Senati i SHBA-së, i cili kontrollohet nga republikanët, ka miratuar një masë që udhëzon Presidentin Donald Trump të ndërpresë luftën në Iran ose të kërkojë miratimin e Kongresit përpara se të vazhdojë veprimet ushtarake.

Disa senatorë republikanë iu bashkuan demokratëve në votimin e së martës, i cili përfundoi me rezultat 50-48. E njëjta masë u miratua nga Dhoma e Përfaqësuesve të SHBA-së në fillim të këtij muaji.

Megjithatë, kjo rezolutë është kryesisht simbolike. Edhe pse ka kaluar në të dyja dhomat e Kongresit, ajo nuk do t’i dërgohet Trumpit për shqyrtim dhe nuk ka fuqi ligjore.

Ky vendim vjen në një kohë kur republikanët në Kongres kanë shprehur skepticizëm rreth një plani paqeje që Trump është dakorduar me Iranin, teksa ky konflikt jopopullor po i afrohet muajit të pestë.

Reagimi i Trumpit: “E pakuptimtë dhe në momentin e gabuar”

Trump e kritikoi rezolutën të martën mbrëma, duke e quajtur atë “të zgjedhur në momentin e gabuar dhe të pakuptimtë”.

“Pra, unë e kam Iranin ‘në litarë’ (gati për kapitullim)… dhe Senati i SHBA-së vendos të mbajë një votim të pakuptimtë dhe në moment të gabuar për Aktin e Fuqive të Luftës,” shkroi Trump në platformën e tij Truth Social.

“Këta senatorë sapo ma kanë vështirësuar punën, por unë do t’ia dal mbanë, në një mënyrë apo tjetrë, sepse unë gjithmonë ia dal!”

Ky votim shënon herën e parë që të dyja dhomat e Kongresit kanë miratuar një rezolutë të përbashkët (konkurrente) që udhëzon një president të përfundojë një aksion ushtarak, që prej kohës kur hyri në fuqi Rezoluta për Fuqitë e Luftës në vitin 1973.

Një rezolutë e përbashkët (konkurrente) shpreh vullnetin ose qëndrimin e Kongresit, ndryshe nga format e tjera të legjislacionit që i dërgohen presidentit për t’u nënshkruar si ligj. Në vitin 2019, Trump i kishte vënë veto një rezolute të përbashkët që bënte thirrje për tërheqjen e forcave të armatosura nga armiqësitë në luftën civile të Jemenit.

Analistja për Lindjen e Mesme, Laura Blumenfeld, e quajti këtë “më shumë si një dush të ftohtë sesa pranga, sepse nuk është ligjërisht e detyrueshme”. Megjithatë, ajo tha për BBC se kjo “pasqyron disponimin e popullit amerikan”.

Miratimi i kësaj rezolute është domethënës sepse rrit presionin mbi Shtëpinë e Bardhë për të gjetur një rrugëdrejtim drejt përfundimit të luftës në Iran, e cila është bërë jopopullore në opinionin publik pas rritjes së madhe të çmimeve të naftës.

Ndarjet brenda Partisë Republikane

E njëjta masë u miratua më herët gjatë këtij muaji nga Dhoma e Përfaqësuesve të SHBA-së, ku katër republikanë iu bashkuan të gjithë demokratëve për ta miratuar atë me 215 vota pro dhe 208 kundër.

Megjithatë, një zyrtar i Shtëpisë së Bardhë tha për BBC se me armëpushimin e arritur më 7 prill, nuk ka luftime aktive nga të cilat duhet të tërhiqen forcat amerikane. Ky zyrtar shtoi gjithashtu se masa kaloi vetëm sepse dy senatorë republikanë ishin absente: Mitch McConnell dhe Dave McCormick.

Katër senatorë republikanë votuan pro rezolutës bashkë me demokratët: Rand Paul, Lisa Murkowski. Susan Collins, Bill Cassidy.

Në anën tjetër, senatori demokrat John Fetterman ishte i vetmi anëtar i partisë së tij që votoi kundër.

Kjo ishte shenja më e fundit e përçarjes mes bashkëpartiakëve republikanë të Trumpit përpara zgjedhjeve të rregullta për Kongres (midterm) në nëntor, të cilat do të përcaktojnë nëse partia mund të mbajë shumicën e saj të ngushtë në të dyja dhomat e Kongresit. Disa republikanë i kanë rezistuar presidentit kohët e fundit, përfshirë refuzimin e planeve të tij për të krijuar një fond “kundër-armatimit” prej 1.8 miliard dollarësh dhe miratimin e ndihmës për Ukrainën.

