Nastasia Kordyla-Balke gjatë praktikës pedagogjike një një shkollë në Lehe në Bremerhaven. 38-vjeçarja i përket komunitetit sinti dhe rom, është nënë e tre fëmijëve, punon me kohë të plotë, studion, vullnetarizon dhe kujdeset edhe për një të afërm.
“Nuk e mendoja që një sinticë, si unë mund të merrte ndonjëherë statusin e nëpunësit civil apo mund të punonte në sektorin publik.” – thotë Nastasia Kordyla-Balke.
Nastasia Kordyla-Balke
Sinti dhe romët janë ende të diskriminuar në sistemin arsimor gjerman. Kjo shpesh pengon avancimin arsimor, siç tregon raporti i vitit 2021 i Komisionit të Pavarur për Anticiganizmin. Komisioni shqyrtoi për dy vjet situatën e popullsisë sinti dhe rome në Gjermani.
“Ti je një hiç, nuk di të bësh asgjë” – të tilla fjalë dëgjojnë shpesh nxënësit e komunitetit të sinti dhe romëve në Gjermani, shkruhet nër një studim të zhvilluar nga shoqata RomnoKher lidhur me mundësitë e pjesëtarëve të këtij komuniteti për t’u shkolluar dhe për t’u punësuar në Gjermani.
“Hajdutë, muzikantë, fallxhorë dhe lypës”
Autorët e studimit intervistuan 614 pjesëtarë të këtij komuniteti. Në studim ata tregojnë se në Gjermani ka mjaft racizëm, anticiganizëm dhe diskriminim: 40 përqind e të intervistuarve thanë se fëmijët e tyre janë diskriminuar si nga mësuesit dhe nga shokët e klasës. Dy të tretat e gjithë të anketuarve ndjehen të diskriminuar, sepse i përkasin një pakice, përfshirë këtu edhe sistemin arsimor. Megjithatë aty ku mësuesit kujdesen për fëmijët e pakicave, ata arrijnë në përgjithësi rezultate të larta shkollore.
Nastasia Kordyla-Balke gjatë praktikës pedagogjike
“Një popull që përbëhet vetëm nga hajdutë, muzikantë, fallxhorë dhe lypës” – ky është përfytyrimi që ekziston në Gjermani për rreth 6,3 milionë sintit dhe romët që jetojnë në BE. Këtë e përjetoi me vajzën e saj, Delaya, edhe Nastasia. Delaya ndërroi shkollën në klasën e dytë fillore. Në ditën e parë të shkollës, mësuesja e klasës tha se vajza e saj duhej të përsëriste klasën e parë. Më vonë, pa e ditur Nastasia, Delaya u testua për diskalkulim – një dobësi matematikore. Në dëftesë mësuesja shkroi: “Delaya tregon interes të madh për muzikën. Ajo kërcen dhe këndon me shumë gëzim dhe përkushtim.”
Stereotipe dhe diskriminim
Një stereotip tipik për sintit dhe romët, thotë Nastasia. Me diskriminim përballen si fëmijët sinti dhe romë nga familjet që kanë ardhur si emigrantë në Gjermani, edhe ata që janë sinti dhe romë gjermanë.
Një nga të intervisturait për studimin tregon për rastin e nënës së një nxënësi, e cila kur mori në telefon për të regjistruar fëmijën në shkollë e trajtuan normalisht për shkak të emrit të saj gjerman, por kur ajo dhe i shoqi u paraqitën në shkollë mësuesit filluan t’u bëjnë pyetje të çuditshme për shkak “të ngjyrës së errët të flokëve dhe të lëkurës” dhe papritmas e caktuan djalin e tyre që të shkonte në një klasë me mësim plotësues edhe pse ai ishte me nota të mira.
