Lajmet

Talibanët “po largojnë” militantët ujgurë nga kufiri Afganistan-Kinë

Kina ka kërkuar që talibanët të shkëpusin lidhjet me militantët.

Published

on

Talibanët kanë larguar militantët ujgurë nga zonat afër kufirit të Afganistanit me Kinën, i kanë thënë disa burime nga ky rajon Radios Evropa e Lirë, hap që analistët e shohin si rritje të koordinimit në mes të Pekinit dhe grupit militant afgan.

Luftëtarët ujgurë që janë zhvendosur brena Afganistanit, besohet se janë anëtarë të Partisë Islamike të Turkestanit (TIP) – grup ekstremist ujgur që Pekini e fajëson për trazira në provincën e tij perëndimore Ksinjiang dhe i referohet me emrin paraprak, Lëvizja Islamike e Turkestanit Lindor (ETIM).

Talibanët u kanë lejuar grupeve ujgure që të operojnë në Afganistan sa kanë qenë në pushtet në vitet 1990 dhe besohet se ende kanë lidhje me ta.

Kina ka kërkuar që talibanët të shkëpusin lidhjet me militantët.

Analistët kanë thënë se veprimet e talibanëve përbëjnë hap të ri në lidhjet me Pekinin, duke shënuar herën e parë që militantët talibanë kanë ndërmarrë veprime në terren për të ulur frikën e Kinës për siguri, prej kur ata kanë marrë pushtetin në Afganistan në muajin gusht.

“Kjo është ajo që do Kina dhe ajo çfarë talibanëve u duhet në mënyrë që të inkurajojnë bashkëpunim më të thellë me Pekinin”, ka thënë për Radion Evropa e Lirë, Bradley Jardine, hulumtues në Institutin Kissinger në kuadër të Qendrës Wilson, me fokus në Kinën dhe Shtetet e Bashkuara.

“Pyetja e vërtetë është nëse ata mund ta ndjekin hapin”.

Militantët e Partisë Islamike të Turkestanit (TIP) kanë qenë të pozicionuar në Badakhshan, provincë në verilindje të Afganistanit, përgjatë kufirit prej 76 kilometrash me Kinën dhe prej atëherë janë bartur në zona tjera, përfshirë provincën lindore Nangarhar, ka thënë për Radion Evropa e Lirë (REL) një ish-ushtar afgan që ka njohuri për këto zhvillime.

Ende nuk është bërë e qartë nëse talibanët do të dërgojnë këta luftëtarë te autoritetet kineze, ka thënë për REL-in një zyrtar kufitar i Taxhikistanit, i cili ka folur në kushte anonimiteti, pasi nuk ka qenë i autorizuar të flasë për mediat.

Pekini dhe talibanët

Kina ka pasur marrëdhënie pune pragmatike dhe nganjëherë të tensionuar me talibanët përgjatë dekadave, e cila është përqendruar në antiterrorizëm.

Para rënies së Qeverisë afgane të përkrahur nga Perëndimi, Pekini ka pasur lidhje të ngushta edhe me Kabulin dhe forcat afgane i kanë ndihmuar që të vëzhgojë dhe të shënjestrojë grupet militante ujgure me kërkesë të Kinës.

Prej kur talibanët kanë marrë kontrollin në Afganistan më 15 gusht, Pekini ka synuar që të forcojë lidhjet me ta, duke premtuar mbështetje ekonomike dhe zhvillimore në këmbim për vëmendje ndaj shqetësimeve kineze për sigurinë, sidomos vëzhgimin dhe mohimin e strehimit të ndonjë grupi ujgur në Afganistan.

Qeveria e re e talibanëve i ka kërkuar Kinës partneritet të ngushtë dhe ka bërë përpjekje për marrëdhënie më të ngushta me Pekinin.

Ndonëse zhvendosja e luftëtarëve ujgurë përbën një hap të konsiderueshëm në lidhjet mes Pekinit dhe talibanëve, analistët thonë se grupi është duke synuar rritje më të madhe të partneritetit.

Gjatë regjimit të talibanëve në periudhën 1996-2001, ky grup ka zhvendosur militantë ujgurë nga rajonet kufitare në disa pjesë tjera të Afganistanit për të qetësuar shqetësimet e autoriteteve kineze, mirëpo më pas nuk i ka dorëzuar ata luftëtarë të autoritetet kineze, gjë që ka tensionuar lidhjet në mes të Pekinit dhe talibanëve.

