Botë

Sistemi akuaponikë izraelit mund të ripërcaktojë bujqësinë e qëndrueshme

Published

on

Studiuesit izraelitë zhvilluan një sistem novator akuaponikë që premton të revolucionarizojë prodhimin e qëndrueshëm të ushqimit duke minimizuar ndikimin mjedisor.

Sistemi akuaponikë është një metodë që kombinon kultivimin e peshkut me kultivimin hidroponik të perimeve, duke krijuar një mjedis simbiotik ku mbetjet e peshkut përdoren për të ushqyer bimët. Në akuaponikën tradicionale, peshqit rriten në depozita, dhe uji që përmban mbetjet e tyre, (efluent) qarkullohet në bimë. Bimët thithin lëndët ushqyese nga mbetjet e peshkut, duke filtruar në mënyrë efektive ujin, i cili më pas riqarkullohet përsëri në rezervuarët e peshkut.

Por një ekip studiuesish në Universitetin Ben-Gurion po e çon akuaponikën një hap më tej.

Sistemi i tyre me unazë të mbyllur jo vetëm që ripërdor rrjedhjen, por gjithashtu trajton mbetjet e ngurta të peshkut përmes tretjes anaerobe – një proces në të cilin mikroorganizmat shpërbëjnë materialin organik në mungesë të oksigjenit, duke rikuperuar energji dhe lëndë ushqyese. Ky proces rezulton në një njësi mbetjesh pothuajse zero, e cila redukton ndjeshëm ndikimin mjedisor.

Për sa i përket prodhimit të perimeve, ne e rritëm atë me mbi dy dhe besoj se mund të dyfishohet pothuajse shumë shpejt”, tha udhëheqësi i kërkimit, profesor Amit Gross për Shërbimin e Shtypit të Izraelit. Gross është drejtor i Institutit Zuckerberg për Kërkimin e Ujit në Institutin Jacob Blaustein të BGU për Kërkimin e Shkretëtirës.

Me inovacionin, ai tha për TPS-IL, “Ne zvogëlojmë sasinë e mbeturinave të prodhuara nga sistemi në mënyrë që të gjitha të trajtohen në vend, dhe kjo kursen shumë përpjekje për sa i përket ngarkesës mjedisore dhe energjisë dhe kostove që lidhen me praktikën e akuaponikës”.

Pas më shumë se dy vjet testimi, sistemi arriti produktivitet 1.6 herë më të lartë të bimëve për njësi sipërfaqe, përdori 2.1 herë më pak ujë dhe konsumoi 16% më pak energji për kilogram ushqim në krahasim me sistemet konvencionale akuaponike.

Ndikimi i mundshëm i këtij sistemi është i madh. Llogaritjet e Gross sugjerojnë se shkallëzimi i sistemit për të prodhuar rreth një ton peshk mund të eliminojë nevojën për energji të jashtme, të kërkojë më pak se 1% shkëmbim uji dhe të prodhojë mbetje të papërfillshme.

Ndërsa akuaponika nuk është projektuar kryesisht për të kapur dioksidin e karbonit, sistemi izraelit kontribuon në “sekuestrimin” e karbonit, pjesërisht sepse peshqit kanë një gjurmë më të vogël karboni dhe pjesërisht për shkak të efikasitetit energjetik të procesit.

Kombinimi i rritjes së peshkut me prodhimin e perimeve dhe parandalimi i mbeturinave është një fitore e favorshme“, tha ai.

Aktualitet

Trump thotë se nuk do ta nënshkruajë ligjin dypartiak për strehimin

Published

on

By

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, tha të premten se nuk do ta nënshkruajë ligjin dypartiak për përballueshmërinë e strehimit, të cilin ai e kishte quajtur “një mërzi të madhe”, por masa mund të bëhet ligj edhe pa nënshkrimin e tij, sipas Reuters.

Trump tha në një postim në rrjetet sociale se po e refuzonte nënshkrimin e tij “në shenjë proteste ndaj faktit se Senati i Shteteve të Bashkuara nuk është i aftë të kalojë ligjin ‘Save America’ (Të Ruajmë Amerikën)”.

Ky projektligj për strehimin ishte një rast i rrallë i një marrëveshjeje dypartiake për një legjislacion të rëndësishëm në Kongresin thellësisht të ndarë. Ndër dispozitat e tij kryesore janë shmangia ose përshpejtimi i rishikimeve mjedisore për projektet e ndërtimit të shtëpive dhe vendosja e një tavanit për numrin e shtëpive ekzistuese njëfamiljare që mund të zotërojnë investitorët e mëdhenj të Wall Street-it.

