Aktualitet

Studim: Tymi nga zjarret shkaktar për mbi 33.00 vdekje çdo vit

Published

on

Të paktën 33,500 vdekje në vit në të gjithë botën mund i atribuohen ndotjes së ajrit nga zjarret në pyje, sipas një studimi të ri shkencor ndërkombëtar.

Studimi vlerëson se edhe ekspozimi afatshkurtër i njerëzve ndaj grimcave të vogla që hyjnë në mushkëri  dhe në gjak rrisin rrezikun e vdekjes nga sëmundjet e mushkërive , kardiovaskulare dhe shkaqe të tjera.

Grimcat nga zjarret pyjore janë zakonisht më të vogla dhe më toksike se ato nga zjarret urbane.

Studiuesit, të udhëhequr nga Yuming Guo i Shkollës së Shëndetit Publik dhe Mjekësisë Parandaluese  në Universitetin Melbourne të Australisë, e botuan letrën në revistën mjekësore The Lancet Planetary Health.

Të dhënat e analizuara për 65.5 milionë vdekje në 749 qytete në 43 vende. 0.55% e vdekjeve kardiovaskulare dhe 0.64% të vdekjeve të lidhura me sëmundjet e mushkërive, mund të lidhen me ndikimin e drejtpërdrejtë të mikro -grimcave nga zjarret.

Në krahasim, vdekjet që lidhen me valët e nxehtësisë vlerësohet se përbëjnë 0.91% të gjitha vdekjeve në të gjithë botën.

Guatemala ka përqindjen më të madh të vdekjeve vjetore që lidhen me ndotjen e ajrit nga zjarret (3.04%), e ndjekur nga Tajlanda (2.32%), Paraguaj (2.09%), Meksikë (1, 72%) dhe Peru (1,61%). Në Greqi përqindja përkatëse u vlerësua në 0.33%, ashtu si në Kanada, ndërsa në SHBA në 0.26%dhe në Britani vetëm 0.09%.

“Ndotja e tymit nga zjarret mund të përhapet deri në 1.000 km dhe rreziku i zjarreve parashikohet të rritet me përkeqësimin e ndryshimeve klimatike, tha Guo. Ai vlerësoi se fëmijët dhe të moshuarit janë më të prekur nga efektet e zjarreve në shëndet.

Continue Reading

Vendi

27-vjet nga masakra e Dubravës

Published

on

By

Masakra në Burgun e Dubravës konsiderohet një nga krimet më të rënda të kryera gjatë luftës në Kosovë. Ndërmjet 19 dhe 24 majit 1999, forcat serbe vranë 116 të burgosur shqiptarë dhe plagosën 185 të tjerë brenda burgut të Dubravës, ndërsa veprimtari dhe intelektuali Ukshin Hoti u zhduk me dhunë.

Në 27-vjetorin e kësaj masakre, u bënë homazhe në nderim të të vrarëve, të plagosurve dhe të mbijetuarve. Të pranishëm ishin përfaqësues institucionalë, ish-të burgosur politikë dhe familjarë të viktimave.

Në ceremoninë përkujtimore mori pjesë edhe kryeministri në detyrë Albin Kurti, i cili tha se emrat e viktimave të Dubravës janë “aktakuzë e përhershme kundër atyre që urdhëruan, organizuan dhe ekzekutuan këtë krim”.

Tutje, Kurti u shpreh se Dubrava mbetet një akt dëshmie për ekzekutimet masive e gjenocidale të shqiptarëve.

“Dubrava mbetet dëshmi për ekzekutimet masive e gjenocidale të shqiptarëve, por edhe për shpirtin liridashës të të burgosurve politikë, që nuk thyhej para torturave në burgjet serbe”, deklaroi Kurti.

Ai shtoi se Republika e Kosovës ka obligim që të ruajë kujtesën për krimet e luftës dhe të kërkojë drejtësi për viktimat.

Continue Reading

Live

Sulm me dronë në Luhansk: katër të vrarë dhe dhjetëra fëmijë të plagosur

Published

on

By

Të paktën katër persona janë vrarë dhe 35 fëmijë janë plagosur pas një sulmi me dronë ukrainas në një konvikt studentor në rajonin e Luhansk, që kontrollohet nga Rusia.

