Lajmet

“Ukraina nuk po humb, Rusia nuk po fiton”: Situata në frontin e luftës

Published

on

Në juglindje të qytetit të sulmuar ukrainas, Kupjansk, gjendet qyteza e vogël, Kupjansk-Vuzlovi.

Në nëntor të vitit 2025, komandanti më i lartë i ushtrisë ruse pretendoi se Kupjansku ka rënë në duart e tyre.

Nuk ishte e vërtetë.

Në fakt, trupat ushtarake ukrainase kishin punuar në kundërofensivë dhe tani duket se po i largojnë edhe ushtarët e fundit rusë nga qyteti.

Javën që lamë pas, komandanti i njëjtë, gjenerali Valery Gerasimov, ka thënë se forcat ruse e kanë marrë kontrollin e Kupjansk-Vuzlovit.

Sipas vëzhguesve rusë dhe ukrainas të fushëbetejës, situata reale ishte kështu: forcat ruse ishin larg fshatit – rreth 10 kilometra – dhe as afër kontrollimit të tij.

Disa javë pas hyrjes së luftës në vitin e pestë, Rusia është duke goditur me sukses rrjetin energjetik të Ukrainës dhe shumë qendra të ngrohjes, duke i lënë qytetarët ukrainas nën temperatura të ulëta atmosferike. Por, Moska nuk është duke shënuar ndonjë fitore bindëse në fushëbetejë.

Forcat ushtarake të Moskës po e luftojnë mbrojtjen ukrainase në disa zona në frontin e luftës në gjatësi prej 1.100 kilometrash. Mirëpo, lëvizja e tyre është shumë e ngadalshme, ndoshta më e ngadalshmja në ndonjë lufte moderne, sipas një studimi. Dhe një realitet i tillë e ka koston e vet.

“Fronti i luftës përshkruhet më së miri si ‘stagnim dinamik’ që nënkupton luftime intensive me ndryshime gjeografike margjinale”, ka thënë Ivan Torres, major i pensionuar i ushtrisë amerikane, i cili tani punon si analist i lartë i ushtrisë ruse në grupin politik kërkimor Rochan Consulting.

Lodhja e Ukrainës u atribuohet edhe bisedimeve për paqe të mbështetura nga Shtetet e Bashkuara, të cilat kanë shënuar përparim, mirëpo mospajtimet për një mori çështjesh vazhdojnë të jenë pengesë.

“Ukraina nuk po humb dhe Rusia nuk po fiton”, ka vlerësuar Instiuti Royal United Services, me seli në Londër.

Më poshtë i kemi renditur rajonet kryesore që meritojnë vëmendje:

KUPJANSKU

Qyteti njihet për një kryqëzim të rëndësishëm hekurudhor dhe deri më tani është përballur disa herë me luftë: Rusia e ka pushtuar atë pas nisjes së luftës në shkurt të vitit 2022. Më pas, forcat ukrainase i kanë marrë nën kontroll pozicionet ruse në shtator, dhe kanë arritur deri në Oskil.

Mirëpo, për më shumë se një vit, forcat ruse – më shumë në numër, me më shumë armë – i janë afruar sërish Kupjanskut.

Në shtator, njësitet ruse kanë depërtuar përmes gazsjellësve të papërdorur nëntokësorë të Oskilit dhe kanë arritur në paralagjet e Kupjanskut në veri. Kështu, ata kanë infiltruar grupe të vogla ushtarësh në brendësi të qytetit.

Autoritetet lokale më pas kanë ngritur alarmin dhe komandantët ukrainas i kanë angazhuar kompanitë e specializuara për dronë, dhe para Vitit të Ri, njësitet ukrainase i kanë shtyrë tutje pozicionet ruse.

Megjithatë, moti i keq në tetë javët e fundit ka ndikuar në performancën e ushtarëve ukrainas për t’i larguar të gjithë ushtarët rusë nga ato zona.

