Ekipet mbrojtëse të ish-eprorëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës kanë paralajmëruar se do të apelojnë aktgjykimin dënues të shqiptuar nga trupi gjykues i Dhomave të Specializuara të Kosovës në Hagë më 16 shtator.

Hashim Thaçi u dënua me 25 vjet burgim për katër pika të aktakuzës për krime lufte, Jakup Krasniqi po ashtu u dënua me 25 vjet burgim, ndërkaq Kadri Veseli me 18 dhe Rexhep Selimi me 13 vjet burgim.

Të katër ish-eprorët e UÇK-së u shpallën penalisht përgjegjës për krime lufte që përfshijnë ndalimin e paligjshëm ose arbitrar, trajtimin mizor, torturën dhe vrasjen e paligjshme. Gjatë aktgjykimit të shqiptuar në Hagë, trupi gjykues hodhi poshtë akuzat e ZPS-së për krime kundër njerëzimit.

Katërshja e UÇK-së gjendet në paraburgim në Hagë që nga nëntori i vitit 2020.

Vendimi i trupit gjykues mund të apelohet nga palët e përfshira, nga mbrojtja e cila mund të kërkojë rrëzimin e aktgjykimit në tërësi apo të synojnë uljen e dënimit për pika të caktuara të akuzës, por edhe Zyra e Prokurorit të Specializuar që mund të kërkojë ashpërsim të dënimit.

ZPS-ja mirëpriti vendimin dënues dhe shtoi se do të shqyrtojë të gjithë aktgjykimin, përfshirë edhe rrëzimin e pikave të akuzës që kishin të bënin me krime kundër njerëzimit.

Por, cilat janë procedurat që palët ndjekin për apelim?

Sipas Rregullores së Procedurës dhe Provave, palët që apelojnë vendimin e gjykatës ose dënimit, ose të dyja së bashku, duhet të dorëzojnë atë që quhet njoftimin për apel, ku parashtrohen arsyet e apelimit, 30 ditë nga shpallja e aktgjykimit.

Më pas, kryegjykatësi i panelit të Gjykatës së Apelit – gjykatë që përbëhet nga tre anëtarë – mund të caktojë një prej gjykatësve si gjykatës raportues për procedurën paraapeluese. Gjykatësi raportues ka për detyrë të marrë masat e nevojshme për aspektet procedurale, sikurse janë lëshimi i vendimeve, urdhrave dhe udhëzimeve me qëllim që të përgatitet çështja për shqyrtim. Ai duhet që rregullisht ta informojë panelin e Gjykatës së Apelit, veçmas nëse ka kontestime lidhur me çështjet procedurale.

Më pas, brenda 21 ditësh nga njoftimi për apel, kryegjykatësi apo gjykatësi raportues e thërret një konferencë ku ngrihen çështje rreth apelit.

Palët që parashtrojnë apel duhet të dorëzojnë dosjen e apelit e cila përmban të gjitha argumentet dhe burime të tjera ligjore ku mbështeten arsyet e apelimit. Kjo duhet të dorëzohet brenda 60 ditësh apo brenda 30 ditësh nga njoftimi për apel, nëse çështja ka të bëjë vetëm me dënimin e shqiptuar.

Më pas palët dorëzojnë të ashtuquajturën dosje të përgjigjes, ku paraqesin argumentet ligjore të tyre. Afatet se kur dorëzohet kjo dallojnë: 30 ditë për argumentet dhe burimet ligjore dhe 15 ditë vetëm për dënimin nga paraqitja e dosjes. Kjo pasohet me dosjen e kundërpërgjigjes për të cilën afatet janë më të shkurtra, 15 dhe 10 nëse ka të bëjë vetëm me dënimin.

Pas gjithë këtyre afateve, Gjykata e Apelit e cakton datën e një seance “nëse është e nevojshme”, thuhet në rregullore.

Rregullorja parasheh që palët mund të dorëzojnë prova shtesë gjatë procedurës së apelimit dhe nëse ato pranohen, pala tjetër mund të paraqesë kundërprova.

Gjatë vendimit, Paneli i Apelit shqyrton çdo provë shtesë të pranuar, por edhe provat që veçse janë pjesë e dokumentacionit.

Sapo të përfundojnë parashtrimet nga palët, paneli i Apelit mblidhet dhe shqyrton çështjen dhe nxjerr aktgjykim për dokumentacionin e apelit dhe për çdo provë shtesë të pranuar.

