Bisedat e parashikuara për t’u zhvilluar të premten midis SHBA-së dhe Iranit në Zvicër për zbatimin e një marrëveshjeje paqeje u anuluan, pasi Hezbollahu shënjestroi forcat izraelite dhe Izraeli ndërmori një valë sulmesh ajrore në jug të Libanit, duke vrarë disa njerëz.

Bisedimet ishin planifikuar të fillonin të premten në fshatin e vogël zviceran Obbürgen, dy ditë pas nënshkrimit të një memorandumi mirëkuptimi (MOU) që hapi një dritare 60-ditore për të negociuar një marrëveshje të përhershme mbi programin bërthamor të Iranit, duke vënë njëkohësisht në lëvizje trafikun e naftës përmes Ngushticës së Hormuzit.

Shtëpia e Bardhë tha se SHBA mezi pret “të fillojë bisedimet teknike sa më shpejt të jetë e mundur”, ndërsa njoftoi se JD Vance, i cili po udhëheq negociatat për administratën Trump, tani nuk do të udhëtonte.

Marrëveshja e paqes me Iranin tregon qartë se sa larg është detyruar të tërhiqet SHBA që nga viti 2025.

“Logjistika e këtyre negociatave nuk ka qenë kurrë e thjeshtë apo e parashikueshme. Që nga ky moment, zëvendëspresidenti nuk do të niset sonte,” tha një zëdhënës i Shtëpisë e Bardhë vonë të enjten.

Anulimi i bisedimeve erdhi në kohën kur Izraeli dhe Hezbollahu shkëmbyen sulmet e tyre më të dhunshme që nga vendosja e armëpushimit.

Hezbollahu shënjestroi forcat izraelite pranë qytetit Nabatieh, në jug të Libanit, me disa breshëri raketash vonë të enjten, pas bombardimeve të ndërprera izraelite gjatë gjithë ditës. Izraeli u përgjigj me një valë sulmesh ajrore mbi qytet dhe qytezat përreth, duke lënë disa njerëz të vdekur dhe të plagosur, përfshirë fëmijë.

Hezbollahu tha se po shënjestronte forcat izraelite që po përpiqeshin të përparonin drejt kodrave që rrethojnë Nabatieh – një pikë e nxehtë që ka parë luftime të ndërprera që kur u shpall armëpushimi SHBA-Iran. Përpara armëpushimit, forcat izraelite po përparonin drejt qytetit të Libanit jugor.

Anulimi i bisedimeve të së premtes midis Iranit dhe SHBA-së erdhi aq papritur, saqë stafi i Vance dhe një grup i vogël gazetarësh ishin mbledhur madje në bazën e përbashkët Andrews jashtë Uashingtonit në pritje të udhëtimit. Dhjetëra zyrtarë të Shtëpisë së Bardhë, staf i avancuar dhe media ishin tashmë në Zvicër për t’u përgatitur për mbërritjen e parashikuar të Vance.

Udhëheqësi suprem i Iranit, Ajatollahu Mojtaba Khamenei, tha të enjten se e kishte miratuar memorandumin e mirëkuptimit pavarësisht rezervave, ndërsa në të njëjtën kohë, Shtetet e Bashkuara hoqën zyrtarisht bllokadën ndaj porteve iraniane.

Por para se bisedimet të anuloheshin, agjencia gjysmë-zyrtare e lajmeve e Iranit, Tasnim, tha se negociatorët iranianë duhej të shihnin shenja të zbatimit të marrëveshjes së përkohshme nga SHBA përpara se të fillonin raundet e ardhshme të bisedimeve të paqes, dhe se nuk kishte asnjë konfirmim që delegacioni i saj do të udhëtonte drejt Gjenevës.

Anulimi i bisedimeve erdhi pas një raporti nga Al-Mayadeen, një rrjet mediatik në gjuhën arabe që është i rreshtuar politikisht me grupin e armatosur libanez të mbështetur nga Irani, Hezbollah, i cili tha se Teherani po shtynte dërgimin e delegacionit të tij në Zvicër për shkak të fushatës ushtarake të vazhdueshme të Izraelit në Liban.

Izraeli, i cili nuk ishte i përfshirë në bisedimet e paqes dhe është distancuar nga marrëveshja SHBA-Iran, ka vazhduar luftimet e tij në Liban dhe ka nisur sulme të reja ajrore herët të premten, duke akuzuar Hezbollahun për shkelje të armëpushimit – një akuzë që grupi i armatosur ia ka kthyer mbrapsht Izraelit. /The Guardian/ /E.A/

Dronët ukrainas kanë goditur disa lokacione në mbarë Moskën, në atë që konsiderohet si sulmi më i madh ajror i Kievit mbi këtë qytet që nga fillimi i pushtimit në shkallë të gjerë të Rusisë, duke përfshirë nga flakët një rafineri të madhe nafte dhe duke detyruar evakuime në aeroportin më të madh të vendit.