Andrew Small, analist në Fondacionit Gjerman Marshall në Berlin, i cili analizon aktivitetin kinez në Azinë Jugore, ka thënë për Radion Evropa e lirë se talibanët mund të kërkojnë ripërsëritjen e asaj strategjie.

“Kjo gjë është në përputhje me atë që ka ndodhur në kohën sa ata kanë qenë në pushtet në të kaluarën,” ka thënë Small.

“Talibanët kanë kërkuar të shmangin turpin me Kinën, si rezultat i ndonjë aktiviteti militant të ujgurëve, mirëpo do të ishte një çështje krejt tjetër nëse ata do t’i dorëzonin ata në të vërtetë”.

Shqetësimet kineze

Talibanët kanë pretenduar në muajin shtator se militantët ujgurë nuk kanë operuar në Afganistan, mirëpo, zhvendosja e luftëtarëve flet për prezencën e tyre në shtetin e shkatërruar nga lufta.

Politikbërësit kinezë janë shqetësuar tash e një kohë se Afganistani mund të bëhet bazë për grupet ujgure, të cilat kanë tentuar tash e sa vjet të bëjnë përpjekje për Ksinjiang të pavaruar, të cilit i referohen si Turkestan Lindor.

Gjatë një takimi me talibanët në muajin korrik në Kinë, ministri i Jashtëm kinez, Wang Yi, ka kërkuar që grupi të shkëpusë çfarëdo lidhje me militantët.

Kina ka cituar shqetësimet për terrorizëm për një nga politikat më kontroverse të presidentit kinez, Xi Jinping: një kamp përqendrimi në të cilin janë mbledhur mbi 1 milion ujgurë, kazakë, kirgizë dhe minoritete tjera myslimane prej vitit 2017.

Minoritetet tjera myslimane përbëjnë shumicën e popullsisë në Ksinjiang dhe autoritetet kineze kanë dyshuar tash e sa kohë për besnikërinë e tyre.

Pjesa kufitare në kufi me Azinë Qendrore ka qenë skenë e sulmeve terroriste për të cilat Pekini ka fajësuar TIP apo pasardhësen e saj ETIM.

Kundërterrorizmi dhe shqetësimet për radikalizëm kanë qenë në qendër të arsyeve të Partisë Komuniste Kineze për shtypjen që ka bërë në Ksinjiang dhe për krijim të kampeve, është thënë në disa dokumente që ka siguruar e përditshmja amerikane The New York Times më 2019.

Minoritetet tjera myslimane përbëjnë shumicën e popullsisë në Ksinjiang dhe autoritetet kineze kanë dyshuar tash e sa kohë për besnikërinë e tyre.

Pjesa kufitare në kufi me Azinë Qendrore ka qenë skenë e sulmeve terroriste për të cilat Pekini ka fajësuar TIP apo pasardhësen e saj ETIM.

Kundërterrorizmi dhe shqetësimet për radikalizëm kanë qenë në qendër të arsyeve të Partisë Komuniste Kineze për shtypjen që ka bërë në Ksinjiang dhe për krijim të kampeve, është thënë në disa dokumente që ka siguruar e përditshmja amerikane The New York Times më 2019.

Pekini ka për qëllim të censurojë dhe të trembë aktivistët ujgurë dhe në disa raste t’i ekstradojë ata sërish në Ksinjiang.

Katër ujgurë etnikë nga Afganistani që kanë folur për Radion Evropa e Lirë në kushtet anonimiteti për frikën e ndëshkimeve të talibanëve, kanë thënë se janë të shqetësuar se mund të dëbohen në Kinë, në kohën sa talibanët janë në pushtet.

Frika e tyre është se në shumë nga letërnjoftimet e tyre afgane, të cilat janë parë nga Radio Evropa e Lirë, përmendet emri “ujgur” ose “refugjat kinez”, duke i bërë më të lehtë për t’u veçuar.

Ndonëse ende nuk ka shenja se talibanët planifikojnë të shënjestrojnë gjithë komunitetin e ujgurëve në Afganistan, receta për përshkallëzim ekziston, kanë thënë analistët.

“Rreziku nga situata afgane është se sa e lehtë është që të etiketosh ujgurët si militantë kur nuk është kështu,” ka thënë Jardine.

