Botë
Sorbët – Minoriteti etnik brenda Gjermanisë
Published
5 years agoon
By
Betim GashiKombet evropiane kanë ardhur dhe kanë shkuar, por për më shumë se 1,500 vjet, një pakicë etnike sllavo-folëse ka mbetur brenda Gjermanisë.
Andrea Bunar ka një nga punët më të pazakonta në Gjermani. Pothuajse çdo ditë midis prillit dhe tetorit, Bunar hidhet në një varkë të gjatë dhe lundron paqësisht nëpër një labirint të rrugëve të vogla ujore për të dërguar letra në rreth 65 shtëpi që përndryshe janë shumë të vështira për t’u arritur.

Bunar gëzon qetësinë që vjen me punën e saj. Çdo javë, ajo shpërndan rreth 650 letra dhe pako të vogla në Lehde. Ajo ka transportuar pemë, makinë prerëse, madje edhe TV me ekran të sheshtë, duke e manovruar me shkathtësi përmes kanaleve të ngushta me një shtyllë të gjatë 4m.
Lehde, është fshati i qetë prej 150 personash i ishujve kënetorë të lidhur me ura këmbësorësh, i vendosur në rezervatin e harlisur të biosferës Unesco të Spreewald.
Ndodhet rreth 100 km në jug-lindje të Berlinit, ky mozaik i gjerë 47,500 hektarësh me livadhe, pyje dhe kanale ka pak rrugë, krenohet me shumë shtigje shëtitjeje dhe është i popullarizuar në mesin e turistëve që duan të shpëtojnë nga nxitimi i kryeqytetit gjerman.

Megjithëse Bunar ka jetuar pranë Spreewald pjesën më të madhe të jetës, ajo bisedon në gjermanisht dhe pendohet që nuk flet gjuhën e Sorbëve. Përveç strehimit të 6,000 specieve të kafshëve dhe bimëve, Spreewald është gjithashtu shtëpia e Sorbëve: grupi më i vogël sllav në botë dhe një nga katër pakicat e Gjermanisë.
Sorbët janë pasardhës të fiseve sllave që jetonin në veri të Maleve Karpate në Evropën Qendrore dhe Lindore. Rreth 1500 vjet më parë, një rajon historik i quajtur Sorbi shtrihej në Gjermaninë Lindore, Poloninë Perëndimore dhe veriun e Republikës Çeke.

Sot ka rreth 60,000 Sorbë në Gjermani, ku ata gjithashtu flasin gjuhët e tyre sllave perëndimore.
Një nga arsyet që Sorbët kanë qenë në gjendje të ruajnë kulturën dhe gjuhën e tyre është se ky komunitet pak i populluar, fort katolik është i rrethuar nga fusha dhe kodra dhe është e vështirë të arrihet me transport publik. Pra është vetëm rreth 50 km nga Dresden, kryeqyteti i Saksonisë, por ndihet si një botë larg.
Për ta ruajtur gjuhën, Sorbët janë përqendruar te brezat e ardhshëm. Rreth 5,000 nxënës mësojnë gjuhën serbe në 41 shkolla fillore, si dhe në një duzinë shkollash të mesme. Sipas Katharina Jurk, 60 studentët në shkollën fillore lokale në Crostwitz mësojnë gjuhën sorbe si gjuhë amtare dhe gjermanishten si gjuhë të dytë.

Sigurisht që ka sfida të mëdha, siç është gjetja e mësuesve. Por, theksoi Jurk, familjet e reja po i kushtojnë rëndësi gjithnjë e më të madhe transmetimit të jo vetëm gjuhës, por traditave të tjera sorbiane për brezat e rinj.

