Lajmet

Mbi 300 mijë qytetarë të Kosovës -marrin ndihmë nga shteti në formë të asistencës sociale apo pension

Buxheti ngufatet nga skemat sociale.

Published

on

Mbi 300 mijë qytetarë të Kosovës vetëm brenda tre muajve (prill, maj qershor), kanë marrë ndihmë nga shteti në formë të asistencës sociale apo pension. Për këta qytetarë nga buxheti i shtetit, sipas Agjencisë së Statistikave të Kosovës, janë ndarë afër 130 milionë euro.

Kjo ndihmë që u jepet këtyre personave, nga profesorë të shkencave sociale dhe ekonomistë, thuhet të jetë e pamjaftueshme për të zbutur varfërinë, por konsiderohet shumë e lartë për buxhetin e Kosovës.

Buxheti për vitin 2021 ishte paraparë të jetë mbi 2.4 miliardë euro.

Profesor i shkencave sociale në Universitetin e Prishtinës, Behxhet Gaxhiqi, thotë për Radion Evropa e Lirë se skemat sociale duhet të modifikohen.

“Te disa skema mund të shikojmë modalitetin e ngritjes së buxhetit, por të disa skema mund të shikojmë modifikim që do të ishte në dobi për kategoritë e caktuara”, thotë ai.

Punësimi i disa personave të cilët marrin ndihmë sociale, shton Gaxhiqi, do të ishte mënyra më e mirë e zbutjes së varfërisë tek ato familje. Në këtë kategori të modifikimit, thotë ai, do të mund të hynin familjet që marrin asistencë sociale.

Numri aktual i familjeve që marrin ndihmë sociale nga 60 euro deri në 180 euro, është afër 26,000 me mbi 100,000 anëtarë.

Krasniqi: Personat në asistencë sociale të punojnë për komunitetin

Kryetari i Odës së Afarizmit, Skender Krasniqi, thotë për Radion Evropa e Lirë se mënyra më e mirë për të ulur numrin e personave që varen nga skemat sociale është integrimi i tyre në punë.

“Ata personave të cilët nuk gjejnë punë dhe marrin ndihmë sociale, do të duhej të obligohen të punojnë punë për komunitetin, deri në gjetjen e një pune e cila pastaj i largon nga skema sociale”, thotë ai.

Krasniqi thotë se personat të cilët marrin asistencë sociale janë joaktivë, pra nuk punojnë asgjë dhe në disa raste edhe e keqpërdorin këtë.

“Ka disa të cilët punojnë në të zezë, për shkak se nuk kanë obligim të punojnë për komunitetin. Ata po marrin dy paga edhe si rast social edhe si pagë”, thotë Krasniqi.

Asistenca sociale në Kosovë u jepet familjeve me kushte të vështira financiare e të cilat nuk kanë asnjë anëtar të punësuar.

Papunësia mbetet një nga problemet më të mëdha në Kosovë. Mbi 25 për qind e popullatës janë të papunë. Rritja ekonomike në Kosovë përgjatë viteve nuk ka qenë më shumë se 4 për qind, ndërkaq në vitin 2020 si pasojë e pandemisë COVID-19, ka pasur rënie ekonomike në 3 për qind.

Reçica: Duhet reforma sociale

Ish-ministri i Punës dhe Mirëqenies Sociale, Skender Reçica, thotë për Radion Evropa e Lirë se duhet bërë reforma të politikave sociale.

“Vendimet për të shtuar të ardhurat për familjet që kanë nevojë për ndihmë financiare nga shteti janë të mirëpritura, por duhet të bëhen me bazë ligjore, pasi që ligji rregullon edhe aspektin financiar dhe nuk do të ngarkonte buxhetin”, thotë ai.

Në vitin 2018, kur ai drejtonte këtë ministri, thotë se kishin nisur reformat në politikat sociale, por që mbeten të papërfunduar për shkak të ndërrimit të qeverisë.

Reforma që ata kishin nisur, thotë Reçica, ishte që familjarët e familjeve që janë të aftë për punë, t’iu krijohen mekanizma që të bëhen pjesë e tregut të punës.

