Lajmet

Studimi i ri për ujqërit zbulon shumë detaje interesante

Studimi u botua në revistën “Communications Biology”.

Published

4 years ago

on

Ujqërit e infektuar me një parazit të zakonshëm kanë shumë më tepër gjasa të bëhen liderët e tufës së tyre, sipas një studimi të ri, duke sugjeruar se ndërhyrësi (paraziti) që banon në tru e inkurajon atë për të marrë më shumë rreziqe.

Paraziti njëqelizor, Toxoplasma gondii, riprodhohet vetëm seksualisht te macet, por mund të infektojë të gjitha kafshët me gjak të ngrohtë, përcjell UBT News.

Studimi i ri, i botuar në revistën “Communications Biology” të enjten, ka përfituar nga të dhënat 26-vjeçare mbi ujqërit gri që jetojnë në Parkun Kombëtar Yellowstone në ShBA për të hetuar se si paraziti mund të ndikojë në sjelljen e tyre.

Studiuesit analizuan mostrat e gjakut të gati 230 ujqërve dhe 62 pumave – macet e mëdha – janë përhapës të njohur të parazitit.

Ata zbuluan se ujqërit e infektuar kishin më shumë gjasa të futeshin më thellë në territorin e pumës sesa ujqërit e pa infektuar.

Ujqërit e infektuar kishin gjithashtu 11 herë më shumë gjasa të linin tufën e tyre sesa ujqërit pa parazit, tha studimi, duke treguar një shkallë më të lartë të marrjes së rrezikut.

Dhe një ujk i infektuar ka deri në 46 herë më shumë gjasa të bëhet udhëheqësi i tufës, vlerësuan studiuesit, duke shtuar se roli normalisht fitohet nga kafshë të cilat janë më agresive.

Bashkautorja e studimit, Kira Cassidy, tha për AFP se megjithëse “të jesh më i guximshëm nuk është domosdoshmërisht një gjë e keqe”, mund të “ulë mbijetesën për kafshët më të guximshme pasi ato mund të marrin vendime që i vënë në rrezik më shpesh”.

“Ujqërit nuk kanë hapësirën e mbijetesës për të ndërmarrë shumë më tepër rreziqe sesa kanë tashmë”.

Cassidy tha se ishte vetëm studimi i dytë mbi efektin e këtij paraziti në një kafshë të egër, pasi hulumtimi vitin e kaluar zbuloi se rritja e guximit te këlyshët e infektuar të hienave i bëri ata më të prirur për t’u afruar dhe vrarë nga luanët në Kenia.

Hulumtimet laboratorike kanë gjetur gjithashtu se brejtësit me parazitin humbasin frikën e tyre instinktive nga macet – duke e dërguar vet veten e tyre në duart e maceve./UBTNews/

Artikulli është marrë me shkurtime nga France24

Related Topics:
Continue Reading

Vendi

REL: BE-ja kërkon pezullimin e rrënimit të shtëpive buzë Ujmanit

Published

22 minutes ago

on

July 22, 2026

By

Zyra e Bashkimit Evropian ka kërkuar që të ndërpritet rrënimi i shtëpive buzë Liqenit të Ujmanit, teksa shprehu keqardhje për aksionin e një dite më parë të ndërmarrë nga autoritetet e Kosovës.

Sipas BE-së, me rrënimin e shtëpive në Ujman nuk u respektuan “procedurat e rregullta ligjore”.

Blloku evropian tha se aksioni i së martës i autoriteteve të Kosovës u ndërmor në kohën kur banorët kishin nisur procedura gjyqësore brenda afatit 15-ditor, të përcaktuar në njoftimet e ndërmarrjes publike “Ibër-Lepenc”.

“BE-ja është e shqetësuar për mungesën e respektimit të procedurës së rregullt ligjore në këtë dhe në disa raste të tjera të kohëve të fundit në veri të Kosovës që nga shkurti i këtij viti”, thuhet në reagim.

Ndërmarrja Publike Hidroekonomike “Ibër-Lepenc” tha se 11 shtëpitë e rrënuara ndodheshin ilegalisht në pronën e saj.

Kryeshefi i kësaj ndërmarrjeje, Faruk Mujka, tha se pronarëve u ishte kërkuar më 3 korrik që t’i lironin shtëpitë, por pas moszbatimit të kërkesës, Inspektorati i Ministrisë së Mjedisit dhe Planifikimit Hapësinor, në bashkëpunim me Policinë e Kosovës, nisën zbatimin e vendimit për rrënimin e tyre më 21 korrik.

