Lajmet
Talibanët “po largojnë” militantët ujgurë nga kufiri Afganistan-Kinë
Kina ka kërkuar që talibanët të shkëpusin lidhjet me militantët.
Published
4 years agoon
By
Betim GashiTalibanët kanë larguar militantët ujgurë nga zonat afër kufirit të Afganistanit me Kinën, i kanë thënë disa burime nga ky rajon Radios Evropa e Lirë, hap që analistët e shohin si rritje të koordinimit në mes të Pekinit dhe grupit militant afgan.
Luftëtarët ujgurë që janë zhvendosur brena Afganistanit, besohet se janë anëtarë të Partisë Islamike të Turkestanit (TIP) – grup ekstremist ujgur që Pekini e fajëson për trazira në provincën e tij perëndimore Ksinjiang dhe i referohet me emrin paraprak, Lëvizja Islamike e Turkestanit Lindor (ETIM).
Talibanët u kanë lejuar grupeve ujgure që të operojnë në Afganistan sa kanë qenë në pushtet në vitet 1990 dhe besohet se ende kanë lidhje me ta.
Kina ka kërkuar që talibanët të shkëpusin lidhjet me militantët.
Analistët kanë thënë se veprimet e talibanëve përbëjnë hap të ri në lidhjet me Pekinin, duke shënuar herën e parë që militantët talibanë kanë ndërmarrë veprime në terren për të ulur frikën e Kinës për siguri, prej kur ata kanë marrë pushtetin në Afganistan në muajin gusht.
“Kjo është ajo që do Kina dhe ajo çfarë talibanëve u duhet në mënyrë që të inkurajojnë bashkëpunim më të thellë me Pekinin”, ka thënë për Radion Evropa e Lirë, Bradley Jardine, hulumtues në Institutin Kissinger në kuadër të Qendrës Wilson, me fokus në Kinën dhe Shtetet e Bashkuara.
“Pyetja e vërtetë është nëse ata mund ta ndjekin hapin”.
Militantët e Partisë Islamike të Turkestanit (TIP) kanë qenë të pozicionuar në Badakhshan, provincë në verilindje të Afganistanit, përgjatë kufirit prej 76 kilometrash me Kinën dhe prej atëherë janë bartur në zona tjera, përfshirë provincën lindore Nangarhar, ka thënë për Radion Evropa e Lirë (REL) një ish-ushtar afgan që ka njohuri për këto zhvillime.
Ende nuk është bërë e qartë nëse talibanët do të dërgojnë këta luftëtarë te autoritetet kineze, ka thënë për REL-in një zyrtar kufitar i Taxhikistanit, i cili ka folur në kushte anonimiteti, pasi nuk ka qenë i autorizuar të flasë për mediat.
Pekini dhe talibanët
Kina ka pasur marrëdhënie pune pragmatike dhe nganjëherë të tensionuar me talibanët përgjatë dekadave, e cila është përqendruar në antiterrorizëm.
Para rënies së Qeverisë afgane të përkrahur nga Perëndimi, Pekini ka pasur lidhje të ngushta edhe me Kabulin dhe forcat afgane i kanë ndihmuar që të vëzhgojë dhe të shënjestrojë grupet militante ujgure me kërkesë të Kinës.
Prej kur talibanët kanë marrë kontrollin në Afganistan më 15 gusht, Pekini ka synuar që të forcojë lidhjet me ta, duke premtuar mbështetje ekonomike dhe zhvillimore në këmbim për vëmendje ndaj shqetësimeve kineze për sigurinë, sidomos vëzhgimin dhe mohimin e strehimit të ndonjë grupi ujgur në Afganistan.
Qeveria e re e talibanëve i ka kërkuar Kinës partneritet të ngushtë dhe ka bërë përpjekje për marrëdhënie më të ngushta me Pekinin.
Ndonëse zhvendosja e luftëtarëve ujgurë përbën një hap të konsiderueshëm në lidhjet mes Pekinit dhe talibanëve, analistët thonë se grupi është duke synuar rritje më të madhe të partneritetit.
