Sot shënohen 27 vjet nga Masakra e Reçakut, një nga krimet më të rënda të kryera gjatë luftës në Kosovë, që mbetet plagë e hapur në kujtesën kolektive të vendit.

Më 15 janar 1999, forcat policore serbe, njësitë ushtarake dhe formacionet paramilitare serbe hynë në fshatin Reçak të komunës së Shtimes, ku vranë mizorisht 45 civilë shqiptarë.

Viktimat, u ekzekutuan në rrethana që tronditën opinionin vendor dhe ndërkombëtar.

Masakra u bë e njohur për botën pas reagimit të menjëhershëm të atëhershëm të shefit të Misionit Verifikues të OSBE-së në Kosovë, William Walker, i cili, pasi pa nga afër trupat e pajetë të civilëve, ngriti alarmin për krime të rënda kundër njerëzimit që po kryheshin ndaj shqiptarëve në Kosovë.

Reçaku u shndërrua në simbol të vuajtjes dhe sakrificës së popullit të Kosovës, por edhe në një moment kyç që ndikoi në ndërgjegjësimin ndërkombëtar për realitetin e luftës, duke hapur rrugën për zhvillime vendimtare në fundin e saj

Ndryshe, sot në kuadër të kësaj masakre, homazhe do të bëjnë krerët e shtetit si presidentja Vjosa Osmani, kryetari i Kuvendit, Dimal Basha dhe kryeministri në detyrë, Albin Kurti.

Pos tyre, homazhe do të bëjë edhe kreu i AAK-së, Ramush Haradinaj.

Po ashtu, ora e parë mësimore do t’i kushtohet Masakrës së Reçakut.

Po bëhen 27 vjet nga kur një nga masakrat më të rënda në Kosovë, ajo e njohur si Masakra e Reçakut, e cila ndodhi më 15 janar 1999, tronditën ndërgjegjen e botës dhe nxitën reagimin ndërkombëtar.

Masakra që ndodhi në Reçak të Komunës së Shtimes, në qendër të Kosovës, la 45 banorë të fshatit të vrarë dhe masakruar, megjithatë, ende vetëm një person mbetet i shpallur fajtor për pjesëmarrje në këtë masakër, nga gjykatësit e Misionit të Organizatës së Kombeve të Bashkuara në Kosovë – UNMIK.

Fillimisht, mëngjesin e ftohtë të 15 janarit 1999 rreth orës 6:45 minuta banorët e këtij fshati u zgjuan nga zhurma e artilerisë së rëndë serbe e cila filloi të sulmojë fshatin nga pozicione të ndryshme, ndërsa pas serisë së granatimeve, trupat serbe fillojnë bastisjet nëpër shtëpi, ku banorët tentuan të ikin, por ata tashmë ishin rrethuar.

E përditësuar:

Ministrja në detyrë e MINT, Rozeta Hajdari pas seancës gjyqësore për skandalin me Rezervat Shtetërore për të cilën tashmë ka një aktakuzë, ka thënë se ndihet krejtësisht e pafajshme, duke e quajtur procesin si tendencioze nga ana e Prokurorisë.

“Përkundër që ndihem krejtësisht e pafajshme sepse është proces tendencioz duke shkelur çdo procedurë ligjore, duke qenë në kundërshtim me ligjin për rezervat shtetërore dhe ligjin për mbrojtjen e informacionit të klasifikuar ka iniciuar këtë aktakuzë ndaj meje”, tha ajo.

Ajo madje insiston se kanë vepruar drejtë me çështjen e rezervave shtetërore, por shkelje thotë se po bënë Prokuroria Speciale.

“Më e rëndësishmja që dua të theksoj është se qytetarët e Kosovës nuk kanë nevojë të brengosen për konsolidimin e rezervës shtetërore që e kemi rritur në Qeverinë Kurti 2, për shumë fish në kohën më të vështirë kur ishte rezerva shtetërore e pa konsoliduar dhe jo në funksion të përgjigjes ndaj qytetarëve. Në kohën kur kufijtë ishin të mbyllur me shpërthimin e luftës në Ukrainë dhe në kohën më të vështirë, kur nuk kishte eksporte  të produkteve bazike në vendin tonë. Pra, produkteve bazike, jetike për jetesën e qytetarëve tanë. Në këtë kohë të vështirë ne siguruam dhe konsoliduam rezervën shtetërore. ”, tha ajo.

Më tej ka insistuar se do ta dëshmojnë se verpimet e ndëramrra ndaj saj janë të paligjshme.