Beteja financiare dhe ligjore

Votimi i së martës ishte hera e dhjetë që demokratët në Senat kanë shtyrë përpara një votim për fuqitë e luftës që nga fillimi i konfliktit. Kjo erdhi në të njëjtën ditë kur Pentagoni i kërkoi Kongresit rreth 80 miliardë dollarë, pjesa më e madhe e të cilave është për të paguar kostot e luftës me Iranin.

Ligji federal kërkon miratimin e Kongresit për të vazhduar aksionet ushtarake për më shumë se 60 ditë. Sulmet e përbashkëta të SHBA-së dhe Izraelit ndaj Iranit filluan më 28 shkurt, megjithëse administrata Trump ka argumentuar se armëpushimi i prillit e ka rinisur afatin nga e para. Shtëpia e Bardhë gjithashtu mund ta zgjasë afatin edhe për 30 ditë të tjera, duke u thirrur në sigurinë kombëtare.

Aktualisht, SHBA-ja dhe Irani kanë rënë dakord të vazhdojnë armëpushimin dhe po punojnë drejt përfundimit të armiqësive sipas një memorandumi mirëkuptimi që u nënshkrua nga presidentët e të dy vendeve javën e kaluar. Sipas atij memorandumi, Uashingtoni dhe Teherani kanë 60 ditë afat për të negociuar një marrëveshje më të gjerë për përfundimin e programit bërthamor të Iranit. /BBC/ /E.A/

Franca ka përjetuar natën më të nxehtë të regjistruar ndonjëherë që nga fillimi i matjeve meteorologjike në vitin 1947, ka njoftuar agjencia kombëtare e motit.

Sipas të dhënave zyrtare, mes natës së të hënës dhe mëngjesit të së martës, temperatura mesatare e regjistruar nga 30 stacione meteorologjike në vend arriti në 21.6 gradë Celsius, duke thyer rekordin e mëparshëm prej 21.4 gradësh të shënuar më 25 korrik 2019.

Ndërkohë, kryeministri francez Sebastien Lecornu ka bërë të ditur se që nga e enjtja, 40 persona kanë humbur jetën si pasojë e valës së të nxehtit që ka përfshirë vendin.

Temperaturat ekstreme po prekin edhe vende të tjera evropiane. Në Spanjë, në disa rajone temperaturat kanë kaluar 40 gradë Celsius, ndërsa në Itali është shpallur alarmi i kuq në 15 qytete.

Edhe Gjermania po përballet me vapë të madhe, ku temperaturat kanë arritur deri në 40 gradë Celsius./A.K/

Londra zyrtare po dëshmon një ndryshim jashtëzakonisht të shpejtë të pushtetit, ku dy zhvillime kryesore kanë përcaktuar pothuajse plotësisht emrin e kryeministrit të ri të Britanisë së Madhe, pas dorëheqjes së Keir Starmerit.

Përveç se Starmer prezantoi kalendarin e largimit të tij, rivali kryesor i Andy Burnhamit, Wes Streeting, u tërhoq nga gara dhe dha mbështetjen e tij për ish-kryebashkiakun e Manchesterit. Ky hap rrit gjasat që Burnham të marrë drejtimin e ekzekutivik brenda një kohe shumë të shkurtër, duke u bërë kështu kryeministri i pestë i vendit në katër vitet e fundit.

Fotografitë e Burnhamit, si deputet i ri i zonës Makerfield, i rrethuar nga qindra deputetë laburistë, po qarkullojnë krahas imazheve emocionale të largimit të Starmerit, duke pasqyruar tranzicionin e menjëhershëm. Në këtë ngjarje u vu re edhe prania e sekretares së Financave, Rachel Reeves, e cila nuk ishte parë më herët gjatë fjalimit të dorëheqjes së Starmerit. Ndonëse mbajtja e Reeves në postin e financave mund të ndihmojë në stabilitetin e tregjeve, burime brenda partisë bëjnë me dije se ajo ka gjasa të zëvendësohet për shkak të lidhjeve të ngushta me kabinetin e kaluar, ndërsa si pasardhës i mundshëm përflitet vetë Streeting.

