Botë

Sorbët – Minoriteti etnik brenda Gjermanisë

Published

on

Kombet evropiane kanë ardhur dhe kanë shkuar, por për më shumë se 1,500 vjet, një pakicë etnike sllavo-folëse ka mbetur brenda Gjermanisë.

Andrea Bunar ka një nga punët më të pazakonta në Gjermani. Pothuajse çdo ditë midis prillit dhe tetorit, Bunar hidhet në një varkë të gjatë dhe lundron paqësisht nëpër një labirint të rrugëve të vogla ujore për të dërguar letra në rreth 65 shtëpi që përndryshe janë shumë të vështira për t’u arritur.

Posta në Spreewald për 124 vitet e fundit është dorëzuar me një anije e ngjajshme me gondolën.

Bunar gëzon qetësinë që vjen me punën e saj. Çdo javë, ajo shpërndan rreth 650 letra dhe pako të vogla në Lehde. Ajo ka transportuar pemë, makinë prerëse, madje edhe TV me ekran të sheshtë, duke e manovruar me shkathtësi përmes kanaleve të ngushta me një shtyllë të gjatë 4m.

Lehde, është fshati i qetë prej 150 personash i ishujve kënetorë të lidhur me ura këmbësorësh, i vendosur në rezervatin e harlisur të biosferës Unesco të Spreewald.

Ndodhet rreth 100 km në jug-lindje të Berlinit, ky mozaik i gjerë 47,500 hektarësh me livadhe, pyje dhe kanale ka pak rrugë, krenohet me shumë shtigje shëtitjeje dhe është i popullarizuar në mesin e turistëve që duan të shpëtojnë nga nxitimi i kryeqytetit gjerman.

Spreewald është një biosferë e Unesco-s që përfshin 47,500 hektarë livadhe, pyje dhe kanale me pak rrugë!

Megjithëse Bunar ka jetuar pranë Spreewald pjesën më të madhe të jetës, ajo bisedon në gjermanisht dhe pendohet që nuk flet gjuhën e Sorbëve. Përveç strehimit të 6,000 specieve të kafshëve dhe bimëve, Spreewald është gjithashtu shtëpia e Sorbëve: grupi më i vogël sllav në botë dhe një nga katër pakicat e Gjermanisë.

Sorbët janë pasardhës të fiseve sllave që jetonin në veri të Maleve Karpate në Evropën Qendrore dhe Lindore. Rreth 1500 vjet më parë, një rajon historik i quajtur Sorbi shtrihej në Gjermaninë Lindore, Poloninë Perëndimore dhe veriun e Republikës Çeke.

Sorbët janë një pakicë etnike sllave që kanë jetuar në Gjermaninë e sotme për rreth 1,500 vjet.

Sot ka rreth 60,000 Sorbë në Gjermani, ku ata gjithashtu flasin gjuhët e tyre sllave perëndimore.

Një nga arsyet që Sorbët kanë qenë në gjendje të ruajnë kulturën dhe gjuhën e tyre është se ky komunitet pak i populluar, fort katolik është i rrethuar nga fusha dhe kodra dhe është e vështirë të arrihet me transport publik. Pra është vetëm rreth 50 km nga Dresden, kryeqyteti i Saksonisë, por ndihet si një botë larg.

Për ta ruajtur gjuhën, Sorbët janë përqendruar te brezat e ardhshëm. Rreth 5,000 nxënës mësojnë gjuhën serbe në 41 shkolla fillore, si dhe në një duzinë shkollash të mesme. Sipas Katharina Jurk, 60 studentët në shkollën fillore lokale në Crostwitz mësojnë gjuhën sorbe si gjuhë amtare dhe gjermanishten si gjuhë të dytë.

Qyteti i Bautzen është një nga qendrat kryesore të kulturës sorbiane.

Sigurisht që ka sfida të mëdha, siç është gjetja e mësuesve. Por, theksoi Jurk, familjet e reja po i kushtojnë rëndësi gjithnjë e më të madhe transmetimit të jo vetëm gjuhës, por traditave të tjera sorbiane për brezat e rinj.

Kostum tradicional i Sorbëve.

