Në një postim jashtëzakonisht të shkurtër në Truth Social, presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka thënë se “Irani e ka shkelur armëpushimin shumë herë”, pa specifikuar se cilat ishin këto shkelje.

Komentet e tij vijnë mes pasigurisë së vazhdueshme nëse raundi i dytë i bisedimeve të paqes midis Iranit dhe SHBA-së do të zhvillohet sot në Pakistan.

Të dielën, Trump akuzoi Iranin për gjuajtje ndaj anijeve që kalonin nëpër Ngushticën e Hormuzit, veprim ky që sipas tij përbënte shkelje të marrëveshjes së armëpushimit, e cila pritet të skadojë nesër.

Sidoqoftë, një zëdhënës i Ministrisë së Jashtme të Iranit tha se ishte bllokada e Uashingtonit në këtë rrugë ujore ajo që përbënte shkelje të marrëveshjes. Trump deklaroi të premten se bllokada detare e porteve iraniane do të vazhdojë derisa të arrihet një marrëveshje. /The Guardian/

Edhe pse ka qëndruar larg kamerave, Presidenti Donald Trump ka zgjedhur rrjetet sociale për të shpërfaqur një dozë të lartë optimizmi përpara bisedimeve të paqes me Iranin, që pritet të nisin këtë javë në Pakistan. Përmes platformës së tij, Truth Social, Trump ka bërë të ditur se SHBA-ja ndodhet në një pozicion shumë të favorshëm negociues.

Sipas Presidentit, bllokada detare e SHBA-së në Ngushticën e Hormuzit po i shkakton Iranit humbje prej 500 milionë dollarësh në ditë, duke e rënduar ndjeshëm ekonominë e këtij vendi. Trump pretendon se ky presion po funksionon dhe se çdo marrëveshje e re do të jetë shumë më e favorshme se akordi i vitit 2015 (JCPOA) i arritur gjatë administratës Obama.

“Nuk jam nën presion” -Trump hodhi poshtë raportimet se ai po nxiton drejt një marrëveshjeje për shkak të presioneve të brendshme apo ndërkombëtare.

“Lexoj lajmet e rreme që thonë se jam nën presion. Kjo nuk është e vërtetë! Nuk jam nën asnjë lloj presioni, megjithëse çdo gjë do të ndodhë relativisht shpejt,” ka deklaruar ai.

Përkundër toneve triumfuese, mbeten shumë pikëpyetje. Ende nuk ka një konfirmim zyrtar nëse të dyja palët do të ulen vërtet në tryezën e bisedimeve në Pakistan. Gjithashtu, Trump përballet me presionin e tij ekonomik për të rihapur Ngushticën e Hormuzit për tregtinë ndërkombëtare, ndërkohë që opinioni publik në Amerikë mbetet gjerësisht kundër përfshirjes në një konflikt të ri të armatosur.

Megjithatë, për Presidentin Trump, situata po shkon “shumë mirë” dhe ai beson se Amerika do të dalë me një marrëveshje historike që tejkalon të gjitha marrëveshjet e mëparshme./BBC/

Teherani zyrtar ka konfirmuar të hënën se është duke “shqyrtuar pozitivisht pjesëmarrjen në bisedimet e paqes” me Shtetet e Bashkuara, të cilat pritet të mbahen në Pakistan. Ky sinjal diplomatik vjen pas përpjekjeve intensive të Islamabadit për të bindur Uashingtonin që të heqë bllokadën mbi portet iraniane, e cila konsiderohej si pengesa kryesore për rikthimin e Iranit në tryezën e negociatave.

Burime nga Pakistani kanë bërë të ditur se presidenti Donald Trump është informuar zyrtarisht se bllokada amerikane përbën një barrierë të pakalueshme për progresin e bisedimeve. Si kundërpërgjigje, Trump ka njoftuar se zëvendëspresidenti JD Vance dhe një delegacion i lartë i SHBA-së pritet të arrijnë në Pakistan brenda pak orësh për të nisur diskutimet.

Pavarësisht kësaj fryme optimiste, zyrtarët iranianë kanë qenë të kujdesshëm duke theksuar se:

“Teherani po e shqyrton me vëmendje ofertën, por deri më tani nuk është marrë asnjë vendim përfundimtar për pjesëmarrje.”

Kjo lëvizje diplomatike vjen në një moment kritik, pasi afati i armëpushimit aktual po shkon drejt skadimit. Presioni mbi palët është rritur ndjeshëm, pasi dështimi i arritjes së një marrëveshjeje brenda këtyre orëve rrezikon të rikthejë përshkallëzimin ushtarak në rajon.