Presidenti ukrainas, Volodymyr Zelenskyy, e përshkroi sulmin si një përgjigje ndaj goditjes së një kompleksi manastiri historik në Kiev nga ana e Rusisë në fillim të kësaj jave.

“Ne nuk e duam këtë luftë dhe nuk e kemi dashur kurrë,” tha Zelenskyy në një mesazh zanor drejtuar gazetarëve. “Por nëse Ukraina do të digjet, edhe Moska juaj do të digjet gjithashtu… Është koha që agresiuni të marrë fund, koha që kjo luftë të përfundojë.”

Shkalla e këtij sulmi me rreze të gjatë, i cili dukshëm kishte synim të ndalonte operimet në rafinerinë kryesore të naftës në zonën Kapotno, i ka befasuar shumicën e njerëzve në një qytet që zakonisht nuk i paralajmëron banorët me alarme të sulmit ajror, gjë që nxiti mesazhe paniku në rrjetet sociale. Pamjet e publikuara në internet shfaqnin tre shtëllunga tymi duke u ngritur nga rafineria në Kapotno. Ky ishte sulmi i dytë brenda dy ditëve mbi këtë fabrikë.

Kjo rafineri, një nga objektet më të rëndësishme energjetike të Moskës, furnizon deri në 40% të benzinës dhe rreth 50% të naftës (dizelit) për kryeqytetin rus. /The Guardian/ /E.A/

Kryetari i Moskës, Sergei Sobyanin, ka thënë të enjten në mëngjes se Rafineria e Naftës e Moskës, e cila është furnizuesi më i madh me naftë në rajonin e kryeqytetit rus, është goditur nga dronët.

Sobyanin e përshkroi incidentin si sulm të madh me dronë ndaj kryeqytetit rus, duke pretenduar se 180 dronë ishin “rrëzuar teksa po i afroheshin Moskës”.

Megjithatë, ai tha se disa dronë kishin arritur ta godisnin rafinerinë në qarkun juglindor Kapotnja dhe se po merreshin masa për t’i përballuar pasojat.

Ministria e Mbrojtjes e Rusisë njoftoi se sistemet e mbrojtjes ajrore kishin vërejtur dhe shkatërruar 555 dronë ukrainas gjatë natës në rajone të ndryshme, përfshirë rajonin e Moskës, Krimenë dhe Detin e Azovit.

Gjithashtu u raportua se mbetjet e dronëve të rrëzuar ranë në territorin e tregut Sadovod, një nga tregjet më të mëdha me shumicë dhe pakicë në Moskë.

Kanalet ruse në Telegram, duke cituar dëshmitarë, raportuan për zjarre pas sulmit dhe re të dendura tymi mbi qytet. Sulme u raportuan gjithashtu në rajonet ruse të Rostovit dhe Belgorodit.

Kanali rus në Telegram Astra raportoi se një sulm shkaktoi zjarr në një rafineri nafte në Gukovo, në rajonin e Rostovit, ndërsa një magazinë me materiale të ndezshme po digjej në Shebekino, në rajonin e Belgorodit.

Autoritetet në këto rajone nuk kanë dhënë hollësi mbi objektet që u goditën.

Ushtria ukrainase ende nuk ka komentuar mbi sulmet.

Rafineria e Naftës së Moskës në Kapotnja u godit gjithashtu më herët këtë javë, më 16 qershor.

Pas atij sulmi, Reuters, duke cituar dy burime anonime nga industria, raportoi se rafineria kishte pezulluar operacionet.

Sipas burimeve të Reuters, sulmi ndaj rafinerisë, e cila është në pronësi të Gazpromneft, degës së naftës së gjigantit shtetëror energjetik Gazprom dhe ndodhet në juglindje të Moskës, dëmtoi njësinë kryesore të përpunimit, e cila përfaqëson 53 për qind të kapacitetit të uzinës.

Shtabi i Përgjithshëm i Ukrainës tha më 16 qershor se rafineria e Moskës luan rol në furnizimin e ushtrisë ruse.

Sipas tij, objekti përbën më shumë se 38 për qind të konsumit të karburantit në rajonin e Moskës dhe furnizon me karburant aviacioni aeroportet Domodedovo, Vnukovo, Sheremetyevo dhe Zhukovsky.

Rafineria zakonisht ka një kapacitet vjetor përpunimi prej më shumë se 12 milionë tonësh naftë.

