shumë të ngushta me Bashkimin Sovjetik. Për këtë arsye, shumë studiues dhe hetues kanë besuar se operacioni kundër Markovit është realizuar me ndihmën teknike të shërbimit sekret sovjetik KGB.

Në fund të viteve 1970 u mor vendimi për eliminimin e tij.

 

Atentati në urën Waterloo

Më 7 shtator 1978, në ditëlindjen e Todor Zhivkovit, Georgi Markov po shkonte në punë në selinë e BBC-së në Londër.

Ndërsa priste autobusin pranë urës Waterloo, ai ndjeu një pickim të lehtë në pjesën e pasme të kofshës. Kur u kthye, pa një burrë që po ngrinte një ombrellë nga toka. Burri kërkoi shkurt falje dhe u largua me shpejtësi.

Fillimisht incidenti nuk iu duk i rëndësishëm. Megjithatë, disa orë më vonë Markovi filloi të ndiente temperaturë të lartë dhe dhimbje të forta.

Gjatë autopsisë, mjekët zbuluan diçka të pazakontë. Brenda këmbës së Markovit gjendej një kapsulë mikroskopike metalike me diametër rreth 1.7 milimetra.

Kapsula kishte dy vrima të vogla që përmbanin gjurmë të helmit ricin, një substancë jashtëzakonisht toksike e nxjerrë nga fara e bimës së ricinit.

 

Gjendja u përkeqësua me shpejtësi. Ai u shtrua në spital, por mjekët nuk arrinin të kuptonin arsyen e simptomave. Pavarësisht përpjekjeve intensive për ta shpëtuar, Markovi vdiq katër ditë më vonë, më 11 shtator 1978, në moshën 49-vjeçare.

 

Misteri i ombrellës

Gjatë autopsisë, mjekët zbuluan diçka të pazakontë. Brenda këmbës së Markovit gjendej një kapsulë mikroskopike metalike me diametër rreth 1.7 milimetra.

Kapsula kishte dy vrima të vogla që përmbanin gjurmë të helmit ricin, një substancë jashtëzakonisht toksike e nxjerrë nga fara e bimës së ricinit.

Hetuesit arritën në përfundimin se kapsula ishte injektuar përmes një mekanizmi të fshehur në ombrellë. Sapo kapsula kishte hyrë në trup, helmi ishte liruar gradualisht në qarkullimin e gjakut.

Kjo metodë ishte aq e sofistikuar sa u bë menjëherë një nga rastet më të famshme në historinë e spiunazhit modern.

Termi “Vrasja me Ombrellë” hyri në historinë e Luftës së Ftohtë dhe vazhdon të përdoret edhe sot për të përshkruar atentatin.

 

Reagimi ndërkombëtar

Vrasja shkaktoi tronditje në Britani dhe në gjithë Perëndimin. Për shumë vëzhgues ishte e qartë se atentati kishte motive politike.

Megjithatë, gjatë viteve të Luftës së Ftohtë ishte tepër e vështirë të siguroheshin prova të drejtpërdrejta kundër shërbimeve sekrete bullgare ose sovjetike.

Autoritetet komuniste mohuan çdo përfshirje. Mediat shtetërore bullgare e paraqitën rastin si propagandë perëndimore dhe shmangën raportimet e hollësishme.

Për shumë vite, rasti mbeti i pazgjidhur juridikisht, megjithëse shumica e ekspertëve dhe historianëve ishin të bindur për natyrën politike të atentatit.

 

E vërteta pas rënies së komunizmit

Pas vitit 1989 dhe rënies së regjimeve komuniste në Evropën Lindore, një pjesë e arkivave të shërbimeve sekrete u hapën për studiuesit.

Dokumentet e publikuara forcuan bindjen se atentati ishte organizuar nga shërbimi sekret bullgar me ndihmën e KGB-së sovjetike. Megjithëse shumë pyetje mbetën pa përgjigje dhe autorët kryesorë nuk u dënuan kurrë, u bë gjithnjë e më e qartë se Markovi kishte qenë objektiv i një operacioni shtetëror.

