Botë

Sorbët – Minoriteti etnik brenda Gjermanisë

Published

on

Kombet evropiane kanë ardhur dhe kanë shkuar, por për më shumë se 1,500 vjet, një pakicë etnike sllavo-folëse ka mbetur brenda Gjermanisë.

Andrea Bunar ka një nga punët më të pazakonta në Gjermani. Pothuajse çdo ditë midis prillit dhe tetorit, Bunar hidhet në një varkë të gjatë dhe lundron paqësisht nëpër një labirint të rrugëve të vogla ujore për të dërguar letra në rreth 65 shtëpi që përndryshe janë shumë të vështira për t’u arritur.

Posta në Spreewald për 124 vitet e fundit është dorëzuar me një anije e ngjajshme me gondolën.

Bunar gëzon qetësinë që vjen me punën e saj. Çdo javë, ajo shpërndan rreth 650 letra dhe pako të vogla në Lehde. Ajo ka transportuar pemë, makinë prerëse, madje edhe TV me ekran të sheshtë, duke e manovruar me shkathtësi përmes kanaleve të ngushta me një shtyllë të gjatë 4m.

Lehde, është fshati i qetë prej 150 personash i ishujve kënetorë të lidhur me ura këmbësorësh, i vendosur në rezervatin e harlisur të biosferës Unesco të Spreewald.

Ndodhet rreth 100 km në jug-lindje të Berlinit, ky mozaik i gjerë 47,500 hektarësh me livadhe, pyje dhe kanale ka pak rrugë, krenohet me shumë shtigje shëtitjeje dhe është i popullarizuar në mesin e turistëve që duan të shpëtojnë nga nxitimi i kryeqytetit gjerman.

Spreewald është një biosferë e Unesco-s që përfshin 47,500 hektarë livadhe, pyje dhe kanale me pak rrugë!

Megjithëse Bunar ka jetuar pranë Spreewald pjesën më të madhe të jetës, ajo bisedon në gjermanisht dhe pendohet që nuk flet gjuhën e Sorbëve. Përveç strehimit të 6,000 specieve të kafshëve dhe bimëve, Spreewald është gjithashtu shtëpia e Sorbëve: grupi më i vogël sllav në botë dhe një nga katër pakicat e Gjermanisë.

Sorbët janë pasardhës të fiseve sllave që jetonin në veri të Maleve Karpate në Evropën Qendrore dhe Lindore. Rreth 1500 vjet më parë, një rajon historik i quajtur Sorbi shtrihej në Gjermaninë Lindore, Poloninë Perëndimore dhe veriun e Republikës Çeke.

Sorbët janë një pakicë etnike sllave që kanë jetuar në Gjermaninë e sotme për rreth 1,500 vjet.

Sot ka rreth 60,000 Sorbë në Gjermani, ku ata gjithashtu flasin gjuhët e tyre sllave perëndimore.

Një nga arsyet që Sorbët kanë qenë në gjendje të ruajnë kulturën dhe gjuhën e tyre është se ky komunitet pak i populluar, fort katolik është i rrethuar nga fusha dhe kodra dhe është e vështirë të arrihet me transport publik. Pra është vetëm rreth 50 km nga Dresden, kryeqyteti i Saksonisë, por ndihet si një botë larg.

Për ta ruajtur gjuhën, Sorbët janë përqendruar te brezat e ardhshëm. Rreth 5,000 nxënës mësojnë gjuhën serbe në 41 shkolla fillore, si dhe në një duzinë shkollash të mesme. Sipas Katharina Jurk, 60 studentët në shkollën fillore lokale në Crostwitz mësojnë gjuhën sorbe si gjuhë amtare dhe gjermanishten si gjuhë të dytë.

Qyteti i Bautzen është një nga qendrat kryesore të kulturës sorbiane.

Sigurisht që ka sfida të mëdha, siç është gjetja e mësuesve. Por, theksoi Jurk, familjet e reja po i kushtojnë rëndësi gjithnjë e më të madhe transmetimit të jo vetëm gjuhës, por traditave të tjera sorbiane për brezat e rinj.

Kostum tradicional i Sorbëve.

Gjatë gjithë historisë gjermane, Sorbët kanë arritur të ruajnë trashëgiminë e pasur kulturore, të vetën. Ata janë të njohur për vezët e Pashkëve të krijuara me mjeshtëri, të cilat familjet i zbukurojnë dhe i ngjyrosin çdo vit. Ata gjithashtu çmojnë zakonet e tyre të karnavaleve, ku ata sprapsin shpirtrat e këqij dhe i japin lamtumirën muajve të ftohtë të vitit. Bunar tha se kjo është një nga traditat sorbiane që ajo veçanërisht pëlqen të praktikojë me fëmijët e saj në Spreewald.

