Pas 21-orësh negociata në kryeqytetin pakistanez, bisedimet mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit nuk prodhuan ndonjë marrëveshje.

Nënpresidenti amerikan, JD Vance, doli nga takimet në orët e para të 12 prillit dhe njoftoi se përderisa dialogu ishte “përmbajtësor”, Teherani refuzuar që të pranonte kushtet kyç të sigurisë të Uashingtonit.

Dështimi për të siguruar qoftë edhe një kornizë preliminare zhyt të ardhmen e stabilitetit rajonal në një pasiguri, duke i lënë të dyja shtetet në konfrontim.

“Vijat e kuqe” bërthamore

Duke folur me gazetarët pas përfundimit të bisedimeve, Vance e paraqiti ngërçin në negociata si çështje të vullnetit politik të Iranit dhe jo thjesht si një teknikalitet diplomatik.

“Jemi marrë me këtë çështje tashmë për 21 orë… kemi zhvilluar një sërë diskutimesh thelbësore me iranianët. Ky është lajmi i mirë”, tha Vance.

“Lajmi i keq është se nuk kemi arritur një marrëveshje. Dhe, mendoj se ky është një lajm shumë më i keq për Iranin sesa për SHBA-në”.

 

Vance theksoi se “vijat e kuqe” të delegacionit amerikan mbeten në sigurimin e “zotimit afirmativ” se Teherani nuk do të synojë që të posedojë armë bërthamore apo mjete për të prodhuar shpejtë një armë të tillë, duke e cilësuar këtë si “qëllim kryesor” të administratës të presidentit amerikan, Donald Trump.

Pavarësisht se i cilësoi negociatorët amerikanë si “mjaft fleksibilë”, Vance la të kuptohet se hendeku mes dy palëve mbetet mjaft i madh.

“Pyetja e thjeshtë është: A shohim një vullnet nga ana e iranianëve për të mos zhvilluar armë bërthamore… në terma afatgjatë?”, pyeti Vance. “Këtë ende nuk e kemi parë”.

Një agjendë e gjerë e përballur me heshtje

Përderisa çështja bërthamore dominoi bisedimet, Vance konfirmoi se agjenda përfshinte të gjithë spektrin e marrëdhënieve të ngrira dypalëshe, përfshirë asetet e ngrira të Iranit dhe tensionet më të gjera rajonale.

Ai nuk dha detaje, duke theksuar se nuk do të “negocioj në publik”, pas bisedimeve që u zhvilluan prapa dyerve të mbyllur.

Vance konfirmoi se ekipi amerikan mbajti komunikim me presidentin Trump dhe ekipin e sigurisë kombëtare – përfshirë shefin e Mbrojtjes, Pete Hegseth dhe sekretarin e Shtetit, Marco Rubio – gjatë gjithë rundeve të bisedimeve.

Ai përmbylli fjalën e tij me një ultimatum:

“Ne po largohemi nga këtu me një propozim të thjesht, një metodë për të kuptuar ofertën tonë të fundit dhe më të mirën. Do të shohim nëse iranianët do e pranojnë”.

Delegacioni amerikan në Islamabad përfshinte të dërguarit e posaçëm, Steve Witkoff, dhe Jared Kushner, si dhe zyrtarë nga Këshilli i Sigurisë Kombëtare, Departamenti i Shtetit dhe Pentagoni. Ndërkaq, ai iranian u udhëhoq nga ministri i Jashtëm Abbas Araqchi dhe kryetari i Parlamentit Mohammad Baqer Qalibaf.

Shtëpia e Bardhë tha më 11 prill se bisedimet janë zhvilluar “ballë për ballë”, nën ndërmjetësimin e Pakistanit. Paraprakisht, Pakistani kishte mbajtur takime të ndara me dy delegacionet.

Pakistani më 7 prill ndërmjetësoi një marrëveshje dyjavore armëpushimi, që parasheh ndalimin e sulmeve të SHBA-së dhe Izraelit kundër Iranit, dhe të Iranit ndaj Izraelit dhe vendeve të Gjirit Persik.