Trump e anuloi papritur një ceremoni nënshkrimi të parashikuar për 24 qershor për t’u bërë presion republikanëve që të kalonin ligjin “SAVE America”, i cili do të kërkonte dëshmi të shtetësisë për t’u regjistruar për të votuar dhe do të krijonte një bazë kombëtare të të dhënave të votuesve duke përdorur të dhënat shtetërore. Trump ka pretenduar prej kohësh dhe në mënyrë të rreme për mashtrime të përhapura në zgjedhjet në SHBA.

Pasi ligji është miratuar nga të dyja dhomat e Kongresit, ai mund të hyjë në fuqi pavarësisht nëse Trump e nënshkruan atë ose jo. Pas pranimit të projektligjit, Trump ka 10 ditë kohë për ta nënshkruar ose për të vendosur veton ndaj tij, dhe nëse nuk bën asnjërën, ai do të bëhet ligj automatikisht pa nënshkrimin e tij. /Reuters/ /E.A/

Continue Reading

Aktualitet

Dymbëdhjetë të vdekur nga zjarret pyjore në Spanjë, teksa vala e të nxehtit po vazhdon në Evropën Jugore

Published

on

By

Të paktën 12 persona kanë vdekur dhe gjashtë të tjerë janë lënduar si pasojë e një zjarri pyjor në Spanjën Jugore, ka njoftuar qeveria rajonale e Andaluzisë, raporton BBC.

Rreth 150 zjarrfikës po punojnë për të lokalizuar flakët, të cilat sipas dëshmitarëve u shkaktuan nga këputja e një linje elektrike, përpara se të shpërndaheshin në një zonë pyjore në Los Gallardos të Almerisë. Autoritetet ende nuk e kanë konfirmuar shkakun e zjarrit.

Një valë e zgjatur e të nxehtit me temperatura rreth 40°C ka shkaktuar zjarre të shumta pyjore anembanë Evropës Jugore gjatë kësaj vere. Qindra zjarrfikës po përballen me vatra të mëdha zjarri në Francë, Portugali dhe Spanjë, ku mijëra njerëz janë detyruar të braktisin shtëpitë e tyre.

“Numri i personave që humbën jetën nga zjarri në Los Gallardos ka shkuar në 12, pas konfirmimit të gjashtë viktimave të tjera”, thuhet në deklaratën e qeverisë rajonale të Andaluzisë.

Trupat e disa prej viktimave u gjetën brenda në makina, pasi kishin tentuar t’ u shpëtonin flakëve gjatë kohës që zjarri po përhapej me shpejtësi gjatë natës.

Kreu i qeverisë rajonale, Juanma Moreno, i quajti këto vdekje “një tragjedi”. Përmes një postimi në rrjetin social X, pas njoftimit të bilancit fillestar me gjashtë të vdekur, ai u shpreh: “Zemrat tona janë të rënduara dhe jemi të shkatërruar nga dhimbja”.

Në mes të të lënduarve, një person u dërgua me urgjencë në spital për shkak të thithjes së tymit, ndërsa një tjetër pësoi djegie. Katër persona të tjerë morën ndihmë mjekësore në vendngjarje për djegie të lehta dhe probleme të frymëmarrjes të shkaktuara nga tymi i dëndur.

Zjarri gjithashtu shkaktoi bllokimin e disa rrugëve, ndërsa rreth 1,000 banorë u evakuuan, sipas të dhënave nga shërbimet e emergjencës.

Kryeministri Pedro Sanchez deklaroi në maj se Spanja do të dislokonte këtë vit kapacitetet më të mëdha ndonjëherë për t’iu përgjigjur zjarreve verore, siç raportuan mediat lokale dhe agjencia AFP.

Njësia Ushtarake e Emergjencave e Spanjës (UME), e cila ndërhyn në raste të emergjencave të mëdha, konfirmoi se do t’u bashkohet forcave zjarrfikëse në Los Gallardos.

Në qershor, Spanja shënoi mesataren më të lartë ditore që nga viti 1950, duke regjistruar në disa ditë temperaturat më të larta historike për atë muaj. Në disa pjesë të vendit u parashikuan temperatura deri në 42°C.

Vitin e kaluar, një sipërfaqe rekord prej 393,000 hektarësh u dogj në Spanjë, sipas Sistemit Evropian të Informacionit për Zjarret Pyjore (EFFIS), që është mbi gjashtë herë më shumë se mesatarja spanjolle e periudhës mes viteve 2006 dhe 2024.

Ndryshimet klimatike po rrisin temperaturat globalisht, dhe Evropa është kontinenti që po ngrohet më së shpejti, duke u nxehur dy herë më shpejt se mesatarja globale, sipas shërbimit klimatik Copernicus.

Kjo po sjell valë më të shpeshta të të nxehtit gjatë verës, presion më të madh mbi rezervat e ujit në Evropë dhe zjarre pyjore shumë më intensive.

