Lajmet

Tre vjet nga Covid, a është bota e përgatitur në rast të një pandemie tjetër?

Përgatitjet për të shmangur pandeminë e ardhshme kanë filluar të rriten.

Published

on

Tre vjet pasi rasti i parë Covid u identifikua në Kinë, përgatitjet për të shmangur pandeminë e ardhshme kanë filluar të rriten, por duhet bërë shumë më tepër për të shmangur përsëritjen e gabimeve të së kaluarës, thanë ekspertët për AFP.

Javën e kaluar 194 shtetet anëtare të OBSH-së ranë dakord të fillojnë negociatat në shkurt mbi një draft të një traktati që synon t’i përgjigjet më mirë kërcënimeve të ardhshme, sa i përket ndonjë pandemie.

Ndërkohë Fondi Pandemik, i cili organizohet nga Banka Botërore dhe u lansua muajin e kaluar nga vendet e G20, tha se po përgatitet për raundin e parë të financimit me një total prej 1.6 miliardë dollarësh të zotuar deri më tani.

Një përpjekje tjetër po udhëhiqet nga Koalicioni për Inovacionet e Përgatitjes Epidemike (CEPI), i cili ka një plan pesë-vjeçar, 3.5 miliardë dollarë që përfshin një “Mision 100 Ditësh”.

Shefi ekzekutiv Richard Hatchet tha për AFP se fondacioni ishte ende rreth 800 milionë dollarë më pak nga qëllimi i tij, duke u kërkuar vendimmarrësve globalë që të mos e harrojnë gatishmërinë ndaj pandemisë ndërsa “përqendrohen në krizat e shumta përpara tyre”.

Plani përfshin lidhjen e instituteve të ndryshme që fokusohen në gatishmërinë ndaj pandemisë si BARDA e Shteteve të Bashkuara, HERA e Bashkimit Evropian, SCARDA e Japonisë dhe më shumë.

Trajtimet dhe testimet
Një nga këto kundërmasa do të ishte zhvillimi i shpejtë i barnave të reja për të trajtuar një “sëmundje X” në zhvillim.

Në fund të gushtit, biznesmeni me origjinë kanadeze Geoffrey Cumming dhuroi 250 milionë dollarë amerikanë për të ngritur një qendër në qytetin australian të Melburnit për të punuar drejt këtij qëllimi.

Eksperti i sëmundjeve infektive Sharon Lewin, i cili do të drejtojë Qendrën Globale Cumming për Terapeutikë Pandemike, tha se do të synojë zhvillimin e teknologjive të platformës që mund të përditësohen me shpejtësi për të synuar patogjenë të rinj, të ngjashëm me atë që u bë me vaksinat mRNA për Covid.

Ndërsa qendra është ende duke rekrutuar, Lewin i tha AFP-së se do të “ndërtohet dhe funksionon në shkencë” brenda gjashtë muajve.

Një tjetër çelës do të jetë vënia e testeve të disponueshme në të gjithë botën sa më shpejt të jetë e mundur.

Kërcënimet e mundshme të virusit
OBSH aktualisht po punon për përditësimin e listës së saj të patogjenëve prioritare, e cila do të listojë pretendentët kryesorë për virusin që mund të përbëjë kërcënimin e ardhshëm pandemik.

Koronaviruset dhe viruset e gripit do të jenë ndër të dyshuarit kryesorë për shkak të potencialit të tyre të provuar pandemik.

Mundësi të tjera përfshijnë kërcënime të njohura si Ebola dhe Zika.

“Secili prej këtyre viruseve mund të jetë vetëm disa mutacione larg” nga të qenit në gjendje të përhapet përtej kufijve të tyre aktualë, thotë Jennifer Nuzzo, drejtoresha themeluese e Qendrës Pandemike në Universitetin Brown në SHBA.

Kërcënime të tjera të mundshme përfshijnë Marburg dhe familjet e arenaviruseve dhe paramyxoviruseve — si dhe rrezikun e sëmundjeve të reja të panjohura që kalojnë nga kafshët te njerëzit.

Por kur bëhet fjalë për vendosjen e vaksinave të ardhshme, Nuzzo tha se “nuk është shkenca ajo që më shqetëson aq shumë: është prodhimi”.

“Tragjedia e Covid, në mendjen time, ishte shpërndarja e pabarabartë e vaksinave kur ato u bënë të disponueshme” thotë Hatchet nga CEPI, duke shtuar se kjo pabarazi “e zgjati pandeminë dhe ndoshta çoi në përhapjen e varianteve”.

Të gjithë ekspertët që folën për AFP theksuan se për pandeminë e ardhshme, rajone si Afrika, Amerika e Jugut, Azia Jugore dhe Lindja e Mesme duhet të jenë në gjendje të kenë akses dhe të prodhojnë vaksina dhe trajtime të ardhshme./UBTNews/

Vendi

“Liria ka Emër” paralajmëron “Marshin për Liri” më 12 shtator në Prishtinë

Published

on

Platforma qytetare “Liria ka Emër” do të organizojë më 12 shtator në Prishtinë “Marshin për Liri”, nën moton “Kosova po pret”.