Po ashtu, Teherani ka për obligim të hapë Ngushticën e Hormuzit – rrugë kyç për transportin e naftës dhe gazit në botë, që e mbylli pothuajse plotësisht pasi SHBA-ja dhe Izraeli nisën sulmet ndaj Republikës Islamike më 28 shkurt. Megjithatë, që nga armëpushimi, anijet po përballen me pengesa.

Qëndrimi i Iranit

Qëndrimi në anën iraniane ishte një rezistencë parimore.

Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme iraniane, Esmaeil Baqaei, shkroi në rrjetet sociale se suksesi i negociatave varej nga fakti që Uashingtoni “të përmbahej nga kërkesat e tepruara dhe të paligjshme” dhe të pranonte “të drejtat legjitime dhe interesat” e Iranit.

Baqaei i përshkroi negociatat si “intensive” që sipas tij përfshin një sërë çështjesh, përfshirë Ngushticën e Hormuzit, reparacionet e luftës dhe “përfundimin e luftës kundër Iranit”.

Mediat e lidhura me Teheranin i bën jehonë këtij qëndrimi, duke e akuzuar Uashingtonin për “shkelje të premtimit” dhe “akte dashakeqe”

Dështimi i bisedimeve në Islamabad ka shkaktuar shqetësim të menjëhershëm te vëzhguesit rajonalë, të cilët druhen se vakumi diplomatik do të mbushet me demonstrime të forcës ushtarake.

“Regjimi i Iranit mendon se po fiton. Kjo po e inkurajon Teheranin që edhe një herë të refuzojë ofertat e SHBA-së”, tha për Radion Evropa e Lirë, Jason Brodsky, drejtor i politikave në Të Bashkuar Kundër Një Irani Bërthamor.

“Por rrezikon ta teprojë me kërkesa. SHBA-ja duhet të ndryshojë kalkulimin vendimmarrës të Iranit për ta thyer këtë perceptim të fitores. Kjo krijon terren për një përshkallëzim ushtarak”, shtoi ai. /REL/

Ngushtica e Hormuzit vazhdon të jetë e mbyllur edhe të premten, derisa Izraeli shkëmbeu zjarr me Hezbollahun në Liban, dy mosmarrëveshje të cilat Shtetet e Bashkuara dhe Irani i përshkruan secili si shkelje të marrëveshjes së tyre të armëpushimit në prag të bisedimeve të tyre të para të paqes në luftë.

Armëpushimi dyditor ka ndalur fushatën e sulmeve ajrore amerikane dhe izraelite mbi Iran.

Por ai deri më tani nuk ka bërë asgjë për t’i dhënë fund bllokadës së ngushticës, e cila ka shkaktuar ndërprerjen më të madhe të furnizimit global me energji, ose për të qetësuar një luftë paralele të zhvilluar nga Izraeli kundër aleatëve të Iranit, Hezbollahut, në Liban.

Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, e ka kritikuar ashpër Teheranin lidhur me synimet e tij për Ngushticën e rëndësishme të Hormuzit, pak kohë para se zyrtarë të lartë amerikanë dhe iranianë të mblidhen në Islamabad për bisedime të rëndësishme paqeje të premten.

“Irani po bën punë shumë të dobët, disa do të thoshin të pandershme, lidhur me kalimin e naftës nëpër Ngushticën e Hormuzit. Kjo nuk është marrëveshja që kemi!” shkroi Trump në Truth Social të enjten vonë.

“Thuhet se Irani po u vendos tarifa cisternave që kalojnë përmes Ngushticës së Hormuzit. Më mirë të mos jetë e vërtetë kjo dhe, nëse është, duhet ta ndalojnë menjëherë!” shkroi Trump në një postim tjetër.

Mosmarrëveshjet mbi planet e Teheranit për këtë rrugë jetike ujore, së bashku me sulmet e mëdha që Izraeli po i kryen në Liban, vazhdojnë t’i zbehin shpresat se mund të arrihet ndonjë marrëveshje e përhershme për t’i dhënë fund luftës, e cila filloi para më shumë se një muaji.