Gjatë regjimit të talibanëve në periudhën 1996-2001, ky grup ka zhvendosur militantë ujgurë nga rajonet kufitare në disa pjesë tjera të Afganistanit për të qetësuar shqetësimet e autoriteteve kineze, mirëpo më pas nuk i ka dorëzuar ata luftëtarë të autoritetet kineze, gjë që ka tensionuar lidhjet në mes të Pekinit dhe talibanëve.
Andrew Small, analist në Fondacionit Gjerman Marshall në Berlin, i cili analizon aktivitetin kinez në Azinë Jugore, ka thënë për Radion Evropa e lirë se talibanët mund të kërkojnë ripërsëritjen e asaj strategjie.
“Kjo gjë është në përputhje me atë që ka ndodhur në kohën sa ata kanë qenë në pushtet në të kaluarën,” ka thënë Small.
“Talibanët kanë kërkuar të shmangin turpin me Kinën, si rezultat i ndonjë aktiviteti militant të ujgurëve, mirëpo do të ishte një çështje krejt tjetër nëse ata do t’i dorëzonin ata në të vërtetë”.
Shqetësimet kineze
Talibanët kanë pretenduar në muajin shtator se militantët ujgurë nuk kanë operuar në Afganistan, mirëpo, zhvendosja e luftëtarëve flet për prezencën e tyre në shtetin e shkatërruar nga lufta.
Politikbërësit kinezë janë shqetësuar tash e një kohë se Afganistani mund të bëhet bazë për grupet ujgure, të cilat kanë tentuar tash e sa vjet të bëjnë përpjekje për Ksinjiang të pavaruar, të cilit i referohen si Turkestan Lindor.
Gjatë një takimi me talibanët në muajin korrik në Kinë, ministri i Jashtëm kinez, Wang Yi, ka kërkuar që grupi të shkëpusë çfarëdo lidhje me militantët.
Kina ka cituar shqetësimet për terrorizëm për një nga politikat më kontroverse të presidentit kinez, Xi Jinping: një kamp përqendrimi në të cilin janë mbledhur mbi 1 milion ujgurë, kazakë, kirgizë dhe minoritete tjera myslimane prej vitit 2017.
Minoritetet tjera myslimane përbëjnë shumicën e popullsisë në Ksinjiang dhe autoritetet kineze kanë dyshuar tash e sa kohë për besnikërinë e tyre.
Pjesa kufitare në kufi me Azinë Qendrore ka qenë skenë e sulmeve terroriste për të cilat Pekini ka fajësuar TIP apo pasardhësen e saj ETIM.
Kundërterrorizmi dhe shqetësimet për radikalizëm kanë qenë në qendër të arsyeve të Partisë Komuniste Kineze për shtypjen që ka bërë në Ksinjiang dhe për krijim të kampeve, është thënë në disa dokumente që ka siguruar e përditshmja amerikane The New York Times më 2019.
Minoritetet tjera myslimane përbëjnë shumicën e popullsisë në Ksinjiang dhe autoritetet kineze kanë dyshuar tash e sa kohë për besnikërinë e tyre.
Pjesa kufitare në kufi me Azinë Qendrore ka qenë skenë e sulmeve terroriste për të cilat Pekini ka fajësuar TIP apo pasardhësen e saj ETIM.
Kundërterrorizmi dhe shqetësimet për radikalizëm kanë qenë në qendër të arsyeve të Partisë Komuniste Kineze për shtypjen që ka bërë në Ksinjiang dhe për krijim të kampeve, është thënë në disa dokumente që ka siguruar e përditshmja amerikane The New York Times më 2019.
Pekini ka për qëllim të censurojë dhe të trembë aktivistët ujgurë dhe në disa raste t’i ekstradojë ata sërish në Ksinjiang.
Katër ujgurë etnikë nga Afganistani që kanë folur për Radion Evropa e Lirë në kushtet anonimiteti për frikën e ndëshkimeve të talibanëve, kanë thënë se janë të shqetësuar se mund të dëbohen në Kinë, në kohën sa talibanët janë në pushtet.
Frika e tyre është se në shumë nga letërnjoftimet e tyre afgane, të cilat janë parë nga Radio Evropa e Lirë, përmendet emri “ujgur” ose “refugjat kinez”, duke i bërë më të lehtë për t’u veçuar.