Pra, Gjykata e Apelit mund të lërë në fuqi, të zhbëjë ose të ndryshojë aktgjykimin e trupit gjykues apo të mbahet rigjykim.

Megjithatë, nëse kërkesa për apel bëhet vetëm nga personat e shpallur fajtorë, Gjykata e Apelit nuk mund të shqiptojë vendim më të rëndë se shkalla e parë.

Vendimi i apelit shqiptohet brenda 60 ditësh nga parashtrimi i fundit i palëve. Megjithatë, edhe për këtë mund të kërkohet kohë shtesë, por jo më shumë se një muaji dhe zgjatja e afatit duhet të arsyetohet.

Sipas Ligjit për Dhomat e Specializuara dhe Zyrës së Prokurorit të Specializuar janë tri arsye për të cilat mund të dorëzohen apele për vendime të shkallës së parë: ndonjë gabim rreth ndonjë çështje juridike që e shfuqizon aktgjykimin, ndonjë gabimi faktik i cili ka shkaktuar dështimin e drejtësisë ose ndonjë gabimi për sa i përket dhënies së dënimit.

Nëse palët nuk janë të kënaqura me vendimin e Apelit, çështja mund të dërgohet në Gjykatën Supreme dhe më pas në atë Kushtetuese të Dhomave të Specializuara në Hagë.

Mbrojtësit e ish-presidentit, Hashim Thaçi, thanë se procesi i apelimit mund të marrë vite kohë.

Pas 41 muajsh të nisjes së gjykimit, trupi gjykues gjeti fajtorë katër ish-eprorët e UÇK-së për krime lufte, por rrëzoi akuzat për krime kundër njerëzimit.

Sipas trupit gjykues, katërshja e UÇK-së, së bashku me udhëheqës të tjerë, kishin për qëllim pavarësinë e Kosovës dhe vendosjen e kontrollit politik e institucional mbi një Kosovë të pavarur.

Sipas gjykatës, për realizimin e këtyre objektivave, ata kishin një qëndrim të përbashkët se disa persona që konsideroheshin pengesë për qëllimet e tyre duhej të “shënjestroheshin”, “eliminoheshin” ose “neutralizoheshin”.

Këta persona thuhet se përfshinin, ndër të tjera, anëtarë ose përfaqësues të forcave të tjera politike dhe ushtarake, veçanërisht persona të lidhur me Lidhjen Demokratike të Kosovës (LDK) dhe Forcat e Armatosura të Republikës së Kosovës (FARK), persona që konsideroheshin të lidhur me autoritetet serbe, si dhe pjesëtarë të komuniteteve rome dhe serbe.

Gjatë shpalljes së aktgjykimit, trupi gjykues tha se ky qëllim i përbashkët ishte zbatuar përmes vrasjeve, arrestimeve dhe ndalimeve pa proces të rregullt ligjor, si dhe keqtrajtimit fizik e psikologjik, frikësimit dhe përdorimit të asaj që në aktgjykim quhet “luftë speciale”.

Trupi gjykues tha se ish-presidenti i Kosovës, Hashim Thaçi, ish-kryeparlamentarët Jakup Krasniqi dhe Kadri Veseli dhe ish-deputeti Rexhep Selimi, kontribuuan në zbatimin e këtij qëllimi të përbashkët.

Në rastin e Thaçit, trupi gjykues tha se ai kishte luajtur rol kyç në formulimin dhe zbatimin e qëllimit të përbashkët, teksa konstatoi se kishte marrë pjesë edhe personalisht në disa prej krimeve, duke përmendur rastin e Behajdin Allaqit.

Për Veselin, Gjykata Speciale përmendi pozitën e tij si shef i Drejtorisë së Zbulimit të UÇK-së, organ që, sipas konstatimeve të trupit gjykues, kishte përgjegjësi për identifikimin, vëzhgimin dhe neutralizimin e personave të dyshuar si “kolaboracionistë”. Dhomat e Specializuara thanë se ai nuk ndërmori hapa për parandalimin, hetimin ose ndëshkimin e krimeve, megjithëse kishte dijeni për to.

Për Selimin, trupi gjykues konstatoi se ai kishte kontribut të qenësishëm në zbatimin e qëllimit të përbashkët. Gjykata theksoi se pozita e tij si inspektor i Përgjithshëm i UÇK-së i jepte më pak pushtet mbi anëtarët e tjerë të UÇK-së, krahasuar me disa prej të akuzuarve të tjerë.