Ndër kërkesat kryesore të Trumpit si pjesë e një marrëveshjeje për armëpushim dyjavor është transporti i lirë përmes Ngushticës së Hormuzit, të cilën Irani e ka bllokuar qëkurse nisi lufta. Teherani është zotuar për ta rihapur këtë rrugë detare, megjithatë vetëm në bashkërendim ushtrinë iraniane dhe me pagesë.

Anijet nuk janë detyruar kurrë të paguajnë për të kaluar nëpër këtë ngushticë, pasi ajo vlerësohet si rrugë ujore ndërkombëtare dhe jo nën autoritetin e ndonjë shteti.

 

Kriza globale e energjisë

Ngecja e trafikut të cisternave të naftës dhe gazit i shkaktuar nga bllokimi i ngushticës ka çuar në një krizë globale energjetike dhe në rritje çmimesh. Mundësia e vendosjes së tarifave ka tronditur liderët në mbarë botën.

Bashkimi Evropian, Mbretëria e Bashkuar, Greqia dhe të tjerë e dënuan planin e Iranit për vendosjen e tarifave. Bloomberg raportoi se kompanitë e transportit do të pritej të paguanin deri në 2 milionë dollarë për anije, ndërsa Financial Times tha se pagesat ndaj autoriteteve iraniane do të bëheshin vetëm në kriptomonedha ose në juan kinez.

Gjatë një vizite treditore në Gjirin Persik, kryeministri britanik Keir Starmer hodhi poshtë mundësinë që Teherani të bëjë me pagesë përdorimin e kësaj ngushtice jetike.

“Qëndrimi ynë është se ‘e hapur’ do të thotë e hapur për navigim të sigurt”, tha ai për televizionin britanik. “Kjo nënkupton navigim pa tarifa dhe që anijet të mund të kalojnë”.

Krediplomatja e BE-së, Kaja Kallas, tha: “I bëjmë thirrje të gjitha palëve ta respektojnë plotësisht armëpushimin në rajon, t’i ndalojnë të gjitha operacionet ushtarake dhe të sigurojnë plotësisht lirinë e navigimit si dhe kalimin e lirë dhe të sigurt përmes Ngushticës së Hormuzit, në përputhje me të drejtën ndërkombëtare”.

Kryeministrja e Japonisë, Sanae Takaichi, vendi i së cilës merr rreth 95 për qind të furnizimeve me naftë nga Lindja e Mesme, kërkoi në një telefonatë me presidentin iranian Masud Pezeshkian që ai t’i ulë tensionet dhe të garantojë sigurinë e anijeve në ngushticë.

Një deklaratë që i atribuohet liderit suprem të Iranit, Ayatollah Mojtaba Khamenei, dhe e lexuar në televizionin shtetëror më 9 prill, duket se nënvizonte synimin e Teheranit për të kontrolluar ngushticën dhe për të rregulluar trafikun detar në këtë arterie kyçe.

Në deklaratë thuhej se Irani “patjetër do ta çojë menaxhimin e Ngushticës së Hormuzit në një fazë të re”, por nuk dha hollësi. “Irani nuk kërkon luftë, por nuk do të heqë dorë nga të drejtat e veta”.

Mes thashethemeve për gjendjen e tij, Khamenei nuk është parë që nga shpërthimi i luftës.

Takimet SHBA–Iran në Pakistan

Zëvendëspresidenti amerikan, JD Vance, i dërguari special, Steve Witkoff, dhe Jared Kushner, pritet të mbërrijnë në Islamabad të premten për takime me zyrtarë iranianë. Bisedimet mes tyre mund të jenë vendimtare.

Ministri i Jashtëm i Iranit, Abbas Araqchi, dhe kryetari i fuqishëm i Parlamentit, Mohammad Baqer Qalibaf, i njohur për deklarata të forta kundër SHBA-së javët e fundit, pritet ta udhëheqin delegacionin iranian.

Nuk është e qartë nëse bisedimet zyrtare do të fillojnë të premten apo të shtunën, por Pakistani ka shpallur dy ditë pushim në kryeqytet para bisedimeve.

Autoritetet shpesh shpallin pushim ose kufizime për ngjarje të mëdha diplomatike për arsye sigurie.

Pavarësisht kërcënimeve të tij, Trump i tha NBC News të enjten se është “shumë optimist” për një marrëveshje paqeje me Iranin dhe se Izraeli po “ulte intensitetin” e sulmeve në Liban.

