Sipas një kërkimi të ri nga instituti prestigjioz Center for Strategic and International Studies (CSIS) me seli në Uashington, lufta e përbashkët e Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit kundër Iranit i ka kushtuar SHBA-së rreth 3.7 miliardë dollarë vetëm në 100 orët e para. Kjo shifër përkon me një mesatare prej afro 900 milionë dollarësh në ditë, e nxitur kryesisht nga shpenzimet kolosale të municioneve.

Analiza nënvizon se këto kosto vijnë ndërsa lufta ka hyrë në ditën e saj të shtatë këtë të premte, me SHBA-në që po sulmon Iranin me bombardues të padukshëm (stealth) dhe sisteme të avancuara armatimi.

Sfida buxhetore e Pentagonit

Hulumtuesit Mark Cancian dhe Chris Park bëjnë të ditur se pjesa dërrmuese e këtyre shpenzimeve — rreth 3.5 miliardë dollarë — nuk janë të parashikuara në buxhetin aktual. Kjo do të thotë se Pentagoni do të duhet të kërkojë fonde shtesë së shpejti, gjë që pritet të jetë një sfidë politike për administratën Trump.

Kjo kërkesë për financim mund të shndërrohet në një pikë fokale për opozitën ndaj luftës. Shqetësimet e brendshme mbi koston e jetesës, inflacionin dhe rritjen e çmimeve të karburantit si pasojë e konfliktit, pritet të ulin mbështetjen e qytetarëve amerikanë. Situata po ndan edhe bazën e Trumpit “America First”, pasi ai premtoi gjatë fushatës se nuk do të përfshinte vendin në “lufta të huaja”.

Shpenzime marramendëse për municione

Analiza tregon se në 100 orët e para janë shpenzuar mbi 2,000 municione të llojeve të ndryshme. Vetëm rimbushja e këtyre rezervave vlerësohet të kushtojë 3.1 miliardë dollarë, me kosto që rriten me 758.1 milionë dollarë për çdo ditë që kalon.

Sekretari i Mbrojtjes, Pete Hegseth, ka deklaruar se bombardimet mbi Iran pritet të “rriten dramatikisht”, duke përfshirë më shumë skuadrone gjuajtësish dhe valë më të shpeshta bombarduesish. Megjithëse intensiteti i fushatave ajrore zakonisht bie pas fazës fillestare, autorët e raportit paralajmërojnë se kostot jashtëbuxhetore do të jenë “substanciale”.

Kostoja njerëzore: Shifrat tragjike

Përtej anës financiare, kostoja njerëzore është tronditëse. Sipas Gjysmëhënës së Kuqe Iraniane, më shumë se 1,332 persona janë vrarë në Iran që nga fillimi i bombardimeve të shtunën. UNICEF raporton se mes të vdekurve besohet të jenë të paktën 181 fëmijë.

• Liban: Të paktën 123 persona kanë humbur jetën nga sulmet izraelite këtë javë.
• SHBA: Të paktën gjashtë ushtarakë amerikanë janë vrarë në konflikt.
• Izrael: Janë shënuar 11 viktima.
• Vendet e Gjirit: Raportohen nëntë vdekje deri më tani.

Analistët krahasojnë këtë situatë me operacionet e fundit në Venezuelë për kapjen e Nicolas Maduro, ku shumica e kostove ishin tashmë të buxhetuara. Për luftën në Iran, administrata Trump mund të detyrohet të kërkojë “ndarje buxhetore plotësuese”, ngjashëm me atë që bëri administrata e George W. Bush në fillim të luftërave në Irak dhe Afganistan. /AlJazeera/

Liderët e Bashkimit Evropian dhe ata të Këshillit të Bashkëpunimit të Gjirit (GCC) kanë dënuar ashpër “sulmet e pajustifikueshme iraniane” në mbarë rajonin, pas bisedimeve të nivelit të lartë në Bruksel. Bashkimi Evropian ka ofruar mbështetje të plotë për vendet arabe të Gjirit, ndërkohë që Irani vazhdon lëshimin e raketave dhe dronëve si kundërpërgjigje ndaj sulmeve të ndërmarra nga Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli.

Gjatë takimit të së enjtes, Shefja e Politikës së Jashtme të BE-së, Kaja Kallas, së bashku me zyrtarë të tjerë evropianë, i cilësuan veprimet e Teheranit si “të pafalshme”. Në një deklaratë të përbashkët BE-GCC, ministrat kërkuan ndalimin e menjëhershëm të sulmeve që kërcënojnë sigurinë globale, duke riafirmuar të drejtën e vendeve të Gjirit për të marrë çdo masë të nevojshme për të mbrojtur territoret dhe qytetarët e tyre.