“Është momenti që kjo qeveri të ndërmarrë reforma sociale sepse është bazament edhe për zhvillim ekonomik, por edhe një qëndrueshmëri në aspektin social dhe integrimit të Kosovës në rrugëtimin evropian”, thotë Reçica.

Ministria e Financave dhe Transfereve në Qeverinë e Kosovës nuk i është përgjigjur pyetjeve të Radios Evropa e Lirë lidhur me atë se a po ngarkohet buxheti me kategoritë e shumta sociale dhe hapat që janë duke bërë për uljen e kategorive të skemave sociale.

Ndihmë shtesë për familjet e varfra edhe në pandemi

Në Kosovë, gjendja sociale e familjeve që janë të përfshira në skemat sociale u është rënduar gjatë pandemisë me COVID-19.

Edhe në këtë situatë, qeveria ka ndarë mjete financiare, por nuk ka ofruar ndonjë mënyrë të punësimit të tyre.

Ata kanë ndarë 50 milionë euro për shtresat e cenueshme të shoqërisë, mbështetje kjo që sipas qeverisë lehtëson barrën që kanë pasur këto shtresa si pasojë e pandemisë.

Po ashtu në qershor të këtij viti, ekzekutivi kishte marrë vendim që për 6 muaj me radhë 7,500 familjeve në nevojë t’iu shpërndahen kuponë ushqimi në vlerë prej 60-70 euro.

Javën e kaluar Banka Botërore ka aprovuar projektin e reformës së sistemit të ndihmës sociale për Kosovën, i cili synon ta përmirësojë paanshmërinë dhe përshtatshmërinë e programeve të ndihmës dhe mbrojtjes sociale të vendit.

Mbështetja financiare e miratuar për këtë projekt është 47 milionë euro, kredi koncesionare nga Asociacioni Ndërkombëtar për Zhvillim (IDA), që është pjesë e Bankës Botërore që u ndihmon vendeve më të varfra në botë duke u dhënë hua para me kamatë shumë të ulët dhe periudha të gjata të shlyerjes.

Periudha e shlyerjes së kredisë për këtë projekt është 30 vjet, duke përfshirë një grejs-periudhë 5-vjeçare.

“Kosova e ndan një pjesë të rëndësishme të buxhetit të saj për programet e mbrojtjes sociale, por efikasiteti dhe ndikimet rishpërndarëse të këtyre programeve mund të përmirësohen, veçanërisht në kontekstin e COVID-19”, ka thënë Massimiliano Paolucci, menaxher i Bankës Botërore për Kosovë dhe Maqedoninë e Veriut.

Rritja e skemave sociale shpeshherë ishte kritikuar nga Fondi Monetar Ndërkombëtar.

Ky institucion në të kaluarën kishte theksuar se skemat e reja sociale mund ta fusin Kosovën në një krizë fiskale.

Kosova është një nga vendet më të varfra në rajon. Të dhënat e fundit të Bankës Botërore për varfërinë në Kosovë janë të vitit 2017. Këto të dhëna tregojnë se mbi 23 për qind e qytetarëve të Kosovës jetojnë në varfëri.

Sipas këtyre të dhënave të Bankës Botërore, rreth 18 për qind e popullatës në Kosovë jeton në varfëri me më pak se 2 euro në ditë, ndërsa 5 për qind e popullsisë jeton nën kufirin e varfërisë ekstreme ose me më pak se 1.50 euro në ditë.

Continue Reading

Lajmet

Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, u takua me Prof. Daniel Serwer

Published

on

By

Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, u takua me profesorin e njohur amerikan Daniel Serwer, me rastin e vizitës së tij në Kosovë. Prof. Serwer është nderuar më parë nga UBT me çmimin “Honorary Degree – Excellence in Leadership”, në vlerësim të kontributit të tij të veçantë.

Gjatë takimit u diskutua për zhvillimet e përgjithshme në Kosovë, në Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe në nivel global, me theks të veçantë në mundësitë e bashkëpunimit akademik dhe zhvillimin e programeve të reja që UBT synon t’i avancojë në kuadër të strategjisë së saj të bashkëpunimit me SHBA-në.