“Kina ka abuzuar me këtë përcaktim në të kaluarën dhe nëse nuk ka përgjegjësi, është e vështirë të dihet se kush është militant i vërtetë.” (RFE)

Continue Reading

Lajmet

Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, u takua me Prof. Daniel Serwer

Published

on

By

Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, u takua me profesorin e njohur amerikan Daniel Serwer, me rastin e vizitës së tij në Kosovë. Prof. Serwer është nderuar më parë nga UBT me çmimin “Honorary Degree – Excellence in Leadership”, në vlerësim të kontributit të tij të veçantë.

Gjatë takimit u diskutua për zhvillimet e përgjithshme në Kosovë, në Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe në nivel global, me theks të veçantë në mundësitë e bashkëpunimit akademik dhe zhvillimin e programeve të reja që UBT synon t’i avancojë në kuadër të strategjisë së saj të bashkëpunimit me SHBA-në.

Rektori Hajrizi e falënderoi Prof. Serwer për takimin dhe shkëmbimin e ideve, duke i bërë një ftesë të veçantë për një vizitë të radhës në UBT, në kuadër të aktiviteteve akademike ndërkombëtare.

Takimi rikonfirmoi rëndësinë e dialogut akademik ndërkombëtar dhe të partneriteteve strategjike në avancimin e arsimit të lartë dhe bashkëpunimit ndërkombëtar.

Continue Reading

Lajmet

Nisin rrënimi i gjashtë objekteve pa leje në zonën e Liqenit të Ujmanit

Published

on

Inspektorati i Ministrisë së Mjedisit ka nisur rrënimin e gjashtë objekteve pa leje në zonën përreth Liqenit të Ujmanit, prej të cilave katër janë veranda dhe dy shtëpi.

Lajmin e ka bërë të ditur Ministria e Mjedisit, Fitore Pacolli duke njoftuar se aksioni po vazhdon pas rrënimit të ndërtimeve ilegale dhe pastrimit të zonës përreth Liqenit të Radoniqit.

Pas Ujmanit, aksioni pritet të vazhdojë edhe në zonat përreth liqeneve të Batllavës dhe Badovcit.

Ministria ka theksuar se mbrojtja e liqeneve dhe burimeve ujore është përgjegjësi e përbashkët dhe se nuk do të tolerohen ndërtime të paligjshme që cenojnë pasuritë natyrore.

“Ligji do të zbatohet pa përjashtim”, thuhet në njoftimin e ministrisë./A.K/

Continue Reading

Lajmet

A më duhet antibiotik? Një pyetje e përditshme në ambulancat dhe barnatoret e Kosovës

Published

on

By

Opinion nga Prof. Dr. Fitim Alidema, profesor i farmakologjisë në Fakultetin e Farmacisë, UBT

“Doktor, fëmija ka temperaturë që nga mbrëmë. A i duhet antibiotik?” Prindi që e bën këtë pyetje dëshiron të dijë sa serioze është gjendja e fëmijës dhe çfarë mund të bëjë për të. Nëse pas kontrollit dëgjon vetëm fjalët “është virozë”, mund të kthehet në shtëpi po aq i shqetësuar sa kur erdhi. I duhet shpjeguar çfarë tregoi kontrolli, si mund t’ia lehtësojë fëmijës shqetësimet dhe cilat shenja kërkojnë një vizitë tjetër. Si profesor i farmakologjisë, besoj se kjo bisedë është një pikënisje e mirë për të folur për përdorimin e antibiotikëve në Kosovë.

Nga 18 deri më 24 nëntor shënohet Java Botërore e Ndërgjegjësimit për Rezistencën Antimikrobike. Këtë vit, Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) e ka vënë theksin te qasja “Një Shëndet”, që lidh shëndetin e njerëzve me atë të kafshëve dhe të mjedisit. Antibiotikët përdoren si në mjekësi, ashtu edhe në veterinari. Bakteret rezistente mund të përhapen mes njerëzve dhe kafshëve, por edhe përmes mjedisit. Prandaj, krahas përdorimit të kujdesshëm të këtyre barnave, OBSH-ja i kushton rëndësi parandalimit të infeksioneve përmes vaksinimit, higjienës dhe ujit të sigurt.