“Dallim i frikshëm” kundrejt popullsisë në përgjithësi
Të gjithë fëmijët e pakicës sinti dhe roma ndjekin tani shkollën fillore në Gjermani, por nga studimi bëhet gjithashtu e qartë se një pjesë e madhe e tyre – një në tre – nuk arrijnë ta mbarojnë shkollën fillore dhe nuk kanë mundësi as të mësojnë ndonjë profesion. Prandaj shumë syresh gjejnë punë të paguara keq.
Por edhe ata që arrijë të fillojnë një shkollim profesional, rreth 50% nuk arrijnë ta mbarojnë. Ndërkohë që kjo shifër për pjesën tjetër të popullsisë është vetëm 5%.
Dallimet fillojnë që në kopshtet fëmijëve, sepse në to ka shumë pak fëmijë që u përkasin pakicave, vazhdojnë në shkollë dhe reflektohen edhe në numrin e pakët të sinti dhe romëve që mbarojnë universitetin ose shkollën e lartë. Kështu nga 15% e të rinjve që arrijnë të mbarojnë maturën, vetëm 4% e tyre mbarojnë studimet e larta. Një arsye mund të jetë që familjet shpesh nuk janë në gjendje t’i mbështesin fëmijët në mënyrë të mjaftueshme për të kryer studimet dhe se ata nuk gjejnë mundësi për bursa ose forma të tjera mbështetjeje financiare.DW
Studentët e programit të Inxhinierisë së Energjisë në UBT po vazhdojnë të dëshmojnë përkushtimin e tyre drejt përgatitjes profesionale përmes aktiviteteve praktike në terren, duke realizuar një vizitë studimore në Termocentralin Kosova B – një nga asetet më të rëndësishme energjetike në vend.
E udhëhequr nga profesorët Armend Ymeri, Vehebi Sofiu, Sami Gashi dhe Nexhmi Krasniqi, kjo vizitë u mundësoi studentëve të ndërlidhin njohuritë teorike të fituara në auditor me proceset reale të prodhimit dhe menaxhimit të energjisë elektrike.
Gjatë qëndrimit në termocentral, studentët u pritën nga Drejtori Ekzekutiv, Jonuz Saraçi, i cili prezantoi kapacitetet gjeneruese, funksionimin e blloqeve prodhuese dhe sfidat aktuale të sektorit energjetik, duke ofruar një pasqyrë të qartë mbi rëndësinë strategjike të këtij sektori për zhvillimin e vendit.
Një ndër pikat kyçe të vizitës ishte turi teknik i udhëhequr nga Inxhinieri Kryesor, Enver Shabani, përmes të cilit studentët patën mundësinë të shohin nga afër funksionimin e sistemeve të avancuara si SCADA, rrjeti i tensionit 6.3 kV, sistemet DC dhe mbrojtjet rele – elemente thelbësore për operimin e sigurt dhe efikas të impianteve energjetike moderne.
Vizita u pasurua edhe me inspektimin e transformatorëve energjetikë me kapacitet 400 MVA dhe sektorit të turbinave, ku studentët u njohën me procesin e kogjenerimit dhe rolin e tij në furnizimin me ngrohje për qytetin e Prishtinës përmes Termokos-it.
Këto aktivitete dëshmojnë qasjen praktike dhe të orientuar drejt industrisë që ofron programi i Inxhinierisë së Energjisë në UBT, duke përgatitur studentët për tregun e punës përmes përvojave reale dhe bashkëpunimeve me institucionet kyçe të sektorit.
UBT vazhdon të mbetet një nga institucionet lider në zhvillimin e profesionistëve të së ardhmes në fushën e energjisë, duke krijuar ura të forta lidhëse ndërmjet akademisë dhe industrisë.
Komisionarja evropiane për Zgjerim, Marta Kos, ka paralajmëruar me shkrim gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor se rrezikojnë që deri në mesin e këtij viti të humbasin kolektivisht mbi 700 milionë euro nga Plani i Rritjes, për shkak të moszbatimit të reformave, mëson Radio Evropa e Lirë (REL) nga burime në Komisionin Evropian (KE).