Ndërmjetësimi i Pakistanit shihet si dritarja e fundit e mundshme për të shmangur rifillimin e luftimeve, ndërsa prezenca e nivelit të lartë amerikan me në krye Vance tregon seriozitetin e Uashingtonit për të gjetur një rrugëdalje para se të mbyllet afati i armëpushimit. /Reuters/

Opinion: Tamam Abusalama

Ajo duhet të rishikojë dhe të anulojë menjëherë Marrëveshjen e Asociimit BE-Izrael për shkak të shkeljeve izraelite të klauzolës së të drejtave të njeriut.

Përgatitjet për zbatimin e ligjit të ri të Izraelit për dënimin me vdekje tashmë kanë filluar. Ministri i Sigurisë Kombëtare, Itamar Ben-Gvir, është mburrur se një krah i ri i burgut është në ndërtim e sipër ku do të kryhen vrasjet, dhe tashmë janë porositur uniformat e reja “të kuqe” për të burgosurit palestinezë.

Ndërkohë, “dënimet” globale kanë pushuar. Ashtu si të tjerët, Bashkimi Evropian, i cili krenohet me standarde të larta të të drejtave të njeriut, vazhdon të mbyllë sytë. Kjo pavarësisht faktit se Marrëveshja e tij e Asociimit me Izraelin ka një klauzolë të qartë që kërkon respektimin e të drejtave të njeriut.

Reagimet zyrtare kanë qenë asgjë më pak se të turpshme. Kur projektligji u miratua nga Komiteti i Sigurisë Kombëtare i Knesset-it në fund të muajit të kaluar, zëdhënësi i BE-së për punët e jashtme, Anouar El Anouni, e përshkroi masën si “thellësisht shqetësuese” dhe pohoi kundërshtimin e bllokut ndaj dënimit me vdekje në të gjitha rrethanat.

Megjithatë, në të njëjtën deklaratë, BE-ja lëvdoi pozicionin e supozuar të mëparshëm parimor të Izraelit, obligimet e tij sipas ligjit ndërkombëtar, si dhe përkushtimin e tij ndaj parimeve demokratike. Sikur Izraeli të mos kishte kryer kurrë një pushtim brutal dekada-gjatë, kolonizim të paligjshëm dhe fushata gjenocidale në Gazë dhe Liban. Deklarata më pas “inkurajoi” Izraelin që të plotësonte kushtet e BE-së për të drejtat e njeriut sipas Marrëveshjes së Asociimit BE-Izrael.

Më 30 mars, pak para votimit final të projektligjit, vendet evropiane, përfshirë Holandën, Francën, Gjermaninë, Italinë dhe Britaninë e Madhe, lëshuan një deklaratë të përbashkët duke shprehur “shqetësim të thellë” për projektligjin, pa paralajmëruar asnjë hap konkret.

Më 31 mars, pasi ligji u miratua, BE-ja lëshoi një tjetër deklaratë duke ricikluar qëndrimet e saj, duke shtuar vetëm se masa përfaqësonte një “regres të rëndë” të vetë angazhimeve dhe praktikave të Izraelit – një pretendim që bie drejtpërdrejt ndesh me gjetjet e hetimeve të BE-së, organeve ndërkombëtare dhe palestineze të OKB-së, organizatave të të drejtave të njeriut dhe opinioneve këshilluese të dhjetorit 2024 dhe korrikut 2024 të Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë.

Nuk u përmend populli palestinez, i cili shënjestrohet nga ky ligj, apo të burgosurit palestinezë që kanë pësuar brutalizim dhe vdekje në nivele të paprecedenta në dy vitet e gjysmë të fundit. Nuk pati asnjë pranim të vuajtjes së familjeve të të ndaluarve palestinezë.

Familja ime reagoi me një përzierje thyerjeje zemre dhe familjariteti të hidhur kur ligji kaloi. Ishim të pështirosur, por jo të befasuar. Babai im ishte një luftëtar i lirisë në rininë e tij dhe kaloi 14 vjet në burgjet izraelite për rezistencë ndaj pushtimit para se të lirohej në një shkëmbim të burgosurish. Nuk mund të mos imagjinoja historinë e babait tim duke u shpalosur në realitetin e sotëm.