Rektori Hajrizi e falënderoi Prof. Serwer për takimin dhe shkëmbimin e ideve, duke i bërë një ftesë të veçantë për një vizitë të radhës në UBT, në kuadër të aktiviteteve akademike ndërkombëtare.

Takimi rikonfirmoi rëndësinë e dialogut akademik ndërkombëtar dhe të partneriteteve strategjike në avancimin e arsimit të lartë dhe bashkëpunimit ndërkombëtar.

Continue Reading

Lajmet

Nisin rrënimi i gjashtë objekteve pa leje në zonën e Liqenit të Ujmanit

Published

on

Inspektorati i Ministrisë së Mjedisit ka nisur rrënimin e gjashtë objekteve pa leje në zonën përreth Liqenit të Ujmanit, prej të cilave katër janë veranda dhe dy shtëpi.

Lajmin e ka bërë të ditur Ministria e Mjedisit, Fitore Pacolli duke njoftuar se aksioni po vazhdon pas rrënimit të ndërtimeve ilegale dhe pastrimit të zonës përreth Liqenit të Radoniqit.

Pas Ujmanit, aksioni pritet të vazhdojë edhe në zonat përreth liqeneve të Batllavës dhe Badovcit.

Ministria ka theksuar se mbrojtja e liqeneve dhe burimeve ujore është përgjegjësi e përbashkët dhe se nuk do të tolerohen ndërtime të paligjshme që cenojnë pasuritë natyrore.

“Ligji do të zbatohet pa përjashtim”, thuhet në njoftimin e ministrisë./A.K/

Continue Reading

Lajmet

A më duhet antibiotik? Një pyetje e përditshme në ambulancat dhe barnatoret e Kosovës

Published

on

By

Opinion nga Prof. Dr. Fitim Alidema, profesor i farmakologjisë në Fakultetin e Farmacisë, UBT

“Doktor, fëmija ka temperaturë që nga mbrëmë. A i duhet antibiotik?” Prindi që e bën këtë pyetje dëshiron të dijë sa serioze është gjendja e fëmijës dhe çfarë mund të bëjë për të. Nëse pas kontrollit dëgjon vetëm fjalët “është virozë”, mund të kthehet në shtëpi po aq i shqetësuar sa kur erdhi. I duhet shpjeguar çfarë tregoi kontrolli, si mund t’ia lehtësojë fëmijës shqetësimet dhe cilat shenja kërkojnë një vizitë tjetër. Si profesor i farmakologjisë, besoj se kjo bisedë është një pikënisje e mirë për të folur për përdorimin e antibiotikëve në Kosovë.

Nga 18 deri më 24 nëntor shënohet Java Botërore e Ndërgjegjësimit për Rezistencën Antimikrobike. Këtë vit, Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) e ka vënë theksin te qasja “Një Shëndet”, që lidh shëndetin e njerëzve me atë të kafshëve dhe të mjedisit. Antibiotikët përdoren si në mjekësi, ashtu edhe në veterinari. Bakteret rezistente mund të përhapen mes njerëzve dhe kafshëve, por edhe përmes mjedisit. Prandaj, krahas përdorimit të kujdesshëm të këtyre barnave, OBSH-ja i kushton rëndësi parandalimit të infeksioneve përmes vaksinimit, higjienës dhe ujit të sigurt.

Po çfarë do të thotë rezistenca për një pacient? Në bisedat e përditshme dëgjohet shprehja “më është mësuar trupi me këtë antibiotik”. Në të vërtetë, rezistenca është veti e bakterit. Kjo do të thotë se bakteri mund t’i mbijetojë veprimit të një antibiotiku që zakonisht përdoret kundër tij. Për shembull, një paciente me infeksion urinar mund ta marrë barin pikërisht siç ia ka përshkruar mjeku dhe përsëri të mos përmirësohet. Një nga arsyet e mundshme është se bakteri që po e shkakton infeksionin është rezistent ndaj atij antibiotiku. Përdorimi i panevojshëm i antibiotikëve u jep baktereve rezistente më shumë mundësi të mbijetojnë dhe të shumohen. Ato mund të përhapen edhe te njerëz të tjerë.