Po çfarë do të thotë rezistenca për një pacient? Në bisedat e përditshme dëgjohet shprehja “më është mësuar trupi me këtë antibiotik”. Në të vërtetë, rezistenca është veti e bakterit. Kjo do të thotë se bakteri mund t’i mbijetojë veprimit të një antibiotiku që zakonisht përdoret kundër tij. Për shembull, një paciente me infeksion urinar mund ta marrë barin pikërisht siç ia ka përshkruar mjeku dhe përsëri të mos përmirësohet. Një nga arsyet e mundshme është se bakteri që po e shkakton infeksionin është rezistent ndaj atij antibiotiku. Përdorimi i panevojshëm i antibiotikëve u jep baktereve rezistente më shumë mundësi të mbijetojnë dhe të shumohen. Ato mund të përhapen edhe te njerëz të tjerë.

Te ky shembull kuptohet edhe vlera e antibiogramit. Nëse infeksioni urinar përsëritet ose shqetësimet vazhdojnë pavarësisht trajtimit, mjeku mund të kërkojë urinokulturë me antibiogram. Me urinokulturë, laboratori kontrollon nëse në mostrën e urinës rritet ndonjë bakter dhe e identifikon atë. Nëse izolohet një bakter, antibiogrami tregon ndaj cilëve antibiotikë është i ndjeshëm dhe ndaj cilëve është rezistent. Mjeku e vlerëson rezultatin së bashku me simptomat dhe ecurinë e pacientes. Kështu ka një bazë më të saktë për të vendosur nëse trajtimi i filluar duhet të vazhdojë apo të ndryshojë.

Kur një analizë e tillë është e nevojshme, mostra merret, kur është e mundur, para dozës së parë të antibiotikut. Në rast të një infeksioni të rëndë që kërkon trajtim urgjent, mjekimi fillon pa pritur përgjigjen e laboratorit dhe rishikohet kur vjen rezultati. Për pacientin ka rëndësi edhe një hollësi që mund të harrohet lehtë. Kur e jep mostrën, duhet ta dijë kur pritet përgjigjja dhe me cilin mjek do ta diskutojë.

Në Kosovë, Ministria e Shëndetësisë ka hartuar një udhëzues për përdorimin e antibiotikëve në kujdesin parësor. Edhe Strategjia Sektoriale e Shëndetësisë 2025–2030 përfshin objektiva për uljen e përdorimit të tyre. Për mjekun familjar, vendimi nis nga pacienti që ka përballë. Kur një infeksion kërkon antibiotik, pacienti duhet ta marrë me kohë, në dozën e duhur dhe për aq ditë sa i nevojiten. Kur bëhet fjalë për grip ose ftohje, mjeku duhet t’ia shpjegojë se këto sëmundje shkaktohen nga viruset dhe antibiotiku nuk e përshpejton shërimin. Në të dyja rastet, pacienti ka nevojë të dijë çfarë të presë gjatë ditëve në vijim.

Qytetari ka të drejtë të pyesë “Pse po ma përshkruani këtë antibiotik?”, “Kur mund të pres përmirësim?” apo “A do të më ndihmonte një analizë në rastin tim?”. Këto pyetje duhen mirëpritur. Kujdes duhet pasur kur pacienti këmbëngul për një antibiotik të caktuar sepse “më ka bërë mirë herën e kaluar” ose sepse një familjar me shqetësime të ngjashme ka marrë të njëjtin bar. Dy njerëz me dhimbje fyti mund të kenë nevojë për trajtime të ndryshme. Po ashtu, nëse gjendja nuk po përmirësohet, hapi i duhur është rikontrolli. Ndërrimi i barit me iniciativë personale, me bindjen se një antibiotik tjetër është “më i fortë”, mund ta vonojë trajtimin që i nevojitet pacientit.

Disa qytetarë thonë se kanë mundur të marrin antibiotik pa recetë në barnatore. Këto përvoja meritojnë të dëgjohen dhe të trajtohen me seriozitet. Për shumë familje, farmacisti është ndër profesionistët shëndetësorë të cilëve u drejtohen më lehtë. Pikërisht për shkak të këtij besimi, këshilla e tij ka peshë. Kur dikush kërkon një antibiotik që e ka përdorur më parë, farmacisti mund ta dëgjojë, t’i shpjegojë pse të njëjtat shqetësime mund të kenë një shkak tjetër dhe ta drejtojë te mjeku për kontroll. Qytetari që del nga barnatorja pa antibiotik, por e ka kuptuar pse i duhet një vizitë dhe ku duhet të drejtohet, ka marrë një shërbim të vlefshëm profesional.