Forcat ruse, në anën tjetër, nuk dorëzohen, ato tentojnë vazhdimisht t’i thyejnë bllokadat ukrainase dhe të rimarrin qytetin.

“Pastrimi i plotë i Kupjanskut duket i vështirë, por rusët e kanë humbur momentumin”, ka thënë Emil Kastehelmi, analist ushtarak në organizatën për kërkime, Black Bird Group.

“Nuk pres ndryshime të mëdha në të ardhmen në atë zonë”, i ka thënë ai Radios Evropa e Lirë.

“Është e mundshme që Ukraina të humbë pozicionet në lindje të lumit Oskil në një pikë, mirëpo kjo nuk do të thotë që rusët do të avancojnë shumë në brendësi”.

KOSTIANTINIVKA

Një tjetër qytet me rëndësi për kryqëzime hekurudhore dhe furnizim të ushtrisë, Kostiantinivka, ka qenë shumë e rrezikuar prej kur ushtarët rusë arritën t’i largonin forcat ukrainase prej Çasiv Jar-it vitin e kaluar.

Ky rezultat u dha përparim rusëve. Çasiv Jar-i gjendet në lartësi më të madhe, duke u dhënë mundësi rusëve që të bombardojnë mbrojtjen ukrainase prej lartësisë.

Duke bërë presion prej jugut dhe jugperëndimit, ushtarët rusë tani synojnë disa lidhje të rëndësishme rrugore që shtihen drejt Kramtorskut. Ky qytet, bashkë me Sllovianskun, janë dy pika të rëndësishme përmes së cilave ukrainasit i mbrojnë pjesët e rajonit të Donjeckut që i kanë ende në duar.

“Kostiantinivka mund të jetë në listën e operacioneve kryesore të rusëve”, ka thënë Torres.

“Këto zona janë shumë problematike për Ukrainën. Forcat ruse kanë kaluar muaj duke tentuar të krijojnë qendra logjistike. Luftimet aty karakterizohen nga sulme të shpejta të këmbësorisë që synojnë t’i lodhin mbrojtësit ukrainas, në vend të një depërtimi të thellë”.

POKROVSKU DHE MIRNOHRADI

Dikur një qendër e rëndësishme logjistike për mbrojtjen ukrainase në rajonin e Donjeckut, Pokrovsku ka muaj është dërmuar, pasi njësite të vogla ukrainase janë infiltruar gradualisht në qytet. Strategjia ka funksionuar dhe tani ushtarët rusë kontrollojnë rreth 80-90 për qind të qytetit. Komandantët ukrainas po i mbajnë me vështirësi vijat e kontrollit në veriperëndim.

Rënia e Pokrovskut në duart e rusëve do t’i rrezikojë edhe pozicionet tjera ukrainase, përfshirë ato rreth qytezës së Mirnohradit, e cila është kryesisht nën kontrollin rus.

Ushtarët ukrainas kanë thënë se njësitet ruse kanë zhvendosur pajisje të rënda në qytezë dhe e kanë tashmë një zonë komanduese.

“Forcat ruse kontrollojnë pjesën më të madhe të të dyja qyteteve, ndonëse rezistenca ukrainase mund të jetë ende e vërejtshme në disa vende, qytetet mund të konsiderohen të humbura”, ka thënë Kastehelmi, i cili sapo është kthyer nga një udhëtim në Ukrainë.

HULJAPOLE DHE ORIHIVI

Në Hulyaypole, jugperëndim të Pokrovskut, kapacitetet e mbrojtjes ukrainase varen nga lumi Hajçur, i cili ndan qytetin në zona. Ekspertët kanë paralajmëruar që forcat ruse i kanë tejkaluar disa zona përtej lumit dhe i kanë konsoliduar pozicionet e tyre, dhe që ukrainasit po përpiqen t’i pengojnë përparimet e mëtejme.

