Kampe paraushtarake, përhapje e urrejtjes racore dhe fetare, spiunazh në Evropë, ndjekje e aktivistëve opozitarë rusë dhe strehim për diplomatët e dëbuar rusë.

Këto janë disa nga aferat që e lidhin Rusinë me Serbinë.

Autoritetet serbe, të cilat ruajnë lidhje miqësore me Kremlinin, deri më sot nuk kanë zbardhur asnjë prej tyre.

“Etiketimi i strukturave ruse si inspiruese ose organizatore do të nënkuptonte një ashpërsim të hapur të marrëdhënieve me Rusinë”, thotë për Radion Evropa e Lirë Maja Bjellosh nga Qendra joqeveritare e Beogradit për Politika të Sigurisë.

Beogradi mbështetet te Moska, jo vetëm për shkak të kundërshtimit të pavarësisë së Kosovës, por edhe për shkak të varësisë nga gazi.

Serbia është një nga pak vendet evropiane që nuk ka vendosur sanksione kundër Rusisë, pas pushtimit të Ukrainës.

Kontaktet zyrtare nuk janë ndërprerë as katër vjet pas fillimit të luftës, pavarësisht thirrjeve nga Bashkimi Evropian dhe Shtetet e Bashkuara që Beogradi të distancohet nga Moska.

“Prania e shërbimeve ruse në Serbi është një sinjal, si për Perëndimin ashtu edhe për aktorët vendas, që tregon se Rusia ka ende qasje dhe ndikim në Serbi”, shton Bjellosh.

Kampet e trajnimit

Rasti i kampit paraushtarak rus, i zbuluar pranë lumit Drina në pjesën perëndimore të Serbisë në shtator të vitit 2025, është ende në fazën e hetimeve.

“Të dyshuarit janë marrë në pyetje, dëshmitarët janë intervistuar. Në proces janë ekspertizat e nevojshme”, tha për Radion Evropa e Lirë Prokuroria e Lartë Publike në qytetin e Shabacit.

Kjo prokurori po kryen hetime ndaj Llazar Popoviqit nga Beogradi dhe Sava Stevanoviqit nga Lloznica.

Më 6 shkurt, Popoviqit iu zëvendësua masa e paraburgimit me disa garanci, iu tha Radios Evropa e Lirë nga Gjykata e Lartë në Shabac, ndërsa Stevanoviq u lirua më 17 tetor, pas intervistimit të dëshmitarëve.

Dyshohet se trajnimi luftarak-taktik, i organizuar në objektin turistik “Sunçana reka”, kishte për qëllim të ofronte rezistencë fizike ndaj Policisë së Moldavisë, në rast trazirash gjatë ditës së zgjedhjeve, më 28 shtator 2025.

Të dy ata janë të lidhur me ministrin prorus pa portofol në Qeverinë e Serbisë, Nenad Popoviq.

Llazar Popoviq ishte më herët këshilltar i tij, ndërsa Stevanoviq fillimisht ishte anëtar i Partisë Popullore Serbe (SNP) të Popoviqit, e më pas i “Serbisë së Shëndetshme” – pjesë e koalicionit qeverisës.

Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, deklaroi më vonë se autoritetet në Serbi kanë konstatuar se në kamp kanë qenë tre shtetas rusë.

Megjithatë, ai nuk e lidhi kampin me shërbimet ruse të inteligjencës.

Rusia nuk përmendet zyrtarisht as në njoftimet e Policisë dhe Prokurorisë serbe.

Ministria e Punëve të Brendshme e Serbisë bëri të ditur se gjatë trajnimit luftarak-taktik në “Sunçana reka” kanë marrë pjesë 150 deri në 170 shtetas nga Moldavia dhe Rumania.

Në kuadër të hetimeve në Moldavi u ndaluan mbi 70 persona, dhe shumica dyshohet se janë trajnuar në Serbi.