Ndërsa për Krasniqin, që në kohë të luftës kishte qenë zëdhënës i UÇK-së dhe anëtar i Shtabit të Përgjithshëm, gjykata konstatoi se ai kishte përdorur pozitën, rolin si udhëheqës, pushtetin dhe statusin e tij për zbatimin e aspekteve kriminale të qëllimit të përbashkët. /REL/

Kryetari i Partisë Demokratike të Kosovës (PDK), Bedri Hamza, ka deklaruar se partia do ta analizojë në mënyrë të detajuar situatën e krijuar pas aktgjykimit dënues të Dhomave të Specializuara në Hagë ndaj ish-krerëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës.

Të enjten, para fillimit të mbledhjes së Kryesisë së PDK-së, Hamza bëri të ditur se subjekti i tij politik po shqyrton çdo hap të mundshëm institucional e politik, ndërsa qëndrimet përfundimtare do të bëhen publike pas përfundimit të diskutimeve të brendshme.

“Ne do ta diskutojmë situatën, do ta diskutojmë detajshëm. Ne e kemi thënë, që të gjitha format demokratike dhe ligjore janë opsion. Më tutje do të diskutojmë dhe pastaj do të shohim se cilat janë qëndrimet zyrtare të Partisë Demokratike të Kosovës”, deklaroi ai.

Lidhur me pyetjen e gazetarëve se a do të ndërmarrë PDK-ja ndonjë iniciativë për shfuqizimin apo zhbërjen e Gjykatës Speciale, Hamza nuk e ka përjashtuar si mundësi, duke nëvizuar shkurt se “të gjitha veprimet demokratike dhe ligjore janë të mundshme”.

Profesori i Universitetit “Johns Hopkins”, Edward P. Joseph, e ka cilësuar si shokues verdiktin e Gjykatës Speciale në Hagë, e cila i dënoi me 81 vjet burgim në total katër ish-krerët e UÇK-së: Hashim Thaçin, Kadri Veselin, Jakup Krasniqin dhe Rexhep Selimin.

Në një intervistë për televizionin “ABC News”, Joseph paralajmëroi se Serbia, së bashku me aleatët e saj strategjikë si Rusia dhe Kina, do ta shfrytëzojnë këtë vendim si një mjet politik për të dëmtuar imazhin e Luftës Çlirimtare dhe për ta izoluar edhe më tej Kosovën në arenën ndërkombëtare.

“Kjo gjë do të përdoret nga Serbia si mjet për të diskretituar UÇK-në dhe veprimtarinë e saj. Do të përdoret nga Rusia dhe Kina, të cilat do përpiqen ta izolojnë edhe më shumë Kosovën. Ne kemi parë këtë muaj në Serbi se si është nderuar imazhi i këtij personazhi, kemi parë ceremoni dhe është përdorur gjuhë urrejtjeje në Beograd. Dënimi i shqiptuar sot nuk është fare i barabartë me dënimet që kanë marrë figurat serbe që kanë kryer krime”, theksoi Joseph.

Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.

17 shtator 1993

Në Ferizaj vazhdojnë arrestimet dhe bastisjet e policisë serbe

Dje, rreth orës 10, në stacionin e policisë në Ferizaj, inspektorët serbë morën në pyetje Rexhep Rexhepin, përgjegjës i Komisionit për Informim të LDK-së së Ferizajt. Gjatë të ashtuquajturës bisedë informative, inspektorët serbë nga Rexhepi shfaqën interesim veçanërisht rreth vrasjes së Banush Sadikut dhe plagosjes së Fekir Fejzës, që ndodhi para pak ditësh nga ana e ushtrisë serbe në tëbanet e blegtorëve në fshatin Firajë.

Rexhep Rexhepi në stacionin e policisë në Ferizaj u mbajt rreth dy orë.

Po ashtu, dje rreth orës 11 në fshatin Slivovë të Ferizajt, policia serbe me pretekst të kërkimit të armëve, bastisi familjen e Milaim Kadriut. Pas bastisjes policët serbë morën me vete plakun 60 vjeçar Milaim Kadriun, të cilin e keqtrajtuan fizikisht.

Milaim Kadriu u lirua rreth orës 15, me kusht që të lajmërohet sërish në stacionin e policisë sot në orën 10.

17 shtator 1994

Për ndërtimin e shtëpisë së familjes Ramadani në Shajkofc duhen ende mjete

Pas një njoftimi të publikuar në Informatorin tonë nr. 808 të datës 10 gusht për gjendjen e rëndë të anëtarëve të familjes së Hasan Ramadanit të vrarë në shtëpinë e tij nga forcat serbe më 7 gusht, qytetarët nga Kosova dhe mërgata shqiptare filluan një aksion për të ndihmuar këtë familje dhe për t’i ngritur asaj një shtëpi banimi, pasi shtëpia e tyre u dogj nga forcat serbe.