Marshi do të mbahet katër ditë para 16 shtatorit, datë kur pritet të zhvillohet seanca përmbyllëse e procesit në Dhomat e Specializuara të Kosovës në Hagë ndaj ish-drejtuesve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës.

Në një konferencë për media, përfaqësuesit e platformës, Eliza Hoxha dhe Ismail Tasholli, kanë prezantuar aktivitetet që do t’i paraprijnë dhe do ta pasojnë marshin.

Hoxha ka thënë se platforma, së bashku me qytetarët, për gjashtë vjet ka kërkuar një proces të drejtë gjyqësor për ish-krerët e UÇK-së. Ajo ka theksuar se mbështetja do të vazhdojë pa paragjykuar vendimin e drejtësisë dhe pa ndërhyrë në procesin gjyqësor.

Sipas saj, aktivitetet nisin me një numërim mbrapsht deri më 16 shtator, i cili do të vendoset në Prishtinë dhe do të shtrihet edhe në komunat e tjera të Kosovës.

Platforma ka paralajmëruar edhe aktivitetin “Netët e Lirisë”, i cili do të organizohet në shtatë zonat e UÇK-së dhe do t’i kushtohet kujtesës, historisë dhe sakrificave për liri.

Ndërkohë, Ismail Tasholli u ka bërë thirrje liderëve të katër partive kryesore shqiptare që t’i bashkohen marshit. Ai ka përmendur Albin Kurtin, Bedri Hamzën, Lumir Abdixhikun dhe Ardian Gjinin, duke kërkuar që të marrin pjesë jo në funksion të fushatës partiake, por “për Kosovën, për lirinë, për të ardhmen”.

“Liria ka Emër” ka paralajmëruar gjithashtu një aktivitet në Hagë më 16 shtator, në bashkëpunim me diasporën shqiptare.

Sipas organizatorëve, mesazhi i aktiviteteve në Prishtinë dhe Hagë do të jetë i njëjtë: “Kosova po pret”./A.K/

Continue Reading

Vendi

Përfundojnë gërmimet në Kalludër dhe Jabukë, mbetje mortore të 23 personave

Published

on

Kanë përfunduar të premten gërmimet disa javore në lokacionet Kalludër i Vogël dhe Jabukë të Zubin-Potokut, ku janë zbuluar mbetje mortore që dyshohet se u përkasin 23 personave të zhdukur me forcë.

Kushtrim Gara nga Komisioni Qeveritar për Persona të Zhdukur ka konfirmuar përfundimin e procesit katërjavor të gërmimeve, vlerësimit dhe zhvarrosjes së mbetjeve mortore.

Sipas të dhënave të Komisionit, në një nga lokacionet e Kalludrit të Vogël janë gjetur mbetje mortore të 13 personave, në Jabukë të 4 personave, ndërsa në një lokacion tjetër në Kalludër të Vogël janë gjetur mbetje të 6 personave.

Gara ka thënë se tash pritet që mbetjet të kalojnë në ekzaminime mjekoligjore dhe procesin e identifikimit përmes analizës së ADN-së.

Ndërkohë, ministri në detyrë i Punëve të Brendshme, Xhelal Sveçla, ka bërë të ditur se armatimi i konfiskuar në zonën përreth Kalludrit do të ekzaminohet, për të verifikuar nëse mund të ketë lidhje me vrasjen e 23 personave, mbetjet e të cilëve janë gjetur në këto lokacione.

Gërmimet në këtë zonë paraqesin një tjetër etapë në përpjekjet për zbardhjen e fatit të personave të zhdukur dhe identifikimin e tyre./A.K/

Continue Reading

Vendi

Tahiri: Vdekjet e punëtorëve në KEK, dëshmi e dështimit institucional

Published

on

Deputeti i Partisë Demokratike të Kosovës (PDK), Arian Tahiri, ka akuzuar Qeverinë në detyrë për mungesë reagimi dhe mbikëqyrjeje të kushteve të punës në institucionet dhe ndërmarrjet publike, pasi dy punëtorë të KEK-ut humbën jetën brenda tri ditësh, si pasojë e lëndimeve të marra në vendin e punës, raporton Ekonomia Online.

Tahiri kërkoi që organet përgjegjëse të ndërmarrin veprime konkrete menjëherë.

“Më 20 gusht, Arbenit Ahmeti humbi jetën duke transportuar kabllot 6 kV. Më 16 gusht, vetëm katër ditë më herët, Haxhi Gojnovci, teknik i xehtarisë, mbeti i vdekur pranë ekskavatorit. Më 15 korrik, Milazim Binaku ndërroi jetë në QKUK, si pasojë e lëndimeve të marra më 8 korrik në Fabrikën e Pajimeve Xehtare në Palaj. Më 27 shkurt, Migjen Sadiku ndërroi jetë në hapësirat e Termocentralit “Kosova B”. Pas secilit prej këtyre emrave është një nënë që pret, një bashkëshorte që mbetet vetëm, fëmijë që pyesin pse babai i tyre nuk u kthye më. Janë punëtorë që shkuan në punë për të siguruar bukën e gojës për familjet e tyre dhe humbën jetën duke bërë punën e tyre”, shtoi ai.