Disa ekspertë kanë thënë se mbrojtja ukrainase mund të jetë dobësuar për shkak të forcave të dërmuara dhe vendimeve të komandantëve për t’i zhvendosur të gjitha resurset për ta zotëruar Kupjanskun në veri.

“Rënia e Hujlapoles ishte një ngjarje fatkeqe, mirëpo rusët nuk kanë avancuar shumë përtej saj”, ka thënë Kastehelmi.

Humbja e Huljaypoles është problematike sepse në zonën perëndimore është një stepë relativisht e hapur që nuk ka vija mbrojtëse dhe mund të kalohet lehtësisht nga automjete të blinduara. Kjo do t’ua hapte derën njësiteve ruse për të rritur presionin në perëndim drejt Orikhivit, qytet më i madh, rreth 70 kilometra larg.

“Kapja e këtij qyteti dhe thyerja e mbrojtjes ukrainase përgjatë lumit Hajçur kërcënojnë qëndrueshmërinë e mbrojtjes së Orikhivit nga Ukraina”, vlerëson Torres.

KAMJANSKE DHE ZAPORIZHJA

Vëmendje shumë më e vogël – ukrainase apo ruse – i është dhënë avancimit gradual të ushtarëve rusë në brigjet e atij që dikur ishte rezervuar i Kahovkas në lumin Dnjepër. Diga e Kahovkas është shkatërruar sa ka qenë në kontrollin rus në qershor të vitit 2023.

Në fund të dhjetorit të vitit 2025, trupat ruse kanë arritur të depërtojnë në qytezën Kamjanske, në drejtim të kryeqytetit rajonal, Zaporizhjas.

“Ata mund të shkaktojnë më shumë probleme në muajt në vijim, nëse arrijnë ta marrin qytetin në copëza të vogla”, vlerëson Kastehelmi.

“Në periudhë afatmesme dhe afatgjatë, situata në Zaporizhja mund të shkojë në drejtim shqetësues, por disa pengesa lokale dhe taktike tani, nuk nënkuptojnë se situata e përgjithshme po shkon drejt një krize të madhe”.

Përgatiti: Krenare Cubolli /REL/

Lajmet

Raste të shumta të incidenteve kriminale

Published

on

Policia e Kosovës ka njoftuar për një numër rastet të incidenteve kriminale, të ndodhura në vendin tonë gjatë 24 orëve të fundit.

Në rajonin e Prishtinës është njoftuar për një rast të përdorimit të armës.

“Ankuesi ka raportuar se ka dëgjuar të shtëna me armë zjarri. Në vendin e ngjarjes kanë dalë njësit policore ku kanë gjetur dhe konfiskuar një gëzhojë”, njoftoi Policia.

Po në Prishtinë është njoftuar edhe për një rast të kanosjes. Sipas Policisë, një person ka raportuar se është kanosur nga një i dyshuar, i cili më pas është larguar në drejtim të panjohur.

Në Shtime, një person është arrestuar për legalizim të përmbajtjes së rreme.

“Pas një pune hetimore, zyrtarë policorë nga Drejtoria për Hetimin e Krimeve Ekonomike dhe Korrupsionit, përkatësisht  Sektori për Hetime Financiare,  kanë arrestuar të dyshuarën femër, shtetase e Maqedonisë së Veriut,  e cila pasi që kishte falsifikuar autorizim tek një noter në Maqedoninë e Veriut, kishte arritur që në mënyrë të kundërligjshme t’i shesë dy pronat  e  xhaxhait të saj. E dyshuara pas intervistimit me urdhër të prokurorit dërgohet në mbajtje”, njoftoi Policia.

Është njoftuar edhe për një rast mashtrimi. “Është arrestuar i dyshuari, pasi që i njëjtë që nga viti 2025 është prezantuar rrejshëm si zyrtar i AKI-së dhe në vazhdimësi i ka kërkuar  të holla viktimës, duke i premtuar se do ta punësojë në AKI. Me vendim të prokurorit, pas intervistimit i dyshuari dërgohet në mbajtje”, theksohet në raportin ditor të Policisë.