“Unë dhe mbrojtja ime jemi të bindur për këto veprime të paligjshme dhe këtë do ta dëshmojmë deri në fund të këtij procesi”, deklaroi Hajdari.

Por çështjen e Ridvan Muharremit e arsyetoi me atë se gjoja nuk i lejohet të deklarohet për proceset që janë në seancë të mbyllur.

“Ju sot jeni larguar nga seanca sepse është e mbyllur dhe nuk më lejohet asgjë të deklarohem te ju në lidhje me proceset që janë në seancë të mbyllur” , tha Hajdari.

---

Seanca e shqyrtimit fillestar për korrupsion në rastin e “Rezervave shtetërore” ndaj ministres në detyrë të Industrisë, Ndërmarrësisë dhe Tregtisë, Rozeta Hajdari, si dhe ndaj Irfan Lipovicës, Hafiz Garës e Ridvan Muharremit është mbyllur për publikun.

Në seancën e mbajtur në Gjykatën Themelore në Prishtinë, gjyqtari Avni Syla kërkoi nga prokurori dhe mbrojtësit e të akuzuarve që të paraqesin qëndrimet e tyre lidhur me atë nëse kjo seancë duhet të mbahet e hapur apo e mbyllur për publikun.

Prokurori special Valdet Gashi, duke u përgjigjur kërkesës së gjykatës për çështjen e hapjes ose mbylljes së seancës, tha se qëndrimi i prokurorisë është që shqyrtimi gjyqësor të mbahet i hapur, përveç rasteve kur gjatë tij diskutohet për pjesë të cilat janë cilësuar si çështje sekrete nga ana e prokurorisë dhe janë përfshirë në aktakuzë. Ai shtoi se, sipas tij, palët mund të koordinohen në mënyrë që të bëhet një ndarje e qartë se cilat pjesë të seancës duhet të jenë të hapura dhe cilat të mbyllura.

“Sa i përket çështjes të cilën e ngritët ju, ne mendojmë se shqyrtimi gjyqësor duhet të jetë i hapur, me përjashtim të situatave kur diskutohet gjatë shqyrtimit gjyqësor për pjesët të cilat janë konsideruar si çështje sekrete nga ana e prokurorisë dhe janë paraqitur në aktakuzë. Besoj se mund të koordinohemi që të bëjmë një ndarje të tillë se kur duhet të jenë seancat e hapura dhe kur të mbyllura”, tha ai.

Avokati i Rozeta Hajdarit, Florent Latifja, u shpreh se nuk pajtohet as me hetimin, as me aktakuzën e prokurorisë dhe as me qëndrimin e prokurorit special lidhur me kërkesën e gjykatës për mbajtjen e shqyrtimit gjyqësor të hapur apo të mbyllur.

Ai theksoi se në këtë çështje ka shumë materiale që përbëjnë sekret shtetëror, për të cilat, sipas tij, as avokatët mbrojtës, as bashkëpunëtorët e prokurorit dhe as policët hetues nuk kanë pasur dhe nuk kanë të drejtë qasjeje.

“Përpos që nuk jam pajtuar as me hetimin e as aktakuzën e kësaj prokurorie, nuk po pajtohem as me qëndrimin e prokurorit special sa i përket kërkesës së gjykatës për mbajtjen e shqyrtimit gjyqësor të hapur apo të mbyllur. Siç e dëgjova edhe vetë, këtu kemi të bëjmë me shumë raste me sekret shtetërorë, për të cilin asnjë nga ne avokatët, asnjë nga bashkëpunëtorët e prokurorit, asnjë nga policët hetues nuk kanë pasur të drejtë dhe nuk kanë të drejtë as sot të kenë qasje në ato dokumente, besoj duke e përfshirë edhe kryetarin e trupit gjykues edhe prokurorin special, për çka kolegu Feim Malaj ka marrë një përgjigje nga institucioni relevant për këtë çështje, siç është AMIK, të cilët kanë theksuar se ne si mbrojtës, por edhe personat e tjerë të cilët nuk kanë certifikatë të sigurisë, për të pasur qasje në informacionet e klasifikuara në sekret, nuk kemi të drejtë as t’i shohim e as t’i prekim ato dokumente. Mund ta bëjmë vetëm nëse ato dokumente janë të deklasifikuara. Këto dokumente që quhen sekret kanë kaluar së paku në duar të 20 personave që nuk kanë pasur certifikata të sigurisë dhe prandaj dëshirojnë që të mbajnë sikur nuk ka ndodhur asgjë dhe se me këtë, siç e kanë pasur edhe mediat shumicën e dokumentacionit, po tentohet që të na jepet edhe neve e të bëhemi pjesë e një procesi të paligjshëm që ngërthen edhe pasoja penale. Propozoj që e njëjta të mbahet e mbyllur”.