Salih Agushi, kryetar i Komisionit për grumbullimin e ndihmave për ngritjen e shtëpisë tha se ngritja e shtëpisë ka filluar më 16 gusht. Deri më tash aksionin e kanë ndihmuar qytetarët nga Podujeva, nga Kosova dhe nga mërgata shqiptare. Ai tha se me punë fizike dhe me mjete të punës aksionin e kanë ndihmuar rreth 500 persona. Deri më tash në emër të këtij komisioni të formuar nga Nëndega e LDK-së, janë dhënë pesëdhjetë dëftesa për pranimin e mjeteve materiale.

Sipas fjalëve të z. Salih Agushi shtëpia është në ndërtim e sipër, por që të kryhet duhen ende mjete financiare. Ai foli pastaj për gjendjen e rëndë të tetë anëtarëve të familjes së të ndjerit Hasan Ramadani, të cilët banojnë në një dhomë të përkohshme të axhës së tyre.

Fshatarët e Shajkofcit shfaqin drojën se dimri mund t’i gjejë anëtarët e familjes Ramadani pa kulm mbi kokë.

Krahas thirrjes që u bëjnë ata shqiptarëve për të ndihmuar në ngritjen e shtëpisë, ata propozojnë që institucionet e Kosovës ta formojnë një fond për të intervenuar në raste të ngjashme.

 17 shtator 1995

Kolonistët serb protestuan dje në Istog

Komisioni për Informim i Degës së LDK-së njofton se dje, rreth 150 kolonisë serbë që arritën me autobus nga Banja, protestuan në ndërtesën e Kuvendit Komunal të Istogut.

Mirret vesh se ata shprehën pakënaqësi për shkak se nuk u ishin plotësuar kushtet që u ishin premtuar.

Serbët e instaluar në administratën komunale, në përpjekje për t’i qetësuar kolonistët i dërguan ata në Dubravë duke u premtuar tokë për ngritjen e shtëpive.

Pas një kohe sërish ata u kthyen të pakënaqur në ndërtesën e Kuvendit dhe me vonë u dërguan sërish në Banjë.

Gazeta serbe “Jedinstvo” shkruante të premtën se administrata e instaluar serbe planifikonte t’u ndante rreth 98 hektarë tokë kolonistëve serbë në Istog për troje. Në njoftim thuhej se atyre që do të pranonin të jetonin përgjithmonë në Istog do t’u ndaheshin prej 2 deri në 5 hektarë tokë, varësisht nga madhësia e familjeve.

Gazeta paralajmëronte se vendimet për pronësi kolonëve do t’u ipeshin më 16 shtator gjatë një solemniteti ku do të merrnin pjesë edhe përfaqësues të Serbisë nga Beogradi.

Gazeta njoftonte po ashtu se ishte ndryshuar plani urbanistik për hapësirën rreth “Dushkajës” dhe “Rasatnikut”, pasi në atë hapësirë planifikohen të ngritën edhe 120 shtëpi të tjera për kolonë.

Por, ditëve të fundit, ka pasur njoftime se kolonët po shfrytëzojnë çdo rast për t’u larguar nga Kosova përkundër insistimeve dhe kushtëzimeve nga ana e policisë serbe.

Gazeta “Jedinstvo” njoftonte këto ditë se nga Zveçani janë larguar për në Serbi 55 kolonë. Njoftohej po ashtu për largimin e kolonëve nga Gjakova.

Ndërsa burimet shqiptare në Vushtrri kanë njoftuar se prej 305 kolonëve sa kishin arritur deri më tash në këtë komunë, janë larguar 156.

Dega e LDK-së në Gllogovc njofton se me 9 shtator policia ndërhyri ashpër kundër 15 kolonëve që tentuan të iknin nga baraka ku janë vendosur.

Janqë shpeshtuar edhe njoftimet në gazetat serbe për mungesën e ushqimeve për kolonistët.

17 shtator 1997

Ndërhyrje e policisë serbe në shkollën fillon “Hasan Prishtina” në Prishtinë

Dje, rreth orës 13 një patrullë e policisë serbe e udhëhequr nga njëfarë Sllavolub Paunoviq ndërhyri në sallën e arsimtarëve të shkollës fillore “Hasan Prishtina” në Prishtinë. Ai kërcënoi personelin mësimor, i cili në atë rast gjendej në sallën e arsimtarëve, ndërsa drejtorit të shkollës Ali Gashit, arsimtarit të fizikës, Nezir Gashit dhe punëtorit teknik Nuhi Hasanit ia lanë nga një thirrje për t’u paraqitur në stacionin e policisë në Mahallë të Muhaxherëve.