Në Bullgarinë postkomuniste, Georgi Markov filloi të rehabilitohej si figurë kombëtare. Librat e tij u ribotuan, ndërsa puna e tij gazetareske u vlerësua si shembull i guximit intelektual.

 

Simbol i luftës për fjalën e lirë

Sot, vrasja e Georgi Markovit konsiderohet një nga sulmet më të famshme kundër një gazetari në Evropën e shekullit XX. Rasti tregon se sa larg mund të shkojnë regjimet autoritare për të heshtur zërat kritikë dhe për të kontrolluar informacionin.

Për studiuesit e medias, Markovi përfaqëson figurën e gazetarit që zgjodhi të flasë hapur edhe kur kjo e vinte në rrezik jetën e tij. Ndërsa për historianët e Luftës së Ftohtë, atentati mbetet një shembull klasik i konfliktit midis propagandës shtetërore dhe lirisë së shprehjes.

Mbi të gjitha, historia e tij dëshmon se në regjimet komuniste beteja për kontrollin e informacionit nuk zhvillohej vetëm në redaksi, radio dhe televizione, por shpesh edhe në nivelet më të errëta të aparateve të sigurisë. Për këtë arsye, Georgi Markov mbetet një simbol ndërkombëtar i rezistencës intelektuale dhe i çmimit që mund të ketë kërkimi i së vërtetës.

Continue Reading

Lajmet

Amerikanët donin ta zbutnin uraganin me akull të thatë: Një ditë më vonë, pasoi kaos i plotë

Published

on

Në tetor 1947, shkencëtarët amerikanë vendosën të kryenin një eksperiment që tingëllonte si fantastiko-shkencor. Plani i tyre ishte të përdornin akull të thatë të zakonshëm për të ndikuar në një uragan shkatërrues dhe ndoshta të gjenin një mënyrë për të parandaluar stuhitë katastrofike në të ardhmen. Megjithatë, ajo që ndodhi pas eksperimentit shkaktoi panik, zemërim publik dhe akuza serioze kundër studiuesve.

Gjithçka filloi më 13 tetor 1947, kur aeroplanët ushtarakë amerikanë u ngritën drejt një uragani që po largohej nga brigjet e Floridës. Stuhia kishte shkaktuar tashmë reshje të mëdha shiu dhe përmbytje, por dukej se po vazhdonte drejt Atlantikut të hapur, larg zonave të populluara.

Shkencëtarët e konsideruan atë një mundësi ideale për të testuar një metodë të pazakontë që donin të përdornin për të ndikuar në mot.

Si pjesë e projektit të quajtur misteriozisht “Cirrus”, studiuesit nga General Electric Company, në bashkëpunim me Ushtrinë dhe Marinën Amerikane, vendosën të injektonin në retë e uraganit akull të thatë, pra dioksid karboni të ngurtë.

Ideja e tyre bazohej në zbulimin e kimistit amerikan Vincent Schaefer, i cili një vit më parë vërtetoi se akulli i thatë mund të shkaktojë formimin e kristaleve të akullit në retë që përmbajnë pika uji të nënftohura.

Besohej se një procedurë e tillë mund të ndryshonte strukturën e reve, të nxiste reshjet dhe ndoshta të dobësonte stuhitë e forta.

Shkencëtarët shpresonin se një ditë në këtë mënyrë do të mund të zbusnin fuqinë shkatërruese të uraganeve, të cilat rregullisht merrnin jetë njerëzore dhe shkaktonin dëme të mëdha materiale.

 

Nga aeroplanët u hodhën rreth 82 kilogramë akull të thatë

Për eksperimentin u përdorën aeroplanë ushtarakë, përfshirë bombarduesit B-17. Një aeroplan hodhi akull të thatë të grimcuar në re, ndërsa të tjerët vëzhguan dhe regjistruan ndryshimet.

Afërsisht 82 kilogramë akull të thatë u hodhën gjatë operacionit. Studiuesit vunë re ndryshime të caktuara në strukturën e reve, por nuk kishin instrumente mjaftueshëm të sakta për të përcaktuar nëse ato ishin vërtet përgjegjëse për to.