Sipas informacioneve jozyrtare, komisionarja Kos e ka dërguar këtë letër më 17 prill në të gjitha kryeqytetet e rajonit.
Burimet e REL-it kanë konfirmuar se me këtë letër, komisionarja Kos u ka kërkuar të gjithëve vendeve të përshpejtojnë reformat e parashikuara në Planin e Rritjes, në mënyrë që të shfrytëzojnë plotësisht potencialin e kësaj pakoje financiare.
Në fakt, mjetet financiare nga Plani i Rritjes janë të kufizuara në kohë. Për çdo hap reformues është paraparë një afat përfundimtar për zbatim dhe është ndarë një shumë e caktuar parash.
KE-ja ka paraparë edhe të ashtuquajturën “periudhë grejs”, e cila mundëson shtyrjen e zbatimit për një periudhë të caktuar kohore. Për hapat që duhej të përmbusheshin në mesin e vitit 2025, afati përfundimtar skadon më 30 qershor të këtij viti, ndërsa për hapat që duhej të realizoheshin në fund të vitit 2024, ky afat përfundon gjatë vitit 2026.
“Nëse nuk përmbushen, partnerët rrezikojnë të humbasin kolektivisht mbi 700 milionë euro”, konfirmoi për REL një zyrtar i KE-së.
Ndryshe, këstin e parë ose disa mjete nga Plani i Rritjes i kanë marrë pesë shtete të rajonit, me përjashtim të Bosnjë e Hercegovinës, e cila është vonuar me miratimin e agjendës reformuese.
Fundi i qershorit të këtij viti përbën momentin kur secili vend hyn në të ashtuquajturin moment të humbjes së përhershme, nëse nuk i përmbush reformat e dakorduara më herët.
Sipas burimeve në Bruksel, humbjet e mundshme sipas shteteve, në rast se nuk ndërmerren të gjitha reformat, janë si vijon:
Kosova: 68.8 milionë euro
Shqipëria: 67.7 milionë euro
Bosnja dhe Hercegovina: 373.9 milionë euro
Mali i Zi: 15.1 milionë euro
Maqedonia e Veriut: 49.2 milionë euro
Serbia: ndërmjet 108.7 dhe 135.9 milionë euro
Bazuar në shumën maksimale, në total mund të humben 710.6 milionë euro, që përfaqëson 11.84 për qind të financimit të përgjithshëm nga Plani i Rritjes.
Pakoja e BE-së për Ballkanin Perëndimor – për periudhën 2024-2027 – është në vlerë të 6 miliardë eurove. Nëse analizohen ndarjet buxhetore, Kosovës i takojnë rreth 882 milionë euro – 253 milionë si grante dhe 629 milionë euro në formë të kredisë – që do të thotë se përfiton më së shumti fonde në rajon për kokë banori.
Më 16 prill, Kosova mori 61.8 milionë euro parafinancim, pasi vendi dorëzoi dokumentet e nevojshme në KE dhe ratifikoi marrëveshjet e lidhura me këtë plan.
Ky plan, ndër të tjera, synon të dyfishojë ekonomitë e këtyre vendeve gjatë dhjetë viteve të ardhshme./REL/
Teherani zyrtar ka konfirmuar të hënën se është duke “shqyrtuar pozitivisht pjesëmarrjen në bisedimet e paqes” me Shtetet e Bashkuara, të cilat pritet të mbahen në Pakistan. Ky sinjal diplomatik vjen pas përpjekjeve intensive të Islamabadit për të bindur Uashingtonin që të heqë bllokadën mbi portet iraniane, e cila konsiderohej si pengesa kryesore për rikthimin e Iranit në tryezën e negociatave.
Burime nga Pakistani kanë bërë të ditur se presidenti Donald Trump është informuar zyrtarisht se bllokada amerikane përbën një barrierë të pakalueshme për progresin e bisedimeve. Si kundërpërgjigje, Trump ka njoftuar se zëvendëspresidenti JD Vance dhe një delegacion i lartë i SHBA-së pritet të arrijnë në Pakistan brenda pak orësh për të nisur diskutimet.