Mbrojtësi i Irfan Lipovicës, avokati Florim Malaj, tha se prokuroria është e njoftuar që nga fundi i korrikut dhe gushti i vitit 2025 për procedurat ligjore që duhet të ndiqen para se palët të kenë qasje në dokumente të klasifikuara.

Ai theksoi se, sipas tij, minimizimi apo “relaksimi” i klasifikimit nuk e ndryshon statusin juridik të dokumentit dhe se e gjithë dosja në këtë rast është e klasifikuar, e jo vetëm pjesë të saj.

“Prokuroria nga data 31.07.2025 dhe data 21.08.2025 është e njoftuar lidhur me procedurat të cilat ligji i parasheh para se të ketë ose të kemi qasje në dokumente të klasifikuara. Minimizimi apo relaksimi nuk e ndryshon statusin juridik të dokumentit të klasifikimit. E tërë dosja është e klasifikuar, nuk kemi të bëjmë me fjalë apo fjali. Ne si juristë duhet të kemi kujdes kur veç kemi informata të pranuara zyrtarisht nga Agjencioni për Mbrojtjen e Informacionit, për të cilin Ligji për Mbrojtjen e Informacioneve të Klasifikuara sqaron se ky ligj zbatohet nga të gjitha institucionet publike që ushtrojnë kompetenca ekzekutive, legjislative, gjyqësore për personat fizikë dhe juridikë. Duke pasur parasysh këtë ligj, gjykatës i propozoj që ta obligojë prokurorin special që të iniciojë procedurën e prokurorisë për deklasifikim të dosjes së rezervave, pastaj të vendosë për seancën që të mbahet e hapur apo e mbyllur”.

Avokati i Hafiz Garës, Nazim Mehmeti, bëri të ditur se mbrojtja ka pranuar një aktakuzë të redaktuar në disa pjesë dhe ngriti çështjen e ligjshmërisë së dokumenteve që konsiderohen sekrete. Ai kërkoi nga gjykata që si çështje kryesore të vlerësojë nëse informacioni i klasifikuar ka qenë i ligjshëm apo jo, në mënyrë që, sipas tij, të mundësohet hyrja në këtë çështje dhe zhvillimi i seancës së hapur, duke theksuar se kjo është në interes të palëve që ai përfaqëson.

“E kemi pranuar të redaktuar aktakuzën në disa pjesë. Unë si avokat mbrojtës për ligjshmërinë e dokumentit i cili konsiderohet sekret kërkoj nga gjykata dhe i propozoj gjyqtarit si çështje kryesore të marrë një mendim dhe të bëjë një vlerësim se a ka qenë i ligjshëm apo jo ky informacion sekret. Andaj, pasi që jemi para një dileme që është unë si avokat mbrojtës për ligjshmërinë e dokumentit i cili konsiderohet sekret, kërkoj nga gjykata dhe propozoj gjykatës si çështje kryesore të marrë një mendim dhe të bëjë një vlerësim se a ka qenë apo nuk ka qenë i ligjshëm ky informacion sekret për të na mundësuar që ne të hyjmë në këtë çështje, që të shkojmë në seancë të hapur për shkak se është në interes të palëve tona”, tha ai.

Avokati i Ridvan Muharremit, Muhamet Halimi, tha se nuk do të deklarohet lidhur me çështjen e publicitetit të seancës dhe se ia lë vendimmarrjen gjykatës.

“Sa i përket çështjes së publicitetit, unë nuk do të deklarohem, do t’ju lë juve që të vendosni”, tha ai.

Gjyqtari Avni Syla, pas dëgjimit të qëndrimeve të të gjitha palëve, tha se gjykata ka vendosur që seanca e shqyrtimit fillestar të mbahet e mbyllur për publikun, duke konstatuar se janë përmbushur kushtet ligjore për këtë, për shkak të nevojës për ruajtjen e konfidencialitetit dhe informacionit që mund të rrezikohej nga publiku, si dhe për mbrojtjen e dëshmitarëve në këtë çështje.

“Konstatoj që janë përmbushur kushtet ligjore nga dispozita e lartcekur që kemi të bëjmë me rastin konkret me ruajtjen e konfidencialitetit dhe informacionit që do të rrezikohet nga publiku, si dhe mbrojtjen e dëshmitarëve në këtë çështje”, tha ai.