Pas përfundimit të eksperimentit, aeroplanët u kthyen në bazë dhe shkencëtarët prisnin të ishin në gjendje të analizonin rezultatet në më shumë detaje të nesërmen.

Megjithatë, një surprizë e madhe pasoi pikërisht të nesërmen.

Kur u përpoqën ta gjenin përsëri uraganin, ata zbuluan se qendra e tij ndodhej afërsisht 160 kilometra në perëndim të pozicionit të pritur.

Stuhia bëri një kthesë pothuajse të pabesueshme prej 135 gradësh dhe në vend që të vazhdonte drejt oqeanit të hapur, ajo u drejtua drejtpërdrejti drejt bregdetit të SHBA-së.

Situata u përkeqësua më tej nga fakti që uragani po forcohej përsëri.

Dy ditë pas eksperimentit, më 15 tetor, ai goditi zonën e qytetit të Savannah në shtetin amerikan të Xhorxhias, dhe pasojat u ndien edhe nga banorët e Karolinës së Jugut.

Erërat e forta, përmbytjet dhe valët e stuhive shkaktuan dëme të mëdha materiale. Sipas Administratës Kombëtare Oqeanike dhe Atmosferike të SHBA-së (NOAA), një person humbi jetën, dhe dëmi u vlerësua në rreth dy milionë dollarë në atë kohë.

 

Shkencëtarët u akuzuan për shkaktimin e katastrofës

Kur u mësua se studiuesit amerikanë ishin përpjekur të ndikonin në uragan vetëm dy ditë më parë, midis popullsisë mbizotëroi zemërimi.

Shumë ishin të bindur se shkencëtarët ishin përgjegjës për ndryshimin e drejtimit të stuhisë dhe se eksperimenti i tyre kishte çuar në një katastrofë që mund të ishte shmangur.

Ka pasur edhe kërcënime për padi kundër kompanisë General Electric, e cila mori pjesë në kërkim.

Polemika të tjera u shkaktuan nga fizikani Irving Langmuir, fitues i Çmimit Nobel në kimi, i cili udhëhoqi ekipin e kërkimit.

Ai më pas deklaroi se ishte 99 për qind i sigurt se ishte injektimi i akullit të thatë që shkaktoi ndryshimin në drejtimin e uraganit.

Megjithatë, meteorologët nuk e ndanin bindjen e tij.

Ekspertët nga Shërbimi i Motit i SHBA-së studiuan uraganet e mëparshme dhe gjetën shembuj të stuhive që, në mënyrë të pavarur, pa asnjë ndërhyrje njerëzore, bënë kthesa të ngjashme.

Uragani i vitit 1906, i cili kishte një trajektore pothuajse identike, ishte veçanërisht i rëndësishëm.

Analizat meteorologjike të mëvonshme treguan gjithashtu mundësinë që stuhia të kishte filluar të ndryshonte drejtim edhe para vetë eksperimentit.

Për shkak të kësaj, akulli i thatë nuk është provuar kurrë se shkakton një ndryshim katastrofik në rrugën e një uragani.

Kërcënimet për padi u shuan me kalimin e kohës, por reputacioni i projektit u dëmtua seriozisht.

 

Amerikanët nuk hoqën dorë nga ideja e kontrollit të uraganeve

Edhe pse eksperimenti i vitit 1947 shkaktoi shumë polemika, studiuesit amerikanë nuk hoqën dorë plotësisht nga përpjekja për të dobësuar stuhitë tropikale.

Në vitin 1962 u lansua një program i ri i quajtur “Stormfury”, i cili zgjati deri në vitin 1983.

Këtë herë, në vend të akullit të thatë, shkencëtarët përdorën jodur argjendi, një përbërës kimik që besohet se është në gjendje të ndikojë në formimin e reve dhe të ndryshojë strukturën e uraganeve.

Ideja ishte të krijohej një unazë e re, më e gjerë resh rreth syrit të stuhisë, e cila do të zvogëlonte shpejtësinë e erërave më të forta.