Trump tha në një intervistë telefonike se liderët e Teheranit janë “shumë më të arsyeshëm” në biseda private, por shtoi se “nëse nuk bëjnë marrëveshje, do të jetë shumë e dhimbshme”.

 

Izraeli dhe Libani drejt bisedimeve

Ndërkohë, përfaqësues izraelitë dhe libanezë do të takohen në Uashington javën e ardhshme, tha Departamenti i Shtetit për Radion Evropa e Lirë (REL).

Kryeministri izraelit, Benjamin Netanyahu, ka urdhëruar intensifikimin e sulmeve në Liban, ku bombardimet e rënda izraelite që synojnë militantët e Hezbollah e kanë lëkundur marrëveshjen e armëpushimit SHBA–Iran.

Së bashku me dënimin e veprimeve të Hezbollahut – i konsideruar organizatë terroriste nga Shtetet e Bashkuara – dhe sulmeve të Iranit në gjithë rajonin, shumë liderë botërorë kritikuan gjithashtu Izraelin për sulmet masive në Liban që kanë vrarë më shumë se 300 njerëz gjatë dy ditëve të fundit.

Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli këmbëngulin se Libani nuk ishte përfshirë në marrëveshjen e armëpushimit me Teheranin, ndërsa zyrtarët iranianë thonë se ishte përfshirë dhe se sulme të mëtejshme ndaj aleatëve të tyre të Hezbollahut mund ta prishin armëpushimin.

Kallas tha të enjten se “veprimet izraelite po e vënë armëpushimin SHBA–Iran nën presion të madh. Armëpushimi me Iranin duhet të shtrihet edhe në Liban”.

Sulmet izraelite në Liban janë “të gabuara” dhe “duhet të ndalen”, tha Starmer gjatë vizitës së tij në vendet e Gjirit/REL/

Transportuesit që kërkojnë të rifillojnë kalimin e anijeve cisternë (tankerëve) nëpër Ngushticën e Hormuzit po presin qartësi mbi logjistikën. Shumica e tankerëve të naftës dhe gazit që kanë mbetur të bllokuar qëndruan brenda Gjirit, sipas të dhënave të transportit nga LSEG, pak orë pasi Trump njoftoi armëpushimin dhe tha se SHBA do të ndihmonte me menaxhimin e trafikut të krijuar.

Ministri i Jashtëm i Iranit, Abbas Araqchi, deklaroi se nëse sulmet kundër vendit të tij ndalen, Teherani do të ndërpresë kundërsulmet dhe do të mundësojë kalim të sigurt në koordinim me forcat e tij të armatosura “dhe duke marrë parasysh kufizimet teknike”.

Agjencia e gjurmimit të anijeve, Kpler, tha se rreth 187 tankerë të ngarkuar me 172 milionë fuçi naftë bruto dhe produkte të rafinuara ishin në lundrim brenda ngushticës që nga e marta.

Me më shumë se 1,000 anije oqeanike të bllokuara brenda gjirit, do të duheshin me gjasë më shumë se dy javë për të evakuuar rradhën e krijuar, madje edhe në kushte normale, tha Daejin Lee, kreu global i kërkimeve në Fertmax FZCO.

“Një dritare prej 14 ditësh është thjesht shumë e shkurtër për të rikthyer nivelin e besimit të duhur për të larguar pasigurinë e rrënjosur — veçanërisht për rrugët e ngarkimit në Gjirin Arabik,” tha ai.

Lee shtoi se detajet mbeten të paqarta, përfshirë veprimet që duhet të ndërmarrin anijet dhe qiramarrësit e tyre për të fituar të drejtën e kalimit. “Shumë pronarë anijesh prestigjioze mund të presin disa ditë për t’u siguruar që armëpushimi mban përpara se të angazhojnë mjetet e tyre,” u shpreh ai.

Dy ndërmjetës anijesh (shipbrokers) thanë se pronarët ka të ngjarë të qëndrojnë në pozicionin “prit dhe shiko” përpara se të lejojnë anijet të hyjnë në Gji. /Reuters/