---

Në Gjykatën Themelorë në Prishtinë ka arritur ministrja në detyrë e Industrisë, Ndërmarrësisë dhe Tregtisë, Rozeta Hajdari, ndaj të cilës pritet të mbahet seanca e shqyrtimit fillestar për korrupsion në rastin e “Rezervave shtetërore”.

Në këtë rast të akuzuar janë edhe Irfan Lipovicës, Hafiz Garës e Ridvan Muharremit.

Katër të akuzuarit janë të pranishëm në sallën e seancës gjyqësore.

Grupet e organizuara kriminale nga Ballkani kanë lidhje edhe në Venezuelë. Këtë e tregojnë rastet e sekuestrimeve të kokainës, arrestimeve dhe procedurave gjyqësore që janë përfunduar ose që janë ende në zhvillim.

Këto grupe janë identifikuar nga organizata ndërkombëtare, si EUROPOL dhe INTERPOL, si ndër aktorët kryesorë në trafikimin e kokainës nga shtetet e Amerikës Latine drejt Evropës.

Venezuela ka ardhur në qendër të vëmendjes ndërkombëtare si një shtet transit për trafikimin e kokainës pas arrestimit të udhëheqësit të rrëzuar, Nicolas Maduro, nga forcat e Shteteve të Bashkuara në fillim të janarit.

Maduro do të përballet me gjykim në SHBA në bazë të një aktakuze që e ngarkon me mbikëqyrje të një rrjeti të tregtisë me kokainë, që ka bashkëpunuar me grupe të dhunshme, përfshirë kartelet meksikane Sinaloa dhe Zetas, rebelët majtistë kolumbianë të FARC‑ut dhe bandën venezuelase Tren de Aragua. Maduro në seancën e parë dëgjimore të mbajtur në një gjykatë në Nju Jork i mohoi akuzat.

Cili është rëndësia e Venezuelës për grupet kriminale nga Ballkani?

Siç thekson për Radion Evropa e Lirë, Sasha Gjorgjeviq nga Nisma Globale për Luftimin e Organizatave Kriminale Transnacionale (GI-TOC), Venezuela është e rëndësishme për kontrabandën e kokainës, në të cilën janë të përfshira rrjete kriminale nga Ballkani Perëndimor, sepse ajo përbën “korridor strategjik dalës nga Amerika Latine drejt Atlantikut”. Nga atje, shumica e kokainës shkon ose direkt në Evropë, ose përmes Afrikës Perëndimore në Evropë.

Sipas tij, për grupet kriminale nga Ballkani, Venezuela është e rëndësishme, por jo destinacioni kryesor për trafikimin e kokainës nga Amerika Latine drejt Evropës. Në këtë kuptim, vendet si Kolumbia dhe Brazili janë shumë më të rëndësishme, dhe në vitet e fundit edhe Ekuadori.

Arrestimi i Maduros dhe veprimet e SHBA-së kundër grupeve kriminale që merren me trafikimin e kokainës, sipas Gjorgjeviqit nuk do të kenë shumë ndikim te këto grupe, anëtarët e të cilave janë me origjinë nga vendet e Ballkanit.

“Duke pasur parasysh se këto grupe gjithmonë kanë qenë fleksibile, supozoj se ato grupe që kanë përdorur Venezuelën do të gjejnë rrugë alternative në këto vende ku, sipas meje, ekzistojnë baza shumë më të rëndësishme”, vlerëson ai.

Kush janë aktorët kryesorë?

Lidhjet e grupeve kriminale nga Ballkani me Venezuelën u zbuluan përmes sekuestrimit të kokainës pranë bregut të Arubës, afër Venezuelës, në shkurt të vitit 2020.

Në atë rast, marina holandeze ndaloi anijen “Aressa”, e cila më parë ishte ankoruar në portin venezuelas të Guaranos. Në bordin e anijes u sekuestruan 5 tonë kokainë.

Gjatë aksionit u arrestuan 11 shtetas të Malit të Zi, pjesëtarë të ekuipazhit të anijes. Sipas Drejtorisë së Policisë së Malit të Zi, sekuestrimi i kokainës në Arubë ishte si rezultat i bashkëpunimit mes Mali i Zi, Mbretërisë së Bashkuar, Serbisë dhe Holandës.

Para gjykatës në Arubë, shtetasit malazezë u dënuan në mars të vitit 2021 me dënime nga nëntë deri në 15 vjet burgim.

EUROPOL-i e lidhi kokainën e sekuestruar në Arubë me shtetasin serb Mirosllav Starçeviq, i arrestuar në maj të vitit 2023 së bashku me 12 persona të tjerë. Ata akuzohen nga autoritetet në Serbi për trafik ndërkombëtar të drogës.