Megjithatë, ky proces ka nxitur edhe shqetësime brenda Partisë Laburiste. Disa zyrtarë shprehin rezerva për faktin se një politikan që nuk ishte fare kandidat në zgjedhjet e fundit të përgjithshme, dhe që u zgjodh deputet vetëm javën e kaluar, mund të bëhet kryeministër muajin e ardhshëm. Ndërkaq, kritikët brenda qeverisë kujtojnë se Burnham ka garuar dy herë më parë për udhëheqjen e partisë dhe ka humbur përballë Ed Milibandit dhe Jeremy Corbynit. /BBC/ /E.A/

Irani dhe Shtetet e Bashkuara thonë se ka përparim në bisedimet për një marrëveshje të paqes, por deklaratat e tyre tregojnë se negociatat mbeten të brishta.

Disa orë pasi nënpresidenti amerikan, JD Vance, u largua nga Zvicra më 22 qershor, pas bisedimeve që sipas tij sollën “pëparim të mirë”, presidenti Donald Trump paralajmëroi Teheranin se do të veprojë nëse nuk respekton marrëveshjen me Uashingtonin.

“Nëse Irani nuk i përmbahet marrëveshjes, ose nëse nuk sillet siç duhet, do të bëj atë që duhet të bëj”, u tha Trump gazetarëve në Uashington, por pa dhënë më shumë detaje.

Vance tha se është bërë përparim drejt kornizës së një marrëveshjeje përfundimtare për paqe brenda 60 ditësh.

Ajo përfshin garanci për kalim të sigurt në Ngushticën e Hormuzit, përfundimin e luftimeve në Liban dhe pranimin e vizitave të inspektorëve ndërkombëtarë bërthamorë nga ana e Iranit.

“Kemi vendosur një themel shumë të mirë për një marrëveshje përfundimtare të suksesshme”, u tha Vance gazetarëve më 22 qershor, në resortin Burgenstok në Zvicrën qendrore, pas bisedimeve që zgjatën gjatë gjithë natës.

“Marrëveshja përfundimtare është shtëpia. Ne kemi vendosur themelet; nuk e kemi ndërtuar ende shtëpinë, por kemi hedhur një bazë të mirë për të arritur një rezultat të favorshëm për popullin amerikan”, tha ai.

Këto themele duket se janë mjaftueshëm të forta, pasi Uashingtoni njoftoi se i ka lejuar Iranit të prodhojë dhe shesë naftë në tregjet ndërkombëtare.

“Në përputhje me bisedimet produktive në Zvicër, Irani është zotuar për transit të lirë dhe të hapur në Ngushticën e Hormuzit. Ai, po ashtu, do t’i lejojë inspektorët e Agjencisë Ndërkombëtare për Energjinë Atomike (IAEA) të kenë qasje në vend”, shkroi sekretari amerikan i Thesarit, Scott Bessent, në rrjetin X më 22 qershor.

“Si pjesë e kësaj kornize, Thesari ka lëshuar një leje të përkohshme 60-ditore që autorizon prodhimin, dërgimin dhe shitjen e naftës iraniane”, shtoi ai.

Ndërkohë, sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, pritet të vizitojë Emiratet e Bashkuara Arabe, Kuvajtin dhe Bahrejnin këtë javë, në vizitën e tij të parë zyrtare në Gjirin Persik që nga shpërthimi i luftës me Iranin, më 28 shkurt.

Misioni diplomatik synon t’i sigurojë aleatët rajonalë për qasjen e SHBA-së ndaj Iranit.

Edhe Irani e vlerësoi pozitivisht rundin e bisedimeve.

Negociatori kryesor iranian dhe kryetari i Parlamentit, Mohammad Baqer Qalibaf, tha për televizionin shtetëror se Teherani ka rënë dakord për krijimin e një linje komunikimi lidhur me kalimin e anijeve në Ngushticën e Hormuzit.

Ai shtoi se gjatë bisedimeve është finalizuar edhe një marrëveshje për lirimin e 12 miliardë dollarëve asete të ngrira iraniane.

Edhe pse nuk u dhanë shumë detaje konkrete, marrëveshja duket se bazohet në objektivat e përgjithshme të memorandumit të mirëkuptimit (MOU) që SHBA-ja dhe Irani nënshkruan javën e kaluar.

Ky dokument i la të paqarta shumë nga pikat e marrëveshjes me 14 pika, duke i lënë ato për t’u sqaruar më vonë.

Vance tha se Irani ka pranuar t’i rikthejë inspektorët bërthamorë ndërkombëtarë dhe se palët janë duke punuar për një mekanizëm që siguron kalim të lirë në Ngushticën e Hormuzit dhe pastrimin e zonës nga minat, për të shmangur problemet në furnizimin global me energji.