Ndonëse ende nuk ka shenja se talibanët planifikojnë të shënjestrojnë gjithë komunitetin e ujgurëve në Afganistan, receta për përshkallëzim ekziston, kanë thënë analistët.
“Rreziku nga situata afgane është se sa e lehtë është që të etiketosh ujgurët si militantë kur nuk është kështu,” ka thënë Jardine.
“Kina ka abuzuar me këtë përcaktim në të kaluarën dhe nëse nuk ka përgjegjësi, është e vështirë të dihet se kush është militant i vërtetë.” (RFE)
You may like
Vendi
Interesim i jashtëzakonshëm për UBT International Smart Schools në Open Day – vazhdojnë regjistrimet e hershme
Published
19 minutes agoon
March 16, 2026By
ubtnews
Qindra nxënës dhe prindër nga e gjithë Kosova morën pjesë në aktivitetet Open Day të organizuara nga UBT International Smart Schools në kampusin e Lipjanit dhe në Gjimnazin TIK në Prizren, duke treguar interesim të jashtëzakonshëm për edukimin modern dhe inovativ.
Vizitorët patën mundësinë të eksplorojnë ambientet bashkëkohore të mësimit, të njihen me drejtimet arsimore dhe metodologjitë që ndërthurin teknologjinë dhe zhvillimin e aftësive praktike. Në të njëjtën kohë, u njoftua se regjistrimet e hershme tashmë janë hapur, duke i ofruar nxënësve mundësinë të sigurojnë vendin e tyre në drejtimet më inovative dhe të kërkuara.
Interesim i veçantë u shfaq edhe për metodologjinë moderne të mësimdhënies, e cila ndërthur njohuritë akademike me përdorimin e teknologjisë dhe aftësitë praktike të nevojshme për të ardhmen.
Pjesëmarrësit patën gjithashtu mundësinë të marrin informacione rreth bursave që janë përfituar përmes Testit Provues të Arritshmërisë, si dhe për mundësitë e shumta që ofron ky institucion për zhvillimin personal dhe profesional të nxënësve.
Të gjithë të interesuarit mund të aplikojnë për t’u bërë pjesë e UBT International Smart Schools, përmes platformës së aplikimit online: Linku i Aplikimit Online




Vendi
Aksion kundër fajdesë në Prizren: Një i arrestuar dhe katër në kërkim për zhvatjen e mbi 1 milion eurove
Published
43 minutes agoon
March 16, 2026By
UBTNews
Policia e Kosovës, në bashkëpunim me Prokurorinë Themelore në Prizren, ka realizuar sot një operacion të gjerë policor të fokusuar në arrestimin e disa personave si të dyshuar për fajde, detyrim dhe privim të kundërligjshëm të lirisë.
Gjatë këtij aksioni, i cili përfshiu kontrolle në pesë lokacione të ndryshme në qytetin e Prizrenit, është arrestuar një person me inicialet B.K., ndërsa katër të dyshuar të tjerë (GJ.K., E.K., E.K. dhe E.R.) ndodhen ende në kërkim policor.
Sipas hetimeve të Drejtorisë për Hetimin e Krimit të Organizuar, ky grup dyshohet se ka shkaktuar një dëm fillestar prej rreth 700,000 eurosh ndaj viktimës, duke kërkuar edhe 450,000 euro të tjera në emër të kamatave të larta.
Në komunikatën zyrtarë thuhet se: “Të dyshuarit në mënyrë të vazhdueshme kanë detyruar viktimën të paguajë shuma të ndryshme parash si interes për fajde, duke përdorur forma të ndryshme të presionit dhe dhunës. Po ashtu, ata dyshohet se në raste të caktuara e kanë privuar viktimën edhe nga liria, me qëllim që ta detyrojnë të paguajë kamata të larta të fajdesë”.
Me vendim të prokurorit të shtetit, ndaj të arrestuarit është lëshuar masa e ndalimit prej 48 orësh, ndërkohë që operacioni për lokalizimin e personave të tjerë po vazhdon me intensitet të lartë.
Policia e Kosovës ka bërë të ditur se: “Aktualisht po ndërmerren veprimet e nevojshme hetimore me qëllim të arrestimit të të dyshuarit dhe zbardhjes së plotë të rrethanave të ngjarjes”.