Në Gjilan u njoftuar për një rast të konfiskimit të armëve të zjarrit. Sipas njoftimit, gjatë kontrollit në shtëpinë e të dyshuarit në fshatin Makresh, është gjetur dhe konfiskuar një armë zjarri me 4 fishekë.

Ndërsa në rrugën “Lidhja e Prizrenit” në Viti, Njësia për  Hetimin  e Narkotikëve, gjatë një kontrolli ka ndaluar një veturë, gjatë kontrollimit brenda në veturë ka gjetur në posedim të personit të dyshuar rreth 9.22 gramë substancë e llojit marihuanë. Me urdhër të prokurorit i dyshuari pas intervistimit lirohet në procedurë të rregullt.

Edhe në Ferizaj u njoftua për një rast të armëmbajtjes pa leje. ”Pas pranimit të informatës se i dyshuari mashkull kosovar, posedon armë zjarri, njësitë policore kanë kontaktuar me të dyshuarin, i cili ka dorëzuar armën e zjarrit – pushkë gjuetie. Pas intervistimit, me vendim të prokurorit i dyshuari është liruar dhe rasti vazhdon në procedurë të rregullt”, njoftoi Policia.

Në rajonin e Pejës u njoftua për një vjedhje të rëndë. Sipas Policisë, ankuesi raporton se persona te pa njohur kanë hyrë brenda në stanin e vëllait  të tij dhe kanë vjedhur një armë pushkë gjuetie dhe  15 fishekë për të cilën ka leje.

Policia ka gjetur armë në fshatin Mleqan të Malishevës. “Raportohet se gjatë kontrollit në shtëpinë e të dyshuarit mashkull kosovar, është gjetur dhe konfiskuar një armë dhe 7 fishekë. Nuk raportohet për të arrestuar. Lidhur me rastin është njoftuar prokurori”, njoftoi Policia.

Një rast i dyshuar armëmbajtjeje pa leje u shënua edhe në Skivjan të Gjakovës. “Më 21.10.2026 është arrestuar i dyshuari mashkull kosovar, pasi që njësiti i hetimeve kishte pranuar një fotografi të dyshuarit me armë zjarri që dyshohet të jetë AK-47. Gjatë intervistimit i dyshuari ka mohuar që posedon armën e cekur. Lidhur me rastin është bastisur shtëpia e të dyshuarit, mirëpo nuk është gjetur asgjë e dyshimtë. Me vendim të prokurorit, pas përfundimit të procedurave policore i dyshuari është liruar në procedurë të rregullt”, njoftoi Policia.

Dy raste me armëmbajtje u shënuan edhe në Vushtrri e në Skenderaj.

”Ankuesi, pronar i një lokali, ka raportuar se pas një mosmarrëveshje, klienti i tij,  nën ndikim të alkoolit, ka përdorur fjalë fyese dhe sjellje jo korrekte ndaj tyre. Gjatë kontrollit në  oborrin e lokalit kanë gjetur dhe konfiskuar: një armë pistoletë, me dy karikatorë, për të cilën pronari kishte leje e armës për shenjëtari dhe një sprej. Me vendim të prokurorit kujdestar, i dyshuari është liruar dhe rasti procedohet ne procedurë të rregullt”, njoftoi Policia.

Ndërsa në Skënderaj, njësiti i hetimeve kishte iniciuar rast, pasi kishte pranuar një video të të dyshuarit mashkull kosovar, me armë zjarri që dyshohet të jetë AK-47. Lidhur me rastin është njoftuar prokurori dhe rasti nën hetime.

 

 

Continue Reading

Lajmet

Rritet numri i tiketave në trafik

Published

on

Raporti ditor i Policisë së Kosovës tregon një rritje të numrit të tiketave në trafik, të shqiptuara në 24 orët e fundit.