Te ky shembull kuptohet edhe vlera e antibiogramit. Nëse infeksioni urinar përsëritet ose shqetësimet vazhdojnë pavarësisht trajtimit, mjeku mund të kërkojë urinokulturë me antibiogram. Me urinokulturë, laboratori kontrollon nëse në mostrën e urinës rritet ndonjë bakter dhe e identifikon atë. Nëse izolohet një bakter, antibiogrami tregon ndaj cilëve antibiotikë është i ndjeshëm dhe ndaj cilëve është rezistent. Mjeku e vlerëson rezultatin së bashku me simptomat dhe ecurinë e pacientes. Kështu ka një bazë më të saktë për të vendosur nëse trajtimi i filluar duhet të vazhdojë apo të ndryshojë.

Kur një analizë e tillë është e nevojshme, mostra merret, kur është e mundur, para dozës së parë të antibiotikut. Në rast të një infeksioni të rëndë që kërkon trajtim urgjent, mjekimi fillon pa pritur përgjigjen e laboratorit dhe rishikohet kur vjen rezultati. Për pacientin ka rëndësi edhe një hollësi që mund të harrohet lehtë. Kur e jep mostrën, duhet ta dijë kur pritet përgjigjja dhe me cilin mjek do ta diskutojë.

Në Kosovë, Ministria e Shëndetësisë ka hartuar një udhëzues për përdorimin e antibiotikëve në kujdesin parësor. Edhe Strategjia Sektoriale e Shëndetësisë 2025–2030 përfshin objektiva për uljen e përdorimit të tyre. Për mjekun familjar, vendimi nis nga pacienti që ka përballë. Kur një infeksion kërkon antibiotik, pacienti duhet ta marrë me kohë, në dozën e duhur dhe për aq ditë sa i nevojiten. Kur bëhet fjalë për grip ose ftohje, mjeku duhet t’ia shpjegojë se këto sëmundje shkaktohen nga viruset dhe antibiotiku nuk e përshpejton shërimin. Në të dyja rastet, pacienti ka nevojë të dijë çfarë të presë gjatë ditëve në vijim.

Qytetari ka të drejtë të pyesë “Pse po ma përshkruani këtë antibiotik?”, “Kur mund të pres përmirësim?” apo “A do të më ndihmonte një analizë në rastin tim?”. Këto pyetje duhen mirëpritur. Kujdes duhet pasur kur pacienti këmbëngul për një antibiotik të caktuar sepse “më ka bërë mirë herën e kaluar” ose sepse një familjar me shqetësime të ngjashme ka marrë të njëjtin bar. Dy njerëz me dhimbje fyti mund të kenë nevojë për trajtime të ndryshme. Po ashtu, nëse gjendja nuk po përmirësohet, hapi i duhur është rikontrolli. Ndërrimi i barit me iniciativë personale, me bindjen se një antibiotik tjetër është “më i fortë”, mund ta vonojë trajtimin që i nevojitet pacientit.

Disa qytetarë thonë se kanë mundur të marrin antibiotik pa recetë në barnatore. Këto përvoja meritojnë të dëgjohen dhe të trajtohen me seriozitet. Për shumë familje, farmacisti është ndër profesionistët shëndetësorë të cilëve u drejtohen më lehtë. Pikërisht për shkak të këtij besimi, këshilla e tij ka peshë. Kur dikush kërkon një antibiotik që e ka përdorur më parë, farmacisti mund ta dëgjojë, t’i shpjegojë pse të njëjtat shqetësime mund të kenë një shkak tjetër dhe ta drejtojë te mjeku për kontroll. Qytetari që del nga barnatorja pa antibiotik, por e ka kuptuar pse i duhet një vizitë dhe ku duhet të drejtohet, ka marrë një shërbim të vlefshëm profesional.