Viti i kaluar ishte sezoni më i keq i zjarreve për Bashkimin Evropian që nga fillimi i regjistrimit të të dhënave në vitin 2006, ku u dogjën më shumë se 1 milion hektarë në të gjithë BE-në — një sipërfaqe kjo e barabartë me pothuajse gjysmën e territorit të Uellsit.

Përkeqësimi i sezonit të zjarreve në rajonin e Mesdheut është lidhur drejtpërdrejt me ndryshimet klimatike në një studim të veçantë të realizuar nga grupi “World Weather Attribution” në Imperial College London.

Ekspertët paralajmërojnë se zjarret më të shpeshta dhe më të ashpra në mbarë Evropën pritet të vazhdojnë edhe në të ardhmen. /BBC/ /E.A/

 

 

Continue Reading

Lajmet

Pasiguri në Ngushticën e Hormuzit, anijet përballen me udhëzime të kundërta për kalimin

Published

on

Anijet që synojnë të kalojnë përmes Ngushticës së Hormuzit po përballen me një situatë të pasigurt, pasi palët e përfshira në konflikt po përpiqen të drejtojnë trafikun detar nëpër korridore të ndryshme.

Për shkak të tensioneve të vazhdueshme, anijeve u është rekomanduar të shmangin pjesën qendrore të ngushticës, një nga rrugët më të rëndësishme detare në botë për transportin e naftës dhe gazit.

Qendra e Përbashkët për Informacion Detar, ku përfshihen edhe Shtetet e Bashkuara, ka këshilluar anijet që të përdorin një itinerar pranë bregdetit të Omanit, në pjesën jugore të ngushticës, për të zvogëluar rrezikun nga kërcënimet e mundshme, përfshirë minat detare.

Ndërkohë, Irani ka deklaruar se anijet nuk do të lejohen të kalojnë nëpër ngushticë, përveç rasteve kur ndjekin një korridor të përcaktuar pranë vijës së tij bregdetare në veri.

Autoritetet iraniane kanë bërë të ditur se do të japin leje kalimi vetëm për anijet që përdorin këtë rrugë, ndërsa itineraret e tjera i kanë cilësuar si të ndaluara.

Përplasja e këtyre udhëzimeve ka rritur pasigurinë për kompanitë e transportit detar, të cilat po përballen me vështirësi në menaxhimin e kalimeve përmes këtij korridori strategjik të tregtisë globale./A.K.

Continue Reading

Aktualitet

Ukraina godet me dronë infrastrukturën e naftës në Rusi dhe Detin Azov, raportohet për krizë karburanti

Published

on

By

Dronët ukrainas kanë goditur të enjten një sërë objektesh të naftës brenda territorit rus, si dhe kanë djegur dy anije-cisternë në Detin Azov. Këto sulme vijnë vetëm një ditë pasi presidenti i SHBA-së, Donald Trump, u zotua t’i japë Ukrainës licencën për të prodhuar vetë sistemet e mbrojtjes ajrore Patriot.

Fushata e fundit e Kievit ndaj rafinerive dhe infrastrukturës energjetike ka shkaktuar një krizë të gjerë të karburantit në Rusi. Në shumë rajone raportohet për mungesë të benzinës dhe racionim të rreptë të karburantit, ku shoferët po presin me orë të tëra nëpër pika të furnizimit për të mbushur rezervuarët e tyre.

Autoritetet lokale ruse kanë konfirmuar dëmet e shkaktuara nga sulmet e fundit:

Ushtruesi i detyrës së guvernatorit, Vitaly Korolyov, deklaroi se një sulm me dron ka shkaktuar zjarr të madh në një depo nafte në qytet.

Guvernatori Vladimir Vladimirov njoftoi se rezervuarët e naftës janë përfshirë nga flakët. Si pasojë e zgjerimit të zjarrit, autoritetet urdhëruan evakuimin e menjëhershëm të banorëve nga disa ndërtesa banimi pranë objektit.

Dronët ukrainas kanë djegur dy anije-cisternë (tankerë).

Përmes një njoftimi në Telegram, Shtabi i Përgjithshëm i ushtrisë ukrainase bëri të ditur se këto anije përdoreshin nga Moska për të furnizuar me karburant trupat ruse në front, si dhe për të transportuar naftë duke anashkaluar sanksionet ndërkombëtare.

Kjo seri sulmesh është pjesë e një fushate të intensifikuar të Ukrainës, e cila synon ndërprerjen e linjave të furnizimit për forcat pushtuese ruse dhe izolimin logjistik të Krimesë së aneksuar. /BBC/ /E.A/

 

Continue Reading

Të kërkuara