Sipas njoftimit, dje janë shqiptuar 2159 tiketa, që është për rreth 150 më shumë se një ditë më parë.

Janë njoftuar edhe 22 aksidente trafiku  me të lënduar dhe 33 aksidente trafiku  me dëme materiale.

Persona të arrestuar ishin 16, të dërguar në mbajtje – 12, ndërsa një person është dërguar në vuajtje të dënimit.

Continue Reading

Lajmet

E rëndë – pesë raste të dhunës në familje në 24 orë

Published

on

Nuk po bie numri i rasteve të dhunës në familje. Raporti ditor i Policisë së Kosovës njofton për pesë raste të reja që kanë ndodhur gjatë 24 orëve të fundit.

Në Lipjan, burri  ka ushtruar dhunë fizike ndaj bashkëshortes, ndërsa vjehrra e saj ka ushtruar dhunë psikikë ndaj viktimës.

I dyshuari, pas intervistimit, me urdhër të prokurorit është liruar në procedurë të rregullt.

Në Prishtinë njoftohet se burri e ka kanosur dhe fyer bashkëshorten. Është njoftuar prokurori kujdestar. I dyshuari gjendet në arrati.

Rast i rëndë ka ndodhur edhe në Pejë. Pas pranimit të një video-incizim, ku vërehet një person mashkull duke ushtruar dhune fizike ndaj një personi të gjinisë femërore,  njësiti i hetimeve kanë arritur të identifikojnë personin e dyshuar, mashkull kosovar, dhe viktimën, femër kosovare, bashkëshorten e tij. Viktima ka refuzuar tretmanin mjekësor, ndërsa i dyshuari është arrestuar dhe pas intervistimit me vendim të prokurorit dërgohet në mbajtje.

Në Gjakovë është raportuar se viktima është sulmuar fizikisht nga vëllai i tij. Viktima ka pranuar trajtim mjekësor, ndërsa i dyshuari nuk është hasur në shtëpi.

Rasti i pestë ka ndodhur në Mitrovicën e jugut, ku një i dyshuar ka kanosur nënën e tij. Është arrestuar  i dyshuari, i cili ka rezultuar se është nën ndikim të alkoolit. Me urdhër të prokurorit i dyshuari dërgohet në mbajtje.

Continue Reading

Lajmet

Bashkëpunimi Serbi-Iran në fushën e IA-së mund të nxisë reagimin e SHBA-së

Published

on

 

Teksa në Senatin amerikan diskutohet një nismë për vendosjen e sanksioneve ndaj zyrtarëve serbë për shkak të bashkëpunimit me Rusinë, Kinën dhe Iranin, Beogradi zyrtar po thellon lidhjet me Teheranin në fushën e inteligjencës artificiale (IA) dhe të teknologjive të informacionit dhe komunikimit.

Në shkurt të vitit 2025, Serbia dhe Irani nënshkruan një memorandum bashkëpunimi në këtë fushë. Që atëherë, dy vendet janë pajtuar për krijimin e një komiteti të përbashkët për zbatimin e tij, ndërsa dy ministra të Qeverisë së Serbisë janë takuar me homologët iranianë për të diskutuar zgjerimin e bashkëpunimit.

Shtetet e Bashkuara janë në luftë me Iranin që nga 28 shkurti, teksa Teherani zyrtar është gjithashtu nën sanksionet e Bashkimit Evropian (BE), anëtarësimin në të cilin e synon Serbia.

Një nismë dypartiake për miratimin e një ligji për Serbinë është paraqitur së fundi në Senatin amerikan. Nisma propozon edhe vendosjen e sanksioneve për vizat dhe atyre financiare ndaj zyrtarëve serbë.

