Kulturë

UNESCO shton vende të reja në Listën e Trashëgimisë Botërore

Diskutimet filluan të shtunën duke marrë në konsideratë 50 vende të nominuara për Listën e mirënjohur të Trashëgimisë Botërore.

Published

on

Komiteti i Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s ka përfunduar diskutimet e tij në lidhje me vendet që janë në rrezik dhe filloi të shtojë vende të reja të shtunën në listën e tij prestigjioze të Trashëgimisë Botërore.

Vendet në Ukrainëm, Katedralja e Shën Sofisë dhe kompleksi i manastirit Kyiv-Pechersk Lavra, të dyja të vendosura në kryeqytetin e Kievit dhe qendra historike e Lviv në Ukrainën perëndimore u konsideruan të jenë “në rrezik”.

Diskutimet filluan të shtunën duke marrë në konsideratë 50 vende të nominuara për Listën e mirënjohur të Trashëgimisë Botërore.

Masivi pyjor i Odzala-Kokoua në Kongo dhe vullkanet dhe pyjet e malit Pelée dhe Pitons në ishullin francez të Martinique, u zgjodhën për t’u regjistruar në Listën e Trashëgimisë Botërore në ditën e parë.

Lista e Trashëgimisë Botërore në Rrezik përfshin vende të trashëgimisë që kërcënohen nga forca të tilla si konflikti i armatosur, fatkeqësitë natyrore, ndotja dhe më shumë.

E ndërtuar në shekullin e 11-të dhe e zbukuruar me mozaikë dhe afreske tërheqëse, katedralja e Shën Sofisë dhe ndërtesat manastire të lidhura me të u shtuan në listën në rrezik së bashku me kompleksin manastirik të afërt Kiev-Pechersk Lavra, i njohur gjithashtu si Manastiri i Shpellave.

E vendosur pranë kufirit polak, në listë u shtua edhe qendra historike e qytetit të Lviv, e cila përbëhet nga një kështjellë e shekullit të pestë, një sinagogë dhe ndërtesa të tjera fetare.

Vendimi u mor “për shkak të kërcënimit të shkatërrimit që paraqet ofensiva ruse”, sipas një deklarate nga UNESCO, e cila theksoi se të dyja “kishin mbetur nën kërcënim të përhershëm që nga fillimi i pushtimit”.

Vendimi për të shtuar vendet e Ukrainës erdhi menjëherë pasi komiteti zgjodhi të mos regjistronte qytetin italian të Venecias dhe lagunën e tij në të njëjtën listë.

Ndërsa diskutimet u zhvendosën tek pretendentët për Listën e Trashëgimisë Botërore, Masivi Pyjor i Odzala-Kokoua në Kongo u përfshi të shtunën. Është një nga parqet më të vjetra të Afrikës, si dhe një nga pyjet më të mëdha tropikale të shiut në botë.

Në ishullin francez të Martinique, vullkanet dhe pyjet e malit Pelée dhe Pitons në pjesën veriore të ishullit u njoftuan gjithashtu si një shtesë e re në listë gjatë ditës së parë të diskutimeve.

Ndërkohë, një sit ekzistues i Trashëgimisë Botërore, Gjiri Ha Long i Vietnamit u zgjerua për të përfshirë arkipelagun Cat Ba, arkipelagun më të madh gëlqeror të vendit. Tani renditet si një vend: Ha Long Bay, Cat Ba Archipelago. Ha Long Bay u njoh për herë të parë në 1994.

Statusi i Parkut Kombëtar Tsingy de Bemaraha të Madagaskarit, i përbërë nga pesë zona të mbrojtura, u zgjerua gjithashtu për të përfshirë Pyjet e Thatë Andrefana, të cilat mund të gjenden vetëm në ishullin e Oqeanit Indian.

Gjatë ditëve të ardhshme, komiteti do të shqyrtojë nominimet e mbetura, të cilat përfshijnë një kështjellë unazore të epokës së vikingëve në Danimarkë dhe një punim tokësor 2000-vjeçar në Ohajo.

Vendet duhet të jenë me “vlerë të jashtëzakonshme universale” për t’u shtuar në Listën e Trashëgimisë Botërore, sipas UNESCO-s.

Për t’u kualifikuar, një vend duhet të plotësojë të paktën një nga një listë specifike kriteresh, e cila “rishikohet rregullisht nga komiteti për të pasqyruar evolucionin e vetë konceptit të Trashëgimisë Botërore”.