Udhëtimet e saj janë shënuar nga “qetësia absolute” që ajo ndjen në ujë. Gjatë rrugës së saj prej 8 km, ajo shkon nga një fermë në tjetrën, në një rajon të natyrës së paprishur dhe traditave të lashta që është me fat ta quajë në shtëpi.

“Shumë e bukur në të vërtet, në mënyrë unike e bukur”, tha ajo.

(Përktheu dhe përshtati UBTNews)

Aktualitet

Irani kërcënon Evropën: “Çdo ndërhyrje do të jetë akt lufte” 

Published

on

By

Tensionet mes Iranit dhe vendeve evropiane kanë hyrë në një fazë alarmante, pasi Teherani ka paralajmëruar se çdo përfshirje e Evropës në konflikt do të konsiderohet “akt lufte” dhe mund të pasohet me sulme hakmarrëse ndaj qyteteve evropiane.

Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme iraniane, Esmail Baghaei, deklaroi se çdo veprim i ashtuquajtur “mbrojtës” kundër kapaciteteve raketore të Iranit do të përbënte bashkëpunim të drejtpërdrejtë me armiqtë e vendit. “A duan ta privojnë Iranin nga aftësia dhe kapaciteti për t’u kundërpërgjigjur ndaj agresorëve?” – pyeti ai gjatë një konference për shtyp me agjencitë shtetërore të lajmeve.

Baghaei shtoi se do të ishte “turp” nëse vendet evropiane mbajnë anën e agresorëve, duke theksuar se sipas tij ato tashmë kanë bërë mjaft kundër Iranit.

Paralajmërimi vjen në një kohë kur Gjermania, Franca dhe Mbretëria e Bashkuar po përpiqen të forcojnë mbrojtjen, nga frika se përshkallëzimi i konfliktit mund të shtrihet përtej Lindjes së Mesme dhe të paraqesë kërcënim të drejtpërdrejtë për sigurinë e kontinentit.

Situata u tensionua edhe më shumë pasi dronë sulmues të prodhuar nga Irani shënjestruan të hënën bazën ajrore britanike RAF Akrotiri në Qipro, një shtet anëtar i Bashkimit Evropian, duke rritur shqetësimet për një zgjerim të konfliktit drejt territorit evropian. /Euronews/

 

Continue Reading

Aktualitet

Izraeli nis sulme të reja ndaj Teheranit dhe Bejrutit, ambasada amerikane në Riad goditet nga dy dronë

Published

on

By

Në ditën e katërt të luftës SHBA–Izrael me Iranin, zhvillimet e fundit tregojnë për një përshkallëzim të mëtejshëm të situatës në rajon.

Izraeli ka nisur një valë të re “sulmesh ajrore të gjera” ndaj asaj që i cilëson si “objektiva ushtarake” në Teheran dhe Bejrut.

Ndërkohë, Ministria Saudite e Mbrojtjes ka bërë të ditur se ambasada e Shteteve të Bashkuara në Riad është goditur nga dy dronë, duke shkaktuar një zjarr të “kufizuar”.

Sipas mediave shtetërore iraniane, një ndërtesë komanduese dhe e personelit në një bazë ajrore amerikane në Bahrein është shkatërruar.

Një zyrtar iranian ka kërcënuar se do t’u “vërë flakën” çdo anijeje që përpiqet të kalojë nëpër Ngushticën e Hormuzit, një rrugë kyçe për furnizimet globale me energji.

Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, ka deklaruar se “goditjet më të rënda ende nuk kanë ardhur” nga ushtria amerikane ndaj Iranit. Ai foli pasi presidenti Donald Trump i cilësoi sulmet e së shtunës si “mundësia e fundit dhe më e mirë” për të eliminuar “kërcënimet” nga Teherani.

Që nga fillimi i luftës, gjashtë ushtarakë amerikanë janë vrarë. Tre avionë luftarakë amerikanë u rrëzuan dje në Kuvajt në atë që u përshkrua si një “incident i dukshëm me zjarr miqësor”; megjithatë, ekuipazhet kanë mbijetuar.

Ndërkohë, kryeministri britanik Keir Starmer deklaroi para deputetëve se “nuk beson në ndryshimin e regjimit nga ajri”. Megjithatë, ai ka lejuar përdorimin e bazave ushtarake britanike nga SHBA për sulme “mbrojtëse” ndaj objekteve raketore iraniane. /BBC/

Continue Reading

Botë

Zyrtarë amerikanë: Marinsat qëlluan gjatë sulmit ndaj konsullatës së SHBA-së në Karaçi

Published

on

By

Marinsat amerikanë hapën zjarr ndaj protestuesve gjatë sulmit ndaj konsullatës së SHBA-së në Karaçi gjatë fundjavës, thanë dy zyrtarë amerikanë të hënën — një përdorim i rrallë i forcës në një post diplomatik që mund të përshkallëzojë ndjeshëm tensionet në vend, mes protestave të përhapura pas vrasjes së udhëheqësit të Iranit.