Disa eksperimente dukeshin premtuese në fillim. Megjithatë, hulumtimet e mëvonshme kanë treguar se uraganet shpesh kalojnë natyrshëm nëpër ndryshime pothuajse identike.

Shkencëtarët zbuluan gjithashtu se nuk kishte ujë të mjaftueshëm të superftohtë në retë e uraganit që efekti i pritur i jodurit të argjendit të ndodhte në mënyrën se si ata e kishin imagjinuar fillimisht.

Programi u pezullua përfundimisht dhe studiuesit u përqendruan gjithnjë e më shumë në kuptimin e uraganeve, në parashikime më të sakta dhe në paralajmërime në kohë për popullsinë.

Sot, pothuajse tetë dekada pas eksperimentit të pazakontë me akull të thatë, shkenca ende nuk ka teknologji të besueshme për të ndaluar ose drejtuar një uragan.

Historia e projektit “Cirrus” mbetet një nga shembujt më të jashtëzakonshëm të ambicies njerëzore për të kontrolluar natyrën, por edhe një paralajmërim se sa e vështirë është të dallosh pasojat e një eksperimenti nga ndryshimet që do të ndodhnin në atmosferë vetë. Burimi: Atlantic Oceanographic & Meteorological Laboratory

Continue Reading

Lajmet

Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, merr pjesë në Asamblenë e Përgjithshme Vjetore të Asociacionit të Universiteteve të Ballkanit në Prizren

Published

on

By

Rektori i UBT-së Prof. Dr. Edmond Hajrizi, mori pjesë në Asamblenë e Përgjithshme Vjetore të Asociacionit të Universiteteve të Ballkanit (BAUNAS), e cila u mbajt sot në Prizren, duke riafirmuar angazhimin e UBT-së në bashkëpunimin dhe ndërkombëtarizimin e arsimit të lartë në rajon dhe më gjerë.

Gjatë punimeve të Asamblesë u diskutuan dhe u miratuan çështje me rëndësi për funksionimin dhe zhvillimin e asociacionit, përfshirë pranimin e anëtarëve të rinj dhe votimin e rregullores së re. Takimi shërbeu gjithashtu si një mundësi e rëndësishme për shkëmbimin e përvojave dhe forcimin e bashkëpunimit ndërmjet universiteteve anëtare.

Në kuadër të këtij aktiviteti, rektori Hajrizi zhvilloi takime me përfaqësues të universiteteve të ndryshme anëtare, përfshirë rektorin dhe sekretarin e përgjithshëm të Universitetit Trakya, si dhe përfaqësues të tjerë akademikë. Gjatë këtyre takimeve u diskutuan mundësitë e bashkëpunimit në fusha të ndryshme akademike, zhvillimi i projekteve të përbashkëta, shkëmbimi i stafit dhe studentëve, si dhe krijimi i partneriteteve të reja ndërinstitucionale.

UBT është anëtar i rregullt i Asociacionit të Universiteteve të Ballkanit prej disa vitesh dhe merr pjesë aktive në aktivitetet dhe iniciativat e tij. Përveç këtij asociacioni, UBT është pjesë edhe e rrjeteve dhe organizatave të rëndësishme ndërkombëtare të arsimit të lartë, përfshirë Asociacionin e Universiteteve Evropiane (EUA), Magna Charta Universitatum dhe UNIMED-in.

Pjesëmarrja e UBT-së në këto platforma ndërkombëtare dëshmon angazhimin e vazhdueshëm të institucionit për zgjerimin e bashkëpunimit akademik, shkëmbimin e njohurive dhe përvojave, si dhe krijimin e mundësive të reja për studentët dhe stafin akademik.

Përmes pjesëmarrjes aktive në asociacione dhe rrjete ndërkombëtare, UBT vazhdon të kontribuojë në avancimin e arsimit të lartë, forcimin e lidhjeve akademike rajonale dhe ndërkombëtare dhe zhvillimin e partneriteteve strategjike me universitete nga vende të ndryshme.

Continue Reading

Të kërkuara