

Bota
Sorbët – Minoriteti etnik brenda Gjermanisë
Published
4 years agoon
By
Betim GashiKombet evropiane kanë ardhur dhe kanë shkuar, por për më shumë se 1,500 vjet, një pakicë etnike sllavo-folëse ka mbetur brenda Gjermanisë.
Andrea Bunar ka një nga punët më të pazakonta në Gjermani. Pothuajse çdo ditë midis prillit dhe tetorit, Bunar hidhet në një varkë të gjatë dhe lundron paqësisht nëpër një labirint të rrugëve të vogla ujore për të dërguar letra në rreth 65 shtëpi që përndryshe janë shumë të vështira për t’u arritur.

Bunar gëzon qetësinë që vjen me punën e saj. Çdo javë, ajo shpërndan rreth 650 letra dhe pako të vogla në Lehde. Ajo ka transportuar pemë, makinë prerëse, madje edhe TV me ekran të sheshtë, duke e manovruar me shkathtësi përmes kanaleve të ngushta me një shtyllë të gjatë 4m.
Lehde, është fshati i qetë prej 150 personash i ishujve kënetorë të lidhur me ura këmbësorësh, i vendosur në rezervatin e harlisur të biosferës Unesco të Spreewald.
Ndodhet rreth 100 km në jug-lindje të Berlinit, ky mozaik i gjerë 47,500 hektarësh me livadhe, pyje dhe kanale ka pak rrugë, krenohet me shumë shtigje shëtitjeje dhe është i popullarizuar në mesin e turistëve që duan të shpëtojnë nga nxitimi i kryeqytetit gjerman.

Megjithëse Bunar ka jetuar pranë Spreewald pjesën më të madhe të jetës, ajo bisedon në gjermanisht dhe pendohet që nuk flet gjuhën e Sorbëve. Përveç strehimit të 6,000 specieve të kafshëve dhe bimëve, Spreewald është gjithashtu shtëpia e Sorbëve: grupi më i vogël sllav në botë dhe një nga katër pakicat e Gjermanisë.
Sorbët janë pasardhës të fiseve sllave që jetonin në veri të Maleve Karpate në Evropën Qendrore dhe Lindore. Rreth 1500 vjet më parë, një rajon historik i quajtur Sorbi shtrihej në Gjermaninë Lindore, Poloninë Perëndimore dhe veriun e Republikës Çeke.

Sot ka rreth 60,000 Sorbë në Gjermani, ku ata gjithashtu flasin gjuhët e tyre sllave perëndimore.
Një nga arsyet që Sorbët kanë qenë në gjendje të ruajnë kulturën dhe gjuhën e tyre është se ky komunitet pak i populluar, fort katolik është i rrethuar nga fusha dhe kodra dhe është e vështirë të arrihet me transport publik. Pra është vetëm rreth 50 km nga Dresden, kryeqyteti i Saksonisë, por ndihet si një botë larg.
Për ta ruajtur gjuhën, Sorbët janë përqendruar te brezat e ardhshëm. Rreth 5,000 nxënës mësojnë gjuhën serbe në 41 shkolla fillore, si dhe në një duzinë shkollash të mesme. Sipas Katharina Jurk, 60 studentët në shkollën fillore lokale në Crostwitz mësojnë gjuhën sorbe si gjuhë amtare dhe gjermanishten si gjuhë të dytë.

Sigurisht që ka sfida të mëdha, siç është gjetja e mësuesve. Por, theksoi Jurk, familjet e reja po i kushtojnë rëndësi gjithnjë e më të madhe transmetimit të jo vetëm gjuhës, por traditave të tjera sorbiane për brezat e rinj.