Qeveria gjermane ka hedhur poshtë kërkesat e Presidentit të SHBA-së për mbështetjen e aleatëve të NATO-s në sigurimin e Ngushticës së Hormuzit gjatë luftës në Lindjen e Mesme.
“Kjo luftë nuk ka të bëjë fare me NATO-n. Kjo nuk është lufta e NATO-s”, deklaroi zëdhënësi i qeverisë, Stefan Kornelius, në Berlin, raporton gazeta gjermane Bild.
Ai shtoi se aleanca është krijuar për mbrojtjen e territorit të vendeve anëtare dhe se aktualisht mungon një mandat për angazhimin e NATO-s në këtë rajon.
Në të njëjtën linjë u shpreh edhe Ministri i Jashtëm, Johann Wadephul (63, CDU). Duke pasur parasysh vazhdimin e luftës së SHBA-së dhe Izraelit kundër Iranit, Wadephul shtoi se kjo pyetje nuk shtrohet “në këtë moment”.
“Ne duam fillimisht të dëgjojmë nga Izraeli dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës se kur synojnë t’i arrijnë objektivat e tyre ushtarake në Iran”, tha Ministri i Jashtëm.
Sipas tij, vetëm pas kësaj, në një fazë tjetër, mund të definohet “një arkitekturë sigurie për të gjithë këtë rajon”.
Trump: Mund të jetë “shumë keq për të ardhmen e NATO-s”
Presidenti i SHBA-së kishte deklaruar në një intervistë për Financial Times se NATO do të përballet me një të ardhme të zymtë nëse partnerët e SHBA-së nuk ndihmojnë.
“Nëse nuk do të ketë reagim, ose nëse reagimi do të jetë negativ, mendoj se kjo do të jetë shumë keq për të ardhmen e NATO-s”, citohet të ketë thënë Trump.
I pyetur për këto kërcënime të Trump-it, zëdhënësi Kornelius u mjaftua duke thënë: “Ne i kemi marrë parasysh këto deklarata”.
Trafiku detar në Ngushticën e Hormuzit, një rrugë jetike për transportin ndërkombëtar të naftës dhe gazit të lëngshëm, praktikisht është bllokuar për shkak të luftës dhe kërcënimit të sulmeve iraniane. /Bild/
Lajmet
REL: Bllokada në Kuvend rrezikon fatin e marrëveshjeve ndërkombëtare 121-milionëshe
Published
3 hours agoon
March 16, 2026By
UBTNews
Kuvendi i Kosovës ka kohë deri më 31 mars që të ratifikojë marrëveshjen e kredisë mes Kosovës dhe Bankës Evropiane për Investime për projektin “Energjia Diellore Fotovoltaike” në Korporatën Energjetike të Kosovës (KEK), në vlerë prej 33 milionë eurosh.
Por, e gjithë puna e Kuvendit është e ngrirë deri në këtë datë nga Gjykata Kushtetuese, përmes masës së përkohshme të vënë pas kontestimit të dekretit të presidentes Vjosa Osmani për shpërndarjen e legjislaturës së dhjetë.
Marrëveshja për projektin që prek KEK-un, është njëra nga tetë sosh sa i ka legjislatura aktuale në sirtarët e saj.
Ndër to është janë edhe:
- Marrëveshja për anëtarësimin e Kosovës në Bordin e Paqes
- Marrëveshja për qasje në arsimin e lartë dhe pranim për studime në Ballkanin Perëndimor
- Dy amendamente të marrëveshjes financiare mes Kosovës dhe Bashkimit Evropian për Programin IPA
- Dy marrëveshje për kredi me Bankën Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim (BERZH): njëra për projektin e efiçencës së energjisë në ndërtesa publike dhe për impiante për trajtimin e ujërave të zeza në Podujevë dhe
- Marrëveshja për kredi me Fondin Saudit për Zhvillim për projektin e rrugës Prishtinë-Mitrovicë.
Vlera e katër prej këtyre marrëveshjeve, duke përfshirë edhe atë me Bankën Evropiane për Investime, shkon në 121 milionë euro.