Drejtori u paraqit në të njëjtën ditë në orën 16:00. Nga ai i kishin kërkuar armë. Pas një ore të marrjes në pyetje e lëshuan me urdhëresë që të paraqitet sot më 17 shtator në orën 16:00. Ndërsa Neziri dhe Nuhiu ishin thirrë për t’u paraqitur në polici sot në orën 14:30, përkatësisht në ora 15:30.

Që nga dita e parë e fillimit të këtij viti shkollor, policia serbe herë pas here është duke ndërhyrë në objektet shkollore të Prishtinës.

17 shtator 1998

Klinton për Kosovën: “Nuk duam përsëritje të Bosnjës”

President amerikan Bill Klinton tha të mërkurën se prioritet në Kosovë është parandalimi i një tragjedie humanitare të shqiptarëve të Kosovës që janë përzënë nga shtëpitë e veta dhe tani gjenden në male.

Përballë kërkesave gjithnjë e më të mëdha për një veprim më të vendosur amerikan për ta ndalur ofensivën e forcave serbe, Klintoni tha se SHBA-të me aleatët e vet tani kanë si synim të parë evitimin e një “katastrofe të madhe humanitare”.

Është imperativ që të pengohet kjo, “e pastaj të gjindet një zgjidhje politike”, tha presidenti i SHBA-ve gjatë një konference për shtyp me mysafirin e tij, kryetarin e Çekisë, Vaclav Havel.

“Populli amerikan duhet ta dijë se po kërcënon një problem i madh humanitar, krejt afër Bosnjës”, tha Klinton, duke vënë re se ndërmjet 50 mijë e 100 mijë të zhvendosur po jetojnë në bjeshkë e male. “Po vjen dimri. Aty mund të ketë katastrofë të madhe humanitare”, tha ai.

Klintoni nuk bëri me dije se në çfarë mënyrë mund të ofrohet ndihma, por disa ekspertë në Uashington kanë lënë të kuptohet se NATO-ja mund të lëshojë nga ajri ndihma në ushqime dhe barna, shkruan agjencia e lajmeve Rojter.

Presidenti amerikan tha se Millosheviqi duket i vendosur të sigurojë një zgjidhje ushtarake e jo diplomatike për t’ju dhënë shqiptarëve autonomi, e cila u përket atyre.

Duke njoftuar nga e njëjta konferencë për shtyp, agjencia amerikane e lajmeve The Associated Press (AP) nxirrte në plan të parë atë që ajo quante “ngritje e idesë” për intervenim të NATO-s për ta ndalur ofensivën serbe në Kosovë.

“Nuk duam një përsëritje të Bosnjës”, tha Klintoni, ndërsa duke folur për mundësinë e intervenimit të armatosur, ai tha: “Po bëjmë plane në NATO dhe po konsultohemi me aleatët tanë”.

Përveç kësaj, SHBA-të po përpiqen të promovojnë një zgjidhje paqësore, tha ai.

Më herët të mërkurën, zëdhënësi i Departamentit të Shtetit, Xheimz Foulli tha se “ka një rritje të ndjenjës së urgjencës” për planifikimet e NATO-s dhe një vendosmëri më të madhe ndër anëtarët e Aleancës për të vepruar në qoftë së gjendja në Kosovë keqësohet më tej.

“Të gjitha opcionet, duke përfshirë edhe opcionin ajror (e sulmeve nga ajri), janë të hapura”, tha Foulli.

Ndonëse diplomacia është zgjidhja më e mirë, NATO-ja është e gatshme të përdorë forcën në qoftë se Millosheviqi “na detyron ta bëjmë këtë”.

Presidenti Klinton nuk përmendi përpjekjet e Britanisë dhe Francës për të fituar përkrahjen e SHBA-ve dhe të Rusisë për një rezolutë në OKB që do të kërkonte nga Millosheviqi dhe luftëtarët pro-pavarësistë të ndalin luftimet në Kosovë, shkruan Rojter.

Diplomatë të OKB-së kanë thënë se të dy vendet do të donin ta vendosnin rezolutën në kuadrin e Nenit VII të Kartës së OKB-së që do të autorizonte përdorimin e forcës për ta mbështetur rezolutën.