Situata mbetet e tensionuar, me Evropën që shprehet e gatshme të ndihmojë aleatët e saj, ndonëse preferon një zgjidhje përmes ndërmjetësimit dhe de-eskalimit. Ky reagim vjen në një kohë kur bilanci i viktimave nga sulmet amerikano-izraelite ndaj Iranit ka arritur në mbi 1,230 persona që nga e shtuna, sipas mediave shtetërore iraniane.

Konflikti po zgjerohet me shpejtësi: Izraeli ka shtrirë fushatën e tij ushtarake në Liban, ndërsa SHBA njoftoi mbytjen e një fregate iraniane në ujërat ndërkombëtare. Nga ana tjetër, sulmet e Iranit po shënjestrojnë gjithnjë e më shumë infrastrukturën energjetike në vende si Katari, Bahreini dhe Kuvajti, duke rritur frikën për destabilizimin e tregjeve globale të energjisë.

Shtetet evropiane po përfshihen gjithashtu në këtë vorbull. Franca, Britania e Madhe, Italia, Holanda dhe Spanja kanë njoftuar dërgimin e aseteve detare dhe sistemeve të mbrojtjes ajrore në Qipro dhe në vendet e Gjirit. Kryeministrja italiane Giorgia Meloni konfirmoi se Italia do të ofrojë sisteme mbrojtëse për aleatët arabë për të zmbrapsur sulmet iraniane.

Në rrafshin diplomatik dhe ushtarak, Britania, Greqia dhe Portugalia kanë pranuar të lejojnë përdorimin e bazave të tyre nga ushtria amerikane nën kushte të caktuara. Megjithatë, refuzimi i Spanjës për të bërë të njëjtën gjë ka shkaktuar zemërimin e Presidentit të SHBA-së, Donald Trump, duke nxjerrë në pah qëndrimet e ndryshme brenda bllokut perëndimor.

Pilotët e avionëve F-16 të Ukrainës janë mbështetur shumë te variantet e raketave AIM-9, të njohura si “Limas” dhe “Mikes”, të cilat janë prodhuar në vitet 1970 dhe 1980, thanë burimet e Reuters.

Edhe pse dekada të vjetra, ato raketa i kanë ofruar Ukrainës një mënyrë relativisht të lirë për të asgjësuar dronët dhe raketat ruse të lundrimit (cruise), thanë të tre personat, sic raporton Reuters.

Mungesa u plotësua në dhjetor, kur Ukraina mori raketa ajër-ajër AIM-9 nga partnerët, thanë të tre burimet, pak para një sulmi të madh rus. Ata refuzuan të përmendnin emrin e shtetit ose shteteve pas dërgesës, duke cituar nevojën për fshehtësi.

Reuters nuk mundi të përcaktonte ndikimin e mungesës së përkohshme të raketave. Burimi i parë tha se kjo nuk kishte lidhje me sulmet më të mëdha ruse të dimrit.

Një burim i katërt, i cili gjithashtu kërkoi të mbetet anonim, tha se anëtarët e NATO-s, Gjermania dhe Kanadaja, kishin furnizuar raketa Sidewinder muajt e fundit dhe konfirmoi se kishte pasur një “rënie të lehtë” të furnizimeve më parë, ndonëse nuk pranoi të tregonte arsyen.

Ministria e Mbrojtjes e Gjermanisë refuzoi të komentonte mbi dërgesat specifike apo armët për arsye sigurie. Gjermania ka qenë një nga mbështetësit më të mëdhenj ushtarakë dhe financiarë të Ukrainës që nga viti 2022.

Departamenti i Mbrojtjes Kombëtare i Kanadasë i tha Reuters-it se ishte në proces të dhurimit të raketave AIM-9M-8 nga rezervat e Forcave të Armatosura Kanadeze. “Ky donacion i ri do të plotësojë donacionin e kaluar prej qindra raketash kanadeze AIM dhe komponentëve përkatës që po përdoren nga Ukraina për mbrojtjen e saj ajrore.”

Trump prezantoi një sistem për furnizimin me armë amerikane për Ukrainën, duke zëvendësuar ndihmën e drejtpërdrejtë ushtarake të dërguar nën paraardhësin e tij Joe Biden.

Sipas të ashtuquajturit mekanizëm PURL (Lista e Kërkesave të Prioritizuara të Ukrainës), Shtetet e Bashkuara u shesin armë aleatëve të NATO-s për t’ia dorëzuar më pas Ukrainës.

I pyetur për të komentuar, një zyrtar i NATO-s tha se PURL po siguronte materiale jetike amerikane dhe, që nga vera, kishte furnizuar rreth 75% të të gjitha raketave për bateritë e mbrojtjes ajrore Patriot të Ukrainës dhe 90% të municioneve për sistemet e tjera të mbrojtjes ajrore.