Kulturë

Teatri “Adriana” përfaqëson artin shqiptar në Turqi me premierën “9 Shpirtra”

Published

on

Trupa teatrore “Adriana” do të udhëtojë drejt Turqisë për të marrë pjesë në edicionin e 8-të të festivalit ndërkombëtar të teatrit Samsun Uluslararası Tiyatro Festivali, duke përfaqësuar artin dhe kulturën shqiptare në këtë ngjarje të rëndësishme kulturore.

Në kuadër të këtij festivali, “Adriana” do të sjellë premierën ndërkombëtare të shfaqjes “9 Shpirtra”, një komedi e zezë që ndërthur humorin me absurdin dhe realitetin e marrëdhënieve njerëzore. Shfaqja trajton historinë e një burri dhe nëntë tentativave të tij të dështuara për të hequr qafe bashkëshorten, duke ofruar një pasqyrë të mprehtë dhe satirike mbi jetën në çift.

Publiku në Turqi do të ketë mundësinë ta ndjekë këtë shfaqje më 26 mars 2026, në ora 20:00, në ambientet e SBB Sanat Merkezi në Samsun.

Continue Reading

Kulturë

KANË FILLUAR XHIRIMET E FILMIT “ZBARDHJE” TË REGJISORES KALTRINA KRASNIQI

Published

on

Filmi i ri artistik “Zbardhje”, nga regjisorja Kaltrina Krasniqi, ka hyrë në fazën e xhirimeve në Prishtinë. Projekti prodhohet nga Vera Films dhe ribashkon bashkëpunëtorët kryesorë nga filmi i saj i parë me metrazh të gjatë “Vera Andrron Detin”, i cili pati premierën në garën Orizzonti të edicionit të 78-të të Festivalit Ndërkombëtar të Filmit në Venedik.

Në rolet kryesore interpretojnë Adriana Matoshi dhe Arta Dobroshi, ndërsa në role mbështetëse paraqiten Kosovare Krasniqi, Agron Shala, Aurita Agushi, Art Pasha dhe Blerta Ismaili.

Vendosur në Prishtinën bashkëkohore, “Zbardhje” është dramë që ndjek dy gra jetët e të cilave takohen në punë. Fatimja vjen nga periferia e qytetit dhe punon si mirëmbajtëse, kurse Elvira drejton një kompani marketingu në qendër të qytetit. Filmi vëzhgon çfarë lind dhe s’mund të jetojë në mes tyre, përderisa qyteti përreth demolohet dhe rindërtohet. Filmi “Zbardhje” e përdor zbardhjen si logjikë socio-kulturore, arkitektonike dhe zhvillimore. Hapësira, trupat dhe historitë pastrohen, sanitohen dhe fshihen në emër të aspiratave shoqërore.

Me skenar të Doruntina Bashës dhe producent Ares Shportën, projekti realizohet me mbështetjen e Qendrës Kinematografike të Kosovës, QKK, Komisionit Kombëtar të Filmit të Bullgarisë, Qendrës Kombëtare të Kinematografisë Shqiptare, Qendrës së Filmit të Malit të Zi, IFFR Hubert Bals Fund+Europe dhe Visions Sud Est.

“Zbardhje” është një bashkëprodhim i Vera Films (Kosovë), Portokal (Bullgari), Papadhimitri Productions (Shqipëri) dhe Code Blue Production (Mali i Zi).

Gjatë fazës së zhvillimit, projekti është mbështetur nga programe dhe platforma ndërkombëtare si Gothenburg Film Festival, Nordic Gateway (2025), Visions Sud Est (2024), Thessaloniki Film Festival, Agora Industry Program (2024), WEMW / East and West Co-Production Inspirational Labs (2024), MedPitching / MedFilmFest (2023), IFFR Hubert Bals Fund (2022), Torino Film Lab (2022), Arras Days, Arras Film Festival (2021), si dhe nga Qendra Kinematografike e Kosovës, QKK (2021–2024), Ministria e Punëve të Jashtme e Republikës së Kosovës dhe Komuna e Prishtinës (2021).

Xhirimet zhvillohen në Prishtinë, Kosovë dhe Ulqin, Mali i Zi, gjatë periudhës mars–prill 2026.

Continue Reading

Kulturë

Koncert solemn për 75-vjetorin e Arkivit të Kosovës në Prishtinë

Published

on

Mbrëmë në Amfiteatrin e Bibliotekës Universitare në Prishtinë, Kuinteti Harkor i Filharmonisë së Kosovës, së bashku me sopranon Zana Abazi-Ramadani, u prezantuan me një program të veçantë në kuadër të shënimit të 75-vjetorit të Arkivit të Kosovës.