Dhjetë persona u vranë të dielën kur protestuesit depërtuan në murin e jashtëm të kompleksit pasi Udhëheqësi Suprem i Iranit, Ajatollah Ali Khamenei, u vra në sulme ndaj Iranit.

Duke cituar informacionet fillestare, dy zyrtarët amerikanë thanë se nuk ishte e qartë nëse plumbat e qëlluar nga marinsat kishin goditur apo vrarë ndonjë person. Ata gjithashtu nuk e dinin nëse ishin shkrepur të shtëna edhe nga të tjerë që mbronin misionin, përfshirë rojet private të sigurisë dhe policinë lokale.

Kjo do të shënonte konfirmimin e parë nga zyrtarë amerikanë se marinsat ishin përfshirë në të shtënat ndaj protestuesve.

Një zëdhënës i qeverisë provinciale, Sukhdev Assardas Hemnani, tha se personel i “sigurisë” kishte hapur zjarr, pa specifikuar përkatësinë e tyre.

Operacionet e përditshme të sigurisë në misionet diplomatike amerikane shpesh kryhen nga kontraktorë privatë dhe forca lokale, dhe përfshirja e marinsave në incident thekson sa seriozisht e kishte vlerësuar konsullata kërcënimin.

Pakistani është shtëpia e komunitetit të dytë më të madh shiit në botë pas Iranit. Të hënën, Pakistani ndaloi tubimet e mëdha në të gjithë vendin pasi protestat për sulmet ndaj Iranit u përhapën, me 26 persona të raportuar të vdekur në mbarë vendin.

Protestuesit të dielën brohorisnin “Vdekje Amerikës! Vdekje Izraelit!” jashtë konsullatës, ku gazetarët e Reuters dëgjuan të shtëna armësh dhe panë gaz lotsjellës të përdorur në rrugët përreth.

Video në rrjetet sociale dukeshin se tregonin të paktën një protestues që qëllonte me armë drejt konsullatës dhe demonstrues të gjakosur që largoheshin ndërsa të shtënat vazhdonin.

Një zyrtar i policisë së Karaçit i tha Reuters se të shtënat u bënë nga brenda ambienteve të konsullatës.

Marinsat amerikanë ia referuan pyetjet ushtrisë amerikane, e cila nga ana e saj ia kaloi pyetjet Departamentit të Shtetit. Departamenti i Shtetit nuk iu përgjigj një kërkese për koment.

Liderë të komunitetit shiit kanë bërë thirrje për më shumë protesta në Lahore dhe Karaçi pavarësisht ndalimit mbarëkombëtar të tubimeve publike.

Ambasada amerikane në Pakistan ndodhet në kryeqytetin Islamabad, ndërsa ka edhe dy konsullata të tjera në Peshawar dhe Lahore.

Rrugët që çojnë drejt konsullatës amerikane në Karaçi u bllokuan me prani të madhe policore në zonë. Masa të ngjashme sigurie u vendosën edhe rreth misioneve amerikane në Lahore dhe Islamabad.

Marinsat amerikanë hapën zjarr ndaj demonstruesve gjatë sulmit ndaj konsullatës së SHBA-së në Karaçi gjatë fundjavës, thanë dy zyrtarë amerikanë të hënën — një përdorim i rrallë i forcës në një post diplomatik që mund të përshkallëzojë ndjeshëm tensionet në vend, mes protestave të përhapura pas vrasjes së udhëheqësit të Iranit.

Dhjetë persona u vranë të dielën kur protestuesit depërtuan në murin e jashtëm të kompleksit pasi Udhëheqësi Suprem i Iranit, Ajatollah Ali Khamenei, u vra në sulme ndaj Iranit.

Duke cituar informacionet fillestare, dy zyrtarët amerikanë thanë se nuk ishte e qartë nëse plumbat e qëlluar nga marinsat kishin goditur apo vrarë ndonjë person. Ata gjithashtu nuk e dinin nëse ishin shkrepur të shtëna edhe nga të tjerë që mbronin misionin, përfshirë rojet private të sigurisë dhe policinë lokale.

Kjo do të shënonte konfirmimin e parë nga zyrtarë amerikanë se marinsat ishin përfshirë në të shtënat ndaj protestuesve.