Ata akuzohen për përgatitjen e trazirave masive dhe destabilizimin e Moldavisë përpara zgjedhjeve parlamentare më 28 shtator, ku partia proevropiane qeverisëse fitoi bindshëm ndaj koalicionit prorus.

Nga Zyra e Prokurorit të Moldavisë nuk iu përgjigjën pyetjeve të REL-it lidhur me fazën e hetimeve dhe nëse ka të dhëna të reja për këtë rast.

Rusia e ka mohuar përfshirjen në procesin zgjedhor të Moldavisë.

Gjykata në Moldavi, ndërkohë, ka dënuar tre persona për organizimin e trajnimeve gjatë vitit 2024 në Bosnje e Hercegovinë dhe Serbi.

Bosnje e Hercegovina ka hapur, gjithashtu, një rast lidhur me trajnimet që janë mbajtur në këtë vend gjatë vitit 2024.

Nxitja e urrejtjes racore dhe fetare në Paris dhe në Berlin

Në fazën e hetimeve është edhe rasti i 11 shtetasve serbë të arrestuar nën dyshimet se kanë kryer një sërë veprimesh raciste në Paris dhe në Berlin.

Sipas Policisë serbe, këto veprime ishin të drejtuara kundër komuniteteve hebraike dhe myslimane, me qëllim rritjen e tensioneve në shoqëri.

Ata u arrestuan në fund të shtatorit të vitit 2025 në Smederevë – 60 kilometra në jug të Beogradit.

Në lidhje me statusin aktual të të dyshuarve, Radio Evropa e Lirë nuk mori përgjigje nga Prokuroria e Lartë në Smederevë.

Në dhjetor, kjo prokurori i tha REL-it se për 9 të dyshuar është zgjatur paraburgimi, ndërsa për 2 të tjerë që më parë janë transferuar në paraburgim shtëpiak, nuk është bërë e ditur nëse masa është zgjatur.

Pas arrestimeve, Ministria e Brendshme e Serbisë bëri të ditur se një person, i cili është ende në arrati, dyshohet se “në bazë të udhëzimeve të një shërbimi të huaj inteligjent” ka organizuar dhe trajnuar në territorin e Serbisë një grup prej 14 shtetasish serbë.

Prokuroria e Lartë në Smederevë, në një prononcim për REL-in lidhur me arrestimin e këtij personi, deklaroi se “për momentin, nuk është e mundur të jepen informacione, për të mos i dëmtuar hetimet”.

Dy incidente, që ndodhën brenda disa muajve, tronditën opinionin publik në Francë në vitin 2025.

Fillimisht, në fund të majit, persona të panjohur hodhën ngjyrë të gjelbër mbi Muzeun e Holokaustit, tri sinagoga dhe një restorant në qendër të Parisit.

Më pas, në fillim të shtatorit, përpara nëntë xhamive në Paris u vendosën koka derri, ndërsa mbi disa prej tyre ishte shkruar emri i presidentit francez, Emmanuel Macron.

Para Portës së Brandenburgut në Berlin, gjithashtu, ishin shkruar mesazhe diskriminuese.

Portali hulumtues “Mediapart” nga Parisi shkroi në nëntor të vitit 2025 se shërbimi sekret francez ka arritur të sigurojë dokumente të brendshme të Kremlinit, nga të cilat shihej se administrata presidenciale e Rusisë kishte “miratuar drejtpërdrejt” shkatërrimin e monumenteve hebraike në maj të vitit 2025.

Sipas përmbledhjes së raportit, Kremlini synonte “t’i rriste tensionet” midis komunitetit hebraik dhe atij mysliman në Francë, “për të nxitur ndarje brenda shoqërisë franceze dhe për të dobësuar kohezionin kombëtar”.

Prokuroria kompetente në Francë nuk iu përgjigj pyetjeve të REL-it lidhur me këto informacione.

Afera “Spiuni rus”

Në nëntor të vitit 2019, në internet u shfaq një video ku supozohej se një agjent i inteligjencës ruse po i jepte para një ish-pjesëtari të Ushtrisë së Serbisë.