Një institucion kyç që ruan kujtesën kolektive, dokumenton të kaluarën dhe historinë e vendit – Arkivi i Kosovës shënoi 75-vjetorin e themelimit.

Continue Reading

Kulturë

Ushtarët do ta ndiqnin kudo”: Gjenerali i Luftës së Dytë Botërore që mposhti me rrugë inteligjente rivalin e tij të përbetuar

Published

on

By

Në humbje, i pamposhtur; në fitore, i papërmbajtshëm.” Përmes këtij vlerësimi, Winston Churchill zbërtheu gjenialitetin acarues të Marshallit Bernard Montgomery, trurit pas fitores së famshme të nëntorit 1942 në Betejën e Dytë të El Alameinit.

E konsideruar si pikë kthese në Luftën e Dytë Botërore, kjo betejë në Afrikën e Veriut frymëzoi një tjetër thënie të njohur të Churchillit: “Tani, ky nuk është fundi. Nuk është as fillimi i fundit. Por është, ndoshta, fundi i fillimit.”

Deri në kohën e vdekjes së gjeneralit më 24 mars 1976, në moshën 88-vjeçare, Lordi Montgomery i Alameinit kishte shijuar një pensionim të gjatë dhe herë pas here kontrovers.

Një karakter i vështirë që nuk ngurronte të nxisnin trazira, ai në kujtimet e tij e kishte anashkaluar Gjeneralin Dwight D. Eisenhower, ish-komandantin e tij suprem dhe presidentin e ardhshëm të SHBA-së, me një arrogancë tipike: “Djalë i mirë. Por jo ushtar.” Në një moment vetëdijeje, ai dikur bëri shaka duke thënë se puna e tij ishte luftimi – qoftë kundër gjermanëve apo dikujt tjetër që dëshironte përballje.

Kur Montgomery mbërriti në Egjipt në korrik të vitit 1942 si kreu i ri i Ushtrisë së Tetë Britanike, Aleatët ishin në vështirësi në disa fronte. Në Paqësor, japonezët kishin dobësuar fuqinë britanike dhe amerikane duke marrë Hong Kongun dhe Singaporin, ndërsa në Atlantik, nëndetëset gjermane kërcënonin ta gjunjëzonin Britaninë përmes urisë.

Në Egjipt, ushtria gjermane dukej se do të pushtonte Kajron, ashtu siç kishte bërë me pjesën më të madhe të Evropës. Pasi kishin ardhur në Afrikën e Veriut një vit më parë për të mbrojtur aleatët italianë në Libi, gjermanët synonin një çmim më të madh. Ata kishin dërguar Marshallin Erwin Rommel, një nga gjeneralët e tyre më të mirë, për të shkatërruar ushtrinë britanike dhe për të marrë Egjiptin e Lindjen e Mesme, bashkë me furnizimet me naftë që ishin jetike për luftën e Britanisë. Rommel ishte aq efektiv si komandant i “Afrika Korps”, forcës elitare gjermane, saqë mori nofkën “Dhelpra e Shkretëtirës”.

Në vitin 1968, Montgomery u intervistua nga Cliff Michelmore i BBC-së në të njëjtin mjet lëvizës (karavan) që kishte përdorur në shkretëtirën egjiptiane gjatë planifikimit për të mposhtur rivalin e tij të përbetuar.

Për ta ndihmuar të vizualizonte hapat e tij, Montgomery mbante një fotografi të Rommelit të varur në murin e selisë së tij lëvizëse. Ai tregonte se e shikonte atë foto duke pyetur veten se çfarë njeriu ishte ai dhe si do të reagonte nëse ai do të ndërmerrte një veprim të caktuar. E

dhe pse shumë njerëz e konsideronin të çmendur për këtë metodë, Montgomery e konsideronte këtë si një kompliment. Para mbërritjes së tij, Rommel kishte një reputacion të frikshëm mes britanikëve, të cilët e shihnin si gjeni ushtarak; madje edhe Churchilli e kishte vlerësuar publikisht në Parlament si një kundërshtar guximtar dhe gjeneral të madh.

Sipas historianit Niall Barr, ky imazh i Rommelit i ndihmonte britanikët të arsyetonin dështimet e tyre në shkretëtirë. Megjithatë, Montgomery e shihte Rommelin ndryshe, si një komandant të vijës së parë që e shijonte qëndrimin me trupat, por që sipas tij nuk e kuptonte rëndësinë e administratës dhe logjistikës, elemente që Montgomery i konsideronte vendimtare për fitoren në luftë.

 

Continue Reading

Të kërkuara