Puna e farmacistit është po aq e rëndësishme kur pacienti vjen me recetë. Për prindin që merr antibiotik të lëngshëm për fëmijën, një nga këshillat më të dobishme është t’i tregohet konkretisht si matet doza e përshkruar. Një pacient mund të ketë paqartësi për orarin e marrjes. Një tjetër mund të përdorë disa barna ose të ketë pasur më parë një reaksion alergjik që nuk e përmend pa u pyetur. Biseda në barnatore është rasti për t’i sqaruar këto hollësi para dozës së parë.

Si profesor i farmakologjisë, mendoj se në Kosovë duhet t’u flasim qytetarëve më hapur edhe për efektet anësore. Të përzierat, barkqitja ose skuqja e lëkurës mund të shfaqen edhe kur antibiotiku është përshkruar me të drejtë. Pacienti duhet të dijë me kë të këshillohet nëse i shfaqen këto shqetësime. Duhet t’i njohë edhe shenjat që kërkojnë veprim të menjëhershëm. Nëse pas marrjes së antibiotikut i vështirësohet frymëmarrja ose i ënjten buzët, gjuha apo fyti, duhet të kërkojë menjëherë ndihmë urgjente, sepse mund të bëhet fjalë për një reaksion të rëndë alergjik. Koha për t’ia dhënë këtë informacion është kur i përshkruhet bari ose kur e merr në barnatore.

Mesazhi im për qytetarin

Kur shkoni te mjeku, tregoni çfarë ju shqetëson, prej sa kohësh dhe çfarë barnash keni marrë. Pyeteni lirisht nëse ju duhet antibiotik dhe pse. Nëse infeksioni përsëritet ose nuk po përmirësoheni, kërkoni rivlerësim dhe pyesni nëse ka arsye për kulturë me antibiogram. Kur ju përshkruhet antibiotik, merreni në dozën, orarin dhe kohëzgjatjen e udhëzuar. Nëse keni paqartësi ose ju shfaqet ndonjë shqetësim gjatë trajtimit, këshillohuni me mjekun ose farmacistin. Mos përdorni antibiotikë të mbetur në shtëpi dhe mos ia jepni barin tuaj një familjari, edhe kur ju duket se ka të njëjtat shenja.

Nëse pas kontrollit mjeku vlerëson se mund të shëroheni pa antibiotik, bëjini edhe dy pyetje të thjeshta. “Çfarë mund të bëj që të ndihem më mirë?” dhe “Kur duhet të vij përsëri për kontroll?”. Si qytetar, keni të drejtë ta kuptoni vendimin që merret për shëndetin tuaj. Si profesionistë shëndetësorë, ne kemi për detyrë t’jua shpjegojmë me fjalë të qarta.

 

 

 

Continue Reading

Lajmet

Gjashtë nënoficerë të FSK-së përfundojnë me sukses trajnimet profesionale në Shqipëri

Published

on

Gjashtë nënoficerë të Forcës së Sigurisë së Kosovës (FSK) kanë përfunduar me sukses trajnimet profesionale në Qendrën e Përgatitjes Profesionale të Nënoficerëve në Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë.

Ceremonia e diplomimit përfshiu përfundimin e Kursit të Kryekapterit, Kursit të Avancuar dhe Kursit Bazë të Nënoficerit, ku morën pjesë pjesëtarë të Forcave të Armatosura të Shqipërisë dhe FSK-së.

Sipas FSK-së, pjesëmarrja dhe suksesi i nënoficerëve kosovarë dëshmojnë përkushtimin e vazhdueshëm në ngritjen profesionale, zhvillimin e lidershipit dhe avancimin e kapaciteteve të trupës së nënoficerëve.

Zhvillimi i një trupe profesionale dhe të përgatitur të nënoficerëve mbetet një nga prioritetet e FSK-së, me synimin e rritjes së gatishmërisë operacionale të njësive.

FSK-ja thekson se investimi në zhvillimin profesional të nënoficerëve është investim në lidership, profesionalizëm dhe gatishmëri operacionale./A.K/

Continue Reading

Të kërkuara