FUSHATA AJRORE MË E ASHPËR E DIMRIT NGA RUSIA

Megjithatë, Ukraina ende përballet me sfidën për të siguruar mjaftueshëm raketa për rrjetin e saj të gjerë të mbrojtjes ajrore.

Rusia lëshon disa qindra dronë sulmi dhe raketa gjatë sulmeve të saj të mëdha, dhe Ukraina përpiqet t’i rrëzojë ato me zjarr nga kamionët, bllokim elektronik, dronë interceptues, si dhe raketa ajër-ajër dhe tokë-ajër.

Presidenti Volodymyr Zelenskiy lëshoi një thirrje urgjente për mungesën e municioneve në janar, veçanërisht për sistemin Patriot të prodhimit amerikan, mbi të cilin Ukraina mbështetet për të rrëzuar raketat balistike ruse Iskander.

Avionët F-16, të cilët u furnizuan nga partnerët evropianë të Kievit në vitin 2024, janë pjesë e komponentit ajror të rrjetit të mbrojtjes ajrore të Ukrainës, së bashku me helikopterët dhe avionët e tjerë luftarakë.

Avionët F-16 kanë interceptuar 2,000 dronë dhe raketa gjatë fluturimeve në rol mbrojtës ajror, tha burimi i dytë.

Ukraina dhe partnerët e saj nuk kanë zbuluar se sa F-16 po luftojnë në Ukrainë. Burimi i dytë tha se numri ishte në “dhjetëra”, por refuzoi të jepte detaje të mëtejshme.

Avionët F-16 mund të mbajnë raketa AIM-9, ose raketa më të sofistikuara AIM-120. Ato prodhohen nga Raytheon, një njësi e grupit amerikan të mbrojtjes RTX Corp (RTX.N).

Kur u pyet për komente mbi mungesat, RTX e referoi Reuters-in te qeveria amerikane.

Çdo raketë AIM-120 kushton mbi një milion dollarë, thanë dy nga tre burimet, që do të thotë se ato zakonisht nuk përdoren në masë për të luftuar dronët sulmues rusë të prodhuar me kosto të ulët.

Ato raketa përdoren gjithashtu në sistemet tokë-ajër NASAMS të prodhimit norvegjez në Ukrainë, që do të thotë se gjatë krizës së furnizimit operacionet e tyre u kufizuan, tha burimi i fundit nga të tre.

Ky person tha gjithashtu se kishte pasur një mungesë të raketave RIM-7 të prodhimit amerikan, të cilat Ukraina i ka përdorur në sistemet e modifikuara të mbrojtjes ajrore të epokës sovjetike që nga pushtimi i vitit 2022.

Ministria norvegjeze e mbrojtjes tha se qeveria kishte dorëzuar një “numër të konsiderueshëm” interceptuesish për NASAMS në fillim të këtij dimri… “në mënyrë që sistemi NASAMS të vazhdojë të mbrojë qytetarët ukrainas nga sulmet vdekjeprurëse ajrore.”

/Reuters/

Një fluturim “charter” i qeverisë amerikane po transportonte amerikanë drejt Shteteve të Bashkuara nga Lindja e Mesme, ndërsa fluturime shtesë po organizoheshin për lokacione të tjera në mbarë rajonin, deklaroi Departamenti i Shtetit të SHBA-së të mërkurën.

Agjencia nuk dha detaje mbi numrin e pasagjerëve në bord, shtetet nga të cilat po largoheshin, apo oraret e nisjes dhe mbërritjes së fluturimit.

Që nga 28 shkurti, kur forcat amerikane dhe izraelite nisën sulmet fillestare mbi Iran, më shumë se 17,500 amerikanë janë kthyer të sigurt në SHBA nga Lindja e Mesme, përfshirë rreth 8,500 vetëm gjatë ditës së martë, njoftoi Departamenti i Shtetit.

Shumë qytetarë të tjerë amerikanë janë larguar nga Lindja e Mesme drejt vendeve të tjera në Evropë dhe Azi që nga fillimi i konfliktit, bëri të ditur departamenti.

Të hënën, Departamenti i Shtetit u bëri thirrje amerikanëve në 14 vende të Lindjes së Mesme që të largohen menjëherë nga rajoni duke përdorur “transportin komercial të disponueshëm”. Megjithatë, shumë qytetarë amerikanë po përballen me vështirësi për shkak të ndërprerjeve globale të udhëtimeve ajrore të shkaktuara nga lufta.

Kjo situatë nxiti kritika të ashpra nga disa ligjvënës amerikanë, të cilët akuzuan Departamentin e Shtetit për planifikim të pamjaftueshëm dhe paralajmërime të vonuara.

Departamenti u përgjigj duke thënë se po “lehtësonte fluturimet charter” nga Emiratet e Bashkuara Arabe, Arabia Saudite dhe Jordania për qytetarët amerikanë që kanë nevojë për një ndihmë të tillë. /Reuters/