“Serbia dhe Irani kanë thelluar lidhjet teknologjike dhe politike, pavarësisht sanksioneve të gjera që SHBA-ja dhe bashkësia ndërkombëtare i kanë vendosur Iranit”, thuhet, ndër të tjera, në tekstin e paraqitur nga senatori republikan Chuck Grassley dhe kolegu i tij demokrat, Richard Blumenthal.

Megjithatë, në Serbi operojnë kompani të mëdha amerikane në fushën e zhvillimit të inteligjencës artificiale. Në fillim të tetorit, Beogradi zyrtar nënshkroi në Kombet e Bashkuara Deklaratën e Përbashkët për Partneritetin për Mundësitë në Fushën e Inteligjencës Artificiale, duke iu bashkuar partneritetit të udhëhequr nga SHBA-ja.

“Nuk e di se çfarë mund t’i ofrojë Irani Serbisë në aspektin teknologjik përmes këtij bashkëpunimi”, thotë për Radion Evropa e Lirë (REL) eksperti i inteligjencës artificiale, Aleksandar Linc Gjorgjeviq.

Për çfarë bisedoi ministri serb në Teheran?

Në fund të shkurtit të vitit 2025, Serbinë e vizitoi ministri iranian i Telekomunikacionit, Seyed Sattar Hashemi.

Gjatë kësaj vizite, ai nënshkroi me ministrin e atëhershëm të Informacionit dhe Telekomunikacionit të Serbisë, Dejan Ristiq, Memorandumin e Mirëkuptimit dhe Bashkëpunimit në fushën e teknologjive të informacionit dhe komunikimit (TIK).

Sipas njoftimit të Qeverisë së Serbisë, dokumenti përfshin teknologjitë e informacionit dhe komunikimit, sigurinë e informacionit, tregtinë elektronike, qeverisjen elektronike dhe zhvillimin e inteligjencës artificiale. Ristiq theksoi veçanërisht rëndësinë e veprimit të përbashkët të kompanive të të dyja vendeve në tregjet e treta.

Pala iraniane e paraqiti bashkëpunimin me synime edhe më ambicioze: përmendi teknologjinë 5G, infrastrukturën digjitale, sigurinë kibernetike, qeverisjen elektronike, transferimin e të dhënave, ndërmarrjet e reja teknologjike, laboratorët e përbashkët kërkimorë dhe shkëmbimin e ekspertëve.

Pak më shumë se një vit më vonë, ministri aktual i Informacionit dhe Telekomunikacionit i Serbisë, Boris Bratina, u takua me homologun e tij iranian, Hashemi, në Teheran. Ata ranë dakord për formimin e një komiteti të përbashkët për zbatimin e Memorandumit të Mirëkuptimit ndërmjet dy ministrive.

Takimi u mbajt në fillim të korrikut, gjatë vizitës së ministrit serb në Teheran, që nxiti polemika në Perëndim. Atje, ai përfaqësoi qeverinë e vendit të tij në funeralin e udhëheqësit suprem të Iranit, ajatollah Ali Khamenei, i vrarë në sulmet me raketa amerikane.

Sipas njoftimit zyrtar të ministrisë iraniane, Hashemi propozoi shkëmbimin e përvojave në fusha të ndryshme, përfshirë qendrat e të dhënave dhe inteligjencën artificiale.

“Irani është i gatshëm të ndajë me Serbinë përvojën e tij në prodhimin e pajisjeve të veta harduerike, zhvillimin e qendrave të të dhënave dhe të infrastrukturës në ‘cloud’, si dhe në realizimin e projekteve të përbashkëta në fushën e inteligjencës artificiale”, tha Hashemi.

Si një nga detyrat më të rëndësishme, ministri iranian përmendi “krijimin e një korridori për transmetimin e të dhënave ndërmjet Iranit dhe rajonit të Ballkanit”.

Deklarata të ngjashme dha edhe homologu i tij serb, Boris Bratina. Ai theksoi se “realizimi i projekteve që lidhen me rrjetet optike, inteligjencën artificiale, mësimin elektronik dhe industrinë e video-lojërave bën pjesë në fushat më të rëndësishme të bashkëpunimit ndërmjet dy vendeve”.