Gjatë gjithë historisë gjermane, Sorbët kanë arritur të ruajnë trashëgiminë e pasur kulturore, të vetën. Ata janë të njohur për vezët e Pashkëve të krijuara me mjeshtëri, të cilat familjet i zbukurojnë dhe i ngjyrosin çdo vit. Ata gjithashtu çmojnë zakonet e tyre të karnavaleve, ku ata sprapsin shpirtrat e këqij dhe i japin lamtumirën muajve të ftohtë të vitit. Bunar tha se kjo është një nga traditat sorbiane që ajo veçanërisht pëlqen të praktikojë me fëmijët e saj në Spreewald.

Udhëtimet e saj janë shënuar nga “qetësia absolute” që ajo ndjen në ujë. Gjatë rrugës së saj prej 8 km, ajo shkon nga një fermë në tjetrën, në një rajon të natyrës së paprishur dhe traditave të lashta që është me fat ta quajë në shtëpi.

“Shumë e bukur në të vërtet, në mënyrë unike e bukur”, tha ajo.

(Përktheu dhe përshtati UBTNews)

Aktualitet

SHBA pezullon “Projektin Liri” në Hormuz: Trump sinjalizon marrëveshje me Iranin

Published

on

By

Presidenti amerikan, Donald Trump, njoftoi ndërprerjen e përkohshme të “Projektit Liri”, operacionit ushtarak që synonte nxjerrjen e anijeve të bllokuara në Ngushticën strategjike të Hormuzit. Përmes një mesazhi në platformën Truth Social, Trump sqaroi se ky vendim vjen si pasojë e një progresi domethënës drejt një marrëveshjeje përfundimtare me Iranin, duke vënë në dukje edhe ndërhyrjen diplomatike të Pakistanit dhe vendeve të tjera.

Ndonëse bllokada mbetet ende në fuqi, kreu i Shtëpisë së Bardhë theksoi se pezullimi i lëvizjes së anijeve do të shërbejë si një dritare kohore për të parë nëse pakti me Teheranin mund të finalizohet me sukses.

Ky zhvillim pason deklaratat e Sekretarit të Shtetit, Marco Rubio, i cili pohoi se faza ofensive e konfliktit ka përfunduar pas arritjes së objektivave fillestare. Megjithatë, këndvështrimet mbi këtë tërheqje mbeten të ndara; ndërsa SHBA-ja e portretizon si një lëvizje strategjike drejt diplomacisë pas sukseseve ushtarake, media shtetërore iraniane e ka cilësuar vendimin si një dështim të Uashingtonit për të mbajtur hapur rrugën ujore jetësore.

Sipas analizave të BBC-së, Irani pritet ta përdorë këtë ndalesë të “Projektit Liri” për ta proklamuar si një fitore të tyren në arenën ndërkombëtare, në një kohë kur fati i rrjedhës globale të naftës varet nga stabiliteti në këtë rajon.

Continue Reading

Aktualitet

A mund ta ndalojë ligji amerikan Trumpin nga tërheqja e trupave nga Evropa?

Published

on

By

Plani i administratës së presidentit Donald Trump për tërheqjen e një pjese të trupave amerikane nga Evropa ka rikthyer në qendër të vëmendjes debatet mbi kufizimet ligjore dhe pasojat në sigurinë rajonale. Sipas të dhënave të fundit nga Pentagoni, Shtetet e Bashkuara pritet të tërheqin rreth 5 mijë trupa nga Gjermania, vend ku aktualisht janë të dislokuar rreth 36 mijë ushtarë.

Kjo lëvizje përbën rreth 14 për qind të forcave në këtë vend dhe prek drejtpërdrejt një brigadë luftarake si dhe një njësi të artilerisë me rreze të gjatë, të cilat fillimisht ishin planifikuar të vendoseshin gjatë administratës së Joe Bidenit.

Zëdhënësi i Pentagonit, Sean Parnell, ka sqaruar se ky vendim është rezultat i një rishikimi të thellë strategjik që reflekton nevojat aktuale në terren, ndërkohë që prania totale amerikane në Evropë mbetet mes 80 mijë dhe 100 mijë trupave, duke shërbyer si shtylla kurrizore e strukturës së NATO-s.

Megjithatë, zbatimi i këtij plani ndeshet me barriera ligjore të rëndësishme të vendosura nga Ligji për Autorizimin e Mbrojtjes Kombëtare (NDAA) për vitin 2026.

Ky ligj specifikon se Pentagoni nuk mund ta ulë numrin e trupave në Evropë nën nivelin prej 76 mijë ushtarësh për më shumë se 45 ditë pa përmbushur një sërë kushtesh strikte. Këto kushte përfshijnë detyrimin për të vërtetuar se masa është në interes të sigurisë kombëtare, kryerjen e konsultimeve me aleatët e NATO-s dhe raportimin e detajuar përpara Kongresit.