Siç është konfirmuar për Radion Evropa e Lirë nga Gjykata e Lartë në Beograd, procesi gjyqësor kundër këtij grupi është drejt fundit.

Policia serbe e ka cilësuar Starçeviqin si udhëheqës kryesor “të organizatës më të madhe kriminale për trafikim të drogës nga Ballkani” që u zbulua me ndihmën e EUROPOL-it.

Sipas Policisë serbe, karteli i udhëhequr nga Starçeviq qëndron pas dërgesave me shumë tonë kokainë që kanë mbërritur në Evropë nga Kolumbia, Brazili, Ekuadori, por edhe përmes Afrikës Perëndimore.

Grupi i Starçeviqit në raportet e GI-TOC lidhet me klanin Kavaç, klan kriminal me origjinë nga Mali i Zi.

Klanet Kavaç dhe Shkalar janë nga Mali i Zi. Bëhet fjalë për dy klane të armatosura, dhe gjatë përplasjeve që kanë pasur që nga viti 2014 kanë humbur jetën më shumë se 60 persona.

Pa përgjigje nga ministritë e Brendshme të Serbisë dhe Malit të Zi

Nuk dihet nëse dhe sa janë të përfshira ende grupet kriminale, pjesëtarë të të cilave janë me origjinë nga Serbia dhe Mali i Zi, në trafikun e kokainës të lidhur me Venezuelën.

Për këto pyetje, deri në publikimin e këtij teksti, nuk janë përgjigjur Ministria e Brendshme e Serbisë, dhe as ajo e Malit të Zi.

Nga EUROPOL-i thanë shkurt për REL-in se organizata nuk ka bashkëpunim të drejtpërdrejtë me Venezuelën, kështu që të dhënat për përfshirjen e grupeve kriminale nga Ballkani merren në mënyrë indirekte, nga policitë e këtyre shteteve.

Grupet kriminale nga vendet e Ballkanit Perëndimor, në raportet e agjencive ndërkombëtare si EUROPOL dhe INTERPOL, cilësohen si të rëndësishme për trafikun e kokainës nga Amerika Latine, kryesisht drejt vendeve të Evropës Perëndimore.

Këtë pozicion, sipas raporteve të GI-TOC, ato e kanë ndërtuar për dekada, kryesisht përmes lidhjeve të drejtpërdrejta me vendet prodhuese dhe distributorë të kokainës.

Pse është e veçantë Venezuela?

Ajo që e bën Venezuelën interesante, thotë Gjorgjeviq nga GI-TOC, është përdorimi i transportit detar dhe ajror për kokainën që dërgohet nga ky shtet.

“Janë avionë të vegjël, për të cilët kontrolli dhe monitorimi është shumë më i ulët se për fluturimet komerciale”, shpjegon ai.

Në Venezuelë nuk prodhohet kokainë, por sipas raporteve të Zyrës së Kombeve të Bashkuara për Drogën dhe Krimin (UNODC), Venezuela cilësohet si një nga shtetet kryesore transit për kokainën, e cila prodhohet kryesisht në Kolumbi dhe më pas shpërndahet drejt SHBA-së dhe Evropës.

Indikacionet e forta që pjesë të aparatit shtetëror venezuelas janë të përfshirë në aktivitetet kriminale vijnë nga gjetjet e Indeksit për Krim Global, sipas të cilit Venezuela renditet në dhjetë për qindëshin më të lartë të vendeve në botë për ndikimin e aktorëve kriminalë brenda vendit.

Raportet vjetore për këtë indeks i publikon GI-TOC, organizatë joqeveritare me seli në Gjenevë.

Në raportin e fundit të publikuar në nëntor të vitit 2025, thuhet se grupet guerile kolumbiane “menaxhojnë zinxhirët e furnizimit në bashkëpunim me zyrtarë të korruptuar venezuelas”.

“Grupet janë integruar në komunitetet lokale, shpesh duke manipuluar të rinjtë që të punojnë për ta nën maskën e punësimit të ligjshëm, dhe kanë marrë në dorë sistemet lokale të drejtësisë dhe strukturat e qeverisjes”, theksohet në raport.

Aty shtohet se marrëdhënia simbiozë midis grupeve guerile kolumbiane dhe zyrtarëve shtetërorë venezuelas ka lehtësuar operacionet e tyre, duke rezultuar në “dhunë minimale, por kontroll të konsiderueshëm mbi rajonet kufitare”.