Gjatë gjithë historisë gjermane, Sorbët kanë arritur të ruajnë trashëgiminë e pasur kulturore, të vetën. Ata janë të njohur për vezët e Pashkëve të krijuara me mjeshtëri, të cilat familjet i zbukurojnë dhe i ngjyrosin çdo vit. Ata gjithashtu çmojnë zakonet e tyre të karnavaleve, ku ata sprapsin shpirtrat e këqij dhe i japin lamtumirën muajve të ftohtë të vitit. Bunar tha se kjo është një nga traditat sorbiane që ajo veçanërisht pëlqen të praktikojë me fëmijët e saj në Spreewald.
Udhëtimet e saj janë shënuar nga “qetësia absolute” që ajo ndjen në ujë. Gjatë rrugës së saj prej 8 km, ajo shkon nga një fermë në tjetrën, në një rajon të natyrës së paprishur dhe traditave të lashta që është me fat ta quajë në shtëpi.
“Shumë e bukur në të vërtet, në mënyrë unike e bukur”, tha ajo.
(Përktheu dhe përshtati UBTNews)
Bota
Scholz: Nuk mund ta imagjinojë Netanyahun të arrestohet në Gjermani
Published
6 hours agoon
April 3, 2025By
UBT NEWS
Kancelari gjerman, Olaf Scholz, ka shprehur se nuk mund ta imagjinonte ekzekutimin e një urdhërarresti kundër kryeministrit izraelit, Benjamin Netanyahu, gjatë një vizite të tij në Gjermani. Kjo deklaratë erdhi pas lëshimit të një urdhërarresti nga Gjykata Ndërkombëtare Penale (ICC) në nëntor, lidhur me veprimet e qeverisë izraelite në Gazë, dhe pas mbërritjes së Netanyahut në Budapest, udhëtimi i tij i parë në Evropë që nga lëshimi i këtij urdhri.
Scholz, gjatë një konference për shtyp në Berlin së bashku me mbretin e Jordanisë, Abdullah II, tha se qeveria gjermane kishte bërë të qartë qëndrimin e saj lidhur me arrestimin e Netanyahut, duke deklaruar: “Nuk mund ta imagjinoj se do të ketë një arrestim në Gjermani.”
Në një ditë kur Hungaria njoftoi planet për t’u tërhequr nga vendimi i ICC-së, ministrja e Jashtme gjermane, Annalena Baerbock, e kritikoi ashpër këtë vendim, duke theksuar se ishte një ditë e keqe për të drejtën penale ndërkombëtare dhe duke kujtuar se në Evropë, askush nuk është mbi ligjin.
Traktati i Romës, që është dokumenti themelues i ICC-së, kërkon që shtetet anëtare të zbatojnë urdhrat e gjykatës. Si anëtare të ICC-së, edhe Hungaria dhe Gjermania janë të detyruara ligjërisht të arrestojnë Netanyahu nëse ai hyn në territorin e tyre. Megjithatë, vendimi i Hungarisë ka ngritur shqetësime dhe diskutime për zbatimin e ligjit ndërkombëtar dhe përgjegjësitë e shteteve anëtare të ICC-së.