Ndonëse këto dispozita nuk e ndalojnë dot përfundimisht vullnetin e presidentit, ato e shndërrojnë tërheqjen në një proces tejet kompleks, të kushtueshëm dhe të ngadaltë. Për më tepër, ekspertët vlerësojnë se një zhvendosje e tillë mund të dëmtojë gatishmërinë ushtarake, pasi forcat në Gjermani janë të integruara thellë në strukturat globale të komandës. Nga ana tjetër, reagimi nga Berlini ka qenë i matur; ministri i Mbrojtjes Boris Pistorius e quajti vendimin të pritshëm, ndërsa kancelari Friedrich Merz theksoi se riorganizime të tilla janë pjesë e zakonshme e strategjisë globale amerikane.

Continue Reading

Lajmet

Rubio viziton Romën dhe Vatikanin, ndërsa lufta me Iranin tensionon raportet SHBA-Evropë

Published

on

By

Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, do të vizitojë Romën dhe Vatikanin nga data 6 deri më 8 maj.

Zyrtarët e përshkruajnë këtë si përpjekje për të riparuar marrëdhëniet e tensionuara me partnerët kyç evropianë, në kohën kur lufta me Iranin po thellon përçarjet përtej Atlantikut.

Sipas një njoftimi të Departamentit të Shtetit, udhëtimi do të shërbejë “për avancimin e marrëdhënieve dypalëshe”.

Rubio do të takohet me udhëheqjen e Selisë së Shenjtë për të diskutuar situatën në Lindjen e Mesme dhe interesat e ndërsjella në Hemisferën Perëndimore.

“Takimet me homologët italianë do të përqendrohen në interesat e përbashkëta të sigurisë dhe shtrirjen strategjike”, tha zëdhënësi Tommy Pigott më 4 maj.

Një ish-zyrtar i lartë i Departamentit të Shtetit, i cili foli për Radion Evropa e Lirë në kushte anonimiteti, tha se koha e udhëtimit tregon për rëndësinë e tij.

“Udhëtimi i sekretarit Rubio është një hap i rëndësishëm në diplomaci”, tha ai, duke shtuar se fakti që vizita zhvillohet në këtë kohë, tregon se sa shumë rëndësi u kushton administrata e presidentit amerikan, Donald Trump, marrëdhënieve me Italinë dhe Selinë e Shenjtë.

Vizita zhvillohet në një kohë të tensioneve në rritje midis Uashingtonit dhe aleatëve të tij evropianë, si për shkak të konfliktit me Iranin, ashtu edhe për mosmarrëveshje më të gjera politike, përfshirë tregtinë dhe angazhimet ushtarake./REL/

 

Continue Reading

Aktualitet

Shpërthim tragjik në një fabrikë fishekzjarrësh në Kinë: 26 të vdekur e dhjetëra të plagosur

Published

on

By

Një shpërthim i fuqishëm në fabrikën e fishekzjarrëve “Huasheng Fireworks” në provincën Hunan të Kinës, i ka marrë jetën 26 personave dhe ka lënë të lënduar 61 të tjerë. Ngjarja e rëndë ndodhi në qytetin Liuyang, ku forca e shpërthimit ishte aq e madhe sa dritaret e ndërtesave përreth u thyen plotësisht.

Autoritetet kineze angazhuan mbi 1,500 punonjës të emergjencës, dronë dhe robotë kërkimi për të gjetur të mbijetuarit nën rrënoja, duke arritur të shpëtojnë shtatë persona. Për shkak të rrezikut nga dy depo baruti brenda fabrikës, policia evakuoi të gjithë banorët në një rreze prej 3 kilometrash.

Ekipet e emergjencës punuan nën masa të rrepta sigurie, duke lagur zonën me ujë për të parandaluar shpërthime dytësore. Ndërkohë, policia ka njoftuar se ka ndërmarrë “masa kontrolli” ndaj stafit përgjegjës të kompanisë, teksa hetimet për shkaqet e shpërthimit po vazhdojnë.

Të plagosurit, të moshave nga 20 deri në 60 vjeç, po trajtohen në spitalet lokale, kryesisht për lëndime të shkaktuara nga mbetjet fluturuese pas shpërthimit.

Continue Reading

Të kërkuara