Sipas zyrtarëve të lartë serbë, videoja u regjistrua gati një vit më parë, më 24 dhjetor 2018.

Autenticitetin e videos për mediat e konfirmoi Rela Zhelski, udhëheqës i analizës në Agjencinë për Siguri dhe Informacion (BIA), duke thënë se “në të shihej agjenti rus, Georgij Kleban”.

Edhe pse fillimisht thirri një mbledhje të Këshillit për Sigurinë Kombëtare, presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, pas takimit me ambasadorin rus, Aleksandr Bocan-Harchenko, deklaroi se për të, çështja e agjentit rus është e mbyllur.

Nga Prokuroria e Lartë Publike në Beograd thanë për REL-in në dhjetor të vitit 2019 se ky institucion nuk është duke zhvilluar ndonjë procedurë në lidhje me këtë rast.

Vdekja e përfaqësuesit të SDPR-së në Moskë

Përfaqësuesi i kompanisë shtetërore serbe për tregtinë e armëve, “Jugoimport-SDRP”, në Moskë, Radomir Kurtiq, u gjet i vdekur në kryeqytetin rus në mes të nëntorit 2025.

Lajmin e publikuan mediat proqeveritare në Serbi një muaj më vonë, duke pretenduar se shërbimet serbe të sigurisë e kishin informuar presidentin e shtetit për “vdekjen e dyshimtë”.

Më pas, lajmin e konfirmoi edhe Vuçiq, duke thënë se Beogradi zyrtar pret përgjigje nga shërbimet ruse dhe se Moska nuk i ka dërguar raportet e forenzikës.

Ai gjithashtu shtoi se “nuk dëshiron të marrë pjesë në përhapjen e dyshimeve dhe teorive konspirative”.

Ministria e Punëve të Jashtme e Serbisë nuk iu përgjigj pyetjes së REL-it nëse nga Rusia kanë mbërritur përgjigjet dhe raportet e kërkuara.

Topi zanor

Autoritetet ruse i dolën në ndihmë Beogradit zyrtar gjatë protestave masive kundër Qeverisë dhe bllokadave të universiteteve, të shkaktuara nga vdekja e 16 personave në një aksident në Stacionin Hekurudhor në Novi Sad.

Beogradi zyrtar kërkoi që hetuesit rusë të zhvillonin një “hetim të pavarur”, për të përcaktuar nëse gjatë protestës paqësore kundër Qeverisë më 15 mars 2025, është përdorur topi zanor.

Në shumë video të publikuara shihej se mijëra protestues u shpërndanë në panik, pas atyre që i përshkruan si valë të forta dhe të pazakonta zhurme dhe dridhjesh.

Në raportin e Shërbimit Federal të Sigurisë së Rusisë (FSB), në prill të vitit 2025, u tha se, pas testeve të kryera, është arritur në përfundimin se nuk është përdorur top zanor – një armë që, përndryshe, është e ndaluar në Serbi.

Në raportin, i cili u publikua në faqen e Agjencisë për Siguri dhe Informacion të Serbisë (BIA), u tha se pajisjet akustike të tipit LRAD, që i posedojnë organet policore serbe, nuk janë përdorur gjatë protestës.

 

Bjellosh, nga Qendra e Beogradit për Politika të Sigurisë, thekson për Radion Evropa e Lirë se Kremlini, me veprime të tilla, u ofron mbështetje autoriteteve në Beograd.

“Qëllimet e mundshme të Kremlinit janë të ruajë regjimin politik në Serbi – domethënë të mbështesë Qeverinë që mban marrëdhënie të ngushta me të dhe nuk vendos sanksione ndaj Rusisë – si dhe të rrisë ndikimin në rajon”, shton ajo.

Disa organizata joqeveritare në Serbi dhe ndërkombëtare, që e hetuan incidentin në protestën e 15 marsit 2025, siç është organizata “Earshot”, deklaruan – duke paraqitur edhe prova – se ka shumë të ngjarë që armët me zë të jenë përdorur në protestë.