Ndërkaq, BE-ja kërkoi që të ndërpriten menjëherë të gjitha rrënimet, largimet e detyruara apo marrjet në posedim të pronave, derisa të adresohen shqetësimet lidhur “me procedurën e rregullt ligjore”, duke kërkuar që autoritetet të bashkëpunojnë me banorët dhe komunat e prekura dhe të gjejnë zgjidhje ligjore.

“Masat e pakthyeshme të zbatimit në kontekstin e procedurave në zhvillim dhe pretendimeve të kontestuara pronësore ngrenë shqetësime serioze për sundimin e ligjit”, tha BE-ja, duke shtuar se pret nga Kosova që në përputhje me rrugën evropiane, të adresojë këto shqetësime me urgjencë dhe “veprime të ngjashme të mos përsëriten”.

Ndërkaq, Ambasada gjermane në Prishtinë tha se ndan shqetësimet e shprehura nga BE-ja.

“Jemi thellësisht të shqetësuar lidhur me rrëzimin e shtëpive në Ujman”, tha Ambasada gjermane, duke kërkuar që të ketë procese të rregullta ligjore.

“Ne bëjmë thirrje që veprime të tilla të ndalen menjëherë dhe bëjmë thirrje për transparencë dhe zgjidhje të ligjshme”.

Branimir Mihajlloviq, banor i Mitrovicës së Veriut dhe pronar i një shtëpie në Ujman, i tha Radios Evropa e Lirë se vitin e kaluar kishte paraqitur kërkesë për legalizimin e pronës në sistemin e Kosovës dhe ishte i gatshëm të paguante qiranë ndaj institucioneve të Kosovës.

“Unë i kam të gjitha dokumentet. Papritur si pronar u paraqit ‘Ibër-Lepenci’. Ne nuk ndodhemi fare në brezin ujor. Edhe nëse do të ishim, do të paguaja qira dhe tatime. Kam paguar edhe energjinë elektrike. Sipas ligjit, toka mund të jepet me qira dhe pikërisht këtë kemi kërkuar”, tha Mihajlloviq më 21 korrik.

Rrënohen shtëpi buzë Liqenit të Ujmanit

Ai tregoi se, së bashku me pronarët e tjerë të shtëpive, kryesisht serbë nga veriu i Kosovës, kanë paraqitur ankesë tek Avokati i Popullit dhe në Gjykatën Themelore në Mitrovicë.

“S’është mbajtur asnjë seancë. Kërkuam pezullim të përkohshëm të rrënimit, por ende nuk ka vendim”, deklaroi ai.

Liqeni i Ujmanit ndodhet në komunën e Zubin Potokut, në veriun e Kosovës, të banuar me shumicë serbe. Ai konsiderohet infrastrukturë strategjike për Kosovën, pasi shërben për furnizimin me ujë, prodhimin e energjisë elektrike dhe ujitjen.

Ndryshe, që nga viti 2024, autoritetet në Kosovë kanë nisur mbylljen e institucioneve serbe, duke i cilësuar ato si paralele dhe të paligjshme. Veprimet e Qeverisë së Kosovës në veri shpesh janë përballur me kritika nga faktori ndërkombëtar.  /REL/

Continue Reading

Lajmet

Inspektohen 26 auto-parkingje në Prizren e Suharekë, konstatohen shkelje të shumta

Published

41 minutes ago

on

July 22, 2026

By

Inspektorati Qendror i Punës, në bashkëpunim me Policinë e Kosovës dhe institucione të tjera hetimore e kontrolluese, ka ndërmarrë një aksion të përbashkët inspektues në komunën e Prizrenit dhe atë të Suharekës.

Aksioni, i cili është koordinuar me Prokurorinë Themelore në Prizren, ka përfshirë kontrolle të detajuara në gjithsej 26 auto-parkingje për të verifikuar zbatimin e legjislacionit në fuqi.

Në këtë aksion, përveç Inspektoratit të Punës dhe Policisë së Kosovës (Drejtorisë për Hetimin e Krimeve Ekonomike dhe Korrupsionit), kanë marrë pjesë edhe Administrata Tatimore e Kosovës (ATK) si dhe Inspektorati Qendror nga Ministria e Industrisë, Ndërmarrësisë dhe Tregtisë (IQMINT).