Zëdhënësi i Qeverisë së Kosovës, Arlind Manxhuka, i ka thënë Radios Evropa e Lirë se afatet për miratimin e këtyre marrëveshjeve janë të ngushta dhe “kërkojnë procedim të shpejtë nga ana e Kuvendit”.
Nga Banka Evropiane e Investimeve thanë se ratifikimi i marrëveshjes “është i nevojshëm për ofrimin e financimit të propozuar”.
“Ratifikimi i marrëveshjes do t’i mundësonte Kosovës të ecë përpara me ndërtimin e njërit prej centraleve të saj më të mëdha fotovoltaike diellore, me një kapacitet deri në 100 megavatë. Projekti pritet të forcojë sigurinë energjetike të vendit duke rritur pjesën e energjisë së rinovueshme të prodhuar në vend dhe duke zvogëluar varësinë nga gjenerimi me bazë qymyri. Ai gjithashtu do të mbështeste qëllimet më të gjera të tranzicionit të gjelbër të Kosovës, pasi centrali pritet të gjenerojë rreth 169 gigavatë energji elektrike në vit dhe do t’i ulte ndjeshëm emetimet e dyoksidit të karbonit sapo të vihet në funksion”.
Vlera e marrëveshjeve
Njohës të punës së Kuvendit konsiderojnë se marrëveshjet kanë ndikim të drejtpërdrejtë në përmirësimin e cilësisë së jetës së qytetarëve dhe në forcimin e pozitës ndërkombëtare të Kosovës.
“Në thelb, ratifikimi i këtyre marrëveshjeve nënkupton përshpejtim të investimeve publike, rritje të stabilitetit institucional dhe përfitime konkrete afatmesme dhe afatgjata për qytetarët”, tha për Radion Evropa e Lirë, Melos Kolshi, hulumtues në Institutin e Kosovës për Drejtësi (IKD).
Por, sipas hulumtueses së Institutit Demokratik të Kosovës (KDI), Violeta Haxholli, situata aktuale “krijon një pasiguri institucionale”.
“Meqenëse marrëveshjet ndërkombëtare duhet të ratifikohen nga Kuvendi me shumicë të kualifikuar prej dy të tretave, çdo bllokim në funksionimin e tij e shtyn automatikisht edhe procesin e ratifikimit. Kjo do të thotë se, derisa të ketë një qartësi për funksionimin e plotë të legjislativit, është e vështirë të parashikohet se kur mund të procedohen këto marrëveshje për miratim”, tha ajo.
Nga Lëvizja Vetëvendosje, parti në pushtet, thanë se këto marrëveshje kanë planifikuar t’i miratojnë të premten e 6 marsit, një ditë pas dështimit për ta zgjedhur presidentin e ri. Seanca nuk u mbajt pasi Osmani nxori në mëngjesin e asaj dite dekretin për shpërndarje të Kuvendit.
Shefja e Grupit Parlamentar të Lëvizjes Vetëvendosje, Arbërie Nagavci, i tha Radios Evropa e Lirë se këto katër marrëveshje “kanë rëndësi të veçantë për zhvillimin ekonomik, përmirësimin e infrastrukturës, mbrojtjen e mjedisit dhe rritjen e efiçiencës energjetike në vend”.
“Prandaj, miratimi i tyre sa më i shpejtë është në interes të drejtpërdrejtë të qytetarëve dhe të zhvillimit të qëndrueshëm të Kosovës. Në rrethana të tilla, është e rëndësishme që këto projekte strategjike të mos mbeten peng i zhvillimeve politike, por të avancohen sa më parë për të sjellë përfitime konkrete për vendin dhe qytetarët”.
Pasojat e mosratifikimit të marrëveshjeve
Violeta Haxholli thotë se mosratifikimi i marrëveshjeve ndërkombëtare ndikon në vonesat për zbatimin e projekteve dhe në imazhin e shtetit në arenën ndërkombëtare.
“Edhe pse partnerët ndërkombëtarë zakonisht i kuptojnë situatat e brendshme politike, vazhdimi i bllokadave institucionale mund të ndikojë në ritmin e bashkëpunimit dhe në besimin për zbatimin e projekteve të përbashkëta”, tha ajo.
Kolshi sheh pasoja të shumëfishta, edhe brenda edhe jashtë Kosovës.