Strehë për diplomatët rusë të dëbuar nga BE-ja

Të paktën tre diplomatë rusë, të cilët u dëbuan nga vendet e Bashkimit Evropian për spiunazh, u akredituan më pas në Serbi.

Një hetim disamujor i Radios Evropa e Lirë, i publikuar në mars të vitit 2023, tregoi se dy prej tyre kishin lidhje me shërbimet e inteligjencës ruse.

Rusia e rriti praninë e saj diplomatike në Serbi pas një vale dëbimesh të diplomatëve nga BE-ja në vitin 2022, për shkak të pushtimit të Ukrainës.

Lista e diplomatëve të akredituar nga Ministria e Jashtme serbe në mars të vitit 2023 përfshinte 62 syresh – nga 54 sa ishin në mars 2022.

Asnjë institucion në Serbi nuk i ka komentuar këto gjetje deri më sot.

 

Spiunimi i aktivistëve rusë

Në dhjetor të vitit 2021, aktivisti i opozitës ruse, Vladimir Kara-Murza, akuzoi Aleksandar Vulinin, atëkohë ministër i Brendshëm i Serbisë, se kishte çuar në Moskë video të një takimi të opozitarëve rusë në Beograd, pas së cilës njëri prej tyre u arrestua në Rusi.

Në dhjetor të atij viti, Vulin u takua në Moskë me sekretarin e Këshillit të Sigurisë së Rusisë, Nikolai Patrushev, me të cilin diskutoi për të ashtuquajturat “revolucione me ngjyra”.

Vulin i mohoi pretendimet e bëra kundër tij nga opozitari rus dhe paralajmëroi padi kundër Kara-Murzës, por nuk dihet nëse ajo është ngritur ose jo.

Ministria e Brendshme e Serbisë dhe BIA nuk iu përgjigjën pyetjes së Radios Evropa e Lirë nëse është ndërmarrë ndonjë veprim për të hetuar pretendimet e Kara-Murzës.

Dy vjet më vonë, Kara-Murza u dënua në Rusi për tradhti dhe përhapje të informacioneve të rreme dhe u dënua me 25 vjet burg.

Por, Kara-Murza ishte në mesin e tre aktivistëve rusë që u liruan në verën e vitit 2024, në kuadër të një shkëmbimi të të burgosurve midis Rusisë dhe vendeve perëndimore.

Vulin është në listën e sanksioneve të Shteteve të Bashkuara që nga korriku i vitit 2023 për korrupsion të dyshuar dhe përfshirje në trafikun e drogës, si dhe për lidhje me Rusinë.

Përpjekja për grushtshtet në Mal të Zi

Rasti “Grushtshteti”, i cili tronditi Malin e Zi një dekadë më parë, mori aktgjykimin përfundimtar më 20 shkurt.

Gjykata e Apelit e Malit të Zi njoftoi se ka konfirmuar lirimin nga akuzat në një gjyq të përsëritur “për tentativën e terrorizmit në ditën e zgjedhjeve parlamentare në tetor 2016”.

Arsyetimi i gjykatës ishte se nuk ishte provuar që të pandehurit kishin kryer krimet për të cilat akuzoheshin.

Me vendimin e Gjykatës së Apelit, politikanët proserbë në Mal të Zi, Millan Knezheviq dhe Andrija Mandiq, u liruan nga akuzat, si dhe të pandehurit e tjerë në këtë rast.

Gjithsej 13 persona nga Rusia, Serbia dhe Mali i Zi ishin të përfshinë në aktakuzë. /REL/

 

Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, pas takimit me kryetarin e Lidhjes Demokratike të Kosovës, Lumir Abdixhiku, ka thënë se ka konstatuar gatishmëri për zgjedhjen e presidentit, por se bashkëpunimi mes LVV dhe LDK nuk garanton automatikisht përfundimin e këtij procesi.