Sipas autoriteteve ruse, në ndërtesë po flinin 86 adoleshentë të moshës 14 deri në 18 vjeç kur ndodhi sulmi. Zyrtarët rusë thanë se ekipet e shpëtimit po vazhdojnë kërkimet për persona të bllokuar nën rrënoja.

Ukrainë po vazhdon përpjekjet për të rimarrë kontrollin e Luhanskut, një nga rajonet që Rusi e shpalli pjesë të saj në vitin 2022.

Continue Reading

Vendi

Mbi 2.09 milionë votues për zgjedhjet e 7 qershorit në Kosovë, 22 mijë për herë të parë

Published

on

By

Komisioni Qendror i Zgjedhjeve ka certifikuar listën votuese për zgjedhjet e 7 qershorit në Kosovë, ku të drejtë vote kanë 2,092,174 qytetarë. Ky numër është 15,884 votues më shumë krahasuar me zgjedhjet e kaluara.

Sipas KQZ-së, rreth 1.96 milionë qytetarë do të votojnë brenda vendit, ndërsa mbi 132 mijë janë regjistruar për votim nga diaspora në forma të ndryshme, përfshirë postën dhe përfaqësitë diplomatike.

Në këto zgjedhje pritet të votojnë për herë të parë 22,685 qytetarë. Procesi zgjedhor do të zhvillohet në 949 qendra votimi brenda Kosovës, ndërsa votimi jashtë vendit do të organizohet në 30 përfaqësi diplomatike më 6 qershor 2026.

Continue Reading

Lajmet

Profesorët e UBT-së, Vesel Rrustemaj dhe Jeta Kiseri-Kubati publikojnë punim shkencor në revistë ndërkombëtare të stomatologjisë

Published

on

By

Një punim i ri shkencor me autorë nga UBT është publikuar në një revistë prestigjioze braziliane të fushës së stomatologjisë, e indeksuar në Web of Science (ESCI) dhe Scopus, si dhe e klasifikuar në Q2 sipas SCImago në fushën e ortodoncisë, duke përfaqësuar një arritje të rëndësishme akademike dhe shkencore për institucionin.

Autorë të këtij punimi janë Prof. Dr. Vesel Rrustemaj, si autor i parë dhe korrespondent, dhe Prof. Dr. Jeta Kiseri-Kubati, si bashkëautore, të dy profesorë në programin e Stomatologjisë në UBT dhe ekspertë në fushën e ortodoncisë.

Punimi shkencor trajton një temë me rëndësi të veçantë shëndetësore dhe epidemiologjike: lidhjen ndërmjet karakteristikave okluzale, zakoneve orale dhe kariesit dentar tek fëmijët e moshës 3–6 vjeç në Prishtinë, Kosovë. Studimi fokusohet në një problematikë të shpeshtë tek moshat e reja, duke ofruar të dhëna të vlefshme për gjendjen e shëndetit oral në këtë grupmoshë.

Hulumtimi është realizuar si studim epidemiologjik dhe ka sjellë rezultate të rëndësishme mbi faktorët që ndikojnë në shfaqjen e kariesit dentar dhe zhvillimin okluzal te fëmijët, duke kontribuar në literaturën shkencore ndërkombëtare në fushën e stomatologjisë dhe ortodoncisë.

Publikimi në një revistë të këtij niveli shkencor përbën një arritje të rëndësishme jo vetëm për autorët, por edhe për UBT-në, duke dëshmuar angazhimin e vazhdueshëm të institucionit në kërkimin shkencor, ndërkombëtarizimin dhe kontributin në zhvillimin e dijes në fushën e shkencave shëndetësore.

Ky studim pritet të shërbejë si referencë e vlefshme për studiuesit dhe profesionistët e stomatologjisë, si dhe për përmirësimin e praktikave klinike në trajtimin dhe parandalimin e problemeve dentare tek fëmijët.

Studimi i plotë

Continue Reading

Të kërkuara