Tahiri theksoi se kabineti qeveritar po sillet “sikur nuk ka asnjë përgjegjësi”.

“Qeveria nuk mund të jetë njëkohësisht menaxhuese dhe mbikëqyrëse e ndërmarrjeve publike dhe, në fund, të sillet sikur nuk ka asnjë përgjegjësi. Si është e mundur që kur flitet për rritje të prodhimit apo për progres, dalin dhe shprehin krenari, ndërsa në raste të tilla fshihen nëpër xhipa të zinj e prapa perdeve të pushtetit? Kur këto vdekje ndodhin në një ndërmarrje publike, nën kontrollin e drejtpërdrejtë të shtetit, ato bëhen dëshmi e një dështimi institucional. Nëse shteti nuk arrin të mbrojë jetën e punëtorëve të vet, si mund të pretendojë se mbron jetën dhe të drejtat e punëtorëve në sektorin privat?”, tha Tahiri.

Tahiri bëri thirrje për inspektim, identifikim dhe eliminim të rreziqeve në vendet e punës, rritjen e masave të sigurisë dhe mbrojtjes për punëtorët./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Gjermani: Mbyllja më e fortë e bizneseve në gati 20 vjet

Published

on

Energjia e shtrenjtë, mungesa e fuqisë punëtore të kualifikuar dhe mungesa e pasardhësve për biznesin po çojnë në shtimin numrit të mbylljeve të bizneseve dhe falimentimeve në Gjermani.

187.744 sipërmarrje në Gjermanindërprenë gjatë vitit të kaluar aktivitetin e tyre, duke shënuar numrin më të lartë të mbylljevenë pothuajse 20 vjet. Krahasuar me vitin pararendës, ky numër u rrit me gati 10 për qind. Këto janë të dhënat e analizës së përbashkët vjetore të agjencisë së informacionit ekonomik Creditreform dhe Qendrës Leibniz për Kërkime Ekonomike Evropiane (ZEW) në Mannheim.

Sipas analizës dinamika e krizës po përhapet tashmë në të gjitha fushat, përfshirë edhe gastronominë apo sektorin e shëndetësisë. Dhe ndryshe nga vitet e mëparshme tani po e ndërpresin aktivitetin e tyre edhe kompani që, në fakt, janë ekonomikisht të shëndosha dhe të qëndrueshme.

Gastronomia dhe hoteleria

Në analizë thuhet se rritja më e fortë e numrit të mbylljeve të bizneseve u regjistrua në sektorin e gastronomisë dhe të hotelerisë. Në vitin 2025 mbyllën aktivitetin e tyre rreth 15.000 restorante, kafene dhe sipërmarrje akomoduese, që përbën 15 për qind më shumë krahasuar me vitin 2024.

Që nga 1 janari 2026 në gastronominë gjermane zbatohet një normë e reduktuar TVSH-je prej 7 për qind për ushqimet. Por “ulja e TVSH-së për të mbështetur sektorin e gastronomisë në krahasim me degët e tjera, duket se nuk ka arritur ta zbusë gjendjen e vështirë në këtë sektor”, thuhet në analizë.

Përkeqësim i gjendjes në sektorin e shëndetësisë

Në sektorin e shëndetësisë vazhdoi prirja negative që po vërehet prej rreth dhjetë vitesh: numri i mbylljeve të sipërmarrjeve në këtë fushë, arriti në rreth 11.000 raste, dhe  është tashmë rreth dy herë më i lartë se në vitin 2008.

Vetëm gjatë vitit të kaluar mbyllën aktivitetin e tyre afërsisht 5.500 klinika mjekësore,  pra rreth 23 për qind më shumë krahasuar me vitin 2024. Shpesh arsyeja është se mjekët dalin në pension dhe nuk arrijnë të gjejnë dikë që të marrë përsipër dhe të vazhdojë drejtimin e klinikës së tyre.

Edhe industria u godit rëndë

Në sektorin industrial ndërprenë aktivitetin e tyre rreth 11.000 ndërmarrje, që do të thotë 10 për qind më shumë mbyllje krahasuar me një vit më parë.

Eksperti i Creditreform, Patrik-Ludwig Hantzsch, e quajti rritjen e numrit të falimentimeve si një “darë krize” që po e “kap dhe dëmton ekonominë gjermane nga dy anë”: nga njëra anë trazirat gjeopolitike, si lufta me Iranin ose tarifat doganore amerikane, dhe nga ana tjetër çmimet e larta të energjisë dhe burokracia e madhe brenda vendit.

Studiuesja e ZEW-së, Sandra Gottschalk, thekson se vetëm 13 për qind e afro 190.000 mbylljeve të regjistruara gjatë vitit të kaluar ishin si pasojë falimentimi. Sipas saj shumica e bizneseve mbyllen pothuajse pa u vënë re, pa procedura formale falimentimi dhe pa tërhequr vëmendje të madhe publike./A.K/

Burimi:DW

 

Continue Reading

Të kërkuara