Ministria e Informacionit dhe Telekomunikacionit nuk iu përgjigj pyetjeve të Radios Evropa e Lirë (REL) nëse është shënuar ndonjë përparim i mëtejshëm në bashkëpunimin me Iranin dhe çfarë do të përfshinte konkretisht ky bashkëpunim.

“Akrobaci diplomatike”

Aleksandar Linc Gjorgjeviq, ekspert i teknologjisë dhe drejtor i konferencës “Data Science Conference”, nuk pret hapa konkretë në bashkëpunimin serbo-iranian.

“Ne kemi një konflikt të hapur ndërmjet Iranit dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës. Në të njëjtën kohë, shumica e kompanive që zhvillojnë inteligjencën artificiale në Serbi janë amerikane ose punojnë për tregun amerikan. Pyetja është se si mund të bashkëpunoni në një kontekst të tillë me një vend që është nën sanksione ndërkombëtare”, thotë Linc Gjorgjeviq.

Sipas të dhënave të Dhomës Amerikane të Tregtisë, në fushën e inteligjencës artificiale në Serbi operojnë gjigantët amerikanë të teknologjisë IBM, Microsoft dhe Oracle.

Në mars të vitit 2026, Zyra për Teknologjinë e Informacionit dhe Qeverisjen Elektronike pranë Qeverisë së Serbisë nënshkroi një Memorandum Mirëkuptimi për bashkëpunimin në fushën e teknologjisë së informacionit dhe inteligjencës artificiale me përfaqësues të kompanisë IBM.

Sipas Aleksandar Linc Gjorgjeviqit, përfshirja e Iranit në sistemin e informacionit dhe komunikimit të Serbisë mund të shihet si rrezik për kompanitë amerikane.

“Ato, me të drejtë të plotë, mund ta shohin një hap të tillë si sinjal negativ. Nëse bashkëpunimi me Iranin fillon të zbatohet në praktikë, jam i sigurt se administrata amerikane do të reagojë me pasoja të caktuara, duke pasur parasysh se Uashingtoni e ka ngritur çështjen e inteligjencës artificiale në nivelin më të lartë të mundshëm”, vlerëson Linc Gjorgjeviq.

Bashkëpunimin e Serbisë me Iranin në këtë fushë, bashkëbiseduesi i REL-it e sheh si një “akrobaci diplomatike” të Beogradit zyrtar, në përpjekje për të ruajtur marrëdhënie të mira në disa fronte njëkohësisht.

“Më duket se në Serbi askush nuk merret me çështjet në nivel strategjik, por gjërat bëhen në mënyrë ad hoc”, shton ai.

Çfarë kapacitetesh kanë Serbia dhe Irani në fushën e inteligjencës artificiale?

Për shkak të izolimit ndërkombëtar dhe qasjes së kufizuar në teknologjinë perëndimore, Irani prej vitesh është i detyruar të zhvillojë kapacitetet e veta vendore.

Një analizë e kompanisë amerikane “Recorded Future”, e cila merret me sigurinë kibernetike, thotë se Teherani po përpiqet të ndërtojë një ekosistem vendor të inteligjencës artificiale dhe kapacitete kërkimore, por pikërisht izolimi ekonomik ia kufizon qasjen në teknologji dhe kapital njerëzor.

Në nëntor të vitit 2021, udhëheqësi i atëhershëm suprem i Iranit, Ali Khamenei, e quajti inteligjencën artificiale “një çështje të rëndësishme që lidhet me të ardhmen”, e cila do të “luajë rol në qeverisjen e ardhshme të botës”. Ai i bëri thirrje Iranit që të bëhej një nga dhjetë vendet kryesore në fushën e inteligjencës artificiale.