Gjatë inspektimeve në terren, zyrtarët kanë konstatuar shkelje të ndryshme ligjore, me ç’rast secili nga institucionet pjesëmarrëse ka ndërmarrë masat dhe veprimet përkatëse sipas kompetencave të veta ligjore.

Nga Inspektorati Qendror i Punës kanë bërë të ditur se mbeten të përkushtuar për të vazhduar bashkëpunimin ndërinstitucional me qëllim forcimin e zbatimit të ligjit, mbrojtjen e të drejtave të punëtorëve si dhe krijimin e një mjedisi të sigurt e të ligjshëm pune. /E.A/

Continue Reading

Vendi

Publikohet lista e guidave turistike të licencuara në Kosovë

Published

1 hour ago

on

July 22, 2026

By

Ministria e Kulturës dhe Turizmit ka bërë të ditur se është publikuar lista e guidave turistike të licencuara të Republikës së Kosovës.

Lista tashmë është e qasshme në uebfaqen e Ministrisë dhe përmban të dhëna për guidat e licencuara, përfshirë llojin e licencës dhe kontaktet e tyre, duke u mundësuar qytetarëve dhe vizitorëve qasje më të lehtë në shërbimet profesionale turistike.

Sipas Ministrisë, lista do të përditësohet vazhdimisht, ndërsa të gjitha guidat turistike që ushtrojnë veprimtarinë në Kosovë dhe ende nuk janë pjesë e saj janë ftuar të plotësojnë dokumentacionin përkatës për t’u përfshirë në regjistrin zyrtar.

Ky hap synon rritjen e standardeve në sektorin e turizmit dhe ofrimin e informacionit më të organizuar për vizitorët që zgjedhin Kosovën si destinacion./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Apel urgjent nga institucionet: Sot priten stuhi, breshër e përmbytje lokale në Kosovë 

Published

2 hours ago

on

July 22, 2026

By

Institucioni për Menaxhimin e Emergjencave (AME), bazuar në paralajmërimet e Institutit Hidrometeorologjik të Kosovës (IHMK), u ka bërë thirrje urgjente qytetarëve për kujdes dhe gatishmëri të shtuar, pasi gjatë ditës së sotme priten zhvillime të fuqishme të motit të ligë.

Sipas njoftimit zyrtar, sot priten stuhi lokale me bubullima, reshje intensive shiu, breshër dhe erëra të fuqishme në disa pjesë të territorit të Kosovës.

Autoritetet paralajmërojnë se kjo valë e motit të ligë mund të sjellë një sërë pasojash, duke përfshirë:

  • Përmbytje të shpejta lokale në zonat me reshje më intensive;
  • Dëmtime materiale në objekte, automjete, infrastrukturë dhe kultura bujqësore nga breshëri e era;
  • Rritje të rrezikut për zjarre nga shkarkimet e shpeshta atmosferike (rrufetë);
  • Probleme në rrjetin elektrik dhe ndërprerje të furnizimit me energji;
  • Pengesa në telekomunikacion dhe rrezik të lartë nga goditjet e rrufesë për njerëzit e kafshët.

Me qëllim parandalimin e incidenteve dhe mbrojtjen e jetës e pronës, emergjencat u bëjnë thirrje qytetarëve të ndjekin këto hapa:

  1. Qëndroni brenda: Shmangni lëvizjet e panevojshme gjatë kohës që zgjat stuhia.
  2. Kujdes nga strehimi: Mos u mbroni nën pemë të larta, pranë objekteve metalike apo shtyllave elektrike.
  3. Kujdes në ngasje: Përshtatni shpejtësinë e veturës dhe shmangni rrugët apo nënkalimet e mbuluara nga uji.
  4. Siguroni pronën: Largoni ose fiksoni pajisjet e sendet në ballkone e oborre që mund të merren nga era ose dëmtohen nga breshëri.

Njësitë e Zjarrfikjes dhe Shpëtimit, si dhe Qendrat Operative Emergjente, ndodhen në mobilizim të plotë në të gjithë territorin e Kosovës për t’u përgjigjur në çdo rast nevoje.

Numrat pa pagesë për çdo rast emergjent:

  • 112 – Qendra Operative Emergjente
  • 192 – Policia e Kosovës
  • 193 – Zjarrëfikësit
  • 194 – Ndihma e Shpejtë

Continue Reading

Të kërkuara