Ai do të ishte një nga të burgosurit e shumtë politikë palestinezë që presin ekzekutimin pas një vendimi nga një gjykatë ushtarake që i gjen 99 për qind të të pandehurve palestinezë “fajtorë”. Ai do të dënohej thjesht pse refuzonte dominimin kolonial, pse mbronte të drejtat e tij dhe të drejtat e popullit të tij. Dhe në realitetin e sotëm, pikërisht institucionet që pretendojnë se më përfaqësojnë mua dhe të gjithë qytetarët evropianë, në emër të vlerave demokratike dhe të drejtave të njeriut, do të ishin bashkëfajtore duke lejuar ekzekutimin e tij.

Është e rëndësishme të theksohet se qëndrimi i BE-së nuk është as befasues dhe as një gabim diplomatik. Është një tjetër konfirmim se përkushtimi i deklaruar i BE-së ndaj të drejtave të njeriut përfundon aty ku fillon mosndëshkimi i Izraelit.

Kontrasti është veçanërisht i fortë kur krahasohet me pozicionin e BE-së ndaj aleatëve dhe kundërshtarëve të tjerë. Ajo ka dënuar vazhdimisht përdorimin e dënimit me vdekje në Iran, Bjellorusi, Arabinë Saudite, Shtetet e Bashkuara dhe së fundmi, në Donetskun e pushtuar nga Rusia. Në secilin prej këtyre rasteve, BE-ja e ka lidhur qartë dënimin me vdekje me shkeljet më të gjera të ligjit ndërkombëtar humanitar dhe Konventave të Gjenevës.

Hipokrizia u bë edhe më goditëse kur u mor vendimi për të pezulluar diskutimet mbi sanksionet dhe rishikimin e Marrëveshjes së Asociimit BE-Izrael pas të ashtuquajturit “armëpushim” në Gazë të ndërmjetësuar nga SHBA-ja në tetor 2025.

Që atëherë, Izraeli ka vazhduar të sfidojë ligjin ndërkombëtar dhe të shkelë të drejtat e njeriut, duke zgjeruar pushtimin e tij në mbi 50 për qind të territorit të Gazës, duke avancuar ndërtimin e vendbanimeve në tokën e pushtuar palestineze, duke ndaluar dhe sulmuar objektet e UNRWA-s të ndërtuara me fonde të BE-së, duke dëbuar OJQ-të humanitare ndërkombëtare nga Rripi i Gazës, duke zhvendosur me forcë dhjetëra mijëra njerëz në Bregun e pushtuar Perëndimor dhe qindra mijëra në Liban e Iran, si dhe duke bllokuar qasjen në vendet e shenjta në Jeruzalem. Lista e mirëdokumentuar e shkeljeve vetëm sa vazhdon të rritet.

Por BE-ja nuk mund t’i injorojë më ato sepse qytetarët evropianë po e refuzojnë gjithnjë e më shumë mosndëshkimin izraelit.

Më shumë se një milion evropianë kanë nënshkruar peticionin e Iniciativës së Qytetarëve Evropianë (ECI) “Drejtësi për Palestinën”, duke bërë thirrje për pezullimin e plotë të Marrëveshjes së Asociimit BE-Izrael, duke e bërë atë ECI-në me rritjen më të shpejtë deri më sot. Kjo kërkesë është mbështetur gjithashtu nga mbi 60 organizata të të drejtave të njeriut dhe humanitare, si dhe nga më shumë se 350 ish-diplomatë.

BE-ja nuk mund të vazhdojë të largohet më tej si nga obligimet e saj ligjore, ashtu edhe nga kërkesat e qarta të njerëzve të saj. Ajo duhet të veprojë me vendosmëri. Në Këshillin e Punëve të Jashtme më 21 prill, disa shtete evropiane do të vendosin përsëri në tryezë pezullimin e Marrëveshjes së Asociimit BE-Izrael. Ky nuk është më një debat teknik. Është një test i vullnetit politik.

Pjesa tjetër e shteteve anëtare të BE-së përballet me një zgjedhje të thjeshtë: të veprojnë ose të mbeten bashkëfajtorë. Çdo gjë tjetër përveç pezullimit është dështim për të zbatuar ligjin e BE-së, tradhti ndaj vlerave të saj të deklaruara dhe shpërfillje e kërkesës publike në rritje në mbarë Evropën për t’i dhënë fund mosndëshkimit izraelit dhe për të sjellë drejtësi për palestinezët.

Pikëpamjet e shprehura në këtë artikull janë të autorit dhe nuk pasqyrojnë domosdoshmërisht qëndrimin editorial të Al Jazeera.