“Në një kontekst global të ndryshimeve gjeopolitike dhe rikonfigurimit të prioriteteve të politikës së jashtme të aktorëve të mëdhenj ndërkombëtarë, përfshirë edhe administratën amerikane, është jetike që Kosova të dëshmojë seriozitet institucional dhe kapacitet vendimmarrës për t’i ruajtur dhe forcuar partneritetet strategjike”.
Radio Evropa e Lirë i ka pyetur edhe institucionet tjera që i sponsorojnë këto marrëveshje – BE-në, BERZH-in dhe Fondin Saudit për Zhvillim – se me çfarë pasojash eventuale mund të përballet Kosova nga pamundësia për t’i ratifikuar dokumentet, por nuk ka marrë ndonjë përgjigje.
Domosdoshmëria e konsensusit politik
Duke marrë parasysh faktin që për miratim të marrëveshjeve ndërkombëtare nevojiten dy të tretat e votave të të gjithë deputetëve të Kuvendit të Kosovës, konsensusi politik është kyç.
Hulumtuesja e KDI-së, Haxholli, përmend se është shumë e rëndësishme që marrëveshjet të trajtohen “përtej interesave të momentumit politik”.
“Në shumicën e rasteve, këto marrëveshje lidhen me zhvillimin e vendit, bashkëpunimin ndërkombëtar dhe përmirësimin e shërbimeve për qytetarët. Prandaj, është e rëndësishme që debati politik të fokusohet në përmbajtjen dhe përfitimet e tyre, duke siguruar që procesi i ratifikimit të zhvillohet në mënyrë transparente dhe në kohë”, theksoi ajo.
E, Kolshi nga IKD-ja thotë se Kuvendi tashmë është përballur me vonesa “të konsiderueshme”.
“Përgjegjësi e veçantë bie edhe mbi Qeverinë aktuale, e cila përveç rolit negociues në marrëveshje ndërkombëtare, duhet të tregojë lidership politik dhe kapacitet për të ndërtuar konsensus institucional dhe stabilitet me Kuvendin dhe aktorët e tjerë politikë”.
Kjo nuk është hera e parë që Kosova rrezikon t’i humbë fondet nga marrëveshjet ndërkombëtare, për shkak të problemeve të brendshme.
Legjislatura aktuale mezi i arriti afatet e nevojshme për të përfituar nga marrëveshjet me Bankën Botërore dhe atë me BE-në në kuadër të Planit të Rritjes. Shuma e tri marrëveshjeve në total prek vlerën e rreth 1 miliard eurove. /REL/
Interesim i jashtëzakonshëm për UBT International Smart Schools në Open Day – vazhdojnë regjistrimet e hershme
Aksion kundër fajdesë në Prizren: Një i arrestuar dhe katër në kërkim për zhvatjen e mbi 1 milion eurove
Qeveria gjermane refuzon kërkesën e Trump-it
Agim Ademi takohet me Glauk Konjufcën për përgatitjet e kombëtares së Kosovës
REL: Bllokada në Kuvend rrezikon fatin e marrëveshjeve ndërkombëtare 121-milionëshe
Katër ekipet më të mira të Ligës Unike përballen në Prizren për trofeun e madh
Gjakovë: Një i vrarë dhe një i plagosur nga të shtënat me armë zjarri
Albion Ymeri shpallet kampion i Ballkanit në triatlon
34 aksidente dhe afro 2 mijë gjoba trafiku brenda 24 orëve
Të kërkuara
-
Vendi3 months agoDizajneri grafik Berin Hasi ligjëron për studentët e Dizajnit të Integruar në UBT
-
Aktualitet3 months agoProfesori i UBT-së, Hazir S. Çadraku dhe bashkëpunëtorët publikojnë artikullin “Historia e Mbrojtjes së Shpellës në Kosovë” në SpeleoMedit Magazine
-
Lajmet3 months agoProfesorët e UBT-së publikojnë studim shkencor në revistën prestigjioze ndërkombëtare të indeksuar në Scopus (Q1)
-
Lajmet3 months agoProfesori Lulzim Beqiri përfaqëson UBT-në në mobilitetin akademik në Technische Hochschule Lübeck