Pas kësaj, Irani nisi hartimin e një udhërrëfyesi kombëtar për inteligjencën artificiale, në kuadër të të cilit u analizuan “dokumentet strategjike” të 23 vendeve në këtë fushë. U hartua gjithashtu një plan për realizimin e synimit të Khameneit deri në vitin 2032.

Objektivat e përcaktuara në këtë dokument parashikonin që “80 për qind e kërkimeve të orientoheshin drejt përmbushjes së nevojave të vendit, inteligjenca artificiale të zbatohej në 45 për qind të sektorëve industrialë, në këtë fushë të investoheshin tetë miliardë dollarë dhe pjesa e inteligjencës artificiale në Prodhimin e Brendshëm Bruto të arrinte në 12 për qind”, thuhet në raportin e kompanisë “Recorded Future”.

Serbia aktualisht nuk ka një ligj që rregullon fushën e inteligjencës artificiale. Në fuqi është Strategjia për Zhvillimin e Inteligjencës Artificiale për periudhën 2025-2030, si dhe Udhëzimet Etike për Zhvillimin dhe Përdorimin e IA-së, të cilat nuk janë ligjërisht të detyrueshme.

Aleksandar Linc Gjorgjeviq thotë se Serbia ka kapacitete të mira teknologjike në fushën e inteligjencës artificiale.

“Serbia renditet veçanërisht mirë sa i përket kompetencave të inxhinierëve”, thotë ai.

Në fund të vitit 2021, në Qendrën Shtetërore të të Dhënave në Kragujevc, në Serbinë qendrore, nisi punën Platforma Kombëtare për Inteligjencën Artificiale.

Sipas burimeve zyrtare, kjo platformë është një superkompjuter i gjeneratës së fundit, me performancë të lartë, i aftë të përpunojë sasi të mëdha të dhënash brenda një kohe të shkurtër.

Me kë bashkëpunojnë Serbia dhe Irani në fushën e TIK-ut?

Përveç Iranit, Beogradi zyrtar ka nënshkruar gjatë periudhës së fundit marrëveshje dypalëshe në fushën e teknologjive të informacionit dhe komunikimit, telekomunikacionit, sigurisë së informacionit ose inteligjencës artificiale me rreth dhjetë vende të tjera.

Mes tyre janë Kina, Katari, Emiratet e Bashkuara Arabe, Izraeli, Egjipti, Turqia, Mbretëria e Bashkuar, Burundi dhe Angola.

Që nga viti 2019, Serbia e ka intensifikuar bashkëpunimin me Kinën në fushën e inteligjencës artificiale. Në vitin 2026, përfaqësuesit e dy vendeve nënshkruan një memorandum bashkëpunimi në këtë fushë, si dhe një marrëveshje për themelimin e Organizatës Botërore për Bashkëpunim në Fushën e Inteligjencës Artificiale.

Për këtë arsye, Beogradi zyrtar është vënë në shënjestër të kritikave nga Shtetet e Bashkuara, por edhe nga Komisioni Evropian, i cili në një përgjigje të mëhershme për REL-in rikujtoi se Serbia është zotuar të harmonizohet me rregulloret e Brukselit, përfshirë kuadrin evropian për rregullimin e inteligjencës artificiale dhe Aktin e miratuar të BE-së për inteligjencën artificiale.

Nga ana tjetër, sipas dokumenteve që janë të qasshme publikisht, Ministria iraniane e Komunikimit dhe Teknologjisë së Informacionit ka marrëveshje bashkëpunimi që përfshijnë shprehimisht inteligjencën artificiale me Serbinë, Irakun dhe Rusinë.

Përveç kësaj, Irani ka edhe marrëveshje bashkëpunimi teknologjik me Kinën, ndërsa burimet zyrtare iraniane e përmendin inteligjencën artificiale si një nga fushat kryesore të bashkëpunimit dypalësh.

 

Burimi: Radio Evropa e Lirë

Continue Reading

Të kërkuara