Pavarësisht kësaj fryme optimiste, zyrtarët iranianë kanë qenë të kujdesshëm duke theksuar se:
“Teherani po e shqyrton me vëmendje ofertën, por deri më tani nuk është marrë asnjë vendim përfundimtar për pjesëmarrje.”
Kjo lëvizje diplomatike vjen në një moment kritik, pasi afati i armëpushimit aktual po shkon drejt skadimit. Presioni mbi palët është rritur ndjeshëm, pasi dështimi i arritjes së një marrëveshjeje brenda këtyre orëve rrezikon të rikthejë përshkallëzimin ushtarak në rajon.
Ndërmjetësimi i Pakistanit shihet si dritarja e fundit e mundshme për të shmangur rifillimin e luftimeve, ndërsa prezenca e nivelit të lartë amerikan me në krye Vance tregon seriozitetin e Uashingtonit për të gjetur një rrugëdalje para se të mbyllet afati i armëpushimit. /Reuters/
Gjykata Themelore në Prishtinë ka caktuar të premten e 24 prillit si datën për shpalljen e aktgjykimit ndaj tre të akuzuarve për sulmin terrorist në Banjskë: Dushan Maksimoviq, Blagoje Spasojeviq dhe Vladimir Toliq. Gjatë seancës së sotme, ku u dha fjala përfundimtare, të akuzuarit mohuan akuzat për terrorizëm, ndërsa Prokuroria ka kërkuar burgim të përjetshëm për ta.
I akuzuari Vladimir Toliq deklaroi para trupit gjykues se nuk ishte i armatosur në momentin e arrestimit dhe kërkoi që të mos dënohet për veprime që nuk i ka kryer.
“S’kërkoj gjë tjetër përveç asaj që e thotë ligji: që të gjykohem në bazë të provave. Flini të qetë sepse këto duar nuk janë me gjak, as nuk kanë plagosur e as vrarë askënd”, u shpreh Toliq.
Avokati i tij, Milosh Deleviq, insistoi se Toliq mund të akuzohet vetëm për “kryengritje të armatosur” dhe jo për terrorizëm, duke thënë se klienti i tij ishte “vrima e fundit e kavallit” në këtë ngjarje.
Blagoje Spasojeviq shprehu keqardhje për pjesëmarrjen në ngjarjet e Banjskës, por mohoi kategorikisht se është terrorist. Ai pretendoi se ka shkrepur vetëm dy plumba në drejtim të një reflektori të manastirit dhe jo ndaj policisë.
“Jam fajtor që atë ditë isha në fshatin Banjskë dhe ky ishte gabimi më i madh në jetën time, por veten nuk mund ta quaj terrorist meqë askënd s’e kam vrarë e as lënduar”, deklaroi Spasojeviq.
Mbrojtja e tij kritikiu aktakuzën, duke pretenduar se emri i Spasojeviqit përmendet vetëm tri herë në 121 faqe dhe se nuk është specifikuar roli i tij individual, por është përfshirë në veprime kolektive.
Përderisa Maksimoviq ka kërkuar të jetë prezent në shpalljen e aktgjykimit me shpresën për lirim, dy të akuzuarit e tjerë kanë deklaruar se nuk duan të marrin pjesë.
Ky proces gjyqësor po zhvillohet ndaj tre personave që u kapën në vendngjarje, ndërsa 39 të tjerë nga ky grup (gjithsej 42 të akuzuar) ndodhen në arrati. Javën e kaluar, autoritetet arrestuan edhe një person tjetër, Stefan Raduloviq, si të dyshuar për pjesëmarrje në sulmin e shtatorit 2023, ku mbeti i vrarë rreshteri i Policisë së Kosovës, Afrim Bunjaku.