Çmimet e naftës regjistruan një rënie të ndjeshme më 3 prill 2025, pas masave të reja tregtare të presidentit amerikan, Donald Trump. Rënia e çmimeve është lidhur me shqetësimet e tregjeve financiare për ndikimin që mund të ketë këto tarifa mbi rritjen ekonomike globale dhe kërkesën për naftë.
Çmimi i një fuçie nafte “West Texas Intermediate” (WTI), standardi amerikan, për dërgesë në maj, ra me 5,15%, duke arritur në 68,02 dollarë. Ndërkaq, çmimi i një fuçie nafte “Brent” të Detit të Veriut për dorëzimin e qershorit ra me 4,78%, duke u ulur në 71,37 dollarë.
Përveç pasigurisë nga tarifat e reja të Trump, OPEC-u njoftoi një rritje më të mprehtë të prodhimit të naftës se sa ishte pritur, që gjithashtu ka kontribuar në uljen e çmimeve të naftës.
Bota
Rubio: SHBA do të vijojë të qëndrojë në NATO, e rëndësishme forcimi i aleancës
Published
7 hours agoon
April 3, 2025By
UBT NEWS
Sekretari i Shtetit, Marco Rubio, ka deklaruar se Shtetet e Bashkuara të Amerikës do të vazhdojnë të jenë pjesë e NATO-s dhe ka theksuar rëndësinë e forcimit të aleancës. Gjatë një fjalimi në Bruksel, Rubio ka hedhur poshtë spekulimet dhe mendimet negative që janë shprehur në disa media lidhur me angazhimin e SHBA-së në NATO, duke theksuar se Presidenti Trump e ka mbështetur gjithmonë NATO-n dhe ka bërë të qartë se Shtetet e Bashkuara do të qëndrojnë në aleancë.
Ai ka theksuar se kërcënimi më i madh për sigurinë e vendit është “nga brenda” dhe ka përdorur këtë mundësi për të kritikuar politikanët evropianë. Rubio ka shprehur dëshirën që NATO të jetë më e fortë dhe më e qëndrueshme, duke theksuar se kjo mund të arrihet vetëm nëse shtetet aleate kanë më shumë aftësi dhe mundësi. Ai gjithashtu ka bërë thirrje për një angazhim më të madh nga shtetet e pasura dhe ato me ekonomi të forta që mund të kontribuojnë më shumë në fuqizimin e NATO-s.
Rubio është aktualisht në Bruksel për takime me zyrtarë të NATO-s dhe për të diskutuar mbi përforcimin e kësaj aleance të rëndësishme për sigurinë ndërkombëtare.
Bota
Njëmbëdhjetë persona u arrestuan në Turqi si pjesë e hetimit për thirrjen e bojkotit
Published
9 hours agoon
April 3, 2025By
UBT NEWS
Prokuroria e Stambollit ka nisur hetime ndaj protestuesve që bënë thirrje për bojkot të blerjeve më 2 prill, duke i akuzuar për “urrejtje dhe diskriminim” dhe “nxitje të publikut në urrejtje dhe armiqësi”. Bojkoti erdhi si reagim ndaj arrestimit të kryebashkiakut të Stambollit, Ekrem İmamoğlu, dhe ishte mbështetur nga studentë, figura politike dhe personalitete të njohura.
Deri më tani, janë lëshuar 16 urdhër-arreste, nga të cilat 11 persona janë ndaluar, përfshirë aktorin Cem Yiğit Üzümoğlu. Po ashtu, Korporata e Radio-Televizionit Turk (TRT) ka shkarkuar aktoren Aybüke Pusat nga seriali “Teşkilat” për mbështetjen e saj ndaj bojkotit, dhe skenaristi Ali Aydın ka parë projektin e tij “Rumi” të hiqet nga platforma dixhitale e TRT-së si masë ndëshkuese. Kreu i CHP-së, Özgür Özel, ka deklaruar se bojkoti ishte një formë proteste demokratike dhe ka ftuar qytetarët të përdorin fuqinë e tyre përmes konsumit.

Scholz: Nuk mund ta imagjinojë Netanyahun të arrestohet në Gjermani

Çmimi i naftës bie pas tarifave të Trump

Policia gjobit shoferin që drejtoi veturën në anën e kundërt në autostradë

Zëdhënësit e Speciales: Gjykata e Hagës mban përgjegjës individët, jo grupet etnike, organizatat apo komunitetet

Rubio: SHBA do të vijojë të qëndrojë në NATO, e rëndësishme forcimi i aleancës

Pse nuk duhet t’i mbyllni perdet gjatë ditës?

Kurti pret në takim ambasadorin suedez, flasin për aktualitetin politik në vend

Po bëni gabim, ja sa shpesh duhen pastruar furçat e grimit

Billie Eilish tregon se cilët janë artistët e saj të preferuar
Të kërkuara
-
Bota2 months ago
Marrëveshja për pranimin e pakufizuar të emigrantëve, Shtëpia e Bardhë tërhiqet nga tarifat ndaj Kolumbisë
-
Bota2 months ago
Fluturimet e dëbimit kanë filluar, thotë Shtëpia e Bardhë
-
Bota2 months ago
Shtëpia e Bardhë: Armëpushimi në Liban do të zgjatet deri më 18 shkurt
-
Bota3 months ago
Trump zbulon listën e zezë të Shtëpisë së Bardhë