Puna e farmacistit është po aq e rëndësishme kur pacienti vjen me recetë. Për prindin që merr antibiotik të lëngshëm për fëmijën, një nga këshillat më të dobishme është t’i tregohet konkretisht si matet doza e përshkruar. Një pacient mund të ketë paqartësi për orarin e marrjes. Një tjetër mund të përdorë disa barna ose të ketë pasur më parë një reaksion alergjik që nuk e përmend pa u pyetur. Biseda në barnatore është rasti për t’i sqaruar këto hollësi para dozës së parë.

Si profesor i farmakologjisë, mendoj se në Kosovë duhet t’u flasim qytetarëve më hapur edhe për efektet anësore. Të përzierat, barkqitja ose skuqja e lëkurës mund të shfaqen edhe kur antibiotiku është përshkruar me të drejtë. Pacienti duhet të dijë me kë të këshillohet nëse i shfaqen këto shqetësime. Duhet t’i njohë edhe shenjat që kërkojnë veprim të menjëhershëm. Nëse pas marrjes së antibiotikut i vështirësohet frymëmarrja ose i ënjten buzët, gjuha apo fyti, duhet të kërkojë menjëherë ndihmë urgjente, sepse mund të bëhet fjalë për një reaksion të rëndë alergjik. Koha për t’ia dhënë këtë informacion është kur i përshkruhet bari ose kur e merr në barnatore.

Mesazhi im për qytetarin

Kur shkoni te mjeku, tregoni çfarë ju shqetëson, prej sa kohësh dhe çfarë barnash keni marrë. Pyeteni lirisht nëse ju duhet antibiotik dhe pse. Nëse infeksioni përsëritet ose nuk po përmirësoheni, kërkoni rivlerësim dhe pyesni nëse ka arsye për kulturë me antibiogram. Kur ju përshkruhet antibiotik, merreni në dozën, orarin dhe kohëzgjatjen e udhëzuar. Nëse keni paqartësi ose ju shfaqet ndonjë shqetësim gjatë trajtimit, këshillohuni me mjekun ose farmacistin. Mos përdorni antibiotikë të mbetur në shtëpi dhe mos ia jepni barin tuaj një familjari, edhe kur ju duket se ka të njëjtat shenja.

Nëse pas kontrollit mjeku vlerëson se mund të shëroheni pa antibiotik, bëjini edhe dy pyetje të thjeshta. “Çfarë mund të bëj që të ndihem më mirë?” dhe “Kur duhet të vij përsëri për kontroll?”. Si qytetar, keni të drejtë ta kuptoni vendimin që merret për shëndetin tuaj. Si profesionistë shëndetësorë, ne kemi për detyrë t’jua shpjegojmë me fjalë të qarta.

 

 

 

Continue Reading

Lajmet

Gjashtë nënoficerë të FSK-së përfundojnë me sukses trajnimet profesionale në Shqipëri

Published

on

Gjashtë nënoficerë të Forcës së Sigurisë së Kosovës (FSK) kanë përfunduar me sukses trajnimet profesionale në Qendrën e Përgatitjes Profesionale të Nënoficerëve në Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë.

Ceremonia e diplomimit përfshiu përfundimin e Kursit të Kryekapterit, Kursit të Avancuar dhe Kursit Bazë të Nënoficerit, ku morën pjesë pjesëtarë të Forcave të Armatosura të Shqipërisë dhe FSK-së.

Sipas FSK-së, pjesëmarrja dhe suksesi i nënoficerëve kosovarë dëshmojnë përkushtimin e vazhdueshëm në ngritjen profesionale, zhvillimin e lidershipit dhe avancimin e kapaciteteve të trupës së nënoficerëve.

Zhvillimi i një trupe profesionale dhe të përgatitur të nënoficerëve mbetet një nga prioritetet e FSK-së, me synimin e rritjes së gatishmërisë operacionale të njësive.

FSK-ja thekson se investimi në zhvillimin profesional të nënoficerëve është investim në lidership, profesionalizëm dhe gatishmëri operacionale./A.K/

Continue Reading

Të kërkuara