Sipas Kurtit, të dy partitë politike disponojnë 81 vota, dhe nga ky numër mund të bjerë vetëm një deputet, por jo më pak se 80. Ai ka vlerësuar takimet me Abdixhikun dhe me Bedri Hamza nga PDK-ja si konstruktive dhe me përmbajtje pozitive.

“Zellë për zgjedhje të reja nuk shoh as te LDK, as te PDK, dhe kjo më jep shpresë që nuk do të ketë zgjedhje të reja,” tha kryeministri.

Ndërkaq, kryetari i LDK-së, Lumir Abdixhiku, e ka konsideruar takimin mbi dyorësh me Kurtin si konstruktiv dhe me përmbajtje të qartë. Ai ka shtuar se për zgjedhjen e presidentit nevojitet një marrëveshje klasike mes partive ose konsensus mbi një kandidat të vetëm, dhe se LDK nuk ka plan të hyjë në qeveri./Kosovapress/

 

Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, priti sot në takim Përfaqësuesin e Përhershëm të Programit të Kombeve të Bashkuara për Zhvillim (UNDP), Nuno Queirós.

Perfaqwsuesi Queirós e uroi Kryeministrin Kurti për mandatin e tij të ri dhe kabinetin qeveritar.

Ndërkaq, Kryeministri Kurti falënderoi Queirós për bashkëpunimin e vazhdueshëm ndërmjet Qeverisë së Kosovës dhe UNDP-së, duke theksuar se UNDP mbetet një partner strategjik në forcimin e institucioneve dhe në zbatimin e reformave me rezultate konkrete për qytetarët.

Në takim u rikonfirmua gatishmëria për bashkëpunim në fusha me prioriet si lufta kundër korrupsionit dhe sundimi i ligjit, mbrojtja e trashëgimisë kulturore, dokumentimi dhe adresimi i krimeve të luftës, mbrojtja e mjedisit dhe tranzicioni i gjelbër, si dhe reforma në arsim dhe ngritja e kapaciteteve institucionale.

Kryeministri Kurti theksoi rëndësinë e reformës në prokurimin publik, me fokus në rritjen e transparencës, digjitalizimin e proceseve dhe forcimin e mekanizmave mbrojtës kundër keqpërdorimit të fondeve publike.

Ai bëri me dije se qeveria do të vazhdojë me miratimin e strategjisë anti-korrupsion dhe ligjit për Byronë Shtetërore për Konfiskimin e Pasurisë së Pajustifikueshme.

Të dy palët theksuan se bashkëpunimi i deritanishëm ka dhënë rezultate të prekshme dhe shprehën përkushtimin për ta thelluar më tej partneritetin në funksion të zhvillimit të qëndrueshëm dhe forcimit të institucioneve të Republikës së Kosovës.

 

Zëvendëskryeministri i Parë dhe Ministri i Punëve të Jashtme dhe Diasporës, Glauk Konjufca, priti sot Përfaqësuesin Special të Bashkimit Evropian për dialogun Kosovë-Serbi, Peter Sørensen, ku diskutuan mbi zhvillimet e fundit në dialog dhe mënyrën e avancimit të tij.

Gjatë takimit, Konjufca informoi  Sørensen se nga tani procesi i dialogut do të udhëhiqet nga ai personalisht, përmes Ministrisë së Punëve të Jashtme dhe Diasporës. U shkëmbyen pikëpamje mbi momentumin aktual të dialogut dhe parimet që mund të sigurojnë një proces më efektiv dhe të qëndrueshëm.

Konjufca theksoi se Kosova mbetet e përkushtuar që dialogun ta shohë si mundësi për përmirësimin e marrëdhënieve fqinjësore me Serbinë, si dy shtete sovrane në rrugën e tyre drejt integrimit evropian.

Konjufca dhe Sørensen u pajtuan mbi rëndësinë e bashkëpunimit të ngushtë midis Kosovës dhe Bashkimit Evropian për një dialog konstruktiv dhe të rezultateve konkrete.