Një zëdhënës i qeverisë provinciale, Sukhdev Assardas Hemnani, tha se personel i “sigurisë” kishte hapur zjarr, pa specifikuar përkatësinë e tyre.

Operacionet e përditshme të sigurisë në misionet diplomatike amerikane shpesh kryhen nga kontraktorë privatë dhe forca lokale, dhe përfshirja e marinsave në incident thekson sa seriozisht e kishte vlerësuar konsullata kërcënimin.

Pakistani është shtëpia e komunitetit të dytë më të madh shiit në botë pas Iranit. Të hënën, Pakistani ndaloi tubimet e mëdha në të gjithë vendin pasi protestat për sulmet ndaj Iranit u përhapën, me 26 persona të raportuar të vdekur në mbarë vendin.

Protestuesit të dielën brohorisnin “Vdekje Amerikës! Vdekje Izraelit!” jashtë konsullatës, ku gazetarët e Reuters dëgjuan të shtëna armësh dhe panë gaz lotsjellës të përdorur në rrugët përreth.

Video në rrjetet sociale dukeshin se tregonin të paktën një protestues që qëllonte me armë drejt konsullatës dhe demonstrues të gjakosur që largoheshin ndërsa të shtënat vazhdonin.

Një zyrtar i policisë së Karaçit i tha Reuters se të shtënat u bënë nga brenda ambienteve të konsullatës.

Marinsat amerikanë ia referuan pyetjet ushtrisë amerikane, e cila nga ana e saj ia kaloi pyetjet Departamentit të Shtetit. Departamenti i Shtetit nuk iu përgjigj një kërkese për koment.

Liderë të komunitetit shiit kanë bërë thirrje për më shumë protesta në Lahore dhe Karaçi pavarësisht ndalimit mbarëkombëtar të tubimeve publike.

Ambasada amerikane në Pakistan ndodhet në kryeqytetin Islamabad, ndërsa ka edhe dy konsullata të tjera në Peshawar dhe Lahore.

Rrugët që çojnë drejt konsullatës amerikane në Karaçi u bllokuan me prani të madhe policore në zonë. Masa të ngjashme sigurie u vendosën edhe rreth misioneve amerikane në Lahore dhe Islamabad. /Reuters/

 

Continue Reading

Aktualitet

Nuk ka prova për dëmtime në objektet bërthamore të Iranit, thotë IAEA, por Teherani pretendon të kundërtën

Published

on

By

Agjencia mbikëqyrëse bërthamore e OKB-së, International Atomic Energy Agency (IAEA), deklaroi se nuk ka asnjë tregues që sulmet e Izraelit dhe SHBA-së ndaj Iranit kanë goditur objekte bërthamore. Kreu i saj, Rafael Grossi, tha se agjencia nuk ka prova që instalimet bërthamore iraniane janë dëmtuar, pavarësisht pretendimeve të Iranit se një prej tyre është sulmuar.

Programi bërthamor i Iranit ka qenë një nga arsyet kryesore që Izraeli dhe SHBA-ja kanë përmendur për sulmet, duke argumentuar se Irani po afrohej drejt aftësisë për të prodhuar një bombë atomike. Megjithatë, Grossi theksoi në një deklaratë para Bordit të Guvernatorëve të IAEA-së se nuk ka indikacione për dëme në objektet bërthamore.

IAEA ka pasur kontakte shumë të kufizuara me autoritetet iraniane kohët e fundit dhe nuk ka staf në terren në Iran, por po monitoron situatën përmes imazheve satelitore. Teherani nuk ka lejuar rikthimin e inspektorëve të IAEA-së në objektet e goditura që nga sulmet e qershorit.

Nga ana tjetër, ambasadori i Iranit në IAEA, Reza Najafi, deklaroi se kompleksi bërthamor në Natanz ishte sulmuar sërish. Sipas tij, objektet bërthamore “paqësore” të Iranit janë vënë në shënjestër.

Natanz përfshin dy impiante për pasurimin e uraniumit, një mbi tokë – që sipas IAEA-së u shkatërrua në qershor – dhe një nëntokësor, i cili u dëmtua rëndë.

Grossi, i cili ka marrë pjesë në bisedimet e ndërmjetësuara nga Omani në Gjenevë mes Iranit dhe Shteteve të Bashkuara për çështjen bërthamore, tha se raundet e fundit nuk arritën një marrëveshje. Ai bëri thirrje për rifillimin e dialogut, duke përsëritur se IAEA nuk ka prova të besueshme për ekzistencën e një programi të koordinuar për armë bërthamore në Iran. Irani, nga ana e tij, mohon që programi i tij bërthamor të ketë qëllime ushtarake. /Reuters/

Continue Reading

Të kërkuara