Ndërmjetësit nga Katari dhe Pakistani thanë se rundi i parë i bisedimeve ka përfunduar, por se diskutimet teknike do të vazhdojnë javën e ardhshme.

Ata shtuan se do të krijohen grupe pune për çështjet bërthamore, sanksionet dhe një mekanizëm për monitorim dhe zgjidhje mosmarrëveshjesh, për të siguruar zbatimin e marrëveshjes.

Heqja e bllokadës

Ministria e Jashtme e Iranit, përmes deklaratave të raportuara nga media shtetërore iraniane, tha se është hequr një bllokadë amerikane ndaj porteve, janë liruar “disa asete të ngrira” dhe është nisur një “plan i madh zhvillimor për rindërtimin e Iranit”.

Një zëdhënës i ministrisë tha se, për kalimin e sigurt të anijeve në Ngushticën e Hormuzit, është rënë dakord për krijimin e një mekanizmi, por nuk dha më shumë detaje.

Delegacionin amerikan në negociata e udhëhoqën Vance, i dërguari special, Steve Witkoff, dhe dhëndri i presidentit Trump, Jared Kushner.

Delegacionin iranian e udhëhoqën kryetari i Parlamentit, Mohammad Baqer Qalibaf, dhe ministri i Jashtëm, Abbas Araqchi.

Sipas deklaratës së ndërmjetësve, duke u bazuar në memorandumet e mëhershme mes Uashingtonit dhe Teheranit, palët janë pajtuar për krijimin e një komiteti të nivelit të lartë që do të mbikëqyrë procesin politik të ndërmjetësimit.

Po ashtu, është krijuar një “linjë komunikimi” për periudhën 60-ditore për të shmangur incidentet dhe keqkuptimet, me qëllim sigurimin e kalimit të sigurt të anijeve tregtare në Ngushticën e Hormuzit.

Gjithashtu, do të krijohet një “qelizë dekonflikti” me pjesëmarrjen e SHBA-së, Iranit dhe Libanit, për të siguruar përfundimin e operacioneve ushtarake në Liban, siç është paraparë në memorandum.

Uashingtoni është zotuar se do të lehtësojë krijimin e një fondi të rindërtimit prej 300 miliardë dollarësh, të mbështetur nga vendet e rajonit, sapo të arrihet një marrëveshje përfundimtare më e gjerë për programin bërthamor të Iranit.

Marrëveshja, dhe sidomos plani për krijimin e një fondi rindërtimi si dhe mungesa e qartësisë për programin bërthamor të Iranit, janë pritur me zemërim nga demokratët në SHBA, por edhe nga shumë republikanë.

Vance iu përgjigj këtyre shqetësimeve duke thënë se, “nëse” fondet iraniane zhbllokohen ndonjëherë, SHBA-ja do të sigurohet që ato të përdoren për të ndihmuar popullin iranian dhe jo për të financuar terrorizmin.

Ai shtoi se paratë do të shkonin për kompani amerikane që do të furnizonin Iranin me ushqime dhe mallra të tjera bazë.

Megjithatë, guvernatori i Bankës Qendrore të Iranit, Abdul Nasser Hemmati, u citua nga agjencia e lajmeve Tasnim të ketë thënë se Teherani nuk do të jetë i detyruar të blejë produkte bujqësore nga SHBA-ja dhe se fondet e zhbllokuara nuk do të përdoren domosdoshmërisht vetëm për blerje të mallrave esenciale.

Shumë udhëheqës izraelitë kanë shprehur, po ashtu, dyshime për disa pjesë të bisedimeve, duke theksuar se Izraeli nuk është palë në marrëveshje, dhe janë zotuar se do t’i vazhdojnë sulmet ndaj objektivave të Hezbollahut në Liban.

Hezbollahu – grup militant dhe parti politike që kontrollon pjesën më të madhe të jugut të Libanit dhe që mbështetet nga Irani -konsiderohet organizatë terroriste nga SHBA-ja, ndërsa BE-ja ka vendosur sanksione vetëm kundër krahut të tij ushtarak, jo atij politik.

Disa raporte sugjerojnë, gjithashtu, se rezistenca nga disa fraksione të ashpra brenda Iranit – përfshirë Gardën Revolucionare Islamike – ka shtuar presion mbi ekipet negociuese të Teheranit. /REL/ /E.A/