Gjatë gjithë historisë gjermane, Sorbët kanë arritur të ruajnë trashëgiminë e pasur kulturore, të vetën. Ata janë të njohur për vezët e Pashkëve të krijuara me mjeshtëri, të cilat familjet i zbukurojnë dhe i ngjyrosin çdo vit. Ata gjithashtu çmojnë zakonet e tyre të karnavaleve, ku ata sprapsin shpirtrat e këqij dhe i japin lamtumirën muajve të ftohtë të vitit. Bunar tha se kjo është një nga traditat sorbiane që ajo veçanërisht pëlqen të praktikojë me fëmijët e saj në Spreewald.
Udhëtimet e saj janë shënuar nga “qetësia absolute” që ajo ndjen në ujë. Gjatë rrugës së saj prej 8 km, ajo shkon nga një fermë në tjetrën, në një rajon të natyrës së paprishur dhe traditave të lashta që është me fat ta quajë në shtëpi.
“Shumë e bukur në të vërtet, në mënyrë unike e bukur”, tha ajo.
(Përktheu dhe përshtati UBTNews)
Aktualitet
Mbi një milion të zhvendosur në Liban: OKB kërkon ndihmë urgjente
Published
2 hours agoon
April 16, 2026By
UBTNews
Kreu i agjencisë së OKB-së për refugjatët, Barham Salih, i ka bërë thirrje komunitetit ndërkombëtar të ofrojë “mbështetje dhe ndihmë urgjente” për Libanin.
Më shumë se një milion njerëz — një e pesta e popullsisë libaneze — janë zhvendosur nga konflikti, të cilin Salih e cilëson si “të paprecedentë”.”Libani nuk meriton të mbetet i bllokuar në një cikël të përsëritur dhune, ai meriton mbështetje dhe stabilitet,” tha Salih pas takimit me Kryeministrin libanez, Nawaf Salam, sipas agjencisë së lajmeve AFP.
Mbi 2,100 njerëz janë vrarë nga sulmet izraelite që nga 2 marsi, sipas ministrisë së shëndetësisë së Libanit. Izraeli deklaron se operacionet e tij në Liban synojnë dobësimin e Hezbollahut të mbështetur nga Irani dhe mbrojtjen e qytetarëve të tij nga sulmet, përfshirë breshëritë e raketave ndërkufitare. /BCC/
Aktualitet
Zyrtari amerikan: Vazhdojnë bisedimet me Iranin për zgjatjen e armëpushimit
Published
19 hours agoon
April 15, 2026By
UBTNews
Një zyrtar i lartë amerikan i ka thënë BBC-së se bisedimet për zgjatjen e armëpushimit dy-javor me Iranin janë duke vazhduar.
Ky armëpushim pritet të skadojë javën e ardhshme, më 22 prill.
“Shtetet e Bashkuara nuk janë pajtuar zyrtarisht për një zgjatje të armëpushimit, por ka një angazhim të vazhdueshëm mes SHBA-së dhe Iranit për të arritur një marrëveshje,” ka deklaruar zyrtari i lartë.
Më herët, agjencia e lajmeve AFP citoi mediat shtetërore iraniane të cilat thonë se raportet për një zgjatje të mundshme të armëpushimit mbeten ende të pakonfirmuara.
Lajmet
Tragjedi në Turqi: Katër të vrarë nga të shtënat me armë në një shkollë
Published
20 hours agoon
April 15, 2026By
UBTNews
Një sulm i përgjakshëm ka tronditur sot qytetin e Kahramanmarashit në Turqi, ku të shtëna armësh në një shkollë të mesme të ulët kanë lënë të paktën katër viktima dhe 20 të plagosur.
Guvernatori i rajonit njoftoi se motivet e këtij sulmi mbeten ende të panjohura, ndërsa Ministri i Arsimit dhe ai i Brendshëm janë nisur me urgjencë drejt vendngjarjes.
Kjo ngjarje e rëndë pason një tjetër sulm të ngjashëm që ndodhi ditën e martë në juglindje të Turqisë.
Atje, një ish-nxënës hapi zjarr duke plagosur 16 persona para se të vriste veten, duke ngritur shqetësime të mëdha për sigurinë në institucionet arsimore të vendit.
Lajmet
Trump befason me deklaratën për fituesin në Hungari: Péter Magyar është një njeri i mirë
Published
24 hours agoon
April 15, 2026By
UBTNews
Pas fitores historike të Péter Magyar në Hungari, ish-presidenti amerikan Donald Trump ka befasuar me qëndrimin e tij, duke e cilësuar liderin e ri si “një njeri të mirë” që pritet të bëjë një punë të shkëlqyer.
Gjatë një interviste për ABC News, Trump u shpreh optimist për mandatin e Magyar, pavarësisht se vetëm pak ditë më parë ai kishte bërë thirrje të hapur për të votuar “mikun dhe aleatin e tij të ngushtë”, Viktor Orbán.
Rezultatet e fundit tregojnë se Magyar, i cili drejton partinë e qendrës së djathtë “Tisza”, ka siguruar një fitore bindëse me të paktën 138 ulëse në parlament, duke arritur një shumicë prej dy të tretash që i mundëson atij transformimin e vendit.
Fituesi i zgjedhjeve, një ish-bashkëpunëtor i Orbán-it, deklaroi se ky rezultat nuk është thjesht një ndryshim qeverie, por një “ndryshim i plotë i regjimit” pas një dekade të dominimit të pushtetit nga kryeministri i rrëzuar.
Magyar ka bërë të ditur se nuk ka kohë për të humbur dhe se kabineti i tij do të nisë punën menjëherë pas konfirmimit zyrtar të rezultateve më 4 maj. Ai ka premtuar një luftë të ashpër kundër korrupsionit, rikthimin e pavarësisë së gjyqësorit dhe garantimin e lirisë së mediave, të cilat ishin cenuar rëndë gjatë qeverisjes së Orbán-it.
Ky i fundit, i cili gëzonte mbështetjen e Trump-it dhe Putinit, ishte përfshirë në përplasje të vazhdueshme me Bashkimin Europian për shkak të politikave të tij mbi drejtësinë dhe Ukrainën, ndërsa tani qeveria e re shpreson që përmes reformave demokratike të zhbllokojë fondet e ngrira nga Brukseli.
E pandalshme: Distria Krasniqi kualifikohet në gjysmëfinale të Evropianit
Sveçla: Askush nuk mund ta sfidojë shtetin, sekuestrohet armatim e uniforma ushtarake në Zubin Potok
DITARI: Çfarë lajmesh kemi lexuar në çdo 16 prill, në vitet nëntëdhjetë
Infantino: Irani “me siguri” do të marrë pjesë në Kupën e Botës 2026, pavarësisht tensioneve
Distria Krasniqi e nis me fitore në Tbilisi
Rasti i 5-vjeçarit në Lipjan, Hoti paralajmëron tërheqje licencash e masa disiplinore
Skenderaj: Arrestohet një person për mospërfillje të urdhrit të gjykatës
Raste të dhunës në familje në Lipjan, Malishevë e Mitrovicë
Kurti takoi përfaqësuesin e BE-së, Peter Sørensen: Diskutohet integrimi dhe Këshilli i Evropës
Të kërkuara
-
Lajmet2 months agoUBT nderon Familjen Jashari me Dekoratën Jetësore të Nderit
-
Lajmet3 months agoStudentët e UBT-së në vizitë studimore në Presidencën e Republikës së Kosovës
-
Lajmet2 months agoPërfundon seanca e sotme në Hagë për pengim të drejtësisë
-
Aktualitet2 months agoZPS: 437 incidente të ndalimit