Më herët, Shërbimi rus i Radios Evropa e Lirë, i cili ka gjurmuar vendosjen e sistemeve të reja të mbrojtjes ajrore në Moskë dhe rajonin përreth, raportoi se pranë rafinerisë ishte instaluar rishtazi një kullë për sistemin e mbrojtjes ajrore Pantsir, por ajo ende nuk ishte pajisur me sistemin raketor.

Forcat ukrainase kanë goditur rregullisht objektet e industrisë së naftës në Rusi.

Në fund të majit, Reuters raportoi se sulmet ukrainase me dronë kishin detyruar pothuajse të gjitha rafineritë kryesore në Rusinë qendrore ta pezullonin ose ta kufizonin prodhimin.

Banorët e rajoneve Belgorod dhe Rjazan, të territorit të Krasnodarit dhe disa pjesëve të tjera të Rusisë, janë ankuar më parë për mungesë të benzinës dhe naftës.

Kufizime në shitjen e karburanteve janë vendosur në një numër rajonesh, përfshirë kufizime të raportuara për blerjen e benzinës në zinxhirët kryesorë të pikave të karburantit në Moskë. /REL/

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, dhe Presidenti i Iranit, Masoud Pezeshkian, kanë nënshkruar një memorandum mirëkuptimi fillestar për t’i dhënë fund luftës që nisi më 28 shkurt, duke shpallur një armëpushim të menjëhershëm dhe të përhershëm në të gjitha frontet.

Marrëveshja, e nënshkruar gjatë samitit të G7-ës në Francë, parashikon rihapjen e menjëhershme të Ngushticës strategjike të Hormuzit, heqjen e të gjitha sanksioneve amerikane dhe një plan prej 300 miliardë dollarësh për rindërtimin e Iranit. Megjithatë, palët kanë lënë një afat prej 60 ditësh për të negociuar çështjen më komplekse: programin bërthamor të Iranit.

Sipas dokumentit të nënshkruar në Pallatin e Versajës, Irani ka rikonfirmuar se nuk do të zhvillojë armë bërthamore dhe ka pranuar që uraniumi i tij i pasuruar të hollohet brenda vendit nën mbikëqyrjen e IAEA-s, një lëshim ky nga ana e SHBA-së që fillimisht kërkonte largimin e materialit nga territori iranian. Presidenti Trump e mbrojti me ngulm marrëveshjen përpara gazetarëve, duke theksuar se ky hap shmangu një “depresion ekonomik global” dhe një “katastrofë” që po mbante tregjet nën presion të jashtëzakonshëm.

Pas njoftimit, çmimet e naftës Brent pësuan rënie të menjëhershme, duke zbritur në 78.79 dollarë për fuçi. Trump gjithashtu zbuti qëndrimin për raketat balistike, duke thënë se Teherani mund t’i mbajë ato nëse i posedojnë edhe vendet e tjera, por paralajmëroi me tone të ashpra se SHBA-ja do ta “bombardonte rëndë” Iranin nëse dështon arritja e një marrëveshjeje përfundimtare brenda 60 ditëve.

Pavarësisht nënshkrimit, tensionet dhe mosbesimi mbeten të larta. Kryetari i parlamentit iranian dhe negociatori kryesor, Mohammad Bagher Ghalibaf, deklaroi për mediat shtetërore se “gishti i Iranit mbetet mbi këmbëzën e armës” dhe la të kuptohet se pas periudhës 60-ditore, Irani mund të fillojë të vendosë tarifa për anijet që kalojnë në Ngushticën e Hormuzit – një rrugë detare nga ku kalon 20% e naftës në botë dhe që u bllokua de facto pas nisjes së konfliktit, ku SHBA dhe Izraeli vranë Udhëheqësin Suprem, Ajatollah Ali Khamenei, në ditën e parë të luftimeve.

Në rrafshin ndërkombëtar dhe të brendshëm, marrëveshja po përballet me pengesa të mëdha. Izraeli ka deklaruar se nuk ka ndërmend të tërheqë trupat nga Libani dhe ka vijuar sulmet ndaj Hezbollahut, gjë që ka sjellë një qortim publik nga Trump ndaj kryeministrit Benjamin Netanyahu, të cilit i kërkoi “pak më shumë butësi”. Ndërkohë, në Uashington, plani i paqes ka ndezur pakënaqësi të rënda te ligjvënësit e të dy krahëve politikë, ku senatori republikan Bill Cassidy e ka cilësuar tashmë këtë hap si “gafën më të madhe të politikës së jashtme në dekada”. /BBC/ /E.A/